Ανησυχητική αύξηση ροών – Ασφυξία και αδιέξοδο στο μεταναστευτικό

Στο κόκκινο βρί­σκε­ται για ακόμη μία φορά η κατά­σταση όσον αφορά το μετα­να­στευ­τικό – προ­σφυ­γικό στην Ελλάδα, χωρίς μάλιστα να υπάρχει ορατή λύση άμεσα. Η αύξηση των μετα­να­στευ­τι­κών προ­σφυ­γι­κών ροών τον τελευ­ταίο μήνα στα νησιά του Βορείου Αιγαίου οδήγησε το σύστημα υπο­δο­χής και φιλο­ξε­νίας, που έτσι και αλλιώς βρι­σκό­ταν στα όριά του, σε πλήρες αδιέ­ξοδο. Από τις αρχές Αυγού­στου περίπου 6.000 αιτού­ντες άσυλο έχουν προ­στε­θεί στα ήδη υπερ­κο­ρε­σμένα Κέντρα Υπο­δο­χής και Ταυ­το­ποί­η­σης (ΚΥΤ ή αλλιώς hotspot) των νησιών, καθι­στώ­ντας τη δια­βί­ωση των ανθρώ­πων σε αυτά από άκρως προ­βλη­μα­τική έως και επι­κίν­δυνη. Μόλις πριν από τρεις ημέρες ένας 15χρονος Αφγανός έχασε τη ζωή του μαχαι­ρω­μέ­νος από συνο­μή­λικο ομοεθνή του. Οι δύο έφηβοι ήρθαν στα χέρια για την ιδιο­κτη­σία ενός ηχείου που συν­δέ­ε­ται με κινητό και χρη­σι­μο­ποιεί­ται για να παίζει μουσική. Πάνω από 24.000 πρό­σφυ­γες και μετα­νά­στες βρί­σκο­νται σε Λέσβο, Σάμο, Χίο, Λέρο και Κω, εκ των οποίων οι 20.000 υπο­λο­γί­ζε­ται ότι δια­μέ­νουν στα ΚΥΤ, τα οποία μπορούν να στε­γά­σουν το 1/3 εξ αυτών.

Την ίδια στιγμή και τα κέντρα φιλο­ξε­νίας στην ενδο­χώρα είναι ασφυ­κτικά γεμάτα, ενώ και τα προ­γράμ­ματα φιλο­ξε­νίας σε ξενο­δο­χεία όπου δια­μέ­νουν 4.800 αιτού­ντες άσυλο λήγουν τον Οκτώ­βριο. Εφόσον δεν παρα­τα­θούν (πρέπει να εγκρι­θεί η σχετική χρη­μα­το­δό­τηση), θα πρέπει να βρεθούν επι­πλέον 5.000 θέσεις για να μετα­φερ­θούν οι ωφε­λού­με­νοι. Συνο­λικά εκκρε­μούν 67.000 αιτή­ματα ασύλου, με την αρμόδια υπη­ρε­σία να έχει τη δυνα­τό­τητα κατά μέσον όρο να διεκ­πε­ραιώ­σει περίπου 2.400 αιτή­ματα τον μήνα. Πρα­κτικά, με αυτόν το ρυθμό χρειά­ζο­νται πάνω από δύο χρόνια για να εξε­τα­στούν σε πρώτο βαθμό τα αιτή­ματα όσων βρί­σκο­νται ήδη στη χώρα, ενώ καθη­με­ρινά υπο­λο­γί­ζε­ται ότι φτάνουν κατά μέσον όρο 253 άτομα από την Τουρκία στα ελλη­νικά νησιά.

Ο ανα­πλη­ρω­τής υπουρ­γός Μετα­να­στευ­τι­κής Πολι­τι­κής Γιώργος Κου­μου­τσά­κος μετέβη χθες στο Βερο­λίνο συνο­δεύ­ο­ντας τον πρω­θυ­πουργό Κυριάκο Μητσο­τάκη, καθώς το μετα­να­στευ­τικό – προ­σφυ­γικό βρί­σκε­ται στη δεύτερη θέση της ατζέ­ντας, μετά την οικο­νο­μία, των συζη­τή­σεων που θα λάβουν χώρα στη γερ­μα­νική πρω­τεύ­ουσα.

Πηγές του υπουρ­γείου Μετα­να­στευ­τι­κής Πολι­τι­κής απο­δί­δουν την αύξηση των ροών στα ελλη­νικά νησιά στην πίεση που επι­θυ­μεί να ασκήσει η τουρ­κική κυβέρ­νηση στην Ευρώπη. Χαρα­κτη­ρι­στι­κές είναι οι δηλώ­σεις του υπουρ­γού Εσω­τε­ρι­κών της Τουρ­κίας Σου­λεϊ­μάν Σοϊλού στις 22 Ιουλίου, που απεί­λησε ότι αν η Τουρκία ανοίξει τις πύλες με τους πρό­σφυ­γες, καμία κυβέρ­νηση δεν θα είναι σε θέση να αντι­με­τω­πί­σει το κύμα των προ­σφύ­γων για πάνω από έξι μήνες, σημειώ­νουν.

Η αντι­με­τώ­πιση

Οσον αφορά την αντι­με­τώ­πιση του προ­βλή­μα­τος, οι ίδιες πηγές ανα­φέ­ρουν ότι σχε­διά­ζο­νται λύσεις, μεταξύ των οποίων η δημιουρ­γία νέων θέσεων στην ενδο­χώρα αλλά και η αλλαγή του νομο­θε­τι­κού πλαι­σίου για την εξέταση των αιτη­μά­των ασύλου, καθώς και για την απόδοση του χαρα­κτη­ρι­σμού «ευά­λω­τος» σε όσους βρί­σκο­νται στα νησιά. Σύμφωνα με τη νομο­θε­σία, όποιος κρί­νε­ται ευά­λω­τος εξαι­ρεί­ται της κοινής δήλωσης Ευρω­παϊ­κής Ενωσης – Τουρ­κίας και άρα δεν μπορεί να επι­στρα­φεί στην Τουρκία. Με αυτή την έννοια πραγ­μα­το­ποιεί­ται άρση του γεω­γρα­φι­κού περιο­ρι­σμού και μετα­φέ­ρε­ται σε δομές στην ενδο­χώρα έως ότου εξε­τα­στεί το αίτημα ασύλου του.

«Σε ποσοστό 85% όσοι φτάνουν στα νησιά χαρα­κτη­ρί­ζο­νται ευά­λω­τοι και άρα μπορούν να μετα­φερ­θούν στην ενδο­χώρα», σημειώ­νει η ίδια πηγή. Είναι ολο­φά­νερο ότι ένα σύστημα που δέχεται μόνο εισροές δεν μπορεί παρά να έχει ημε­ρο­μη­νία λήξης, κατα­λή­γει.

Εως τις 25 Αυγού­στου, σύμφωνα με τα επίσημα στοι­χεία της Υπη­ρε­σίας Ασύλου, εκκρε­μού­σαν 66.908 αιτή­σεις ασύλου προς εξέταση. Το 2018 κατα­τέ­θη­καν 66.966 αιτή­ματα ασύλου ενώ το 2019 έχουν ήδη κατα­τε­θεί 36.194.

Οι καθυ­στε­ρή­σεις στην εξέταση των αιτη­μά­των ασύλου οφεί­λο­νται στον μεγάλο όγκο των αιτη­μά­των που η ελλη­νική υπη­ρε­σία έχει να αντι­με­τω­πί­σει. Από την άλλη, η ελλη­νική νομο­θε­σία δίνει τη δυνα­τό­τητα –μετά την απόρ­ριψη– να ασκηθεί εκ νέου αίτημα σε δεύτερο βαθμό. Είναι χαρα­κτη­ρι­στικό ότι το 2019 το 45% των απο­φά­σεων που εκδό­θη­καν σε α’ βαθμό (συνο­λικά 7.974) ήταν αρνη­τικό. Ωστόσο την ίδια χρονιά έγιναν 8.934 προ­σφυ­γές σε β’ βαθμό, εκ των οποίων οι 1.343 αφο­ρού­σαν Αλβα­νούς.

Ανάγκη να ανα­λη­φθεί δράση άμεσα

Εκκληση για άμεση δράση στην Ελλάδα απευ­θύ­νει το Νορ­βη­γικό Συμ­βού­λιο για τους Πρό­σφυ­γες (NORCAP), ένας οργα­νι­σμός που έχει προ­σφέ­ρει σημα­ντική πρα­κτική και τεχνική βοήθεια στη χώρα μας από την αρχή της προ­σφυ­γι­κής κρίσης το 2015. Εκπρό­σω­ποι του συμ­βου­λίου βρί­σκο­νται στη Λέσβο παρέ­χο­ντας υπο­στή­ριξη στο ΚΥΤ και στις υπη­ρε­σίες ασύλου, οπότε και γνω­ρί­ζουν από πρώτο χέρι την κατά­σταση. «Δέκα χιλιά­δες αιτού­ντες άσυλο δια­μέ­νουν σε συν­θή­κες από­λυ­του συνω­στι­σμού, σε ένα camp που έχει σχε­δια­στεί για 3.500 ανθρώ­πους. Χωρίς κατάλ­ληλο κατά­λυμα, χωρίς ούτε καν ένα σάκο ύπνου για να μπο­ρέ­σουν να αντι­με­τω­πί­σουν τον επερ­χό­μενο χειμώνα, η ασφά­λεια αυτών των απελ­πι­σμέ­νων ανθρώ­πων βρί­σκε­ται πλέον σε κίνδυνο», τονίζει η Benedicte Giaever, γενική διευ­θύ­ντρια του NORCAP. Οπως σημειώ­νουν οι άνθρω­ποι του συμ­βου­λίου που βρί­σκο­νται στη Λέσβο, οι ημε­ρή­σιες αφίξεις έχουν αυξηθεί πολύ, με οκτώ βάρκες ανά μέσον όρο να φτάνουν μόνο στη Λέσβο. «Ελά­χι­στοι μετα­φέ­ρο­νται στην ενδο­χώρα καθώς δεν υπάρ­χουν ελεύ­θε­ρες θέσεις», επι­ση­μαί­νουν. Μάλιστα, συγκρί­νουν τις συν­θή­κες με αυτές του 2015 στο νησί και σημειώ­νουν ότι δεν υπάρ­χουν κατα­λύ­ματα, ούτε υπη­ρε­σίες υγείας ούτε καν κατάλ­ληλο φαγητό. «Οι άνθρω­ποι κοι­μού­νται κάτω από τερά­στιες τέντες, χωρίς να γνω­ρί­ζουν αυτόν που βρί­σκε­ται δίπλα τους το βράδυ, γεγονός που προ­κα­λεί φόβο και ανα­σφά­λεια. Παρά το γεγονός ότι η Ευρω­παϊκή Ενωση έχει δώσει κον­δύ­λια στην ελλη­νική κυβέρ­νηση για να αντε­πε­ξέλ­θει σε αυτή την κρίση, δεν είναι αρκετά για να αντι­με­τω­πι­στούν οι τερά­στιες ανάγκες που υπάρ­χουν», σημειώ­νουν. Σύμφωνα πάντα με τους εκπρο­σώ­πους του NORCAP, «ανάμεσα στους αιτού­ντες άσυλο στη Λέσβο, στο ΚΥΤ (Κέντρο Υπο­δο­χής και Ταυ­το­ποί­η­σης) στη Μόρια υπάρ­χουν περίπου 600 ασυ­νό­δευ­τοι ανή­λι­κοι ηλικίας έως 10-11 ετών, οι οποίοι μένουν με άγνω­στους ενη­λί­κους, εκτε­θει­μέ­νοι στον κίνδυνο του trafficking ή της παρε­νό­χλη­σης και της κακο­ποί­η­σης». Χρειά­ζο­νται επεί­γου­σες λύσεις για να αντι­με­τω­πι­στούν οι απάν­θρω­πες συν­θή­κες στα ελλη­νικά νησιά», τονίζει η Benedicte Giaever. «Οχι μόνο η ελλη­νική κυβέρ­νηση χρειά­ζε­ται μεγα­λύ­τερη στήριξη για να αντι­με­τω­πί­σει την κρίση επαρκώς, αλλά και οι ευρω­παϊ­κές χώρες πρέπει να ανα­λά­βουν το μέρος της ευθύνης που τους ανα­λο­γεί. Αυτό σημαί­νει να μετε­γκα­τα­στή­σουν αυτούς τους ανθρώ­πους και να τους προ­σφέ­ρουν ασφά­λεια», κατα­λή­γει.

Ιδια, ίσως και χει­ρό­τερη, κατά­σταση επι­κρα­τεί και στη Σάμο στο ΚΥΤ που βρί­σκε­ται στο Βαθύ. Καθώς η δομή με τα κοντέι­νερ χωράει 650 άτομα και στον χώρο βρί­σκο­νται πάνω από 4.000, οι υπό­λοι­ποι έχουν στήσει σκηνές και παρά­γκες στα διπλανά χωράφια.

πηγή kathimerini.gr

ΤΑΝΙΑ ΓΕΩΡΓΙΟΠΟΥΛΟΥ