Τουρισμός: Το δυσκολότερο καλοκαίρι… χειροτερεύει

Του Ηλία Μπέλλου

Πολύ χει­ρό­τερο από ό,τι αρχικά είχε εκτι­μη­θεί απο­δει­κνύ­ε­ται το φετινό καλο­καίρι για τον ελλη­νικό του­ρι­σμό. Οχι μόνο οι αφίξεις και οι ταξι­διω­τι­κές εισπρά­ξεις είναι δρα­μα­τικά μειω­μέ­νες, ακόμα και σε σχέση με τις προ­σγειω­μέ­νες προσ­δο­κίες των προη­γού­με­νων εβδο­μά­δων, αλλά και οι πρω­το­φα­νείς, λόγω παν­δη­μίας, κανόνες λει­τουρ­γίας δημιουρ­γούν τερά­στιες προ­κλή­σεις στα ξενο­δο­χεία, τις αερο­με­τα­φο­ρές και την ακτο­πλοΐα αλλά και τις επι­χει­ρή­σεις εστί­α­σης και δια­σκέ­δα­σης.

Ο ελλη­νι­κός του­ρι­σμός, όπως και όλες οι δρα­στη­ριό­τη­τες, έχει αρχίσει πλέον τον «χορό» με τον κορω­νοϊό, όπως οψίμως ανα­φέ­ρε­ται η λει­τουρ­γία της κοι­νω­νίας και της οικο­νο­μίας μεσού­σης της παν­δη­μίας χωρίς lockdown. Τα ξενο­δο­χεία που έχουν επι­φορ­τι­στεί με τη φιλο­ξε­νία ασθενών και υπόπτων κρου­σμά­των έχουν αρχίσει να γεμί­ζουν και η πεποί­θηση πως το καλύ­τερο σημείο για το φετινό καλο­καίρι βρί­σκε­ται πίσω μας έχει αρχίσει να εμπε­δώ­νε­ται ευρέως. Το κλίμα αβε­βαιό­τη­τας επι­τεί­νει η εν εξε­λί­ξει ύφεση στις αγορές προ­σέλ­κυ­σης ξένων του­ρι­στών, η οποία προ­στί­θε­ται στους υγειο­νο­μι­κούς λόγους που απο­τρέ­πουν ή και απα­γο­ρεύ­ουν εξ ολο­κλή­ρου τα ταξίδια.

Ο πρό­ε­δρος του Συν­δέ­σμου Ελλη­νι­κών Του­ρι­στι­κών Επι­χει­ρή­σεων (ΣΕΤΕ) Γιάννης Ρέτσος μιλώ­ντας στην «Κ» σημειώ­νει πως «είχαμε από τον Μάιο πει, ως ΣΕΤΕ, ότι η φετινή του­ρι­στική χρονιά θα ξεκι­νούσε από το μηδέν και οτι­δή­ποτε χτι­ζό­ταν πάνω σε αυτό μόνο θετικό θα μπο­ρούσε να χαρα­κτη­ρι­στεί για επι­χει­ρή­σεις και εργα­ζο­μέ­νους. Τοπο­θε­τή­σαμε μάλιστα τον πήχυ μεταξύ του 20%-25% των περυ­σι­νών 18,5 δισε­κα­τομ­μυ­ρίων ευρώ, πάντα υπό προ­ϋ­πο­θέ­σεις. Δυστυ­χώς, η εξέλιξη της παν­δη­μίας διεθνώς, μας ανα­γκά­ζει σήμερα να τοπο­θε­τούμε την εκτί­μηση εσόδων κάτω από το 20%, μεταξύ 3-3,5 δισ.».

Τα 15 δισε­κα­τομ­μύ­ρια ευρώ που θα λείψουν από τις φετινές ταξι­διω­τι­κές εισπρά­ξεις από το εξω­τε­ρικό αντι­στοι­χούν σε ποσοστό που πλη­σιά­ζει τα επίπεδα του 7,5% του ΑΕΠ.

Δύο θα είναι οι τερά­στιες προ­κλή­σεις τους επό­με­νους μήνες σύμφωνα με τον Γ. Ρέτσο: «Η στήριξη της εργα­σίας με νέα μέτρα και η δια­μόρ­φωση των υφι­στά­με­νων, έτσι ώστε να ανα­κο­πεί κύμα απο­λύ­σεων» και «η προ­στα­σία του πολύ καλού brand που έφτιαξε η χώρα μας τους προη­γού­με­νους μήνες, από επι­πό­λαιες ενέρ­γειες που υπό­σχο­νται πράγ­ματα, όπως ασφά­λεια, τα οποία κανείς δεν μπορεί να εγγυ­η­θεί, ειδικά στην παρούσα συγκυ­ρία».

Ο Σταύρος Μήτσης, Managing Director του Mitsis Group, ένας από τους μεγα­λύ­τε­ρους ξενο­δο­χεια­κούς ομίλους της χώρας εξηγεί πως «βιώ­νουμε μία νέα πραγ­μα­τι­κό­τητα που επα­να­προσ­διο­ρί­ζε­ται κάθε μέρα. Και μέσα σε αυτό το περι­βάλ­λον επι­χει­ρούμε 24 ώρες το εικο­σι­τε­τρά­ωρο να δια­μορ­φώ­σουμε το προϊόν μας αλλά και ολό­κληρο το λει­τουρ­γικό μας μοντέλο ώστε να δια­σφα­λί­ζε­ται η μη διάδοση του κορω­νοϊού στους πελάτες και τους εργα­ζο­μέ­νους αλλά και η εύρυθμη και εκσυγ­χρο­νι­σμένη λει­τουρ­γία της επι­χεί­ρη­σής μας με γνώμονα τη δημιουρ­γία ελκυ­στι­κών υπη­ρε­σιών». «Σε αυτό τον “χορό” αντοχής, δεξιο­τε­χνίας και επι­νοη­τι­κό­τη­τας έχουμε αρωγό την εμπει­ρία μας, τους εργα­ζο­μέ­νους μας και την ελλη­νική πολι­τεία που θα κληθεί να στη­ρί­ξει τον κλάδο για μεγα­λύ­τερο χρονικό διά­στημα από αυτόν που είχε αρχικά εκτι­μη­θεί. Γιατί η δια­τή­ρηση της αντα­γω­νι­στι­κό­τη­τας των ελλη­νι­κών προ­ο­ρι­σμών περνά ασφαλώς και μέσα από την οικο­νο­μική πολι­τική», προ­σθέ­τει.

Αδυ­να­μία προ­γραμ­μα­τι­σμού

Κορυ­φαίοι επι­χει­ρη­μα­τίες από τον ευρύ­τερο κλάδο των αερο­με­τα­φο­ρών μιλούν για παντελή αδυ­να­μία έστω και στοι­χειώ­δους προ­γραμ­μα­τι­σμού. Οι μεγάλες αερο­πο­ρι­κές δεν αυξά­νουν τις πτήσεις τους και κάθε πρό­βλεψη για τα μεγέθη του Αυγού­στου και του Σεπτεμ­βρίου, πόσο μάλλον ολό­κλη­ρου του έτους, καθί­στα­ται επιει­κώς παρα­κιν­δυ­νευ­μένη. Στο μεγα­λύ­τερο αερο­δρό­μιο της χώρας, της Αθήνας, η επι­βα­τική κίνηση δια­μορ­φώ­θηκε τον Ιούλιο στο 30% της περυ­σι­νής. Σύμφωνα με ασφα­λείς πλη­ρο­φο­ρίες της «Κ», μέχρι στιγμής ο Αύγου­στος εμφα­νί­ζε­ται να γνω­ρί­ζει κίνηση που αντι­στοι­χεί στο 40% της περυ­σι­νής. Πλην όμως αυτή στη­ρί­ζε­ται κυρίως στις εγχώ­ριες μετα­κι­νή­σεις, που βρί­σκο­νται στα επίπεδα του 50% του αντί­στοι­χου περυ­σι­νού μήνα, και όχι στις αφίξεις από το εξω­τε­ρικό που εμφα­νί­ζο­νται στο 35% των περυ­σι­νών.

«Χωρίς αξιό­πι­στη και ευρέως δια­θέ­σιμη ιατρική λύση, δηλαδή εμβόλιο ή και θερα­πεία, δεν ανα­μέ­νε­ται να ομα­λο­ποι­η­θεί η κατά­σταση σε έστω και λίγο σε σχέση με τα προ της παν­δη­μίας επίπεδα», ανα­φέ­ρει κορυ­φαίο διοι­κη­τικό στέ­λε­χος μεγάλης ελλη­νι­κής επι­χεί­ρη­σης του κλάδου. Η ίδια πηγή εκτιμά ότι η τρέ­χουσα κατά­σταση θα επι­δει­νω­θεί το φθι­νό­πωρο, καθώς η οικο­νο­μική κρίση θα αρχίσει να βαθαί­νει και εκτιμά πως στο καλύ­τερο σενάριο, που περι­λαμ­βά­νει την ύπαρξη εμβο­λίου, η κατά­σταση ενδέ­χε­ται να αρχίσει να ξεκα­θα­ρί­ζει στα μέσα του 2021.

Πτώση τιμών στα ξενο­δο­χεία σημειώ­θηκε σε όλες τις ευρω­παϊ­κές πρω­τεύ­ου­σες. Τον Ιούλιο η Αθήνα κατα­γρά­φει πτώση 20% σε ετήσια βάση (φωτ. SHUTTERSTOCK).

«Η πραγ­μα­τι­κό­τητα για τα ταξίδια μετα­βάλ­λε­ται δυνα­μικά καθώς όλα τα κράτη “χορεύ­ουν” με τον ιό», υπο­γραμ­μί­ζουν κύκλοι του ελλη­νι­κού του­ρι­σμού, απο­κα­λύ­πτο­ντας πως «οι νέες πρα­κτι­κές που ανα­μέ­νε­ται να αρχί­σουν να επι­βάλ­λο­νται το επόμενο διά­στημα μπορεί να προ­βλέ­πουν ποσο­στώ­σεις στον αριθμό των ξένων επι­σκε­πτών που θα δέχεται η Ελλάδα από κάθε χώρα αλλά και επα­να­φορά της καθο­λι­κής υπο­χρέ­ω­σης για δια­γνω­στικά τεστ». Κανείς δεν μπορεί να προ­δι­κά­σει αν και πότε, αλλά και σε ποια έκταση θα αρχί­σουν τέτοιες πρα­κτι­κές ούτε άλλες που στην παρούσα φάση είναι δύσκολο να προ­βλε­φθούν, ανα­φέ­ρουν οι ίδιες πηγές.

Κατάρ­ρευση εμπι­στο­σύ­νης, τιμών και αφίξεων

Κοινός παρο­νο­μα­στής για ξενο­δό­χους, αερο­με­τα­φο­ρείς, ακτο­πλό­ους αλλά και επι­χει­ρη­μα­τίες από τον χώρο της εστί­α­σης και ψυχα­γω­γίας εν γένει είναι η συνεχώς δια­βρού­μενη εμπι­στο­σύνη των πολιτών στην ίδια την ιδέα του ταξι­διού. Ούτε οι μειω­μέ­νες τιμές ούτε οι ανα­βαθ­μί­σεις δωμα­τίων και οι πρό­σθε­τες παροχές μοιά­ζουν ικανές να ανα­στρέ­ψουν αυτό το κλίμα. Αν και η παγκό­σμια ύφεση στην οποία οδήγησε η παν­δη­μία δεν απο­τε­λεί έκπληξη, η ανάλυση των επι­μέ­ρους βασικών αγορών του­ρι­στών ψαλι­δί­ζει περαι­τέρω τις οποιεσ­δή­ποτε προσ­δο­κίες για εύρωστη ανά­καμψη της του­ρι­στι­κής δρα­στη­ριό­τη­τας κατά το τέλος του τρίτου αλλά και το τέταρτο τρίμηνο. Αυτό προ­κύ­πτει από νέα μελέτη του Ινστι­τού­του του Συν­δέ­σμου Ελλη­νι­κών Του­ρι­στι­κών Επι­χει­ρή­σεων (ΙΝΣΕΤΕ) και στην οποία επι­σκο­πού­νται τόσο τα θεμε­λιώδη μεγέθη των οικο­νο­μιών αυτών μετά την παν­δη­μία όσο και η σημασία τους για την ελλη­νική οικο­νο­μία. Ειδι­κό­τερα, οι κυριό­τε­ρες αγορές του εισερ­χό­με­νου του­ρι­σμού στην Ελλάδα που έφεραν το 46% των ταξι­διω­τι­κών εισπρά­ξεων πέρυσι, «αγκο­μα­χούν». Και τώρα οι ανα­φο­ρές στα ξένα ΜΜΕ για την επα­νά­καμψη της παν­δη­μίας στην Ελλάδα και σε συγκε­κρι­μένα ελλη­νικά νησιά έρχο­νται να υπο­νο­μεύ­σουν περαι­τέρω το κλίμα.

Δημο­σκό­πηση

Δημο­σκό­πηση της εται­ρείας ερευνών αγοράς YouGov, που διε­ξή­χθη στις 13-23 Ιουλίου, δείχνει ότι του­λά­χι­στον οι μισοί Γερ­μα­νοί, Βρε­τα­νοί και Γάλλοι ταξι­διώ­τες –τρεις από τις πέντε πιο σημα­ντι­κές αγορές για τον ελλη­νικό του­ρι­σμό– θα προ­τι­μού­σαν να ακυ­ρώ­σουν τις δια­κο­πές τους από το να υπο­στούν καρα­ντίνα επι­στρέ­φο­ντας ή ακόμα και από το να κάνουν τεστ κατά την άφιξή τους ή να φορούν μάσκα σε εξω­τε­ρι­κούς χώρους. Η έρευνα έδειξε ότι τα δύο τρίτα των Γερ­μα­νών που ταξι­δεύ­ουν συνήθως στο εξω­τε­ρικό θα ακυ­ρώ­σουν δια­κο­πές εάν χρειά­ζε­ται να υπο­βλη­θούν σε τεστ κατά την άφιξη. Στη Γαλλία, οι μισοί από αυτούς που συνη­θί­ζουν να κάνουν δια­κο­πές στο εξω­τε­ρικό δήλωσαν ότι θα τις ακυ­ρώ­σουν αν πρέπει να κάνουν τεστ. Το ίδιο ποσοστό θα ανέβαλε τις δια­κο­πές του εάν έπρεπε να φοράει μάσκα σε εξω­τε­ρι­κούς χώρους, όπως τις τελευ­ταίες ημέρες έχει αρχίσει να συνι­στά­ται σε κάποια μεγάλα ελλη­νικά εποχικά ξενο­δο­χεία…

Αλλά ήδη τα πράγ­ματα είναι πολύ κακά και χωρίς τα επι­πλέον μέτρα που προ­κρί­νο­νται τελευ­ταίως: Μόλις εννέα εκα­τομ­μύ­ρια επι­βά­τες δια­κι­νή­θη­καν σε όλα τα αερο­δρό­μια της Ελλάδας το διά­στημα Ιανουα­ρίου – Ιουλίου 2020, παρου­σιά­ζο­ντας πτώση 74,3% σε σχέση με το αντί­στοιχο διά­στημα του 2019 οπότε και είχαν δια­κι­νη­θεί 34,7 εκα­τομ­μύ­ρια επι­βά­τες, σύμφωνα με τα στα­τι­στικά στοι­χεία της Υπη­ρε­σίας Πολι­τι­κής Αερο­πο­ρίας (ΥΠΑ).

Πτήσεις

Σε ό,τι αφορά τις πτήσεις στα αερο­δρό­μια της χώρας πραγ­μα­το­ποι­ή­θη­καν 115.402, από τις οποίες 67.340 ήταν εσω­τε­ρι­κού και 48.062 εξω­τε­ρι­κού, παρου­σιά­ζο­ντας πτώση 60,3% σε σχέση με το αντί­στοιχο διά­στημα του 2019 οπότε και είχαν πραγ­μα­το­ποι­η­θεί 290.859 πτήσεις. Τα στα­τι­στικά στοι­χεία από όλα τα αερο­δρό­μια συνε­χί­ζουν να κατα­γρά­φουν τη ραγδαία πτώση της επι­βα­τι­κής κίνησης που έχει επι­φέ­ρει η παν­δη­μία. Για τον Ιούλιο, σύμφωνα πάντα με τα στοι­χεία της ΥΠΑ, προ­κύ­πτει ότι δια­κι­νή­θη­καν στα αερο­δρό­μια της χώρας 2,72 εκα­τομ­μύ­ρια επι­βά­τες, κατα­γρά­φο­ντας μείωση 72,6% σε σχέση με το 2019 οπότε και είχαν δια­κι­νη­θεί 9,93 εκα­τομ­μύ­ρια επι­βά­τες. Ο συνο­λι­κός αριθμός των πτήσεων ανήλθε στις 33.255 με πτώση 56,5% σε σχέση με το αντί­στοιχο διά­στημα του 2019 όπου είχαν πραγ­μα­το­ποι­η­θεί 76.370 πτήσεις. Σε ό,τι αφορά τις αφίξεις επι­βα­τών εξω­τε­ρι­κού ήταν 1,126 εκα­τομ­μύ­ρια επι­βά­τες, κατα­γρά­φο­ντας μείωση 72,5% σε σχέση με το 2019, όταν είχαν αφιχθεί 4 εκα­τομ­μύ­ρια επι­βά­τες.

Είναι χαρα­κτη­ρι­στικό πως η επι­βα­τική κίνηση στα 14 περι­φε­ρειακά αερο­δρό­μια που δια­χει­ρί­ζε­ται η Fraport Greece και τα οποία βρί­σκο­νται ως επί το πλεί­στον σε προ­νο­μια­κούς προ­ο­ρι­σμούς, κατέ­γραψε σημα­ντική πτώση τον Ιούλιο. Σύμφωνα με τα στοι­χεία της παρα­χω­ρη­σιού­χου εται­ρείας, ο συνο­λι­κός αριθμός επι­βα­τών στους 14 αερο­λι­μέ­νες υπο­χώ­ρησε τον Ιούλιο σε 1,3 εκατ. από 5,3 εκατ. τον αντί­στοιχο μήνα του 2019, μετα­βολή που αντι­στοι­χεί σε -75,1%. Μεγα­λύ­τερη πτώση κατα­γρά­φε­ται στις αφίξεις εξω­τε­ρι­κού (-78,5%) σε σχέση με αυτές από το εσω­τε­ρικό (-56,5%). Υπο­χώ­ρηση κατά 70% κατέ­γραψε η επι­βα­τική κίνηση τον Ιούλιο και στον Διεθνή Αερο­λι­μένα Αθηνών από όπου δια­κι­νή­θη­καν συνο­λικά 894.000 επι­βά­τες έναντι 3 εκατ. ατόμων περίπου τον ίδιο μήνα πέρυσι. Η μείωση των επι­βα­τών εξω­τε­ρι­κού είναι υψη­λό­τερη, καθώς δια­μορ­φώ­θηκε στο -76,1%.

Εν τω μεταξύ, οι τιμές των ξενο­δο­χείων πέφτουν: σύμφωνα με τον δείκτη Hotel Price Index της on-line πλατ­φόρ­μας σύγκρι­σης τιμών trivago, ο οποίος απο­τυ­πώ­νει τις δια­κυ­μάν­σεις των μέσων τιμών στα ξενο­δο­χεία, τον Ιούλιο η Αθήνα κατα­γρά­φει πτώση 20% σε ετήσια βάση μετά και τις αντί­στοι­χες υπο­χω­ρή­σεις των προη­γού­με­νων μηνών: Οι πέντε πόλεις με τις καλύ­τε­ρες μέσες τιμές δια­νυ­κτέ­ρευ­σης είναι η Μόσχα (49 ευρώ), η Βαρ­σο­βία (56 ευρώ), η Κων­στα­ντι­νού­πολη (58 ευρώ), η Μαδρίτη (78 ευρώ) και η Λισ­σα­βώνα με την Αθήνα (84 ευρώ αμφό­τε­ρες). Στην Αθήνα, οι τιμές υπο­χω­ρούν από τα 107 ευρώ του Ιουλίου του 2018 και τα 106 του περυ­σι­νού Ιουλίου. Αυτο­νό­ητα πτώση τιμών σε ετήσια βάση κατα­γρά­φηκε σε όλες τις ευρω­παϊ­κές πρω­τεύ­ου­σες. Στις πέντε πιο ακριβές πρω­τεύ­ου­σες ανα­φο­ρικά με τη μέση τιμή δια­νυ­κτέ­ρευ­σης, σύμφωνα με τον δείκτη της trivago, περι­λαμ­βά­νο­νται η Ζυρίχη (168 ευρώ), το Λονδίνο (126 ευρώ), το Παρίσι (125 ευρώ), το Δου­βλίνο (119 ευρώ) και το Ρέι­κια­βικ (117 ευρώ). Οι μεγα­λύ­τε­ρες μειώ­σεις τιμών σε ποσοστό εντο­πί­ζο­νται στη Βαρ­κε­λώνη (-30% από 141 στα 99 ευρώ), στο Aμστερνταμ (-30% από 140 στα 98 ευρώ), στο Δου­βλίνο (-27% από τα 164 στα 119 ευρώ) και στο Ρέι­κια­βικ (-25% από τα 156 στα 117 ευρώ). Η Αθήνα, η Κων­στα­ντι­νού­πολη και το Λονδίνο κινού­νται στο -20% σε ετήσια βάση.

Πηγή: Καθη­με­ρινή