Παράθυρο για μεγάλες αποζημιώσεις από απαλλοτριώσεις

Η απόφαση αυτή αφορά χιλιά­δες ιδιο­κτή­τες που βρί­σκο­νται στην αντί­στοιχη θέση με τον προ­σφεύ­γο­ντα. Σύμφωνα με τον πλη­ρε­ξού­σιο δικη­γόρο του Βασίλη Χειρ­δάρη, με την απόφαση αυτή το Δικα­στή­ριο «ουσια­στικά ήρθε να απο­κα­τα­στή­σει μια αδικία υπέρ των πολιτών».

Για σημα­ντική απόφαση που έρχεται να αλλάξει τα δεδο­μένα στον τρόπο απο­ζη­μί­ω­σης για την ανα­γκα­στική απαλ­λο­τρί­ωση εκτά­σεων ιδιωτών από το Δημόσιο εξέδωσε το Ευρω­παϊκό Δικα­στή­ριο χαράσ­σο­ντας συγκε­κρι­μένα όρια ώστε η, κατά κανόνα, πολύ­χρονη αυτή δια­δι­κα­σία να μη συνιστά προ­σβολή του δικαιώ­μα­τος ιδιο­κτη­σίας των πολιτών.

Το Δικα­στή­ριο του Στρα­σβούρ­γου πριν από λίγες ημέρες έκανε δεκτή την προ­σφυγή ιδιο­κτήτη και κατα­δί­κασε την Ελλάδα, κρί­νο­ντας ότι η απο­ζη­μί­ωση στο πλαίσιο ανα­γκα­στι­κής απαλ­λο­τρί­ω­σης, χωρίς την κατα­βολή ενός εύλογου ποσού ανα­λο­γι­κού προς την αξία του απαλ­λο­τριω­μέ­νου ακι­νή­του, ισο­δυ­να­μεί με στέρηση της ιδιο­κτη­σίας και απο­τε­λεί κατά κανόνα υπερ­βο­λική προ­σβολή του δικαιώ­μα­τος της ειρη­νι­κής από­λαυ­σής της.

Σύμφωνα με το ΕΔΔΑ (Ευρω­παϊκό Δικα­στή­ριο Δικαιω­μά­των του Ανθρώ­που), η απο­ζη­μί­ωση θα πρέπει να αντα­πο­κρί­νε­ται στην αξία του απαλ­λο­τριω­μέ­νου ακι­νή­του κατά τον χρόνο συζή­τη­σης ενώπιον του δικα­στη­ρίου της αίτησης καθο­ρι­σμού, οπότε ερευ­νά­ται η ουσία της υπό­θε­σης, και όχι να δίνεται με βάση την τιμή που ίσχυε κατά τον χρόνο που εκφω­νή­θηκε η υπόθεση. Συνεπώς κρί­σι­μος χρόνος καθο­ρι­σμού της απο­ζη­μί­ω­σης δεν πρέπει να είναι κατ’ ανάγκη ο χρόνος της πρώτης συζή­τη­σης, αλλά εκείνος που βρί­σκε­ται πιο κοντά στον χρόνο της κατα­βο­λής της απο­ζη­μί­ω­σης.

Η απόφαση αυτή αφορά χιλιά­δες ιδιο­κτή­τες που βρί­σκο­νται στην αντί­στοιχη θέση με τον προ­σφεύ­γο­ντα. Σύμφωνα με τον πλη­ρε­ξού­σιο δικη­γόρο του Βασίλη Χειρ­δάρη, με την απόφαση αυτή το Δικα­στή­ριο «ουσια­στικά ήρθε να απο­κα­τα­στή­σει μια αδικία υπέρ των πολιτών».

Οπως εξηγεί, οι υπο­θέ­σεις των απαλ­λο­τριώ­σεων, κατά μέσο όρο από την πρώτη φορά που εισά­γο­νται για συζή­τηση στο δικα­στή­ριο, ανα­βάλ­λο­νται για ύστερα από δύο και τρία χρόνια. Παρ’ όλα αυτά τα δικα­στή­ρια υπο­λο­γί­ζουν την τιμή με βάση την αρχική δικά­σιμο, γεγονός που έχει σαν απο­τέ­λε­σμα οι πολίτες να βγαί­νουν συνήθως χαμένοι και κερ­δι­σμένο να βγαίνει το κράτος.

Στην προ­κει­μένη περί­πτωση το ακίνητο του προ­σφεύ­γο­ντος που απαλ­λο­τριώ­θηκε περι­λάμ­βανε ένα οικό­πεδο 2.033 τ. μ., που ήταν μέρος ενός μεγα­λύ­τε­ρου, έκτασης 2.991 τ.μ. Στο μέρος του οικο­πέ­δου που δεν απαλ­λο­τριώ­θηκε υπήρχε μια μονο­κα­τοι­κία την οποία ο προ­σφεύ­γων χρη­σι­μο­ποιούσε ως κατοι­κία, με εμβαδόν 101,60 τ.μ.

Από το 2004

Η δικα­στική δια­δι­κα­σία, κατά τα προ­βλε­πό­μενα από τον νόμο, είχε αρχικά προ­γραμ­μα­τι­στεί να εξε­τα­στεί στις 4 Ιουνίου 2004 αλλά ανα­βλή­θηκε. Η υπόθεση συζη­τή­θηκε στο Πρω­το­δι­κείο τον Οκτώ­βριο του 2004 και το δικα­στή­ριο εξέδωσε την απόφασή του με την οποία καθο­ρί­στηκε η προ­σω­ρινή τιμή μονάδας απο­ζη­μί­ω­σης. Η τελική απόφαση όμως του δικα­στη­ρίου, ύστερα από αλλε­πάλ­λη­λες ανα­βο­λές, λόγω του ότι δεν ήταν έτοιμη η έκθεση πραγ­μα­το­γνω­μο­σύ­νης, εκδό­θηκε τελικά το 2009. Και τότε ορί­στηκε ως βάση η τιμή μονάδας που ίσχυε στο ξεκί­νημα της δικα­στι­κής δια­δρο­μής και όχι κατά τον χρόνο συζή­τη­σης. Ο ιδιο­κτή­της του ακι­νή­του διεκ­δι­κώ­ντας μεγα­λύ­τερη απο­ζη­μί­ωση εξά­ντλησε τα ένδικα μέσα της εσω­τε­ρι­κής έννομης τάξης. Και προτού απευ­θυν­θεί στο Δικα­στή­ριο του Στρα­σβούρ­γου προ­σέ­φυγε στον Αρειο Πάγο, χάνο­ντας όμως τη «μάχη» και ενώπιον του Ανώ­τα­του Δικα­στη­ρίου της χώρας.

Αξίζει να σημειω­θεί ότι στο σκε­πτικό της από­φα­σης του ΕΔΔΑ διευ­κρι­νί­ζε­ται πως δεν είναι καθήκον του να υπο­κα­θι­στά τις εθνικές αρχές για τον καθο­ρι­σμό του ακρι­βούς ποσού της απο­ζη­μί­ω­σης που θα έπρεπε να λάβει ο προ­σφεύ­γων λόγω των δια­κυ­μάν­σεων στην αγορά ακι­νή­των, του πλη­θω­ρι­σμού ή άλλων παρα­γό­ντων. Εντού­τοις, δεδο­μέ­νου ότι έχουν παρέλ­θει περισ­σό­τερα από τέσσερα χρόνια από τότε που ορί­στηκε η τιμή μονάδας, το Δικα­στή­ριο σημειώ­νει ότι οι εθνικές αρχές δεν έλαβαν υπόψη στοι­χεία που θα μπο­ρού­σαν να έχουν κατα­στή­σει την απο­ζη­μί­ωση πλέον ανάλογη με την αξία του ακι­νή­του.

Επι­βά­ρυνση

Επο­μέ­νως, το Ευρω­παϊκό Δικα­στή­ριο θεωρεί ότι ο προ­σφεύ­γων επι­βα­ρύν­θηκε υπερ­βο­λικά και ατομικά, γεγονός το οποίο δια­τά­ραξε τη δίκαιη ισορ­ρο­πία μεταξύ αφενός των απαι­τή­σεων γενικού συμ­φέ­ρο­ντος και αφε­τέ­ρου της προ­στα­σίας του δικαιώ­μα­τος στην ειρη­νική από­λαυση της περιου­σίας. Επι­πλέον, το Δικα­στή­ριο έκρινε ότι στην περί­πτωση του προ­σφεύ­γο­ντος η διάρ­κεια της δια­δι­κα­σίας ήταν υπερ­βο­λική και ως εκ τούτου κατέ­ληξε στο συμπέ­ρα­σμα ότι υπήρξε και παρα­βί­αση της Ευρω­παϊ­κής Σύμ­βα­σης των Δικαιω­μά­των του Ανθρώ­που, η οποία προ­βλέ­πει ότι κάθε υπόθεση πρέπει να δικά­ζε­ται μέσα σε εύλογο χρονικό διά­στημα.

Για την ιστορία να ανα­φέ­ρουμε ότι με βάση την απόφαση αυτή του Δικα­στη­ρίου του Στρα­σβούρ­γου το ελλη­νικό Δημόσιο οφείλει να κατα­βά­λει στον προ­σφεύ­γο­ντα μέσα σε τρεις μήνες 35.000 ευρώ ως απο­ζη­μί­ωση, 4.000 ευρώ για την ηθική βλάβη και 1.200 ευρώ για τα έξοδα και τις δαπάνες του.

. ΠΗΓΉ tanea.gr