Δήμαρχοι εγκλωβισμένοι σε λαβύρινθο γραφειοκρατίας

«Aρχοντες» μόνο τυπικά είναι στην πόλη τους οι νέοι (και παλιοί) δήμαρ­χοι που θα ανεβούν τα σκαλιά των δημαρ­χείων σε 332 πόλεις σε όλη την Ελλάδα την 1η Σεπτεμ­βρίου. Οι δήμαρ­χοι καλού­νται να λύσουν οποιο­δή­ποτε πρό­βλημα, ενώ στην πράξη τα χέρια τους είναι δεμένα από τη γρα­φειο­κρα­τία, την εξάρ­τηση από το κεντρικό κράτος και τα αδιέ­ξοδα της πολυ­νο­μίας. Ενάμισι έτος χρειά­στηκε για να εγκρι­θεί η ασφαλ­τό­στρωση ενός μικρού σχετικά δρόμου σε κεντρικό δήμο της Αττικής, δήμοι της περι­φέ­ρειας δια­θέ­τουν κον­δύ­λια για την εκτέ­λεση τεχνι­κών έργων χωρίς να έχουν τεχνι­κές υπη­ρε­σίες, ενώ, παρά το γεγονός ότι οι ΟΤΑ επι­βάλ­λουν δημο­τικά τέλη, δεν έχουν πρό­σβαση στα στοι­χεία των ακι­νή­των που βρί­σκο­νται στην επι­κρά­τειά τους. «Ακόμα και για την τοπο­θέ­τηση ενός stop σε ένα δρόμο χρειά­ζε­ται να δώσει έγκριση η απο­κε­ντρω­μένη διοί­κηση», τονίζει στην «Κ» ο δήμαρ­χος Τρι­κά­λων Δημή­τρης Παπα­στερ­γίου.

Οι διερ­γα­σίες

Το υπουρ­γείο Εσω­τε­ρι­κών βρί­σκε­ται στη δια­δι­κα­σία προ­ε­τοι­μα­σίας πολυ­νο­μο­σχε­δίου που αφορά την Αυτο­διοί­κηση, σε μια προ­σπά­θεια να λυθούν προ­βλή­ματα τα οποία μπλο­κά­ρουν σοβαρά τη λει­τουρ­γία των δήμων και να ξεκα­θα­ρί­σει το τοπίο των αρμο­διο­τή­των ανάμεσα στον πρώτο βαθμό (δήμοι) και στον δεύτερο βαθμό αυτο­διοί­κη­σης (περι­φέ­ρειες) και στο κεντρικό κράτος (απο­κε­ντρω­μέ­νες διοι­κή­σεις και υπουρ­γείο Εσω­τε­ρι­κών). Στο πλαίσιο αυτό, ο υπουρ­γός Εσω­τε­ρι­κών Πανα­γιώ­της Θεο­δω­ρι­κά­κος πραγ­μα­το­ποιεί συνα­ντή­σεις με αιρε­τούς και προ­γραμ­μα­τί­ζει επι­σκέ­ψεις σε όλη τη χώρα, προ­κει­μέ­νου να δια­πι­στώ­σει εκ του σύνεγ­γυς τα προ­βλή­ματα. Ο χρο­νι­κός ορί­ζο­ντας για την ολο­κλή­ρωση του συγκε­κρι­μέ­νου νομο­σχε­δίου, στο οποίο εκτός των άλλων θα συμπε­ρι­λαμ­βά­νε­ται και η αλλαγή του εκλο­γι­κού νόμου όσον αφορά τις αυτο­διοι­κη­τι­κές εκλογές, είναι μέσα στον χειμώνα, σύμφωνα με πηγές του υπουρ­γείου Εσω­τε­ρι­κών.

Η δια­δρομή ενός μικρού έργου, όπως είναι μια ασφαλ­τό­στρωση, από τη στιγμή που απο­φα­σί­ζε­ται έως ότου είναι έτοιμο να ξεκι­νή­σει είναι χρο­νο­βό­ρος, επίπονη και περί­πλοκη. Αρχικά, πραγ­μα­το­ποιεί­ται η μελέτη από τις τεχνι­κές υπη­ρε­σίες του δήμου και στη συνέ­χεια το θέμα προ­ω­θεί­ται στο δημο­τικό συμ­βού­λιο για έγκριση. Το επόμενο στάδιο είναι η μελέτη να εγκρι­θεί από τις υπη­ρε­σίες της αρμό­διας περι­φέ­ρειας. Εφόσον γίνει και αυτό, το θέμα επα­νέρ­χε­ται προς έγκριση στο δημο­τικό συμ­βού­λιο του δήμου, έτσι ώστε να υπο­γρα­φεί προ­γραμ­μα­τική σύμβαση με την περι­φέ­ρεια – που παρέχει τη χρη­μα­το­δό­τηση. Η προ­γραμ­μα­τική σύμβαση περνάει από το περι­φε­ρειακό συμ­βού­λιο και, εφόσον εγκρι­θεί, ο δήμαρ­χος και ο περι­φε­ρειάρ­χης την υπο­γρά­φουν. Στη συνέ­χεια, ηλε­κτρο­νικά πραγ­μα­το­ποιεί­ται δια­γω­νι­σμός και προ­κύ­πτει ο μειο­δό­της. Ακο­λου­θεί η συνε­δρί­αση της οικο­νο­μι­κής επι­τρο­πής του δήμου για το απο­τέ­λε­σμα της δημο­πρα­σίας, ενώ χρειά­ζε­ται να περά­σουν δέκα ημέρες προ­κει­μέ­νου να υπο­βλη­θούν τυχόν ενστά­σεις ή και προ­σφυ­γές – από άλλους δια­γω­νι­ζό­με­νους που δεν επι­λέ­χθη­καν.

Στην καλή περί­πτωση, εφόσον δηλαδή δεν κατα­τε­θούν ενστά­σεις, ο σχε­τι­κός φάκελος απο­στέλ­λε­ται στο Ελεγ­κτικό Συνέ­δριο, το οποίο εγκρί­νει το έργο. «Αν όλα πάνε καλά, σε όλη αυτή τη δια­δι­κα­σία, που βέβαια διαρκεί πάνω από ένα χρόνο, μπορείς να καλέ­σεις τον εργο­λάβο να σου φέρει τα ανα­γκαία χαρτιά από την πλευρά του και να υπο­γρά­ψεις τη σύμβαση για να ξεκι­νή­σεις το έργο», λέει στην «Κ» ο δήμαρ­χος Νίκαιας-Ρέντη Γιώργος Ιωα­κει­μί­δης. Αν όλα πάνε κατ’ ευχήν… Οπως προ­σθέ­τει ο κ. Ιωα­κει­μί­δης, οι επι­σκευές των σχο­λείων του δήμου που θα πραγ­μα­το­ποιού­νταν στη διάρ­κεια του καλο­και­ριού και για τις οποίες υπήρχε εγκε­κρι­μένη χρη­μα­το­δό­τηση ανα­βάλ­λο­νται για του χρόνου το καλο­καίρι. «Το Ελεγ­κτικό Συνέ­δριο θεωρεί ότι η έκπτωση που προ­σέ­φερε ο μειο­δό­της, ο οποίος θα ανα­λά­βει την εργο­λα­βία, είναι μεγάλη και μας ζητάει να εξη­γή­σουμε φέρ­νο­ντας στοι­χεία γιατί έκανε συμ­βαί­νει αυτό. Εννο­εί­ται ότι οι επι­σκευές δεν προ­λα­βαί­νουν να γίνουν φέτος», κατα­λή­γει. Ολη αυτή η δια­δι­κα­σία είναι ένας από τους βασι­κούς λόγους που, αν και έχουν εγκρι­θεί έργα συνο­λι­κού ύψους 1 δισ. μέσω του προ­γράμ­μα­τος «Φιλό­δη­μος Ι», η απορ­ρό­φηση από την πλευρά των δήμων είναι μικρή και ανα­γκαία έργα δεν πραγ­μα­το­ποιού­νται. «Τα χρήματα που υπάρ­χουν είναι αρκετά, αλλά το θέμα είναι πώς χρη­σι­μο­ποιού­νται. Οι δήμοι τα απορ­ρο­φούν με πολύ αργούς ρυθμούς», λέει ο Θοδωρής Γκο­τσό­που­λος, διευ­θύ­νων σύμ­βου­λος της Ελλη­νι­κής Εται­ρείας Τοπικής Ανά­πτυ­ξης και Αυτο­διοί­κη­σης (ΕΑΤΑΑ), προ­σθέ­το­ντας ότι αυτό οφεί­λε­ται στη δια­δι­κα­σία αλλά και στην έλλειψη εξει­δι­κευ­μέ­νου προ­σω­πι­κού από την πλευρά των δήμων.

Χαρα­κτη­ρι­στικό του αλαλούμ που επι­κρα­τεί είναι ότι οι δημό­σιοι χώροι ενός δήμου δεν ανήκουν στον δήμο. «Πολλοί δημό­σιοι χώροι εντός σχεδίου δεν ανήκουν στον δήμο, οπότε και δεν μπορεί να παρέμ­βει ακόμα και αν το θέλει ή αν είναι ανα­γκαίο», εξηγεί ο δήμαρ­χος Τρι­κά­λων. «Για παρά­δειγμα, η αρμο­διό­τητα του δήμου σταματά στο ύψος του δρόμου. Αρα η κοίτη του Ληθαίου ποταμού, που διαρ­ρέει τα Τρίκαλα, δεν ανήκει στον δήμο –παρόλο που φρο­ντί­ζουμε την καθα­ριό­τητα, γιατί δεν γίνεται αλλιώς– οπότε δεν μπο­ρούμε να παρέμ­βουμε για την ασφά­λεια των πολιτών. Ο προ­κά­το­χός μου σύρθηκε στα δικα­στή­ρια για μια πλα­κό­στρωση που έκανε σε χώρο που δεν ανήκε στον δήμο», κατα­λή­γει ο κ. Παπα­στερ­γίου.

Πρε­μιέρα για τους νέους

Aν και οι νέοι τοπικοί άρχο­ντες εξε­λέ­γη­σαν τον Μάιο, θα βρεθούν στη θέση τους από την επόμενη εβδο­μάδα. Το μεγάλο διά­στημα που μεσο­λα­βεί ανάμεσα στην εκλογή και στην ανάληψη των καθη­κό­ντων των νέων δημάρ­χων και περι­φε­ρειαρ­χών είχε προ­βλε­φθεί, προ­κει­μέ­νου να υπάρχει χρόνος προ­ε­τοι­μα­σίας για τις νέες αρχές. Ωστόσο, στην πράξη απο­δει­κνύ­ε­ται χαμένος χρόνος για τη λει­τουρ­γία των δήμων, όπου στην πραγ­μα­τι­κό­τητα, ειδικά στις περι­πτώ­σεις που υπάρχει αλλαγή ηγεσίας, ο προη­γού­με­νος δήμαρ­χος δεν μπορεί –και δεν θέλει– να ανα­λά­βει πρω­το­βου­λίες, ενώ ο και­νούρ­γιος δεν είχε τη σχετική αρμο­διό­τητα. Σχεδόν τα 2/3 των δήμων της χώρας θα έχουν νέα ηγεσία σε μία εβδο­μάδα, εφόσον σε 201 από τους 332 δήμους εξε­λέ­γη­σαν άτομα που δεν ήταν δήμαρ­χοι στην προη­γού­μενη θητεία. Παρ’ όλα αυτά, 131 δήμαρ­χοι επα­νε­ξε­λέ­γη­σαν, πολλοί μάλιστα από τους οποίους έχουν παρα­πάνω από μια τετρα­ε­τία στο τιμόνι των δήμων. Ωστόσο, και για αυτούς όλα ξεκι­νούν από την αρχή, εφόσον θα πρέπει να ορκι­στούν εκ νέου και να δου­λέ­ψουν με το νέο δημο­τικό συμ­βού­λιο που έχει προ­κύ­ψει από τις εκλογές. Ο δήμαρ­χος έχει τη δυνα­τό­τητα εντός της πρώτης εβδο­μά­δας ή και αργό­τερα να ορίσει τους αρμό­διους αντι­δη­μάρ­χους, οι οποίοι πρέπει να έχουν έχουν θητεία του­λά­χι­στον ενός έτους. Εως το τέλος Οκτω­βρίου ανα­μέ­νε­ται να έχουν εκλεγεί και οι εκπρό­σω­ποι των δήμων στην Κεντρική Ενωση Δήμων Ελλάδος (ΚΕΔΕ), ώστε να εκλεγεί το νέο διοι­κη­τικό συμ­βού­λιο του οργάνου.