Mαρία Mαλανδρή: Η Ατρόμητη Βοσκοπούλα του χωριού Μονόλιθος – Aρθρο του Θ. Mπογιάννου

Γρά­φει ο ΘΕ­Ο­ΦΑ­ΝΗΣ ΜΠΟ­ΓΙΑΝ­ΝΟΣ ο Ρό­διος

Μέλος του Συν­δέ­σμου

Ιστο­ρι­κών Συγ­γρα­φέ­ων

Κάθε φορά που μιλώ για τον πό­λε­μο του 1940- 45, αι­σθά­νο­μαι ένα Ιερό Εθνι­κό ρίγος. Θυ­μά­μαι τους Γερ­μα­νούς, τους Ιτα­λούς εχθρούς, αλλά και τον Ιερό Λόχο, τους Άγ­γλους και τις Ει­κό­νες του Δευ­τέ­ρου Πα­γκό­σμιου Πο­λέ­μου. Θυ­μά­μαι τις μάχες, τους Αγώ­νες, τα Λη­μέ­ρια, την πείνα, τους θα­νά­τους και την Ει­κό­να της Ρόδου μας εκεί­νης της Επο­χής. Χρό­νια φρι­κτά, γε­μά­τα δάκρυ, φρίκη πο­λέ­μου, νε­κρούς, πα­νι­κό, αλλά και όρ­κους των Ελ­λή­νων να ζή­σουν, ή να πε­θά­νουν για Ελευ­θε­ρία και Ελ­λά­δα, μα­κριά από τα δη­λη­τη­ριώ­δη βλέμ­μα­τα, Να­ζι­στών και Φα­σι­στών.

– ΟΛΑ: τα’ σκια­ζε η φο­βέ­ρα και τα πλά­κω­νε η σκλα­βιά, όπως ανα­φέ­ρει ο ποι­η­τής. Και όμως, μέσα στη φρίκη και τρόμο του Πο­λέ­μου, υπήρ­χαν Ρό­διοι και λοι­ποί Δω­δε­κα­νή­σιοι που ορ­κί­στη­καν να χτυ­πή­σουν με κάθε τρόπο τους εχθρούς της Αγίας Γη της Δω­δε­κα­νή­σου μας.

Η ΜΟ­ΝΟ­ΛΙ­ΘΙΑ­ΤΙΣ­ΣΑ

ΗΡΩ­Ι­ΔΑ ΜΑΡΙΑ

ΜΑ­ΛΑΝ­ΔΡΗ

Γνω­στή σε όλους του Ρο­δί­τες, είναι η ηρω­ί­δα του λη­με­ριού του Ακρα­μύ­τη. Είναι η απλή και αγράμ­μα­τη τσο­πά­νισ­σα του χω­ριού Μο­νό­λι­θος.

Ο αεί­μνη­στος Μη­τρο­πο­λί­της Καρ­πά­θου Κάσου, έγρα­φε στο βι­βλίο του, «Το Χρο­νι­κόν της Ιτα­λο­κρα­τί­ας της Ρόδου», για τη Μαρία:

– «Είπα ότι θα έφε­ρον εις φως ψυχάς αλη­θι­νών ηρώων που εστρα­το­λο­γή­θη­σαν από όλας τας κοι­νω­νι­κάς τά­ξεις. Ιδού μία, η κα­λυ­τέ­ρα, διότι πρό­κει­ται για μια πτωχή χω­ρι­κή του Μο­νο­λί­θου, αγραμ­μά­του, δεν εγνώ­ρι­ζε ούτε να γρά­φει, ούτε να δια­βά­ζει και το κυ­ριώ­τε­ρον ούτε την ελά­χι­στην ιδέαν είχε ότι υπήρ­χαν ήρωες, ούτε σύγ­χρο­νοι, ούτε αρ­χαί­οι, γιατί δεν εγνώ­ρι­ζεν την οι­κο­γέ­νειαν των Ατρει­δών και ούτε τον Αγα­μέ­μνο­να, ούτε είχεν ακού­σει ποτέ δια τους Αρ­χαί­ους Ήρωες και σο­φούς!

– «Και εκεί επάνω στο κά­στρο του Μο­νο­λί­θου, το γκρε­μι­σμέ­νο, σαν άλλη αρ­χο­ντο­πού­λα, έστη­σε τον ιδικό της χορό και με την κα­θη­με­ρι­νή ανά­βα­ση της στο σπή­λαιο». Γρά­φει ο αεί­μνη­στος Σ. Κα­τέ­χης για τη Μ. Μα­λαν­δρή.

«Ύστε­ρα από πολλά χρό­νια και όταν τι­μή­θη­καν οι κυ­ρί­ες που πρό­σφε­ραν υπη­ρε­σί­ες στην Κα­το­χή και έκα­ναν αντί­στα­ση, θυ­μά­μαι με κά­λε­σαν να πω λίγα λόγια για τη Μαρία Μα­λαν­δρή. Τότε, στο Εθνι­κό Θέ­α­τρο της Ρόδου, ασφυ­κτι­κά γε­μά­το, είχα πει τα εξής:

«Θαυ­μα­σμός και έπαι­νος αξί­ζει σε κάθε Δω­δε­κα­νή­σιο, που πήρε μέρος στον αγώνα της ελευ­θε­ρί­ας της Δω­δε­κα­νή­σου. Όλοι πρό­σφε­ραν, άλλοι τι­μή­θη­καν για τη με­γά­λη θυσία τους και γρά­φτη­καν με χρυσά γράμ­μα­τα στο ιερό βι­βλίο της Ιστο­ρί­ας, άλλοι επέ­ζη­σαν και αξιώ­θη­καν να δουν την πο­λυ­πό­θη­τη ελευ­θε­ρία. Είναι με­γά­λη τιμή που μού­κα­ναν με το να με κα­λέ­σουν να πω λίγα λόγια για τη Μαρία Μα­λαν­δρή. Στο ημε­ρο­λό­γιο μου και στην ημε­ρο­μη­νία 26 Απρι­λί­ου 1944, την ημέρα που είχα έλθει στη Ρόδο, έγρα­φα:

– «Σε μια στιγ­μή ακού­στη­καν τσα­λα­πα­τή­μα­τα, καρ­φιά αρ­βύ­λας στα βρά­χια του βου­νού και αμέ­σως ξε­προ­βάλ­λει στην κο­ρυ­φή του βου­νού μια κόρη με μπό­τες και ρούχα επι­βλη­τι­κά του τόπου. Με εντυ­πω­σί­α­σε με το ίσιο πα­ρά­στη­μα της και την αφέ­λεια της μαζί με την αθω­ό­τη­τα της. Με θάρ­ρος με χαι­ρέ­τη­σε και μας έδωσε νερό να πιού­με και ό,τι άλλο για φα­γη­τό είχε φέρει. Θυ­μά­μαι ότι με εντυ­πω­σί­α­σαν τα στι­βά­λια της και το ανά­λα­φρο περ­πά­τη­μα της, καθώς και η προ­θυ­μία της για προ­σφο­ρά υπη­ρε­σί­ας. Μας έφερ­νε νερό και τρό­φι­μα και μας φρό­ντι­ζε για τα ρούχα μας να είναι πάντα κα­θα­ρά. Η Μαρία για μας όλους, όσοι πε­ρά­σα­με από τη σπη­λιά του Μο­νο­λί­θου, ήταν η σω­τη­ρία μας. Αυτή μας βρήκε τη σπη­λιά όπου εγκα­τα­στα­θή­κα­με. Δεν μπο­ρείς να βρεις τη σπη­λιά αν δεν την ξέ­ρεις καλά. Πήγα πριν με­ρι­κά χρό­νια και παρά λίγο να μην τη βρω και εγώ ο ίδιος. Μαρία, θυ­μά­μαι μια μέρα που ο συγ­χω­ρε­μέ­νος ο Αντώ­νης Νέ­σγος για να με εντυ­πω­σιά­σει σου είπε:

– «Μαρία έλα βα να σου δώκω μαϊ­διά να φέ­ρεις αρο­ΐ­νους και βα­ζά­νια». Τότε ει­λι­κρι­νά τά­χα­σα, νό­μι­σα ότι μι­λά­νε μια άλλη γλώσ­σα, εξω­γή­ι­νη! Δη­λα­δή, «Μαρία, έλα δω να σου δώσω χρή­μα­τα να μας φέ­ρεις φα­σο­λά­κια και με­λι­τζά­νες.

Και τε­λειώ­νει ο Σ. Κα­τέ­χης για τη Με­γά­λη Ηρω­ί­δα Μ. Μα­λαν­δρή:

Κάλ­λιο αργά παρά ποτέ. Ας είναι αργά. Δεν πει­ρά­ζει. Οι κόποι σου επι­τέ­λους έγι­ναν γνω­στοί και μαζί μας όλοι οι πα­ρό­ντες, σ’ ευ­χα­ρι­στού­με για τις ανι­διο­τε­λείς υπη­ρε­σί­ες και τις προ­σπά­θειες σου για τη λευ­τε­ριά της Ρόδου και της Δω­δε­κα­νή­σου εν γένει.

Σε θαυ­μά­ζου­με, σε επαι­νού­με, σ’ αγα­πά­με και ευ­χό­μα­στε στον καλό μας Θεό να σου χα­ρί­ζει μέρες και χρό­νια με υγεία και οι­κο­γε­νεια­κή ευ­τυ­χία.

Εύ­χο­μαι η νέα γενιά να αντλή­σει δι­δάγ­μα­τα αρε­τής και να ετοι­μα­στεί ώστε, αν ποτέ χρεια­στεί, να σε μι­μη­θεί.

– Στις 8.3.1987 σε μια σεμνή τε­λε­τή, που έγινε στο σχο­λείο του Μο­νο­λί­θου, πα­ρου­σία των Αρχών και πλή­θους κό­σμου, ο στρα­τιω­τι­κός ακό­λου­θος της βρε­τα­νι­κής πρε­σβεί­ας στην Αθήνα της απέ­νει­με το με­τάλ­λιον «Partisan» των Συμ­μά­χων και ο τότε νο­μάρ­χης Δω­δε­κα­νή­σου κ. Γ. Μα­χαι­ρί­δης της απέ­νει­με το με­τάλ­λιον των αντι­στα­σια­κών.