Τα αχανή… δάση του Nοτίου Αιγαίου

Μείζον ζήτημα σε σχέση με τον χαρα­κτήρα των εκτά­σεων και την ιδιο­κτη­σία της γης έχει δημιουρ­γή­σει στο Νότιο Αιγαίο η ανάρ­τηση των δασικών χαρτών. Οπως υπο­στη­ρί­ζουν η Περι­φέ­ρεια και 34 νησιω­τι­κοί δήμοι, χάρη σε μια ερμη­νεία διά­τα­ξης, εκτά­σεις με φρύγανα, που μέχρι πριν από ένα έτος θεω­ρού­νταν χορ­το­λι­βα­δι­κές, «βαφτί­ζο­νται» δασικές. Το απο­τέ­λε­σμα είναι ολό­κληρα νησιά, όπως η Πάτμος, η Ανάφη και η Σύμη να εμφα­νί­ζο­νται ως δασικά. Το υπουρ­γείο Περι­βάλ­λο­ντος ανα­γνω­ρί­ζει το πρό­βλημα και δεσμεύ­ε­ται ότι θα το λύσει με νομο­θε­τική ρύθμιση.

Χθες, πραγ­μα­το­ποι­ή­θηκε στην Αθήνα κοινή συνε­δρί­αση της Περι­φέ­ρειας Νοτίου Αιγαίου και της ένωσης των Δήμων Κυκλά­δων και Δωδε­κα­νή­σων με θέμα την αντι­με­τώ­πιση του ζητή­μα­τος που έχει ανα­κύ­ψει. «Οι δασικοί χάρτες που αναρ­τή­θη­καν πέρυσι χαρα­κτή­ρι­σαν δασικό το 80% της Πάτμου, το 75% της Ανάφης, το 60% της Σύμης», λέει ο περι­φε­ρειάρ­χης Νοτίου Αιγαίου, Γιώργος Χατζη­μάρ­κος. «Είναι εκτά­σεις με φρύγανα, που παλιά καλ­λιερ­γού­νταν και τώρα η πολι­τεία θεωρεί ότι δασώ­θη­καν. Και όχι μόνο αυτό, ως δασικές τις διεκ­δι­κεί το Δημόσιο – ήδη στην Πάτμο και στους Αρκιούς το υπουρ­γείο Οικο­νο­μι­κών έχει στείλει 200 αγωγές ζητώ­ντας την αποβολή ανθρώ­πων από τα κτήματά τους. Το ίδιο συμ­βαί­νει ακόμα και στις Κυκλά­δες, όπου κανο­νικά δεν ισχύει το τεκ­μή­ριο υπέρ του Δημο­σίου και όμως οι πολίτες πρέπει να απο­δεί­ξουν ότι οι εκτά­σεις είναι δικές τους. Πρό­κει­ται για μια εξο­ντω­τική κατά­σταση, εχθρική προς τον πολίτη».

«Με τον χαρα­κτη­ρι­σμό των δασικών και χορ­το­λι­βα­δι­κών εκτά­σεων, το Δημόσιο θα διεκ­δι­κή­σει ολό­κληρα νησιά», συμπλη­ρώ­νει ο Γιώργος Ευρυ­πιώ­της, πρό­ε­δρος του Συλ­λό­γου Μελε­τη­τών Μηχα­νι­κών Κυκλά­δων. «Η Κίμωλος έχει 150 μόνι­μους κατοί­κους. Οταν το 42% βγαίνει δασικό και αυτο­μά­τως περνά στο Δημόσιο, ποιος έχει τα χρήματα να διεκ­δι­κή­σει τη γη στα δικα­στή­ρια; Και αυτό δεν αφορά μόνο τους Ελληνες, αλλά και τους ξένους που έχουν αγο­ρά­σει στα νησιά και τώρα τους λένε ότι οι εκτά­σεις τους δεν τους ανήκουν».

«Η κατά­σταση είναι πρω­τό­γνωρη», υπο­στη­ρί­ζει ο δήμαρ­χος Πάτμου Γρη­γό­ρης Στόικος. «Εδώ και έναν χρόνο παλεύ­ουμε να ρυθ­μι­στεί το πρό­βλημα χωρίς απο­τέ­λε­σμα. Δεν είναι δυνατόν να εμφα­νί­ζο­νται ως δημόσια δασικά η Πάτμος και οι Αρκιοί. Εχουν «παγώσει» όλα τα έργα, όλες οι επεν­δύ­σεις, όλες οι μετα­βι­βά­σεις. Το ελλη­νικό Δημόσιο δεν είχε ποτέ περιου­σία στα νησιά μας και τώρα διεκ­δι­κεί σπίτια με οικό­πεδα».

Στην ουσία, βέβαια, τα δύο ζητή­ματα είναι δια­κριτά. Οσον αφορά τον χαρα­κτη­ρι­σμό των εκτά­σεων, όπως εξηγεί η ανα­πλη­ρώ­τρια διευ­θύ­ντρια Δασών Κυκλά­δων Μαρία Φωσκό­λου, το θέμα δημιουρ­γή­θηκε το 2017 από μια ερμη­νεία διά­τα­ξης. «Το 2016 με ένα Προ­ε­δρικό Διά­ταγμα εξει­δι­κεύ­θηκε ο ορισμός δασών, δασικών και χορ­το­λι­βα­δι­κών εκτά­σεων», εξηγεί. «Μεταξύ άλλων, επα­να­λάμ­βανε την πρό­βλεψη του ν.998/79, πως χορ­το­λι­βα­δι­κές χαρα­κτη­ρί­ζο­νται “οι εκτά­σεις με φρυ­γα­νική (μη ξυλώδη) βλά­στηση”. Τότε υπήρξε παρέμ­βαση από την Απο­κε­ντρω­μένη Διοί­κηση Αιγαίου, που ερμη­νεύ­ο­ντας τη φράση αυτή ζητούσε να χαρα­κτη­ρί­ζουμε τις φρυ­γα­νι­κές εκτά­σεις δασικές. Παράλ­ληλα, υπέβαλε ενστά­σεις σε δασι­κούς χάρτες που είχαμε αναρ­τή­σει, όπως λ.χ. της Σαντο­ρί­νης. Υπο­βάλ­λαμε πολυά­ριθμα ερω­τή­ματα στο υπουρ­γείο Περι­βάλ­λο­ντος, ζητώ­ντας να μας διευ­κρι­νί­σει τι πρέπει να κάνουμε, αλλά δεν έχουν απα­ντη­θεί». Το έτερο ζήτημα, αφορά την ιδιο­κτη­σία της έκτασης καθώς στο Αιγαίο, πλην των Κυκλά­δων, ό,τι δασικό και χορ­το­λι­βα­δικό θεω­ρεί­ται εξ ορισμού δημόσιο, εκτός αν ο πολίτης μπορεί να απο­δεί­ξει το αντί­θετο. Ομως και στις Κυκλά­δες, όπου έχουν αναρ­τη­θεί χάρτες, οι μετα­βι­βά­σεις έχουν «παγώσει» αν ένα τμήμα μιας έκτασης (ακόμα και μικρό) είναι χορ­το­λι­βα­δικό ή δασικό, άρα διεκ­δι­κού­μενο από το Δημόσιο. Ο ανα­πλη­ρω­τής υπουρ­γός Περι­βάλ­λο­ντος Σωκρά­της Φάμελ­λος, που παρέστη χθες στη συνά­ντηση, δεσμεύ­θηκε ότι θα συστα­θεί άμεσα επι­τροπή για τη σύνταξη νομο­θε­τι­κής πρό­τα­σης που θα αντι­με­τω­πί­ζει το ζήτημα.