“Η συμφωνία των Πρεσπών δεν αποτελεί έναν έντιμο συμβιβασμό-Παρέμβαση καθηγητών πανεπιστημίου

«Η συμ­φω­νία των Πρεσπών δεν απο­τε­λεί έναν έντιμο συμ­βι­βα­σμό», καθώς υπο­νο­μεύει ανε­πα­νόρ­θωτα τη μικτή ονο­μα­σία erga omnes, ανα­φέ­ρουν χαρα­κτη­ρι­στικά στην επι­στολή τους.

Οι καθη­γη­τές ανα­λύ­ουν τα «λάθη και τις αντι­φά­σεις της ελλη­νι­κής διπλω­μα­τίας». «Το αδιέ­ξοδο της διπλω­μα­τίας δεν οφει­λό­ταν στην έλλειψη τόλμης ή ευφυΐας», αλλά καμία κυβέρ­νηση δεν μπο­ρούσε να παρα­βλέ­ψει ότι η ιστορία «απο­τε­λεί, πέρα από κάθε αμφι­βο­λία, τη ραχο­κο­κα­λιά του ελλη­νι­κού έθνους και θέμα εξαι­ρε­τικά μεγάλης ευαι­σθη­σίας στον ελλη­νικό Βορρά, στην ελλη­νική Μακε­δο­νία», ανα­φέ­ρουν στην επι­στολή.

Όπως εξηγούν, «η συμ­φω­νία των Πρεσπών δεν απο­τε­λεί έναν έντιμο συμ­βι­βα­σμό», καθώς υπο­νο­μεύει ανε­πα­νόρ­θωτα τη μικτή ονο­μα­σία erga omnes. Επίσης, υπο­στη­ρί­ζουν ότι δεν επι­λύ­ε­ται η δια­φω­νία, καθώς το ίσο βάρος σε δύο αντι­φα­τι­κές ιστο­ρι­κές εκδοχές ««παρα­βιά­ζει την κοινή λογική, αφού ανα­γνω­ρί­ζει ότι αμφό­τε­ρες είναι κατ’ όνομα «μακε­δο­νι­κές». Η συνω­νυ­μία αυτή δεν απο­τε­λεί επωφελή λύση, γι’ αυτό και την αντι­μα­χό­μα­σταν ανέ­κα­θεν».

Ανα­λυ­τικά η επι­στολή όπως την απέ­στει­λαν στο in.gr:

Η δημόσια συζή­τηση για την αποδοχή και την ανα­γκαιό­τητα της συμ­φω­νίας των Πρεσπών μεταξύ Ελλάδας και ΠΓΔΜ περι­λαμ­βά­νει τρεις βασικές ανα­κρί­βειες, οι οποίες πρέπει να απο­κα­τα­στα­θούν.

Το αδιέ­ξοδο της διπλω­μα­τίας δεν οφει­λό­ταν στην έλλειψη τόλμης ή ευφυΐας. Για 25 χρόνια το βάρος των δια­πραγ­μα­τεύ­σεων έπεσε στην εξεύ­ρεση μιας μικτής ονο­μα­σίας, η οποία θα χαρα­κτή­ριζε και τη νέα χώρα και το έθνος που την κατοι­κεί και τη γλώσσα που ομι­λεί­ται, βάσει της αντί­λη­ψης ότι οι λαοί δίνουν την ονο­μα­σία τους στις χώρες και τις γλώσσες και όχι το αντί­στροφο. Αυτή ήταν η κόκκινη γραμμή τής ελλη­νι­κής διπλω­μα­τίας και από πουθενά δεν προ­κύ­πτει ότι υπήρξε ποτέ δια­φο­ρε­τική προ­σέγ­γιση. Δεν μπο­ρούσε να την παρα­βλέ­ψει καμιά κυβέρ­νηση, διότι, ασχέτως των επι­στη­μο­νι­κών προ­σεγ­γί­σεων, η ιστορία απο­τε­λεί, πέρα από κάθε αμφι­βο­λία, τη ραχο­κο­κα­λιά του ελλη­νι­κού έθνους και θέμα εξαι­ρε­τικά μεγάλης ευαι­σθη­σίας στον ελλη­νικό Βορρά, στην ελλη­νική Μακε­δο­νία.

Η πραγ­μα­τι­κό­τητα αυτή δεν ανα­τρέ­πε­ται ούτε ανα­θε­ω­ρεί­ται με συνο­πτι­κές δια­δι­κα­σίες. Η Αθήνα δεν μπο­ρούσε να ανα­γνω­ρί­σει ένα μακε­δο­νικό έθνος δίπλα στον δικό της μακε­δο­νικό πλη­θυ­σμό, ασχέτως της ονο­μα­σίας του γει­το­νι­κού κράτους, για την οποία πάντοτε υπήρχαν προ­τά­σεις και συζη­τή­σι­μες λύσεις.

Δεν είναι έντιμος συμ­βι­βα­σμός

Η συμ­φω­νία των Πρεσπών δεν απο­τε­λεί έναν έντιμο συμ­βι­βα­σμό. Στην προ­σπά­θειά να προ­φυ­λα­χθεί –και όχι να κατα­πο­λε­μη­θεί, όπως μερικοί πιστεύ­ουν–, το εθνικό αφήγημα και των δύο κρατών, εντέλει υπο­νο­μεύ­θηκε ανε­πα­νόρ­θωτα το προ­βε­βλη­μένο αντί­δωρο των Σκοπίων στην Αθήνα, δηλαδή η μικτή ονο­μα­σία erga omnes. Εφόσον, κατά το περί­φημο 7ο άρθρο, με τον όρο «Μακε­δο­νία» νοείται και η επι­κρά­τεια της ΠΓΔΜ, η διεθνής ονο­μα­σία «Βόρεια Μακε­δο­νία» θα συνυ­πάρ­χει χωρίς αντιρ­ρή­σεις με τη σκέτη «Μακε­δο­νία», την οποία ουδόλως θα επι­σκιά­σει.

Εξάλλου, η ελλη­νική παρα­δοχή πως με το επίθετο «μακε­δο­νι­κός –ή –ό» μπορούν να προσ­διο­ρί­ζο­νται «η γλώσσα, ο πλη­θυ­σμός και τα χαρα­κτη­ρι­στικά του, με τη δική τους ιστορία, πολι­τι­σμό και κλη­ρο­νο­μιά», συνιστά –για όσους πολι­τι­κούς και εμπει­ρο­γνώ­μο­νες δεν το έχουν κατα­λά­βει ακόμη– άμεση ανα­γνώ­ριση από την Αθήνα μιας εθνό­τη­τας, που ονο­μά­ζε­ται «μακε­δο­νική». Σε έναν κόσμο, όπου η άγνοια ιστο­ρίας και γεω­γρα­φίας είναι ο κανόνας, η ονο­μα­σία υπη­κο­ό­τη­τας και εθνό­τη­τας συνάμα ως «μακε­δο­νι­κών», δίνει στους γεί­το­νες, εμμέσως πλην σαφώς, ασχέτως των όρων της συμ­φω­νίας περί αρχαιό­τη­τας, απε­ριό­ρι­στη πρό­σβαση στη μακε­δο­νική κλη­ρο­νο­μιά συνο­λικά και μάλιστα με την υπο­γραφή μας.

Είναι διά­σπαση

Η συμ­φω­νία των Πρεσπών δεν απο­τε­λεί ουσια­στική συμβολή στην προ­σέγ­γιση των δύο γει­το­νι­κών λαών. Δεν επιλύει τη δια­φω­νία. Προ­σπα­θώ­ντας να δώσει ίσο βάρος σε δύο απο­λύ­τως αντι­φα­τι­κές ιστο­ρι­κές εκδοχές, παρα­βιά­ζει την κοινή λογική, αφού ανα­γνω­ρί­ζει ότι αμφό­τε­ρες είναι κατ’ όνομα «μακε­δο­νι­κές». Η συνω­νυ­μία αυτή δεν απο­τε­λεί επωφελή λύση, γι’ αυτό και την αντι­μα­χό­μα­σταν ανέ­κα­θεν. Εύκολα εκλαμ­βά­νε­ται ως διά­σπαση μιας και μονα­δι­κής μακε­δο­νι­κής ιστο­ρι­κής ενό­τη­τας, ενώ ο εθνικός προσ­διο­ρι­σμός των «Βορείων» ανα­πό­φευ­κτα υπε­ρι­σχύει του τοπικού των «Νοτίων». Αφελής ήταν η αντί­ληψη των εμπνευ­στών της ότι οι δύο «αλή­θειες» θα μπο­ρού­σαν να περιο­ρι­στούν και να ισχύουν μόνον μέσα στις αντί­στοι­χες επι­κρά­τειες.

Όπως προ­κύ­πτει από τις συνε­χείς δηλώ­σεις των πολι­τι­κών της ΠΓΔΜ, τα πρόσωπα αυτο­προσ­διο­ρί­ζο­νται εντός και εκτός της χώρας όπου δια­μέ­νουν με τον τρόπο που επι­θυ­μούν. Επι­πλέον, η ιστορία δείχνει ότι οι δύο εκδοχές δεν μπορούν να στε­γα­νο­ποι­η­θούν μεταξύ τους. Η ελλη­νική εκδοχή της αρχαίας μακε­δο­νι­κής ιστο­ρίας αφορά και γεω­γρα­φικό τμήμα της ΠΓΔΜ, ενώ, από την άλλη, οι λεγό­με­νοι «Αιγαιά­τες» πολι­τι­κοί πρό­σφυ­γες και οι από­γο­νοί τους δεν πρό­κει­ται να απο­κη­ρύ­ξουν τη δική τους ιστο­ρική εκδοχή για τις «χαμένες πατρί­δες» τους, όπως προ­κύ­πτει από τη δια­τύ­πωση του άρθρου 36 στο ανα­θε­ω­ρη­μένο Σύνταγμα της ΠΓΔΜ. Κοντο­λο­γίς η συζή­τηση περί ιστο­ρίας και ταυ­το­τή­των εντός του πλαι­σίου της συμ­φω­νίας είναι ατε­λέ­σφορη και ασύμ­φορη.

Σφε­τε­ρι­σμός

Όλα αυτά, ασχέτως των συναι­σθη­μά­των που προ­κα­λούν, δεν είναι οι κύριοι λόγοι που είμαστε αντί­θε­τοι στη συμ­φω­νία των Πρεσπών. Είμαστε αντί­θε­τοι όχι γιατί η υπο­γραφή του υπουρ­γού των Εξω­τε­ρι­κών αδυ­να­τεί να απο­τρέ­ψει με πει­στικό τρόπο τον σφε­τε­ρι­σμό ευαί­σθη­των ιστο­ρι­κών δεδο­μέ­νων, αλλά γιατί επι­τρέ­πει ρητά αυτόν τον σφετερισμόˑ όχι γιατί αδυ­να­τεί να συμ­βι­βά­σει τα ασυμ­βί­βα­στα, αλλά γιατί κατα­φεύ­γει σε λογι­κούς ακρο­βα­τι­σμούς, ώστε να μας πείσει πως το πέτυχε. Είμαστε αντί­θε­τοι όχι γιατί η ελλη­νική κυβέρ­νηση δια­πραγ­μα­τεύ­θηκε, αλλά γιατί αδυ­να­τεί να κατα­νο­ή­σει ποια πράγ­ματα είναι αδια­πραγ­μά­τευτα. Αδυ­να­τεί να κατα­νο­ή­σει την ευαι­σθη­σία των πολιτών της για την ιστο­ρική τους κλη­ρο­νο­μιά, μιαν ευαι­σθη­σία που νοη­μα­το­δο­τεί­ται σε πολλές συνταγ­μα­τι­κές δια­τά­ξεις και έρχεται ως συνέ­πεια δύο αιώνων δημό­σιας εκπαί­δευ­σης.

Είμαστε αντί­θε­τοι, τέλος, λόγω της ασυ­νέ­πειας σε μια εθνική γραμμή, η οποία προσ­διό­ρισε την εσω­τε­ρική πολι­τική και τη διεθνή θέση τής χώρας για 25 χρόνια με τερά­στιο κόστος, σε μια γραμμή η οποία συστρά­τευσε σχεδόν το σύνολο της κοινής γνώμης.

Κι αν το πρό­βλημα είχε «κακο­φορ­μί­σει», όπως έγραψε πρό­σφατα ο τ. υπουρ­γός των Εξω­τε­ρι­κών, ποιος απο­φά­σισε ότι ο «ακρω­τη­ρια­σμός» ήταν η δέουσα λύση για την Ελλάδα; Το κράτος μας αντι­φά­σκει με τον εαυτό του, χωρίς να προ­τεί­νει μια βιώσιμη εναλ­λα­κτική λύση, ενώ η κυβέρ­νηση έχει ενα­πο­θέ­σει τη δυνα­μική της συμ­φω­νίας στις μελ­λο­ντι­κές επι­λο­γές των Σκοπίων.

Οι καθη­γη­τές που υπο­γρά­φουν:

Βασίλης Κ. Γού­να­ρης, Α.Π.Θ.

Μάνος Καρα­γιάν­νης, King’s College London.

Σταύρος Κάτσιος, Ιόνιο Πανε­πι­στή­μιο.

Ιωάννης Σ. Κολιό­που­λος, Α.Π.Θ.

Κώστας Α. Λάβδας, Πάντειο Πανε­πι­στή­μιο.

Δημή­τρης Ξενάκης, Πανε­πι­στή­μιο Κρήτης.

Δημή­τρης Σκιαδάς, Πανε­πι­στή­μιο Μακε­δο­νίας.

Άγγελος Συρίγος, Πάντειο Πανε­πι­στή­μιο.

Μιχάλης Ι. Τσι­νι­σι­ζέ­λης, Ε.Κ.Π.Α.

Κώστας Υφαντής, Πάντειο Πανε­πι­στή­μιο.

Ι. Κ. Χασιώ­της, Α.Π.Θ.

Ευάνθης Χατζη­βα­σι­λείου, Ε.Κ.Π.Α.