Νέα μελέτη: Η Ελλάδα αντιμέτωπη με αυξημένη λειψυδρία στο μέλλον

Η Ελλάδα και οι άλλες χώρες της νότιας Ευρώπης (Ισπανία, Ιταλία, Κύπρος), αλλά και η Τουρκία, προ­βλέ­πε­ται να αντι­με­τω­πί­σουν αυξη­μέ­νες ελλεί­ψεις νερού, σύμφωνα με μια νέα επι­στη­μο­νική μελέτη του Κοινού Κέντρου Ερευνών (JRC) της Ευρω­παϊ­κής Επι­τρο­πής.

Η έρευνα – που αξιο­λο­γεί τις μελ­λο­ντι­κές επι­πτώ­σεις της κλι­μα­τι­κής αλλαγής, των αλλαγών στις χρήσεις γης και των συνη­θειών στην κατα­νά­λωση του νερού- εκτιμά ότι ενώ από τη μία θα υπάρ­χουν αυξη­μέ­νες πλημ­μύ­ρες, από την άλλη θα επι­δει­νώ­νε­ται η λει­ψυ­δρία, ιδίως τα καλο­καί­ρια. Οι συνέ­πειες απο­δί­δο­νται κατά κύριο λόγο στην κλι­μα­τική αλλαγή (σε ποσοστό 80% ως 90%) και δευ­τε­ρευό­ντως σε άλλους παρά­γο­ντες, όπως η χρήση της γης και του νερού (10% ως 20%).

Σύμφωνα με το ΑΠΕ-ΜΠΕ oι ερευ­νη­τές προ­βλέ­πουν σημα­ντι­κές μειώ­σεις στην ανα­πλή­ρωση του υδρο­φό­ρου ορί­ζο­ντα, ιδίως για την Ελλάδα (προ­βλέ­πε­ται μια ετήσια απώλεια της τάξης των 810 εκα­τομ­μυ­ρίων κυβικών μέτρων νερού), την Ισπανία και την Πορ­το­γα­λία, κάτι που σημαί­νει μειω­μένη δια­θε­σι­μό­τητα νερού για άρδευση γεωρ­γι­κών καλ­λιερ­γειών, άρα και μειω­μένη δια­θε­σι­μό­τητα τρο­φί­μων.

Η αυξα­νό­μενη ξηρασία στον Ευρω­παϊκό Νότο θα οδη­γή­σει σε ολοένα μεγα­λύ­τερη έλλειψη νερού και σε μειω­μένα υδάτινα απο­θέ­ματα για τα υδροη­λε­κτρικά εργο­στά­σια σε μεσο­γεια­κές χώρες όπως η Ελλάδα. Αυτό θα έχει ως συνέ­πεια, εκτός από τη γεωργία και τα τρόφιμα, να επη­ρε­α­σθούν αρνη­τικά επίσης οι τομείς της παρα­γω­γής ενέρ­γειας και των μετα­φο­ρών.

Για την Ελλάδα -σε περί­πτωση ανόδου της θερ­μο­κρα­σίας κατά δύο βαθμούς- ανα­μέ­νε­ται μια ετήσια μείωση της τάξης του 2% στην εισροή υδάτων στα υδροη­λε­κτρικά εργο­στά­σια, ενώ αντί­θετα για τη βόρεια Ευρώπη προ­βλέ­πε­ται μια αύξηση περίπου κατά 13%. Αν όμως η άνοδος της θερ­μο­κρα­σίας είναι μεγα­λύ­τερη, έως το τέλος του αιώνα η μείωση στα υδροη­λε­κτρικά εργο­στά­σια μπορεί να φθάσει το 10%.

Η Ελλάδα και η Κύπρος είναι οι δύο χώρες που -με μια άνοδο της θερ­μο­κρα­σίας κατά δύο βαθμούς- προ­βλέ­πε­ται να έχουν την μεγα­λύ­τερη πίεση στη δια­θε­σι­μό­τητα του νερού, καθώς προ­βλέ­πε­ται μια αύξηση περίπου κατά 100% στην ανα­λο­γία ζήτησης νερού προς δια­θε­σι­μό­τητά του (water demand-availability ratio-WEI), δηλαδή θα έχουν την μεγα­λύ­τερη ανι­σορ­ρο­πία ζήτησης-προσφοράς νερού στην Ευρώπη.

Οι επι­στή­μο­νες έκαναν εκτι­μή­σεις σε βάθος 30 ετών με βάση αφενός ένα αισιό­δοξο σενάριο (θα επι­τευ­χθεί ο στόχος της Συμ­φω­νίας των Παρι­σίων το 2015 για άνοδο της παγκό­σμιας θερ­μο­κρα­σίας λιγό­τερο από δύο βαθμούς Κελσίου) και αφε­τέ­ρου ένα απαι­σιό­δοξο σενάριο (η άνοδος της θερ­μο­κρα­σίας θα ξεπε­ρά­σει τους δύο βαθμούς και μπορεί να φθάσει ακόμη και τους τέσ­σε­ρις). Αν και στην πρώτη πιο αισιό­δοξη περί­πτωση οι συνέ­πειες ανα­μέ­νο­νται λιγό­τερο σοβαρές, παρόλα αυτά πάλι προ­βλέ­πο­νται τόσο περισ­σό­τε­ρες πλημ­μύ­ρες, όσο και μεγα­λύ­τερη λει­ψυ­δρία.

Συνο­λικά στις μεσο­γεια­κές χώρες της Ευρω­παϊ­κής Ένωσης (μεταξύ των οποίων η Ελλάδα) ο αριθμός των ανθρώ­πων που προ­βλέ­πε­ται να επη­ρε­α­σθούν από την έλλειψη νερού έως το τέλος του αιώνα μας, αν ισχύσει το αισιό­δοξο σενάριο, θα αυξηθεί από 85 εκα­τομ­μύ­ρια σήμερα, σε 104 εκα­τομ­μύ­ρια.

Οι χώρες της Κεντρι­κής και Βόρειας Ευρώπης θα έχουν στο μέλλον μεγα­λύ­τερα απο­θέ­ματα νερού κάθε χρόνο, αλλά και περισ­σό­τε­ρες πλημ­μύ­ρες σε σχέση με τις χώρες της Νότιας Ευρώπης. Η μελέτη προ­τεί­νει να ληφθούν περισ­σό­τερα προ­λη­πτικά μέτρα, ιδίως στη Νότια Ευρώπη, όπως καλύ­τερη δια­χεί­ριση του νερού για άρδευση (ώστε να μη γίνεται σπατάλη του), φύτεμα περισ­σό­τε­ρων καλ­λιερ­γειών ανθε­κτι­κών στην ξηρασία, αύξηση του τιμο­λο­γίου για αγρο­τική και βιο­μη­χα­νική χρήση του νερού, ανά­πτυξη νέων τεχνο­λο­γιών ψύξης στις μονάδες ηλε­κτρο­πα­ρα­γω­γής (ώστε να κατα­να­λώ­νουν λιγό­τερο νερό) κ.α.

Η μελέτη προει­δο­ποιεί ότι «αν η ζήτηση νερού παρα­μεί­νει στα σημε­ρινά επίπεδα και χωρίς σημα­ντι­κές προ­σπά­θειες για εξοι­κο­νό­μηση νερού, η άνοδος της θερ­μο­κρα­σίας και η μείωση των βρο­χο­πτώ­σεων λόγω κλι­μα­τι­κής αλλαγής στη Μεσό­γειο θα προ­κα­λέ­σει ακραίες αυξή­σεις στη λει­ψυ­δρία. Οι άνθρω­ποι που ήδη έχουν επη­ρε­α­σθεί υπό τις παρού­σες κλι­μα­τι­κές συν­θή­κες, στο μέλλον θα έλθουν αντι­μέ­τω­ποι με πολύ πιο σοβαρή έλλειψη νερού από ό,τι τώρα».

Μια δεύτερη μελέτη επι­βε­βαιώ­νει

Μια δεύτερη διεθνής έρευνα, με επι­κε­φα­λής τον καθη­γητή Ασίς Σάρμα του Πανε­πι­στη­μίου της Νέας Νότιας Ουαλίας της Αυστρα­λίας, τα απο­τε­λέ­σματα της οποίας δημο­σιεύ­θη­καν σε διάφορα επι­στη­μο­νικά περιο­δικά (Nature Geoscience, Geophysical Research Letters, Scientific Reports, Water Resources Research), επι­βε­βαιώ­νει το παρά­δοξο: τα απο­θέ­ματα νερού συρ­ρι­κνώ­νο­νται, ενώ η κλι­μα­τική αλλαγή προ­κα­λεί πιο έντονες βρο­χο­πτώ­σεις και πλημ­μύ­ρες. Η αιτία είναι ότι η άνοδος της θερ­μο­κρα­σίας οδηγεί σε μεγα­λύ­τερη ξηρασία του εδάφους, ιδίως σε περιο­χές ήδη ξηρές.

Η μελέτη – η πιο εκτε­τα­μένη διεθνής ανάλυση για τις βροχές και τις ροές των ποταμών μέχρι σήμερα- έλαβε υπόψη της στοι­χεία από χιλιά­δες σταθ­μούς παρα­τή­ρη­σης σε 160 χώρες. «Αυτό που δεν περι­μέ­ναμε, είναι ότι, παρά τις έξτρα βροχές παντού στον κόσμο, τα μεγάλα ποτάμια στα­διακά στε­ρεύ­ουν. Λιγό­τερο νερό στα ποτάμια μας σημαί­νει λιγό­τερο νερό στις πόλεις και στα αγρο­κτή­ματα. Και πιο ξηρό έδαφος σημαί­νει πως οι αγρότες θα χρειά­ζο­νται περισ­σό­τερο νερό για να μεγα­λώ­σουν τις ίδιες καλ­λιέρ­γειες. Είναι τρομερά ανη­συ­χη­τικό ότι κάτι παρό­μοιο συμ­βαί­νει παντού στον κόσμο».

Οι επι­στή­μο­νες έχουν υπο­λο­γί­σει ότι για κάθε 100 στα­γό­νες βροχής που πέφτουν στη γη, μόνο οι 36 μετα­τρέ­πο­νται σε «μπλε νερό», δηλαδή εισέρ­χο­νται στις λίμνες, στα ποτάμια και στον υδρο­φόρο ορί­ζο­ντα, συνεπώς μπορούν να αξιο­ποι­η­θούν για τις ανθρώ­πι­νες ανάγκες. Τα υπό­λοιπα δύο τρίτα της βροχής γίνο­νται «πράσινο νερό», δηλαδή κατα­κρα­τού­νται ως υγρασία από το έδαφος.

Όσο ανε­βαί­νει η θερ­μο­κρα­σία του πλανήτη, τόσο περισ­σό­τερο νερό εξα­τμί­ζε­ται από το έδαφος, το οποίο έτσι απορ­ροφά μεγα­λύ­τερη ποσό­τητα της βροχής, με απο­τέ­λε­σμα να απο­μέ­νει όλο και λιγό­τερο «μπλε νερό» για ανθρώ­πινη χρήση.

«Το πρό­βλημα είναι διπλό», τόνισε ο Σάρμα. «Από τη μία ολοένα λιγό­τερο νερό κατα­λή­γει εκεί όπου μπο­ρούμε να το απο­θη­κεύ­σουμε για κατο­πινή χρήση. Από την άλλη, οι βροχές γίνο­νται πιο έντονες, κατα­κλύ­ζο­ντας τα συστή­ματα απορ­ροής στις πόλεις και οδη­γώ­ντας σε συχνό­τε­ρες και πιο έντονες πλημ­μύ­ρες σε αστικές περιο­χές».

Οι ερευ­νη­τές προ­τεί­νουν νέες πολι­τι­κές για το νερό, όπως λιγό­τερο εντα­τική χρήση του στη γεωργία, αλλά και υπο­δο­μές για την απο­θή­κευση του νερού των αστικών πλημ­μυ­ρών, ώστε να μη πηγαί­νει χαμένο. Το Τόκιο, που κάποτε πλημ­μύ­ριζε κάθε χρόνο, πρω­το­πο­ρεί σε αυτό τον τομέα, καθώς έχει δημιουρ­γή­σει μια μεγάλη υπόγεια δεξα­μενή, όπου συσ­σω­ρεύ­ο­νται τα νερά των πλημ­μυ­ρών και αργό­τερα αξιο­ποιού­νται. Σήμερα πια η ιαπω­νική πρω­τεύ­ουσα δεν πλήτ­τε­ται από πλημ­μυ­ρικά φαι­νό­μενα, ενώ παράλ­ληλα έχει περισ­σό­τερο δια­θέ­σιμο νερό.

πηγή newpost.gr