Σπύρος Γεραβέλης: Στον Κήπο της Κοινωνίας της Ρόδου καλλιεργούνται… άνθρωποι και ιδέες!

«Ο κοι­νο­τι­κός λα­χα­νό­κη­πος δίνει την ευ­και­ρία σε όσους δεν δια­θέ­τουν γη, να καλ­λιερ­γή­σουν και να κα­λύ­ψουν κά­ποιες ανά­γκες σε λα­χα­νι­κά μιας οι­κο­γέ­νειας»

Ο Κήπος της Κοι­νω­νί­ας δίνει στους Ρο­δί­τες την ευ­και­ρία να έρ­θουν πιο κοντά στη γη και στη φύση. Δη­μιουρ­γή­θη­κε στο παλιό δη­μο­τι­κό φυ­τώ­ριο και σή­με­ρα ανα­πτύσ­σε­ται μέσα από τη συ­νερ­γα­σία του Δήμου Ρόδου με εθε­λο­ντι­κές ομά­δες και ενερ­γούς πο­λί­τες. Εκεί λει­τουρ­γεί ο κοι­νο­τι­κός λα­χα­νό­κη­πος, ορ­γα­νώ­νο­νται δρά­σεις για την καλ­λιέρ­γεια πα­ρα­δο­σια­κών σπό­ρων και ανα­πτύσ­σο­νται πρω­το­βου­λί­ες για τα ιθα­γε­νή φυτά.

Στον πυ­ρή­να της προ­σπά­θειας βρί­σκο­νται οι εθε­λο­ντές. Άν­θρω­ποι που μοι­ρά­ζο­νται την αγάπη τους για τη γη και για όσα προ­σφέ­ρει η φύση. Η συμ­με­το­χή τους είναι εκεί­νη που δίνει ζωή στο εγ­χεί­ρη­μα και δη­μιουρ­γεί δε­σμούς που ξε­περ­νούν την καλ­λιέρ­γεια και την πα­ρα­γω­γή.

Στη συ­νέ­ντευ­ξή μας στη «δ», ο αν. προϊ­στά­με­νος της Διεύ­θυν­σης Πε­ρι­βάλ­λο­ντος και Πρα­σί­νου Σπύ­ρος Γε­ρα­βέ­λης μιλά για το πώς ξε­κί­νη­σε ο Κήπος της Κοι­νω­νί­ας, τον ρόλο των εθε­λο­ντών και τον τρόπο με τον οποίο μπο­ρούν οι Ρο­δί­τες να γί­νουν μέρος αυτής της προ­σπά­θειας.

Κύριε Γε­ρα­βέ­λη, πώς γεν­νή­θη­κε η ιδέα του Κήπου της Κοι­νω­νί­ας και ποια ανά­γκη ήρθε να κα­λύ­ψει;

Η ιδέα του Κήπου της Κοι­νω­νί­ας γεν­νή­θη­κε αντί­στρο­φα από ό,τι συ­νή­θως, μέσα από την πράξη! Πριν αρ­κε­τά χρό­νια εί­χα­με πα­ρα­χω­ρή­σει έναν χώρο σε μια εθε­λο­ντι­κή ορ­γά­νω­ση για την Περ­μα­κουλ­τού­ρα που κρά­τη­σε για με­ρι­κά χρό­νια, και από εκεί φά­νη­κε με­γά­λο εν­δια­φέ­ρον από δη­μό­τες που δεν είχαν πρό­σβα­ση σε γη, για να καλ­λιερ­γή­σουν. Από τότε προ­σπα­θού­με να βρού­με έναν χώρο για να κά­νου­με έναν κοι­νο­τι­κό λα­χα­νό­κη­πο, όπως αυ­τούς που υπάρ­χουν σε πάρα πολ­λές πό­λεις στην Ελ­λά­δα αλλά και πα­γκό­σμια. Το 2024 δό­θη­κε ένας χώρος στην Ομάδα Πα­ρα­δο­σια­κών Σπό­ρων για να καλ­λιερ­γή­σει στο φυ­τώ­ριο του Δήμου στην Γρη­γο­ρί­ου Ε, και το 2025 στον ίδιο χώρο άρ­χι­σε να δρα­στη­ριο­ποιεί­ται η Ομάδα Ιθα­γε­νών Φυτών. Το φυ­τώ­ριο του Δήμου ήταν ου­σια­στι­κά πα­ρο­πλι­σμέ­νο λογω έλ­λει­ψης προ­σω­πι­κού, και έτσι ο εντε­ταλ­μέ­νος σύμ­βου­λός μας κ. Γιάν­νης Μη­τσού πήρε τη γεν­ναία πο­λι­τι­κή από­φα­ση να δοθεί ο υπό­λοι­πος χώρος για κοι­νο­τι­κός λα­χα­νό­κη­πος. Έτσι βρέ­θη­κε όλος ο χώρος του πα­λιού φυ­τω­ρί­ου να πα­ρα­χω­ρεί­ται ου­σια­στι­κά στο κοινό, και δη­μιουρ­γή­θη­κε ο Κήπος της Κοι­νω­νί­ας. Στις δρα­στη­ριό­τη­τες πε­ρι­λαμ­βά­νο­νται δρά­σεις με συμ­με­το­χή και άλλων εθε­λο­ντι­κών ομά­δων, όπως η ΡΟ­ΔΟ­Νέ­ΟΝ που έχουν ήδη αρ­χί­σει, και έχου­με επί­σης ήδη συ­ζη­τή­σει με σχο­λεία για συ­νερ­γα­σί­ες, μιας και μια πολύ ση­μα­ντι­κή συ­νι­στώ­σα του κήπου είναι και η πε­ρι­βαλ­λο­ντι­κή εκ­παί­δευ­ση.

Πώς ο Δήμος Ρόδου στη­ρί­ζει στην πράξη τον Κήπο της Κοι­νω­νί­ας και τι δεί­χνει αυτή η πρω­το­βου­λία για τον τρόπο που αντι­με­τω­πί­ζει το πε­ρι­βάλ­λον και τη συμ­με­το­χή των πο­λι­τών;

Ο Δήμος πα­ρα­χω­ρεί και προ­ε­τοι­μά­ζει τον χώρο, καθώς και τα υλικά που χρειά­ζο­νται για την πα­ρα­γω­γή και την καλ­λιέρ­γεια φυτών. Στον λα­χα­νό­κη­πο σχε­διά­ζου­με να δια­τε­θεί μια έκτα­ση 40 τε­τρα­γω­νι­κών μέ­τρων σε κάθε εν­δια­φε­ρό­με­νο, αρ­κε­τό για να καλ­λιερ­γη­θούν λα­χα­νι­κά για μια μικρή οι­κο­γέ­νεια. Είναι πάρα πολύ ση­μα­ντι­κή για την προ­στα­σία του πε­ρι­βάλ­λο­ντος η αντί­λη­ψη που έχει το κοινό για αυτό. Οι πε­ρισ­σό­τε­ροι κά­τοι­κοι των πό­λε­ων είναι απο­ξε­νω­μέ­νοι από τη φύση και συχνά έχουν μια φο­βι­κή στάση απέ­να­ντι της. Αυτό δη­μιουρ­γεί προ­βλή­μα­τα τόσο στο πε­ρι­βάλ­λον όσο και στους αν­θρώ­πους. Η ανά­γκη σύν­δε­σης με τη φύση είναι βα­σι­κή αν­θρώ­πι­νη ανά­γκη, τόσο ψυ­χο­λο­γι­κή όσο και βιο­λο­γι­κή. Μέσα από αυτήν την προ­σπά­θεια θέ­λου­με να δώ­σου­με την ευ­και­ρία στους δη­μό­τες να έρ­θουν σε επαφή με τη φύση άμεσα και βιω­μα­τι­κά. Να έρ­θουν σε επαφή με το χώμα, να φυ­τέ­ψουν και να δρέ­ψουν τους καρ­πούς της προ­σπά­θειάς τους, να γνω­ρί­σουν τα φυτά που καλ­λιερ­γού­σαν οι παπ­πού­δες τους, αλλά και να γνω­ρί­σουν και να αγα­πή­σουν τα φυτά της φύσης του τόπου τους. Η εμπει­ρία της σύν­δε­σης με τη φύση παί­ζει επί­σης κα­θο­ρι­στι­κό ρόλο στη δια­μόρ­φω­ση στά­σε­ων και συ­μπε­ρι­φο­ρών που σχε­τί­ζο­νται με την προ­στα­σία του πε­ρι­βάλ­λο­ντος. Όταν ο άν­θρω­πος έρ­χε­ται σε επαφή με το φυ­σι­κό πε­ρι­βάλ­λον, ανα­πτύσ­σει συ­ναι­σθή­μα­τα θαυ­μα­σμού, ηρε­μί­ας και σε­βα­σμού, τα οποία ενι­σχύ­ουν την αί­σθη­ση ευ­θύ­νης απέ­να­ντι στη φύση. Η φύση δεν βιώ­νε­ται πλέον ως κάτι μα­κρι­νό ή ξένο, αλλά ως ανα­πό­σπα­στο μέρος της αν­θρώ­πι­νης ζωής. Άτομα που περ­νούν χρόνο στη φύση τεί­νουν να ανα­γνω­ρί­ζουν πιο εύ­κο­λα τις επι­πτώ­σεις της αν­θρώ­πι­νης δρα­στη­ριό­τη­τας στο πε­ρι­βάλ­λον και να υιο­θε­τούν πιο φι­λι­κές προς αυτό πρα­κτι­κές, όπως η ανα­κύ­κλω­ση, η εξοι­κο­νό­μη­ση ενέρ­γειας και η μεί­ω­ση της κα­τα­νά­λω­σης. Επι­πλέ­ον, η εμπει­ρία της φύσης ενι­σχύ­ει την πε­ρι­βαλ­λο­ντι­κή ευαι­σθη­το­ποί­η­ση από νεαρή ηλι­κία, ιδιαί­τε­ρα μέσω της εκ­παί­δευ­σης και της βιω­μα­τι­κής μά­θη­σης. Όσο πε­ρισ­σό­τε­ρο οι άν­θρω­ποι νιώ­θουν συν­δε­δε­μέ­νοι με το φυ­σι­κό τους πε­ρι­βάλ­λον, τόσο πιο πρό­θυ­μοι είναι να το προ­στα­τεύ­σουν. Έτσι, η σύν­δε­ση με τη φύση απο­τε­λεί βα­σι­κό θε­μέ­λιο για την ανά­πτυ­ξη μιας βιώ­σι­μης και υπεύ­θυ­νης στά­σης ζωής.

Τι μπο­ρεί, λοι­πόν, να κάνει πρα­κτι­κά κά­ποιος που θα πε­ρά­σει για πρώτη φορά την πόρτα του Κήπου; Πώς μπο­ρεί κά­ποιος να γίνει μέρος αυτής της προ­σπά­θειας;

Όποιος θέλει να συμ­με­τέ­χει μπο­ρεί κατ’ αρχήν να μπει σε κά­ποια από τις δυο εθε­λο­ντι­κές ομά­δες που ήδη δρα­στη­ριο­ποιού­νται. Μπο­ρεί να το δη­λώ­σει στη Διεύ­θυν­ση Πε­ρι­βάλ­λο­ντος και Πρα­σί­νου ακόμα και τη­λε­φω­νι­κά και θα επι­κοι­νω­νή­σου­με μαζί του. Όταν ετοι­μα­στεί και ο υπό­λοι­πος χώρος θα ζη­τη­θούν και δη­λώ­σεις συμ­με­το­χής για όσους θέ­λουν να τους πα­ρα­χω­ρη­θεί χώρος για να καλ­λιερ­γή­σουν.

Ποια είναι η φι­λο­σο­φία του κοι­νο­τι­κού λα­χα­νό­κη­που;

Ο κοι­νο­τι­κός λα­χα­νό­κη­πος δίνει την ευ­και­ρία σε όσους δεν δια­θέ­τουν γη, να καλ­λιερ­γή­σουν ένα μικρό κομ­μά­τι γης. Πρα­κτι­κά θα μπο­ρούν να κα­λύ­ψουν κά­ποιες ανά­γκες σε λα­χα­νι­κά μιας οι­κο­γέ­νειας, αλλά επί­σης -κάτι που θεωρώ ότι είναι και το πιο ση­μα­ντι­κό- θα βιώ­σουν τα θε­ρα­πευ­τι­κά οφέλη της κη­που­ρι­κής, επη­ρε­ά­ζο­ντας θε­τι­κά την ψυ­χι­κή και σω­μα­τι­κή τους υγεία. Η επαφή με το χώμα μπο­ρεί να επη­ρε­ά­σει θε­τι­κά το ανο­σο­ποι­η­τι­κό σύ­στη­μα. Με­λέ­τες υπο­δει­κνύ­ουν ότι η έκ­θε­ση στις πλού­σιες μι­κρο­βια­κές κοι­νό­τη­τες που βρί­σκο­νται στο χώμα βοηθά στην εκ­παί­δευ­ση της ανο­σο­ποι­η­τι­κής αντί­δρα­σης του σώ­μα­τος, μειώ­νο­ντας εν­δε­χο­μέ­νως τον κίν­δυ­νο ασθε­νειών που σχε­τί­ζο­νται με το ανο­σο­ποι­η­τι­κό, όπως το άσθμα και οι αλ­λερ­γί­ες. Η επαφή με το χώμα έχει συν­δε­θεί με βελ­τιώ­σεις στην υγεία του εντέ­ρου. Οι μι­κρο­ορ­γα­νι­σμοί που υπάρ­χουν σε υγιή εδάφη μπο­ρούν να ενι­σχύ­σουν την ποι­κι­λία της μι­κρο­χλω­ρί­δας του εντέ­ρου, η οποία είναι κρί­σι­μη για την πέψη και τη συ­νο­λι­κή υγεία. Ένα πλού­σιο μι­κρο­βί­ω­μα του εντέ­ρου σχε­τί­ζε­ται με κα­λύ­τε­ρη με­τα­βο­λι­κή λει­τουρ­γία και μειω­μέ­νη φλεγ­μο­νή. Η κη­που­ρι­κή σχε­τί­ζε­ται επί­σης με ση­μα­ντι­κές μειώ­σεις στα επί­πε­δα άγ­χους και ανη­συ­χί­ας. Η συμ­με­το­χή σε δρα­στη­ριό­τη­τες κη­που­ρι­κής επι­τρέ­πει στα άτομα να εστιά­ζουν σε συ­γκε­κρι­μέ­νες, απτές ερ­γα­σί­ες, γε­γο­νός που μπο­ρεί να βοη­θή­σει στην ανα­κού­φι­ση από αρ­νη­τι­κές σκέ­ψεις και συ­ναι­σθή­μα­τα, οδη­γώ­ντας σε μια πιο ήρεμη και ικα­νο­ποι­η­μέ­νη κα­τά­στα­ση του νου. Η πράξη της φρο­ντί­δας των φυτών από τον σπόρο μέχρι τη συ­γκο­μι­δή εγκα­θι­δρύ­ει μια αί­σθη­ση υπε­ρη­φά­νειας και επι­τυ­χί­ας. Αυτή η δια­δι­κα­σία μπο­ρεί να ενι­σχύ­σει την αυ­το­ε­κτί­μη­ση· τα ορατά απο­τε­λέ­σμα­τα της κη­που­ρι­κής -υγιή φυτά και ζω­ντα­νοί κήποι- λει­τουρ­γούν ως απτά απο­δει­κτι­κά στοι­χεία των προ­σπα­θειών του ατό­μου, ενι­σχύ­ο­ντας τη θε­τι­κή αυ­το­ε­κτί­μη­ση. Η έρευ­να δεί­χνει επί­σης ότι η κη­που­ρι­κή μπο­ρεί να βελ­τιώ­σει τις γνω­στι­κές λει­τουρ­γί­ες, όπως η διάρ­κεια προ­σο­χής και η δια­τή­ρη­ση μνή­μης. Για τα παι­διά, η ενα­σχό­λη­ση με την κη­που­ρι­κή έχει συν­δε­θεί με κα­λύ­τε­ρες επι­δό­σεις σε τεστ προ­σο­χής και βελ­τιω­μέ­νη ανάρ­ρω­ση από το άγχος. Επι­πλέ­ον, η ρου­τί­να που εμπλέ­κε­ται στην κη­που­ρι­κή βοηθά στη δη­μιουρ­γία δομής, κάτι που μπο­ρεί να είναι ωφέ­λι­μο για τη νοη­τι­κή σα­φή­νεια και την εστί­α­ση.

Πόσο εύ­κο­λο είναι για έναν άν­θρω­πο χωρίς εμπει­ρία στη γη να εμπλα­κεί; Υπάρ­χει κα­θο­δή­γη­ση;

Πι­στεύω ότι δεν θα είναι δύ­σκο­λο, αφού θα βρί­σκε­ται σε έναν κοι­νω­νι­κό χώρο, όπου θα ανταλ­λάσ­σο­νται εμπει­ρί­ες και γνώση από αν­θρώ­πους με κοινά εν­δια­φέ­ρο­ντα. Εξάλ­λου και οι γε­ω­πό­νοι του Δήμου θα είναι εκεί για υπο­στή­ρι­ξη. Τα γρα­φεία της Δ/σης βρί­σκο­νται στον ίδιο χώρο. Όμως πι­στεύω ότι θα είναι πιο ση­μα­ντι­κή η υπο­στή­ρι­ξη με­τα­ξύ των συμ­με­τε­χό­ντων, γιατί δη­μιουρ­γεί κοι­νω­νι­κούς δε­σμούς που δυ­στυ­χώς λεί­πουν από τις αστι­κές κοι­νω­νί­ες όπου κυ­ριαρ­χεί η απο­ξέ­νω­ση και ο ατο­μι­σμός.

Οι εθε­λο­ντές είναι ο βα­σι­κός πυ­ρή­νας της ομά­δας Ιθα­γε­νών Φυτών Ρόδου. Ποιο σκοπό έχει αυτή η ομάδα και πώς θα αξιο­ποι­η­θούν αυτά τα φυτά στον δη­μό­σιο χώρο;

Η εθε­λο­ντι­κή αυτή ομάδα ξε­κί­νη­σε μέσα στο 2025, με σκοπό τη διε­ρεύ­νη­ση της δυ­να­τό­τη­τας πα­ρα­γω­γής ιθα­γε­νών φυτών της Ρόδου για τη χρήση τους στο Αστι­κό πρά­σι­νο. Οι εθε­λο­ντές -ερα­σι­τέ­χνες φυ­σιο­γνώ­στες, ή άν­θρω­ποι που απλά αγα­πούν τη φύση- συλ­λέ­γουν σπό­ρους, μο­σχεύ­μα­τα ή ακόμη και βολ­βούς ή ρι­ζώ­μα­τα από χώ­ρους όπου γί­νο­νται εκ­σκα­φές που κα­τα­στρέ­φουν τη φυ­σι­κή βλά­στη­ση, και τα φέρ­νουν στο φυ­τώ­ριο όπου τα χρη­σι­μο­ποιούν για να πα­ρα­χθούν φυτά. Τα φυτά αυτά θα φυ­τευ­τούν στη συ­νέ­χεια σε πάρκα της πόλης. Επί­σης θα γί­νο­νται και δρά­σεις επα­φής με τη φύση και γνω­ρι­μί­ας με τα ιθα­γε­νή φυτά.

Πώς αλ­λά­ζουν αυτά τα φυτά την ει­κό­να των πάρ­κων και την κα­θη­με­ρι­νή εμπει­ρία των κα­τοί­κων;

Ιθα­γε­νή φυτά είναι τα είδη που ανα­πτύσ­σο­νται φυ­σι­κά στον τόπο μας, προ­σαρ­μο­σμέ­να στο κλίμα, στα εδάφη και στους άλ­λους ορ­γα­νι­σμούς του. Η Ρόδος είναι πολύ πλού­σια σε βιο­ποι­κι­λό­τη­τα, μια φυ­σι­κή κλη­ρο­νο­μιά που μπο­ρεί, και πρέ­πει, να έχει θέση και μέσα στις πό­λεις μας. Η χρήση ιθα­γε­νών φυ­τι­κών ειδών αυ­ξά­νει την αφθο­νία και ποι­κι­λό­τη­τα εντό­μων, μι­κρών θη­λα­στι­κών και που­λιών στα αστι­κά τοπία -με άμεσο όφε­λος για την πα­ρο­χή οι­κο­συ­στη­μι­κών υπη­ρε­σιών. Τα ιθα­γε­νή φυτά απο­τε­λούν τη βάση των το­πι­κών τρο­φι­κών δι­κτύ­ων. Τρέ­φουν τις μέ­λισ­σες, τις πε­τα­λού­δες, τα που­λιά, τα μικρά θη­λα­στι­κά και άλ­λους ορ­γα­νι­σμούς που κιν­δυ­νεύ­ουν να εξα­φα­νι­στούν από τις πό­λεις. Οι χώροι με ιθα­γε­νή φυτά με­τα­τρέ­πο­νται σε ζω­ντα­νά οι­κο­συ­στή­μα­τα, που λει­τουρ­γούν με αρ­μο­νία και αυ­τορ­ρύθ­μι­ση. Σε κλί­μα­τα με θε­ρι­νή ξη­ρα­σία όπως το δικό μας, τα ιθα­γε­νή είδη έχουν προ­σαρ­μο­γές που μειώ­νουν τις απαι­τή­σεις άρ­δευ­σης, αυ­ξά­νο­ντας τις πι­θα­νό­τη­τες επι­βί­ω­σης σε συν­θή­κες ξη­ρα­σί­ας και έχουν αντο­χή σε εχθρούς και ασθέ­νειες. Έτσι απαι­τούν λι­γό­τε­ρο νερό, λί­παν­ση και λι­γό­τε­ρη συ­ντή­ρη­ση. Σε μια εποχή που το νερό γί­νε­ται σπά­νιος και πο­λύ­τι­μος πόρος, αυτή η εξοι­κο­νό­μη­ση έχει τε­ρά­στια ση­μα­σία για τους δή­μους. Τα ιθα­γε­νή φυτά μπο­ρούν να αντέ­ξουν θερ­μο­κρα­σί­ες και πε­ριό­δους ξη­ρα­σί­ας που τα ξε­νι­κά δεν μπο­ρούν. Απο­τε­λούν λοι­πόν στρα­τη­γι­κή προ­σαρ­μο­γής για τις πό­λεις του μέλ­λο­ντος. Επί­σης η επαφή με το φυ­σι­κό τοπίο του τόπου μας, με τις μυ­ρω­διές, τους χρω­μα­τι­σμούς και τις επο­χια­κές αλ­λα­γές που το χα­ρα­κτη­ρί­ζουν, λει­τουρ­γεί θε­ρα­πευ­τι­κά. Με­λέ­τες δεί­χνουν ότι τα πλού­σια σε βιο­ποι­κι­λό­τη­τα φυ­σι­κά τοπία μειώ­νουν το άγχος, ενι­σχύ­ουν τη μνήμη και το ανο­σο­ποι­η­τι­κό σύ­στη­μα, και προ­ά­γουν την ψυ­χι­κή ευ­ε­ξία.

Νο­μί­ζω είναι και συν­δε­μέ­να με την ιστο­ρία μας και κου­βα­λούν και μνή­μες των παι­δι­κών μας χρό­νων αλλά και προη­γού­με­νων ετών.

Ακρι­βώς. Τα ιθα­γε­νή φυτά επί­σης συν­δέ­ουν τους αν­θρώ­πους με τον τόπο τους, με ένα κομ­μά­τι του πο­λι­τι­σμού και της ταυ­τό­τη­τάς τους. Ένας δη­μό­σιος χώρος με μυ­ρω­διά θυ­μα­ριού τα κα­λο­και­ρι­νά απο­γεύ­μα­τα, με αλι­σφα­κιά και δε­ντρο­λί­βα­νο, δεν είναι απλώς πρά­σι­νο. Είναι εμπει­ρία, μνήμη, ταυ­τό­τη­τα. Τα ιθα­γε­νή φυτά κου­βα­λούν ιστο­ρία, ήταν τα βό­τα­να της αρ­χαιό­τη­τας, τα φυτά της πα­ρα­δο­σια­κής ια­τρι­κής, της δια­τρο­φής, της ποί­η­σής μας. Γιατί να εξα­φα­νί­ζο­νται από τις πό­λεις μας και να τα αντι­κα­θι­στούν φυτά που δεν μας «λένε» τί­πο­τα, πέρα από έναν φτηνό εντυ­πω­σια­σμό; Ένα από τα συχνά επι­χει­ρή­μα­τα κατά των ιθα­γε­νών φυτών είναι ότι «δεν είναι τόσο καλ­λω­πι­στι­κά». Είναι όμως πράγ­μα­τι έτσι; Ή απλώς έχου­με μάθει να τα βλέ­που­με ως «άγρια» και «ακα­τά­στα­τα»; Η αι­σθη­τι­κή είναι θέμα παι­δεί­ας. Όταν μά­θου­με να εκτι­μού­με την ομορ­φιά της με­σο­γεια­κής φύσης -τη σε­μνό­τη­τα, την αρ­μο­νία, το άρωμα και τη λι­τό­τη­τά της- τότε το φυ­σι­κό γί­νε­ται και αι­σθη­τι­κά πο­λύ­τι­μο. Έχου­με μάθει να πι­στεύ­ου­με ότι η ομορ­φιά υπάρ­χει μόνο στην Υψηλή Τέχνη, στα μου­σεία και στις αί­θου­σες συ­ναυ­λιών ή στην πε­ρί­πτω­ση του αστι­κού πρα­σί­νου, στα εντυ­πω­σια­κά και πρω­τό­γνω­ρα τρο­πι­κά φυτά, τα πε­ρί­τε­χνα σχέ­δια και τα έντο­να χρώ­μα­τα που επι­βάλ­λο­νται. Πρέ­πει να απε­λευ­θε­ρώ­σου­με την ομορ­φιά από τα σπά­νια αντι­κεί­με­να υψη­λής αξίας και τις αι­σθη­τι­κές ιε­ραρ­χί­ες. Αυτές οι υψη­λές ιδέες πε­ριο­ρί­ζουν τη βίωση της ομορ­φιάς μόνο σε κάτι σπά­νιο, πρω­τό­γνω­ρο και δυ­σεύ­ρε­το, μόνο και μόνο επει­δή απο­τυγ­χά­νου­με να την αντι­λη­φθού­με στην άμεση πα­ρου­σία των πραγ­μά­των όπως είναι, ανα­κα­λύ­πτο­ντας την έμ­φυ­τη ομορ­φιά τους.

Εξάλ­λου, και οι σύγ­χρο­νες τά­σεις του σχε­δια­σμού το­πί­ου προ­τι­μούν το φυ­σι­κό, δυ­να­μι­κό και βιώ­σι­μο πρά­σι­νο από το γε­ω­με­τρι­κά δια­μορ­φω­μέ­νο και αυ­στη­ρά ελεγ­χό­με­νο, στα­τι­κό και προ­βλέ­ψι­μο. Ορα­μα­τι­ζό­μα­στε λοι­πόν μια πόλη όπου τα που­λιά και οι πε­τα­λού­δες ξα­να­βρί­σκουν χώρο να ζή­σουν, όπου ανα­πνέ­ου­με άρωμα ελ­λη­νι­κής φύσης, όπου τα πάρκα δεν είναι απλώς «πρά­σι­να χαλιά», αλλά οι­κο­λο­γι­κοί θύ­λα­κες ζωής. Μια πόλη αν­θρώ­πι­νη, ζω­ντα­νή, βιώ­σι­μη. Μια πόλη που συν­δέ­ει τον κά­τοι­κο με τον τόπο του και τη φύση του.

Αυτά δεν είναι ου­το­πία, ήδη εφαρ­μό­ζο­νται σε πολ­λές ευ­ρω­παϊ­κές πό­λεις και αρ­χί­ζουν να εφαρ­μό­ζο­νται και στην Ελ­λά­δα. Η επι­λο­γή ιθα­γε­νών φυτών στο αστι­κό πρά­σι­νο δεν είναι μόδα. Είναι πράξη οι­κο­λο­γι­κής υπευ­θυ­νό­τη­τας, και πο­λι­τι­στι­κής συ­νεί­δη­σης καθώς και στρα­τη­γι­κή επι­λο­γή για τη βιω­σι­μό­τη­τα της πόλης.

Να πούμε και για τη ση­μα­ντι­κή δράση της ομά­δας πα­ρα­δο­σια­κών σπό­ρων. Πόσο ση­μα­ντι­κή είναι σή­με­ρα η δια­τή­ρη­ση των ντό­πιων ποι­κι­λιών και τι κερ­δί­ζει η το­πι­κή κοι­νω­νία από αυτή την προ­σπά­θεια;

Σκο­πός της ομά­δας είναι η καλ­λιέρ­γεια και σπο­ρο­πα­ρα­γω­γή πα­ρα­δο­σια­κών ποι­κι­λιών, με στόχο τη διά­σω­ση και διά­δο­σή τους στην το­πι­κή κοι­νω­νία.

Η δράση πε­ρι­λαμ­βά­νει:

• Καλ­λιέρ­γεια πα­ρα­δο­σια­κών ποι­κι­λιών για σπο­ρο­πα­ρα­γω­γή.

• Ανταλ­λα­γές σπό­ρων και δρά­σεις ενη­μέ­ρω­σης.

• Εκ­παι­δευ­τι­κά σε­μι­νά­ρια για πο­λί­τες και σχο­λεία.

• Συ­νερ­γα­σί­ες για τη με­τά­δο­ση της γνώ­σης στις νέες γε­νιές.

Η διά­σω­ση των πα­ρα­δο­σια­κών ποι­κι­λιών καλ­λιερ­γού­με­νων φυτών, τις οποί­ες καλ­λιερ­γού­σαν οι παπ­πού­δες μας πριν την κυ­ριαρ­χία των εμπο­ρι­κών υβρι­δί­ων, είναι ιδιαί­τε­ρα ση­μα­ντι­κή για τη δια­τή­ρη­ση της βιο­ποι­κι­λό­τη­τας και της αγρο­τι­κής κλη­ρο­νο­μιάς. Οι ποι­κι­λί­ες αυτές είναι προ­σαρ­μο­σμέ­νες στις το­πι­κές κλι­μα­τι­κές και εδα­φι­κές συν­θή­κες, γε­γο­νός που τις κα­θι­στά αν­θε­κτι­κές σε ασθέ­νειες και ακραία και­ρι­κά φαι­νό­με­να. Πα­ράλ­λη­λα, συμ­βάλ­λουν στη δια­τρο­φι­κή ποιό­τη­τα και ποι­κι­λία και στη δια­τή­ρη­ση της πα­ρα­δο­σια­κής γα­στρο­νο­μί­ας. Η προ­στα­σία τους ενι­σχύ­ει τη βιώ­σι­μη γε­ωρ­γία και μειώ­νει την εξάρ­τη­ση από εμπο­ρι­κούς, γε­νε­τι­κά ομοιό­μορ­φους σπό­ρους.

Η δου­λειά με τις ομά­δες έχει και μια αν­θρώ­πι­νη διά­στα­ση. Το βλέ­πε­τε αυτό μέσα από τη συμ­με­το­χή των εθε­λο­ντών; Ποιος είναι συ­νο­λι­κά ο ρόλος της εθε­λο­ντι­κής συμ­με­το­χής στο εγ­χεί­ρη­μα;

Όλο αυτό ξε­κί­νη­σε ου­σια­στι­κά από πρω­το­βου­λί­ες εθε­λο­ντών. Άν­θρω­ποι με γνώση, ή απλά με­ρά­κι και με­γά­λη ευαι­σθη­σία, βρή­καν ένα χώρο για να συ­νευ­ρε­θούν και λει­τουρ­γή­σουν συλ­λο­γι­κά και ανι­διο­τε­λώς για ένα καλό σκοπό. Ορα­μα­τι­ζό­μα­στε ο Κήπος της Κοι­νω­νί­ας να γίνει ένας χώρος που θα συ­σπει­ρώ­σει τέ­τοιους αν­θρώ­πους και θα απλώ­σει στην κοι­νω­νία ένα πνεύ­μα αγά­πης για το πε­ρι­βάλ­λον, σύν­δε­σης με τη φύση και ανι­διο­τε­λούς κοι­νω­νι­κής συ­νύ­παρ­ξης και αλ­λη­λο­ϋ­πο­στή­ρι­ξης.

Φω­το­γρα­φί­ες: Μα­ρια­λί­ζα Πε­τρο­πού­λου