K. Φίλης: «Δεν πρόκειται να επιτρέψουμε στην Τουρκία να μας παρασύρει»

Κύριε Φίλη, να ξεκι­νή­σουμε από τις απο­φά­σεις της Ευρω­με­σο­γεια­κής Διά­σκε­ψης MED7 που πραγ­μα­το­ποι­ή­θηκε στην Κορσική και να ζητήσω το σχόλιό σας.

Από ό,τι κατα­λα­βαίνω, απο­τε­λεί μία προ­σπά­θεια της Γαλλίας να βάλει ένα «μπλοκ» κρατών, στα παπού­τσια των ΗΠΑ. Τι εννοώ με αυτό. Η από­συρση των ΗΠΑ από την περιοχή έχει δημιουρ­γή­σει ένα κενό εξου­σίας. Αυτό το οποίο η Γαλλία αντι­λαμ­βά­νε­ται, όπως βέβαια και η Ελλάδα, είναι ότι αν αυτό το ‘κενό εξουσίας’ δεν το καλύψει η Ευρω­παϊκή Ένωση, θα το καλύ­ψουν άλλες δυνά­μεις, όπως είναι η Ρωσία και η Τουρκία. Αυτό που έχει σημασία είναι ότι η Ελλάδα μαζί με την Γαλλία (που ακριβώς αντι­λαμ­βά­νο­νται αυτή την πραγ­μα­τι­κό­τητα) βλέπουν επίσης ότι η Γερ­μα­νία -η οποία δεν έχει εμπλοκή στην περιοχή της Μεσο­γείου, ούτως ή άλλως- δεν έχει κάποια ιδιαί­τερη διάθεση να εμπλα­κεί σε αυτό το επίπεδο που θα επι­θυ­μού­σαν κάποιες άλλες χώρες.

Οπότε, μέσα από την Ευρω­με­σο­γειακή Διά­σκεψη MED7, προ­σπα­θούν να βρουν κατά πόσο υπάρχει και άλλη πρό­κληση στην περιοχή της Νότιας Ευρώπης, όπου έχουν άμεσο συμ­φέ­ρον για την Μεσό­γειο, προ­κει­μέ­νου να δια­μορ­φω­θεί ένα μπλοκ κρατών το οποίο θα μπει έστω και με κάποιο τρόπο στα πόδια των ΗΠΑ. Αυτό, βέβαια δεν είναι εύκολο και ούτε αυτο­νό­ητο και θα δούμε πώς θα εξε­λι­χθεί η κατά­σταση, αφού είμαστε ακόμη στην αρχή. Σε κάθε περί­πτωση υπάρχει μια τέτοια διάθεση από πλευράς κάποιων κρατών της περιο­χής, διότι η αλήθεια είναι ότι κάποιες άλλες χώρες της Ευρω­παϊ­κής Ένωσης όπως π.χ. η Πολωνία έχουν στραμ­μένο το ενδια­φέ­ρον τους στις εξε­λί­ξεις στην Ανα­το­λική Ευρώπη και ειδι­κό­τερα γύρω από την Ρωσία.

Ίσως είναι μια καλή συγκυ­ρία όταν κάποια συμ­φέ­ρο­ντα αυτών των χωρών όπως η Γαλλία ευθυ­γραμ­μί­ζο­νται αυτή την ιστο­ρική περίοδο με αυτά της Ελλάδας οπότε μπο­ρούμε να αισιο­δο­ξούμε γι αυτή την στήριξη. Βέβαια, βλέ­πουμε ότι η Τουρκία δεν σταματά. Ανα­κοί­νωσε και νέα NAVTEX.

Η NAVTEX που ανα­κοί­νωσε αφορά ναυ­τι­κές ασκή­σεις βορείως της Κύπρου. Αλλά, ανα­μέ­νουμε ότι θα υπάρξει και κάποια NAVTEX που θα αφορά σε περιοχή εγγύ­τερα του Καστελ­λο­ρί­ζου και της Ρόδου.

Ωστόσο, η τουρ­κική προ­κλη­τι­κό­τητα δεν στα­μα­τάει. Με δηλώ­σεις, με θεα­τρι­νι­σμούς, με απαι­τή­σεις στην περιοχή, με κατη­γο­ρίες ενα­ντίον της Ελλάδας και της Ευρώπης κ.λπ. Τελικά, εμείς το δια­χει­ρι­ζό­μα­στε σωστά ως χώρα;

Να ξεκα­θα­ρί­σουμε το εξής: όταν έχεις μια χώρα, η οποία παρα­νο­μεί συστη­μα­τικά κι εσύ βασί­ζεις την εξω­τε­ρική σου πολι­τική στο Διεθνές Δίκαιο και στο Δίκαιο της Θάλασ­σας δεν μπορείς να παρα­συρ­θείς και να αρχί­σεις κι εσύ να παρα­βιά­ζεις, βασικές αρχές του Δικαίου (είτε αφορά στο Διεθνές Δίκαιο είτε αφορά στον Κατα­στα­τικό Χάρτη των Ηνω­μέ­νων Εθνών, είτε αφορά στο Δίκαιο της Θάλασ­σας). Αυτό πολλές φορές μπορεί να είναι ενο­χλη­τικό, πολλές φορές μπορεί να αισθα­νό­μα­στε ότι πρέπει να κάνουμε κάτι παρα­πάνω για να απα­ντή­σουμε, αλλά στο επίπεδο διπλω­μα­τίας, η Ελλάδα ακο­λου­θεί το Δίκαιο. Και αυτό δεν πρό­κει­ται να αλλάξει. Και δεν πρό­κει­ται να επι­τρέ­ψουμε στην Τουρκία να μας παρα­σύ­ρει.

Το δεύτερο είναι αν αντι­δρούμε σωστά, απέ­να­ντι στην προ­σπά­θεια της Τουρ­κίας να δημιουρ­γή­σει τετε­λε­σμένα. Εδώ υπάρ­χουν δύο δια­στά­σεις: η μία είναι ότι, μια παρά­νομη πράξη, δεν παράγει Δίκαιο (κι αυτό θα πρέπει να το έχουμε κατά νου, άρα όταν παρα­νο­μεί αυτό δεν σημαί­νει ότι παράγει το οποιο­δή­ποτε Δίκαιο) και το δεύτερο είναι ότι η Τουρκία προ­σπα­θεί να δημιουρ­γή­σει κάποια κενά. Δηλαδή, κάποια τετε­λε­σμένα τα οποία δεν είναι «de jure» -αυτό που λέει ο νόμος αλλά «de facto» -εκείνο που συμ­βαί­νει στην πράξη και δημιουρ­γούν μια πραγ­μα­τι­κό­τητα. Αυτό επι­χεί­ρησε να κάνει με την συμ­φω­νία με την Λιβύη –δεν είναι μια κατά­σταση νομική αλλά μια κατά­σταση που βασί­ζε­ται στην πραγ­μα­τι­κό­τητα. Σε αυτό η Ελλάδα θα πρέπει να είναι πιο απο­τε­λε­σμα­τική.

Ως προς την συμ­φω­νία με την κυβέρ­νηση της Τρί­πο­λης, η αλήθεια είναι ότι μάλλον…. πια­στή­καμε στον ύπνο (εννοώ ως προς την συμ­φω­νία, αυτή καθαυτή).

Ήταν επίσης λάθος ότι μετά την συμ­φω­νία, σπεύ­σαμε να αγκα­λιά­σουμε τον Χάφταρ -μία πολύ αμφι­λε­γό­μενη προ­σω­πι­κό­τητα. Από εκεί και πέρα, εκτιμώ ότι έχουμε κάνει σωστά βήματα. Κυρίως με απο­κο­ρύ­φωμα την συμ­φω­νία με την Αίγυπτο διότι δια­μορ­φώ­νει μια νέα πραγ­μα­τι­κό­τητα στην περιοχή. Έχουμε δηλαδή μία ‘κανονική’ συμ­φω­νία απέ­να­ντι σε μια ‘αντικανονική’ συμ­φω­νία απέ­να­ντι στο Τουρκο-Λιβυκό Σύμφωνο.

Οι εκτι­μή­σεις ανα­φέ­ρουν ότι ο Τούρκος Πρό­ε­δρος είναι απο­μο­νω­μέ­νος με αυτά που κάνει και με την πρα­κτική που συνε­χί­ζει να ακο­λου­θεί. Ποια είναι η άποψή σας;

Η απά­ντηση είναι σε πολλά επίπεδα. Το πρώτο είναι εάν ο Ερντο­γάν είναι απο­μο­νω­μέ­νος στην περιοχή του. Κι αυτό είναι αληθές διότι δεν έχει διπλω­μα­τι­κές σχέσεις με το Ισραήλ και την Αίγυπτο (είναι εξαι­ρε­τικά προ­βλη­μα­τι­κές οι σχέσεις τους).

Το ίδιο συμ­βαί­νει με την Ελλάδα και την Κύπρο ενώ έχει μια σχέση εξάρ­τη­σης με ένα τμήμα της Λιβύης. Αυτό είναι το σκηνικό σε περι­φε­ρειακό πεδίο. Επίσης, οι κινή­σεις που κάνει θέλο­ντας να απο­τε­λέ­σει η χώρα του το επί­κε­ντρο του μου­σουλ­μα­νι­κού και σου­νι­τι­κού Ισλάμ έχει κατα­φέ­ρει να στρέψει σε βάρος της και τις ηγεσίες των περισ­σο­τέ­ρων Αρα­βι­κών κρατών –με εξαί­ρεση το Κατάρ. Από την άλλη δεν μπο­ρούμε να πούμε ότι είναι απο­μο­νω­μένη μία χώρα, της οποίας ο ηγέτης (ακριβώς επειδή έχει σημασία και στρα­τιω­τική αξία) συνο­μι­λεί με τον Πρόεδρο των ΗΠΑ, με τον Πρόεδρο της Ρωσίας και με την Καγκε­λά­ριο Μέρκελ. Αλλά η αλήθεια είναι ότι ακόμη και αυτές οι συνο­μι­λίες γίνο­νται υπό συν­θή­κες ‘προβληματικές’ για τους συνο­μι­λη­τές του, διότι κι εκείνοι αντι­λαμ­βά­νο­νται ότι η Τουρκία εξε­λίσ­σε­ται σε έναν δύστροπο και προ­βλη­μα­τικό εταίρο, ο οποίος περισ­σό­τερα προ­βλή­ματα παράγει, αντί να λύνει. Το πλε­ο­νέ­κτημα της Τουρ­κίας στο παρελ­θόν ήταν ότι εκλαμ­βά­νο­νταν ως μια χώρα η οποία έλυνε προ­βλή­ματα στην περιοχή για χάρη των δυτικών. Τώρα, είναι μια χώρα η οποία παράγει προ­βλή­ματα στην περιοχή σε βάρος των δυτικών.

Για να κλεί­σουμε, πώς σχο­λιά­ζετε τον ρόλο της Γερ­μα­νίας στην συγκε­κρι­μένη χρονική στιγμή και τι περι­μέ­νουμε;

Η Γερ­μα­νία είναι μια χώρα, η οποία δεν έχει ιδιαί­τερο ενδια­φέ­ρον στην περιοχή της ανα­το­λι­κής Μεσο­γείου. Άρα, αν δεν ήταν στην προ­ε­δρία της Ε.Ε. το πιθα­νό­τερο θα ήταν να μην είχε καθόλου εμπλοκή σε αυτό. Επίσης, δεν έχει την ‘κουλτούρα’ της δια­με­σο­λά­βη­σης. Και η δια­με­σο­λά­βηση που κάνει είναι μόνον για να απο­φύ­γει μια κρίση μεταξύ Ελλάδας – Τουρ­κίας.

Είναι μια χώρα η οποία προ­τάσ­σει ζητή­ματα που την αφορούν με την Τουρκία όπως το μετα­να­στευ­τικό που απο­τε­λεί μέγιστη προ­τε­ραιό­τητα. Είναι σημα­ντικό το γεγονός πως έχει 35,5 δις ευρώ εμπο­ρι­κές συναλ­λα­γές ετησίως, με την Τουρκία ενώ υπάρ­χουν 3,5 εκα­τομ­μύ­ρια Τούρκων που δια­βιούν στην χώρα.

Οι δύο χώρες έχουν και μια καλή συνερ­γα­σία στον αμυ­ντικό τομέα. Κατα­λα­βαί­νετε λοιπόν ότι υπό αυτές τις συν­θή­κες, η Γερ­μα­νία δεν θα είναι ιδιαί­τερα πρόθυμη για τις κυρώ­σεις κατά της Τουρ­κίας (εφόσον αυτό θα επη­ρε­ά­σει και τα δικά της συμ­φέ­ρο­ντα) και αυτό φαί­νε­ται ότι θέλει να απο­φύ­γει. Αν πρό­κει­ται να επι­βλη­θούν κυρώ­σεις από την Ε.Ε., η Γερ­μα­νία θα θέλει να είναι… λάιτ (light).