H “Aννα” θύμα σεξουαλικής βίας, εξομολογείται και κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για τα “κλειστά αυτιά” της κοινωνίας

Συ­νέ­ντευ­ξη στη

Μαίρη Φώτη

Η «Αννα», βίωσε την κα­κο­ποί­η­ση από μικρή ηλι­κία, μέχρι που στην εφη­βεία απο­φά­σι­σε να μι­λή­σει για όσα της συ­νέ­βαι­ναν και δεν μπο­ρού­σε ως παιδί να απο­κω­δι­κο­ποι­ή­σει.

Με αφορ­μή μια άλλη συ­νέ­ντευ­ξη πριν από πε­ρί­που δύο χρό­νια στην «δη­μο­κρα­τι­κή» αλλά και την τρα­γι­κή κα­τά­λη­ξη της φοι­τή­τριας Ελέ­νης Το­πα­λού­δη, η 39χρονη σή­με­ρα μη­τέ­ρα δύο παι­διών, μιλά στην «δ» για τη δική της τραυ­μα­τι­κή εμπει­ρία αλλά και για τους λό­γους που την οδή­γη­σαν να μι­λή­σει γι αυτό.

Όπως λέει, πολλά συμ­βαί­νουν πίσω από κλει­στές πόρ­τες αλλά και επει­δή πολλά στό­μα­τα πα­ρα­μέ­νουν κλει­στά, γι αυτό θα πρέ­πει να ενη­με­ρώ­σου­με και να εκ­παι­δεύ­σου­με τα παι­διά μας να μι­λούν γι αυτά που τους συμ­βαί­νουν χωρίς να τα φορ­τώ­νου­με ενο­χές κι έχο­ντας μια αγκα­λιά ανοι­χτή ως κοι­νω­νία.

• Θέλω να σε ρω­τή­σω, ξε­κι­νώ­ντας την συ­νέ­ντευ­ξη, πώς πήρες την από­φα­ση να μι­λή­σεις σή­με­ρα δη­μο­σί­ως, έστω και χωρίς να δη­μο­σιο­ποι­ή­σεις τα στοι­χεία σου.

Είχα δια­βά­σει την συ­νέ­ντευ­ξη της Μα­ρί­ας που έδωσε σε εσάς. Η Μαρία είχε μι­λή­σει για την κα­κο­ποί­η­ση από τον σύ­ντρο­φό της επί 2,5 χρό­νια και πώς κα­τά­φε­ρε να ξε­φύ­γει με την βο­ή­θεια δικών της αν­θρώ­πων. Το μή­νυ­μα που ήθελε να πε­ρά­σει είναι ότι υπάρ­χει τρό­πος να βγει κά­ποιος από τον κύκλο της βίας. Τη διά­βα­ζα και την ξα­να­διά­βα­ζα και μου θύ­μι­σε σε πολλά ση­μεία τον εαυτό μου. Αυτό θέλω να πω σή­με­ρα κι εγώ, ότι υπάρ­χει τρό­πος και ότι η βία έχει πολλά πρό­σω­πα. Μετά, ήρθε η υπό­θε­ση της Ελέ­νης.

• Ανα­φέ­ρε­σαι στη δο­λο­φο­νία της φοι­τή­τριας;

Ναι. Σκέ­φτη­κα ότι αν είχε μι­λή­σει, ίσως να μην είχε αυτή την τρα­γι­κή κα­τά­λη­ξη. Είμαι κι εγώ θύμα της βίας αλλά σή­με­ρα στέ­κο­μαι στα πόδια μου. Όμως αν είχα συ­νει­δη­το­ποι­ή­σει νω­ρί­τε­ρα ότι μπορώ να ζη­τή­σω βο­ή­θεια, ή αν είχα στρα­φεί για βο­ή­θεια σε δι­κούς μου αν­θρώ­πους, ίσως να μην είχα αρ­γή­σει τόσο να ξε­κι­νή­σω τη ζωή μου από την αρχή.

• Η συ­νέ­ντευ­ξη της Μα­ρί­ας, δη­μο­σιεύ­τη­κε τον Ιού­νιο του 2017, η άτυχη φοι­τή­τρια δο­λο­φο­νή­θη­κε τον πε­ρα­σμέ­νο Νο­έμ­βριο.

Ναι. Μου πήρε λίγο χρόνο μέχρι να απο­φα­σί­σω να έρθω σε επι­κοι­νω­νία μαζί σας. Όμως δια­βά­ζω στις εφη­με­ρί­δες όλο και πε­ρισ­σό­τε­ρα πε­ρι­στα­τι­κά κα­κο­ποί­η­σης και σκέ­φτο­μαι ότι υπάρ­χουν άλλα τόσα που δεν δη­μο­σιο­ποιού­νται, όπως η δική μου πε­ρί­πτω­ση, και ίσως αυτά τα παι­διά να θέ­λουν βο­ή­θεια και να μην ξέ­ρουν από πού να τη ζη­τή­σουν, πού να πάνε… Στα παι­διά θέλω να απευ­θυν­θώ αλλά και στους γο­νείς. Να μην έχουν εμπι­στο­σύ­νη ούτε σε φί­λους, ούτε σε συγ­γε­νείς και οι γο­νείς να μά­θουν να ακού­νε τα παι­διά τους.

• Θύμα βίας άρα στην παι­δι­κή σου ηλι­κία.

Ναι. Μέχρι και την εφη­βεία.

• Σω­μα­τι­κή βία;

Ο,τι αφορά το σώμα που συμ­βαί­νει χωρίς να το θέ­λεις, είναι σω­μα­τι­κή βία. Ο,τι γί­νε­ται χωρίς να συμ­φω­νείς είναι βία. Πόσω μάλ­λον όταν μι­λά­με για ένα παιδί, που δεν μπο­ρεί να υπε­ρα­σπι­στεί τον εαυτό του. Ούτε έχει την σω­μα­τι­κή δύ­να­μη να το κάνει, ούτε την κρίση να αντι­λη­φθεί ότι αυτό που του συμ­βαί­νει είναι βία. Ετσι κι εγώ, δεν μπο­ρού­σα να κα­τα­λά­βω τότε τι ακρι­βώς συ­νέ­βαι­νε. Μέχρι που με­γά­λω­σα. Και άρ­χι­σα να κα­τα­λα­βαί­νω ότι κάτι δεν πάει καλά. Λίγο οι πόρ­τες που κλεί­δω­ναν, λίγο που έπρε­πε να μιλάω ψι­θυ­ρι­στά. Ε μετά, βλέ­πο­ντας τη­λε­ό­ρα­ση κα­τα­λα­βαί­νεις ότι κά­ποια πράγ­μα­τα είναι πέραν του φυ­σιο­λο­γι­κού και πέραν του επι­τρε­πτού ανά­με­σα σε ανή­λι­κο και ενή­λι­κα. Ιδίως όταν μι­λά­με για συγ­γε­νή που εκ­με­ταλ­λεύ­ε­ται πρό­σω­πα και κα­τα­στά­σεις και κυ­ρί­ως την απου­σία των γο­νιών.

• Να τολ­μή­σω να ρω­τή­σω αν μιλάς για σε­ξουα­λι­κή κα­κο­ποί­η­ση;

Ναι, γι αυτό μιλάω. Για αυτό απο­φά­σι­σα να μι­λή­σω. Γιατί ισχύ­ει αυτό που λένε ότι «συμ­βαί­νει και στις κα­λύ­τε­ρες οι­κο­γέ­νειες». Η δική μου οι­κο­γέ­νεια, είναι μια φυ­σιο­λο­γι­κή οι­κο­γέ­νεια. Οι γο­νείς μου δού­λευαν για να μην λεί­ψει τί­πο­τα σε εμένα και στα αδέλ­φια μου, φρό­ντι­ζαν την οι­κο­γέ­νειά τους αλλά δεν ήξε­ραν τι συμ­βαί­νει μέσα στην οι­κο­γέ­νειά τους. Καμία φορά σκέ­φτο­μαι ότι θα έπρε­πε να είχαν με­γα­λύ­τε­ρη αντί­λη­ψη, άλλες φορές πάλι τους δι­καιο­λο­γώ. Πώς να πάει το μυαλό σου ότι το αίμα σου, μπο­ρεί να απλώ­σει χέρι στο παιδί σου;

• Συγ­γε­νής, άρα υπε­ρά­νω υπο­ψί­ας.

Συγ­γε­νής, ναι. Υπε­ρά­νω υπο­ψί­ας, μέχρι απο­δεί­ξε­ως του ενα­ντί­ου.

• Πότε πήρες την από­φα­ση να αντι­με­τω­πί­σεις αυτό που σου συ­νέ­βαι­νε;

Στην εφη­βεία μου, εκεί γύρω στα 12 με 13. Είχα πολ­λές τύ­ψεις. Δεν ήξερα αν έπρε­πε να το πω, διότι σκε­φτό­μουν ότι θα στε­νο­χω­ρή­σω τους δι­κούς μου, δεν ήξερα κιό­λας αν θα με πι­στέ­ψουν. Ο άν­θρω­πος αυτός με απει­λού­σε ότι αν μι­λή­σω θα μου κάνει κακό. Βα­σά­νι­ζα το μυαλό μου πολύ καιρό. Δεν άντε­ξα άλλο αυτό που συ­νέ­βαι­νε και απο­φά­σι­σα να το πω στην με­γα­λύ­τε­ρή μου αδελ­φή. Εγώ είμαι το δεύ­τε­ρο παιδί κι έχω κι έναν αδελ­φό μι­κρό­τε­ρο. Η αδελ­φή μου το είπε στη μαμά μου. Η μαμά, έχο­ντας με­γα­λώ­σει με άλλη νο­ο­τρο­πία και άλλη αντί­λη­ψη, σε ένα μικρό χωριό, επέ­λε­ξε τότε να μην το μάθει κα­νείς άλλος. Ούτε καν ο μπα­μπάς μου. Κι έτσι το ξέ­ρα­με εγώ, η αδελ­φή μου και η μαμά μου. Και το κα­τά­λα­βε κι αυτός, ο συγ­γε­νής, γιατί η μαμά μου δεν μας άφησε ξανά ποτέ μόνες μαζί του. Ειχαν προ­σφερ­θεί με τη σύ­ζυ­γό του, να μας φρο­ντί­ζουν υπο­τί­θε­ται, τις ώρες που δού­λευαν οι γο­νείς μου. Με τον συγ­γε­νή αυτό μετά συ­να­ντιό­μα­σταν μόνο σε γιορ­τές υπό το βλέμ­μα πάντα της μαμάς μου, που δεν μας άφηνε ούτε εμένα ούτε την αδελ­φή μου να τον πλη­σιά­σου­με. Όμως, με­γα­λώ­νο­ντας, δεν έφυγε ποτέ από τη σκέψη μου η κου­βέ­ντα της μαμάς μου ότι πρέ­πει να μεί­νει κρυφό, μυ­στι­κό γιατί είναι «κακό». Ετσι πέ­ρα­σαν τα χρό­νια, με­γά­λω­σα με κάτι που ήταν «κακό» αλλά δεν κα­τά­λα­βα ποτέ γιατί είναι κακό για μένα και όχι κακό για τον ίδιο. Ούτε κα­τά­λα­βα γιατί έπρε­πε να το κρα­τή­σω κρυφό ακόμα και από τον πα­τέ­ρα μου. Εγώ ήθελα να με υπε­ρα­σπι­στεί κά­ποιος, να ξε­μπρο­στιά­σω αυτόν τον άν­θρω­πο και να πάθει ο,τι του αξί­ζει. Με τον τρόπο της νό­μι­ζε ότι με προ­στά­τευε, τόσα ήξερε τόσα έκανε άσχε­τα αν εγώ πε­ρί­με­να κάτι άλλο. Η Ρόδος είναι μια μικρή κλει­στή κοι­νω­νία, είτε ζεις στο χωριό είτε στην πόλη. Και σκε­φτό­μα­στε πρώτα την «ρε­τσι­νιά» και μετά την ουσία. Όμως σή­με­ρα, που είμαι 39 χρο­νών και μη­τέ­ρα πια, θέλω να πω ότι είναι λάθος αυτή η νο­ο­τρο­πία. Κα­τα­στρέ­φο­νται παι­διά για να μην μάθει ο πε­ρί­γυ­ρος την αλή­θεια και τα στιγ­μα­τί­σει, κι αυτοί οι άρ­ρω­στοι άν­θρω­ποι είναι ελεύ­θε­ροι. Και το λέω, γιατί αυτά δεν συμ­βαί­νουν μόνο στην τη­λε­ό­ρα­ση, μπο­ρεί να συμ­βαί­νει και στο δι­πλα­νό σπίτι, ή μπο­ρεί και στο δικό μας σπίτι. Πρέ­πει και οι γο­νείς να μά­θουν να αντι­δρούν σωστά σε τέ­τοια πε­ρι­στα­τι­κά, να μην τα κου­κου­λώ­νουν αλλά να γί­νο­νται βρά­χοι και στή­ριγ­μα στα παι­διά τους. Πρέ­πει να εκ­παι­δευ­τούν και οι δά­σκα­λοι να ανα­γνω­ρί­ζουν τα ση­μά­δια στα παι­διά που κα­κο­ποιού­νται. Κι επει­δή αυτή τη στιγ­μή μπο­ρεί να μας δια­βά­ζουν κο­ρί­τσια ή και αγό­ρια που έχουν υπο­στεί κα­κο­ποί­η­ση, όποιας μορ­φής κα­κο­ποί­η­ση, θέλω να τους πω να μην ντρέ­πο­νται και να μην φο­βού­νται να το κα­ταγ­γεί­λουν. Εγώ έζησα τη μισή μου ζωή μέσα στον φόβο και στην ντρο­πή, αντί αυτά τα συ­ναι­σθή­μα­τα να τα φορ­τω­θεί εκεί­νος που προ­κά­λε­σε το κακό. Για αυτό απο­φά­σι­σα να σας μι­λή­σω. Εστω κι ανώ­νυ­μα. Πρέ­πει να εκ­παι­δεύ­σου­με τα παι­διά μας να ζη­τά­νε βο­ή­θεια και εμείς οι γο­νείς βέ­βαια να εί­μα­στε σε θέση να τα βοη­θή­σου­με.

• Είναι χει­μαρ­ρώ­δης ο λόγος σου.

Δεν αντέ­χω άλλο να δια­βά­ζω και να ακούω για παι­διά που κα­κο­ποιού­νται. Εχω αρ­ρω­στή­σει με την ιστο­ρία της Ελέ­νης, έκανα πολ­λές μέρες να κοι­μη­θώ. Σκέ­φτο­μαι ότι τα παι­διά μου σε λίγα χρό­νια θα φύ­γουν για σπου­δές και θέλω να ξέ­ρουν πού θα απευ­θυν­θούν αν συμ­βεί οτι­δή­πο­τε κι εγώ και ο μπα­μπάς τους δεν εί­μα­στε εκεί. Σκέ­φτο­μαι, πόσες άλλες πε­ρι­πτώ­σεις θα πα­ρα­μέ­νουν κρυμ­μέ­νες και πόσα άλλα παι­διά θα πε­ρι­μέ­νουν κά­ποιον να βάλει τέλος στο μαρ­τύ­ριό τους… Αυτή είναι η ευ­θύ­νη μας ως κοι­νω­νία, να προ­στα­τεύ­ου­με τους αδύ­να­μους όχι να τους κρύ­βου­με.

• Σή­με­ρα πώς είναι η ζωή σου;

Σή­με­ρα είμαι μη­τέ­ρα, ζω εκτός Ρόδου λόγω επαγ­γελ­μα­τι­κών υπο­χρε­ώ­σε­ων αλλά ερ­χό­μα­στε για δια­κο­πές τα κα­λο­καί­ρια, τις γιορ­τές. Να βλέ­πουν τα παι­διά τα ξα­δέλ­φια τους και τους παπ­πού­δες. Είμαι καλά, αν αυτό εν­νο­είς, επει­δή ανα­ζή­τη­σα βο­ή­θεια όταν τε­λεί­ω­σα το σχο­λείο και είχα δικά μου χρή­μα­τα για να απευ­θυν­θώ σε έναν ει­δι­κό. Σε ψυ­χο­λό­γο πήγα. Αυτό με βο­ή­θη­σε να προ­χω­ρή­σω τη ζωή μου πα­ρα­κά­τω και να έχω μια υγιή οι­κο­γέ­νεια. Εμπι­στο­σύ­νη όμως δεν έχω σε κα­νέ­ναν και δεν αφήνω τα παι­διά μου χωρίς επο­πτεία και χωρίς πα­ρα­κο­λού­θη­ση. Ο σύ­ζυ­γός μου το κα­τα­νο­εί, γιατί ξέρει… Αλλά ση­μα­σία έχει να είναι προ­στα­τευ­μέ­να όλα τα παι­διά. Κι όσοι ξέ­ρουν ή αντι­λαμ­βά­νο­νται ότι μπο­ρεί κάτι να συμ­βαί­νει, να ανοί­γουν το στόμα τους. Να μην θυ­σιά­ζουν αθώες ψυχές για το τι θα πει ο κό­σμος, αυτό θέλω να γίνει αντι­λη­πτό μέσα από αυτή τη συ­νέ­ντευ­ξη και σας ευ­χα­ρι­στώ που μου δώ­σα­τε την ευ­και­ρία. Αν η Ελένη Το­πα­λού­δη και η κάθε Ελένη, ήξερε πού να απευ­θυν­θεί, σε ποια αρχή, σε ποιον φορέα και αν ήξερε ότι θα την αγκά­λια­ζαν με αγάπη, μπο­ρεί να είχε μι­λή­σει για αυτά που της συ­νέ­βαι­ναν. Μπο­ρεί το κο­ρί­τσι να είχε σωθεί. Όπως και η 19χρονη μετά που κα­τήγ­γει­λε το βια­σμό της. Ενη­μέ­ρω­ση χρειά­ζε­ται και αγάπη. Η κοι­νω­νία μας έχει δια­βρω­θεί, και δεν ανα­φέ­ρο­μαι μόνο στη Ρόδο, αλλά αυτό δεν ση­μαί­νει ότι δεν υπάρ­χουν άν­θρω­ποι, ότι δεν υπάρ­χουν δομές, ότι δεν υπάρ­χουν λύ­σεις. Υπάρ­χουν. Αλλά πρέ­πει να μά­θου­με στα παι­διά μας να επι­κοι­νω­νούν, να βά­ζουν όρια, να είναι υπο­ψια­σμέ­να και να τα απαλ­λά­ξου­με από ενο­χές που εμείς, η κοι­νω­νία μας, αδί­κως τους φορ­τώ­σα­με.