Η Τουρκία ξέρει τις κόκκινες γραµµές µας

Η Αγκυρα γνω­ρί­ζει πολύ καλά ποιες είναι οι κόκ­κι­νες γραμμές της Αθήνας και, κυρίως, με ποιον τρόπο θα απα­ντή­σει σε περί­πτωση που αμφι­σβη­τη­θεί η κυριαρ­χία της στην ευρύ­τερη περιοχή του Καστελ­λό­ρι­ζου, ανα­φέ­ρουν στην «Κ» ανώ­τα­τες στρα­τιω­τι­κές πηγές. Παρά την παρα­τε­τα­μένη προ­ε­κλο­γική περίοδο, οι κατάλ­λη­λοι δίαυλοι ανάμεσα στην Αθήνα και στην Αγκυρα παρα­μέ­νουν ανοι­κτοί και, μάλιστα, έχουν χρη­σι­μο­ποι­η­θεί επα­νει­λημ­μέ­νως και εντα­τικά κατά το προη­γού­μενο χρονικό διά­στημα. Οτι­δή­ποτε άλλο είναι περιττό, κυρίως δε οι επι­κοι­νω­νια­κές κορώνες, τονί­ζουν οι ίδιες πηγές.

Σύμφωνα με ορι­σμέ­νες πλη­ρο­φο­ρίες, τις προη­γού­με­νες εβδο­μά­δες έπρεπε να υπάρξει άμεση επι­κοι­νω­νία ανάμεσα στις δύο πλευρές και αυτή δεν ήταν η τελευ­ταία συνά­ντηση των δύο υπουρ­γών Εθνικής Αμυνας στην πρό­σφατη σύνοδο του ΝΑΤΟ. Αυτή η επι­κοι­νω­νία πραγ­μα­το­ποι­ή­θηκε δίχως να χρεια­στεί να γίνει κάτι ευρύ­τερα γνωστό. Η ετοι­μό­τητα στο ΓΕΕΘΑ και στα επι­τε­λεία παρα­μέ­νει σε υψη­λό­τατο επίπεδο, ενώ τα στελέχη της φυσικής ηγεσίας των Ενόπλων Δυνά­μεων εξα­κο­λου­θούν να επι­σκέ­πτο­νται τις μονάδες που βρί­σκο­νται στο Ανα­το­λικό Αιγαίο και άλλες κρί­σι­μες περιο­χές, ώστε να επι­θε­ω­ρή­σουν την κατά­σταση. Κάθε κίνηση στο Αιγαίο και στην Ανα­το­λική Μεσό­γειο παρα­κο­λου­θεί­ται προ­σε­κτικά.

Στην Αθήνα υπάρ­χουν δύο απόψεις. Και οι δύο στη­ρί­ζο­νται στην τουρ­κική κινη­τι­κό­τητα και στην επίμονα έντονη ρητο­ρική.

Κατά την πρώτη άποψη οι συγκε­κρι­μέ­νοι υψηλοί τόνοι συνι­στούν ένδειξη για περαι­τέρω επι­δεί­νωση της κατά­στα­σης. Υπεν­θυ­μί­ζε­ται ότι μόλις προ δύο ημερών, ο υπουρ­γός Εξω­τε­ρι­κών της Τουρ­κίας απεί­λησε ευθέως την Κυπριακή Δημο­κρα­τία με νέα εισβολή, καλώ­ντας ουσια­στικά τη Λευ­κω­σία να μην κάνει χρήση καμίας από τις δυνα­τό­τη­τες που της δίνει το διεθνές δίκαιο για να υπε­ρα­σπι­στεί τα κυριαρ­χικά δικαιώ­ματά της. Κατά αυτή την ευρύ­τερη ανάλυση, ο Τούρκος πρό­ε­δρος Ερντο­γάν δεν έχει να χάσει τίποτα ανοί­γο­ντας ακόμα ένα μέτωπο τριβών με τη Δύση, αντι­θέ­τως, αυξάνει τις επι­λο­γές που έχει για πίεση προς την Ουά­σιγ­κτον και τις Βρυ­ξέλ­λες.

Κατά τη δεύτερη άποψη, η Αγκυρα συντη­ρεί τους τόνους σε αυτό το επίπεδο για να κρατάει την Αθήνα σε εγρή­γορση, μάλιστα σε μια περίοδο εσω­στρέ­φειας για την Ελλάδα, λόγω της ρευ­στό­τη­τας που εκ των πραγ­μά­των επι­κρα­τεί στις μετα­βα­τι­κές εκλο­γι­κές περιό­δους. Και υπό αυτή την έννοια, επι­τυγ­χά­νε­ται ήδη ο επι­θυ­μη­τός στόχος, ο οποίος δεν είναι, με βάση αυτή την ερμη­νεία, ένα θερμό επει­σό­διο ή κάτι παρό­μοιο.

Το αμέσως επόμενο χρονικό διά­στημα θα φανεί και ποια θα είναι τα μέτρα της Ευρω­παϊ­κής Ενωσης εις βάρος της Τουρ­κίας για τις παρα­βιά­σεις της κυπρια­κής κυριαρ­χίας. Εμπει­ροι παρα­τη­ρη­τές τονί­ζουν ότι για τις Βρυ­ξέλ­λες ο «οδηγός» ήταν η συνά­ντηση του κ. Ερντο­γάν με τον πρόεδρο των ΗΠΑ Ντό­ναλντ Τραμπ. Δεδο­μέ­νου ότι οι δύο άνδρες δεν κατέ­λη­ξαν σε σύγκρουση, αντι­θέ­τως, μάλιστα, φαί­νε­ται ότι η Αγκυρα και η Ουά­σιγ­κτον (ή μάλλον οι κ. Τραμπ και Ερντο­γάν σε προ­σω­πικό επίπεδο) ανα­ζη­τούν ένα είδος συμ­βι­βα­σμού για το ζήτημα των S-400, το ενδε­χό­μενο λήψης σκληρών μέτρων κατά της Τουρ­κίας από την Ε.Ε. απο­μα­κρύ­νε­ται. Αλλωστε εκ των πραγ­μά­των η «φαρέτρα» των ευρω­παϊ­κών μέτρων έναντι της Τουρ­κίας είναι μάλλον περιο­ρι­σμένη.

Πέραν των S-400

Η σχέση της Τουρ­κίας με τις ΗΠΑ θα παρα­μεί­νει σημα­ντική και για την εξέλιξη των ελλη­νο­τουρ­κι­κών, καθώς οι απο­κλί­νου­σες απόψεις για τη γεω­πο­λι­τική κατά­σταση στην Ανα­το­λική Μεσό­γειο και τη Μέση Ανατολή δεν περιο­ρί­ζο­νται στο ζήτημα των S-400, αλλά αγγί­ζουν πολύ σημα­ντι­κό­τερα ζητή­ματα που αφορούν τη στρα­τη­γική αρχι­τε­κτο­νική της περιο­χής.

Το ένα είναι η στάση έναντι του Ιράν και οι πιθανοί τρόποι εξέ­λι­ξης αν οι τριβές μεταξύ Ουά­σιγ­κτον και Τεχε­ρά­νης οδη­γή­σουν σε κάτι περισ­σό­τερο από χαμηλής έντασης επει­σό­δια στα Στενά του Ορμούζ. Και το άλλο, βέβαια, είναι το περί­φημο σχέδιο για τη Μέση Ανατολή, στο οποίο θα προ­τεί­νε­ται μια διευ­θέ­τηση και του Παλαι­στι­νια­κού. Ουδείς εκ των σοβαρών ανα­λυ­τών και παρα­τη­ρη­τών πιστεύει ότι η Τουρκία θα μπο­ρούσε να ευθυ­γραμ­μι­στεί με τις ΗΠΑ σε κάποιο από τα δύο αυτά ζητή­ματα. Ανα­λο­γικά συν­δε­δε­μένη εξέλιξη είναι η περαι­τέρω ισχυ­ρο­ποί­ηση της τρι­με­ρούς Ελλάδας, Κυπρια­κής Δημο­κρα­τίας και Ισραήλ, σε μια περίοδο που οποια­δή­ποτε άλλη σχέση στην περιοχή είναι απλώς ριψο­κίν­δυνη για τις ΗΠΑ.

Παρά το γεγονός ότι η ανη­συ­χία για την ελλη­νική υφα­λο­κρη­πίδα παρα­μέ­νει, στην Αθήνα το βασικό σενάριο που εξε­τά­ζε­ται είναι η κατα­κό­ρυφη άνοδος της έντασης στην κυπριακή απο­κλει­στική οικο­νο­μική ζώνη (ΑΟΖ) και οι επι­πτώ­σεις που αυτή θα μπο­ρούσε να έχει ευρύ­τερα. Στη Λευ­κω­σία, άλλωστε, εκείνο που ανα­μέ­νουν είναι ο τελικός προ­ο­ρι­σμός του δεύ­τε­ρου πλωτού γεω­τρύ­πα­νου της Τουρ­κίας, του «Γιαβούζ», το οποίο τις τελευ­ταίες ημέρες παρέ­μενε στις εκβολές του Καλυ­κά­δνου, στα τουρ­κικά χωρικά ύδατα. Με βάση όσα κατα­φθά­νουν στη Λευ­κω­σία από τις ήδη υφι­στά­με­νες δρα­στη­ριό­τη­τες του «Φατίχ», είναι σαφές ότι η τουρ­κική TPAO (κρατική εται­ρεία πετρε­λαίων) υπο­λεί­πε­ται μακράν των τεχνι­κών δυνα­το­τή­των να πραγ­μα­το­ποι­ή­σει απο­τε­λε­σμα­τι­κές γεω­τρή­σεις σε βάθος αρκετών χιλιά­δων μέτρων. Επι­πλέον, τα διεθνή εντάλ­ματα που έχει εκδώσει η Λευ­κω­σία έναντι ξένων (μη Τούρκων) προ­σώ­πων και εται­ρειών που συνερ­γά­στη­καν με την ΤΡΑΟ για τη γεώ­τρηση του «Φατίχ» φαί­νε­ται ότι έχουν δημιουρ­γή­σει μια αρνη­τική ατμό­σφαιρα για τα ερευ­νη­τικά εγχει­ρή­ματα των Τούρκων στην Ανα­το­λική Μεσό­γειο, κάτι που ευλόγως έχει προ­κα­λέ­σει ιδιαί­τερη ενό­χληση στην Αγκυρα, όπου οι κινή­σεις της Κυπρια­κής Δημο­κρα­τίας ερμη­νεύ­ο­νται ως «έκνομες» και αντί­θε­τες με το διεθνές δίκαιο. Παράλ­ληλα, οι έρευνες του «Μπαρ­μπα­ρός» στα νότια της Κύπρου, λίγες δεκάδες χιλιό­με­τρα νότια της Λεμεσού, συνε­χί­ζο­νται, δίχως να είναι σαφές αν ουσια­στικά απο­τε­λούν προ­ε­τοι­μα­σία για τον πλου και του δεύ­τε­ρου γεω­τρύ­πα­νου, «Γιαβούζ».

Αν και οι περισ­σό­τε­ρες δημό­σιες τοπο­θε­τή­σεις Τούρκων υπουρ­γών και λοιπών αξιω­μα­τού­χων υπο­δει­κνύ­ουν ως στόχο του «Γιαβούζ» τη θαλάσ­σια περιοχή νότια της Καρ­πα­σίας, ενδε­χο­μέ­νως και τον Κόλπο της Αμμο­χώ­στου, κατα­γρά­φο­νται ορι­σμέ­νες εκτι­μή­σεις για απο­στολή του πλωτού γεω­τρύ­πα­νου στην περιοχή όπου διε­ξά­γει έρευνες τους τελευ­ταί­ους μήνες το «Μπαρ­μπα­ρός» με τη συνο­δεία ορι­σμέ­νων πλοίων υπο­στή­ρι­ξης. Οι πιο προ­χω­ρη­μέ­νες από αυτές τις εκτι­μή­σεις προ­βλέ­πουν την απο­στολή του «Γιαβούζ» ακόμα και στο οικό­πεδο 1 της κυπρια­κής ΑΟΖ, το οποίο δεν έχει αδειο­δο­τη­θεί σε καμία εται­ρεία και βρί­σκε­ται ελά­χι­στα χιλιό­με­τρα έξω από την αιγια­λί­τιδα ζώνη της Κυπρια­κής Δημο­κρα­τίας…

Το μέτωπο της Λιβύης και η σημασία του

Η στάση που τηρεί η Τουρκία έναντι της Κυπρια­κής Δημο­κρα­τίας δεν είναι παρά μέρος της ευρύ­τε­ρης τακτι­κής που ακο­λου­θεί στην ευρύ­τερη Ανα­το­λική Μεσό­γειο. Η απο­κά­λυψη της εκτε­τα­μέ­νης ενεργού συμ­με­το­χής της Τουρ­κίας στο πλευρό της κυβέρ­νη­σης του Φαγέζ αλ Σαράζ στη σύγκρουσή της με τις υπέρ­τε­ρες δυνά­μεις του στρα­τη­γού Χαλίφα Χαφτάρ που ελέγχει το μεγα­λύ­τερο μέρος της Λιβύης, ανα­δει­κνύει τη σημασία που έχει η βορειο­α­φρι­κα­νική χώρα για την Αγκυρα.

Ηδη έχει απο­κα­λυ­φθεί ότι τουρ­κικά πολε­μικά πλοία προ­σεγ­γί­ζουν τα δυτικά της Λιβύης, ενώ την ίδια στιγμή Τούρκοι στρα­τιω­τι­κοί υπο­στη­ρί­ζουν την κυβέρ­νηση της Τρί­πο­λης, μεταξύ άλλων ως χει­ρι­στές UAV’s της τουρ­κι­κής αερο­πο­ρίας. Οι απο­στο­λές ναυ­τι­κών μονάδων ώς τον κόλπο της Σύρτης ήταν μια τακτική την οποία οι Τούρκοι χρη­σι­μο­ποιού­σαν τα τελευ­ταία χρόνια, προ­φα­νώς με σκοπό να απο­κτή­σουν εικόνα για την πρόοδο των δυνά­μεων του Χάφταρ.

Υπεν­θυ­μί­ζε­ται ότι ο Χάφταρ συνερ­γά­ζε­ται άμεσα με τις αιγυ­πτια­κές δυνά­μεις, με κοινό στόχο τους Αδελ­φούς Μου­σουλ­μά­νους. Η Λιβύη είναι, βεβαίως, σημα­ντική για λόγους γοήτρου για τις τουρ­κι­κές δυνά­μεις, καθώς εκεί, το 1911, ο Κεμάλ Ατα­τούρκ ως νέος λοχαγός κατόρ­θωσε να επι­τύ­χει σημα­ντι­κές νίκες εις βάρος των ιτα­λι­κών αποι­κια­κών δυνά­μεων.

Απο­τε­λεί, όμως, και κρίσιμο κομμάτι στο μεσο­γειακό παζλ, όπως, του­λά­χι­στον, το φαντά­ζο­νται στην Αγκυρα. Δεν είναι τυχαίο ότι κύκλοι στην Τουρκία επα­νήλ­θαν τονί­ζο­ντας την ανάγκη η κυβέρ­νηση στην Τρίπολη να στη­ρι­χθεί ώστε εν καιρώ να υπο­γρά­ψει συμ­φω­νία για οριο­θέ­τηση στη γραμμή Μαρ­μα­ρίδα – Φετιγιέ – Κας, από τη μια πλευρά και Ντέρνα –

Τομπρούκ -Μπαρντία, από την άλλη. Το συγκε­κρι­μένο σενάριο προ­φα­νώς δεν λαμ­βά­νει υπόψη ότι ενδια­μέ­σως παρεμ­βάλ­λο­νται νησιά με δική τους υφα­λο­κρη­πίδα, όπως η Κρήτη και η Ρόδος (ούτε λόγος για το Καστελ­λό­ριζο), ωστόσο προ­ω­θεί­ται από την Αγκυρα ως έγκυρο σενάριο παρότι δεν στέκει υπό καμία εκδοχή ερμη­νείας του Διε­θνούς Δικαίου ή του Δικαίου της Θάλασ­σας.

Αυτά τα σενάρια επα­νήλ­θαν μετά και την πρό­σφατη αδειο­δό­τηση δύο μεγάλων περιο­χών για έρευνες υδρο­γο­ναν­θρά­κων στα δυτικά και στα νοτιο­δυ­τικά της Κρήτης στην κοι­νο­πρα­ξία Exxon/Total. Οι επι­σκέ­ψεις που έχει κάνει ο υπουρ­γός Αμυνας της Τουρ­κίας Χου­λουσί Ακάρ στην Τρίπολη, ανα­δει­κνύει και τη σημασία που δίνει η Αγκυρα στο λιβυκό μέτωπο. Ευλόγως, η Αθήνα παρα­κο­λου­θεί το συγκε­κρι­μένο μέτωπο με ιδιαί­τερο ενδια­φέ­ρον.