Εγκαίνια έκθεσης Ζωγραφικής, χαρακτικής του Βάλια Σεμερτζίδη

Σε λίγες ημέρες το Σάββατο 1 Δεκεμ­βρίου, το Μουσείο Νεο­ελ­λη­νι­κής Τέχνης του Δήμου Ρόδου, θα κατα­γρά­ψει στο πλούσιο ημε­ρο­λό­γιο των πεπραγ­μέ­νων της 58χρονης ιστο­ρίας του, ένα ακόμη σημα­ντικό εικα­στικό γεγονός. Πρό­κει­ται για τα εγκαί­νια της έκθεσης – μόνιμης συλ­λο­γής 103 έργων Ζωγρα­φι­κής, χαρα­κτι­κής, ενός  σημα­ντι­κού καλ­λι­τέ­χνη του περα­σμέ­νου αιώνα, του Βάλια Σεμερ­τζίδη.

Τα έργα αυτά που έρχο­νται να εμπλου­τί­σουν τον εικα­στικό θησαυρό του Μου­σείου μας, απο­τε­λούν ευγενή προσφορά-δωρεά της οικο­γέ­νειας Σεμερ­τζίδη. Υλο­ποιεί­ται έτσι μια εξαγ­γε­λία που έγινε πριν 2 χρόνια και για την οποία απαι­τή­θηκε υπομονή, επιμονή και πολλή θέληση προ­κει­μέ­νου να παρα­καμ­φθούν μικρά και μεγάλα προ­βλή­ματα, τεχνικά, οικο­νο­μικά, δια­δι­κα­στικά.

Φτάσαμε έτσι σε ένα εξαι­ρε­τικό απο­τέ­λε­σμα που μας δίδει ιδιαί­τερη χαρά και ικα­νο­ποί­ηση.

Στη συλλογή αυτή παρου­σιά­ζο­νται έργα από όλη τη πορεία της καλ­λι­τε­χνι­κής δημιουρ­γίας του ζωγρά­φου, τα περισ­σό­τερα από τα οποία θα εκτε­θούν για πρώτη φορά.

Ο Ζωγρά­φος, Χαρά­κτης Βάλιας Σεμερ­τζί­δης γεν­νή­θηκε το 1911 στο Κρασ­νο­ντάρ του Καυ­κά­σου, από Ελληνα πατέρα και Ρωσίδα μητέρα. Το 1923 ήρθε με τους γονείς του στην Αθήνα. Το 1928 γρά­φτηκε στη Σχολή Καλών Τεχνών, όπου το 1932,1935-1936 είχε δάσκαλο τον Κ. Παρθένη. Μετά την πρώτη του συμ­με­τοχή στη ΔΕΘ το 1935 , άρχισε να εκθέτει συστη­μα­τικά το έργο του ως μέλος της ομάδας «Ελεύ­θε­ροι Καλ­λι­τέ­χναι» από το 1937. Απο­φα­σι­στι­κής σημα­σίας γεγο­νότα για την εξέλιξη της ζωγρα­φι­κής του υπήρξαν ο πόλεμος του 1940 και η ενεργή συμ­με­τοχή του στην Αντί­σταση μέσα από τις γραμμές του ΕΑΜ, συνέ­λεξε μάλιστα, από την παρα­μονή του στο βουνό, πολύ­τιμο υλικό, που αξιο­ποί­ησε αργό­τερα σε συν­θέ­σεις μεγάλων δια­στά­σεων. Το 1946 έλαβε μέρος στη σημα­ντική έκθεση ελλη­νι­κής τέχνης στη Βασι­λική Ακα­δη­μία του Λον­δί­νου, ενώ η πρώτη ατομική του έκθεση έγινε στον «Παρ­νασσό» το 1957. Ακο­λου­θούν μπιε­νάλε Αλε­ξάν­δρειας και Διεθνής έκθεση χαρα­κτι­κής Λειψίας, Ερμιτάζ και Μόσχα. Στη Ρωσία πραγ­μα­το­ποί­ησε 25 εκθέ­σεις σε διά­φο­ρες πόλεις. Στη Φεράρα το 1974, στην Εθνική Πινα­κο­θήκη το 1977 και πολλές άλλες. Λίγο μετά το τέλος του πολέμου άρχισε να ασχο­λεί­ται και με τη χαρα­κτική. Η μαθη­τεία του στον Κ.Παρθένη είναι ευδιά­κριτη στην πρώιμη φάση της δου­λειάς του, ιδιαί­τερα στα τοπία του. Ένας άλλος θεμα­τι­κός τομέας της περιό­δου 1936-1940, τα πορ­τρέτα, κινού­νται σε ένα καθαρά ιδε­α­λι­στικό πλαίσιο και συχνά φανε­ρώ­νουν την ψυχο­γρα­φική του δεξιό­τητα. Χρη­σι­μο­ποιεί σταθερά – εκτός ελα­χί­στων έργων σε παστέλ- ως υλικό τη λαδο­τέ­μπερα και συχνά δανεί­ζε­ται τεχνι­κές της χαρα­κτι­κής για να κάνει πιο αδρή τη ζωγρα­φική επι­φά­νεια των έργων του.

Από το 1964 έως το θάνατό του, το Φεβρουά­ριο του 1983 έζησε στη Ρόδο. Εδώ θα βρει όλη τη ζωντά­νια, την ομορφιά, το μυστή­ριο την ποι­κι­λία και τον πλούτο που του χρεια­ζό­ταν για το έργο του. Η ανα­το­λική και κυρίως η δυτική πλευρά του νησιού με τις φυσικές ομορ­φιές τις έντονες αντι­θέ­σεις, η ενδο­χώρα, οι άνθρω­ποι έδωσαν στο Σεμερ­τζίδη πολλές εμπνεύ­σεις για να φιλο­τε­χνή­σει νέα έργα, να ολο­κλη­ρώ­σει παλαιό­τε­ρες συν­θέ­σεις του, να δημιουρ­γή­σει τοι­χο­γρα­φίες για ξενο­δο­χεία και δημόσια κτίρια.

Στα τέλη της δεκα­ε­τίας του 60 με αρχές του 70, εκδό­θηκε ένα μικρό λεύκωμα με την ονο­μα­σία ΡΟΔΟΣ, το οποίο περιε­λάμ­βανε 8 χαρα­κτικά έργα της τελευ­ταίας του δου­λειάς με μια και­νούρ­για τότε τεχνική σε μέταλλο και τυπω­μένη απευ­θείας από τις πλάκες που χάραζε.

Σε αυτή την έκδοση, στο κείμενο που έγραψε ο αεί­μνη­στος Αρχαιο­λό­γος Γρη­γό­ρης Κων­στα­ντι­νό­που­λος ανα­φέ­ρει: «Το παρα­μύθι του τόπου αυτού το εξι­στό­ρη­σαν οι ζωγρά­φοι, χίλιες φορές από τα χρόνια κι όλας του μεσαί­ωνα, και της σκλα­βιάς, ως την στιγμή μας, που είναι γεμάτη με πείρα, με γνώση, συλλογή και δύναμη  και προ­σμονή. Τα μάτια των ζωγρά­φων και, θα πω, η ζωντανή η φλόγα της ψυχής τους, ανάδεψε τα χρώματα και το έκανε όγκους και σκιές, έτσι  για να πιάσει την άχνα του τόπου  και των ανθρώ­πων του, το μόχθο και το σκοπό, όταν όλα αυτά μαζί εμί­λη­σαν στη ψυχή τους. Σε τούτη τη τροχιά να και ένα και­νούρ­γιο βήμα. Ο ζωγρά­φος και χαρά­κτης Β. Σεμερ­τζί­δης. Ο τεχνί­της προ­δί­δει μέσα από τις εικόνες μας αυτές τον εαυτό του, που είναι και αδρός και δυνατός, μαζί ζεστός και καυ­τε­ρός. Εκεί που συνα­ντή­θηκε με τη Ρόδο, η ψυχή του χάραξε το διάβα του με χρώμα η γραμμή είτε στον Αττά­βυρο, είτε στο Κάστρο, είτε στη Λίνδο ή και στο χορό. Παντού μας καλεί της δικιάς του της φλόγας  να δούμε την μορφή και την υφή, καθώς του κίνησε το χέρι  ο κόσμος και η ανάσα ενός νησιού, της Ρόδου».

Το 1983, λίγους μήνες μετά το θάνατό του, το Δημο­τικό Συμ­βού­λιο, ενέ­κρινε θετικά το αίτημα της επι­τρο­πής ονο­μα­το­δο­σίας και του απέ­νειμε την ύψιστη  τιμή, δίδο­ντας το όνομά του σε έναν από τους δρόμους της πόλης της Ρόδου.

Με την ευκαι­ρία των εγκαι­νίων θα κυκλο­φο­ρή­σει και πολυ­τε­λής δίγλωσ­σος κατά­λο­γος δια­κο­σίων περίπου σελίδων.

Κλεί­νο­ντας αυτό το σημεί­ωμα, επιθυμώ να ευχα­ρι­στήσω την οικο­γέ­νεια  του Βάλια Σεμερ­τζίδη, την σύζυγο του κα. Ρούλη, την νύφη και τις εγγονές για την ευγενή πλου­σιο­πά­ροχη χει­ρο­νο­μία τους, τον επι­με­λητή της έκθεσης ομότιμο καθη­γητή ιστο­ρίας της τέχνης του πανε­πι­στη­μίου της Κρήτης κ. Νίκο Χατζη­νι­κο­λάου, την κα. Λένα Κατσα­νίκα Αρχι­τέ­κτονα Μου­σειο­λόγο για τον σχε­δια­σμό της έκθεσης, όλα τα Μέλη του Δ.Σ του Μου­σείου, τον Δήμαρχο κ. Φώτη Χατζη­διάκο για το ενδια­φέ­ρον στην όλη πορεία του εγχει­ρή­μα­τος, τον Αντι­δή­μαρχο Πολι­τι­σμού κ. Τέρη Χατζη­ιω­άν­νου θερμό συμπα­ρα­στάτη της προ­σπά­θειας και τέλος τους χορη­γούς Aegean Airlines και το Ίδρυμα Λασκα­ρίδη.

Δρ Νικό­λαος Τσ. Φρόνας                                                                             22-11-2018

Πρό­ε­δρος του Διοι­κη­τι­κού Συμ­βου­λίου

του Μου­σείου Νεο­ελ­λη­νι­κής Τέχνης του Δήμου Ρόδου