Σε κόσμημα μετατρέπεται ξανά η εκκλησία του Αγίου Φανουρίου της Μεσαιωνικής Πόλης

Γράφει ο

Νεκτά­ριος Καλο­γή­ρου

«Σε πραγ­μα­τικό κόσμημα θα μετα­τρα­πεί ξανά η εκκλη­σία του Αγίου Φανου­ρίου της Μεσαιω­νι­κής Πόλης».

Η δήλωση ανήκει σε στέ­λε­χος της Αρχαιο­λο­γι­κής Υπη­ρε­σίας που σε συνερ­γα­σία με την Ιερά Μητρό­πολη Ρόδου και τον Ιερέα Μιχαήλ Κρη­τι­κού έχουν ξεκι­νή­σει σοβαρή προ­σπά­θεια ώστε ο ιστο­ρι­κός ναός να απο­κτή­σει ξανά την πρώτη του αίγλη. Μάλιστα, το όλο έργο υπο­στη­ρί­ζουν αφι­λο­κερ­δώς Ρόδιοι μηχα­νι­κοί.

Πρώτο ζητού­μενο είναι η αφαί­ρεση της μεταλ­λι­κής κατα­σκευής, γνωστής και ως “παράγκα”, που προ­στέ­θηκε στην κεντρική όψη της εκκλη­σιάς κι έκρυψε ολό­κληρο το σταυ­ροει­δές κτήριο. Σε αυτή σήμερα στε­γά­ζε­ται το μανουάλι με τα κεριά, καθώς και λίγες καρέ­κλες για τους επι­σκέ­πτες. Μαζί με την παράγκα, θα αφαι­ρε­θεί και η πέρ­γκολα κάτω από την οποία υπάρ­χουν ακόμα μερικά καθί­σματα.

«Οι πιστοί μας πια θα φιλο­ξε­νού­νται σε αίθουσα που βρί­σκε­ται στο διπλανό κτήριο, που εφά­πτε­ται του ναού» εξήγησε στη “δημο­κρα­τική” ο πατήρ Μιχαήλ Κρη­τι­κός και περιέ­γραψε πως «η είσοδος για τη διπλανή αίθουσα θα γίνεται τόσο από την αυλή του Αγίου Φανου­ρίου, όσο και μέσα από το ναό. Βλέπετε, αρι­στερά από το τέμπλο κάποτε υπήρχε πόρτα και αυτό φαι­νό­ταν από την εσοχή που ξεχώ­ριζε στον πλαϊνό τοίχο. Η πόρτα αυτή άνοιξε ξανά και οδηγεί απευ­θείας στη νέα αίθουσα ανα­μο­νής».

Με το έργο αυτό επι­τυγ­χά­νε­ται ένα εξαι­ρε­τικό απο­τέ­λε­σμα: Η όψη του ναού απο­κα­λύ­πτε­ται σε όλο του το μεγα­λείο και οι πιστοί θα ακο­λου­θούν κυκλική πορεία, καθώς θα εισέρ­χο­νται στο χώρο από την κεντρική πύλη και θα εξέρ­χο­νται από την πλαϊνή πόρτα. Επι­πρό­σθετα, η νέα αίθουσα έχει δεύτερη έξοδο και προς την πλατεία Δωριέως, η οποία μέχρι σήμερα είναι απο­κομ­μένη από το ναό.

Το έργο έχει μικρό βαθμό δυσκο­λίας, διότι το ιστο­ρικό μνημείο δεν θίγεται. Στην παρούσα φάση γίνο­νται τομές στο δάπεδο της αίθου­σας φιλο­ξε­νίας, ώστε να δια­πι­στω­θεί το πού ακριβώς βρί­σκο­νται τα θεμέλια του τρούλου. Της εργα­σίας επο­πτεύει διαρκώς ο ίδιος ο Πατήρ Μιχαήλ και η Αρχαιο­λο­γική Υπη­ρε­σία, τα στελέχη της οποίας δεν κρύβουν την ικα­νο­ποί­ησή τους για το γεγονός του τερ­μα­τι­σμού της ασχή­μιας που δεσπό­ζει στο χώρο.

Πρέπει να σημειω­θεί ότι είχαν κυκλο­φο­ρή­σει φήμες που απέ­δι­δαν προς την Αρχαιο­λο­γική Υπη­ρε­σία την πρόθεση να σφρα­γί­σει τον ναό και να τον μετα­τρέ­ψει σε μου­σειακό χώρο. Με σχε­τι­κές δια­βε­βαιώ­σεις που δόθηκαν στη “δημο­κρα­τική” έχει κατα­στεί ξεκά­θαρο ότι οι φήμες δεν ευστα­θούν και αυτό το πιστο­ποιούν τόσο οι αρχαιο­λό­γοι, όσο και ο ίδιος ο Σεβα­σμιό­τα­τος Μητρο­πο­λί­της Ρόδου Κύριλ­λος.

Ιστο­ρικά, ο ναός χρο­νο­λο­γεί­ται στο 13ο αιώνα και θεω­ρεί­ται πως αρχικά ήταν αφιε­ρω­μέ­νος στον Αρχάγ­γελο Μιχαήλ. Η εκτί­μηση αυτή υπο­στη­ρί­ζε­ται στην επι­βλη­τική τοι­χο­γρα­φία του Ταξιάρχη, που εξα­κο­λου­θεί να υπάρχει στο αρι­στερό κλιτός. Η εικόνα αυτή χρο­νο­λο­γεί­ται από την αρχή της κτήσεώς του. Περι­με­τρικά υπάρχει πλειάδα ιστο­ρι­κών αγιο­γρα­φιών του 13ου και του 15ου αιώνα. Η μεγάλη τους πλειο­ψη­φία έχει κρυφτεί από στρώ­ματα υγρα­σίας και κάπνας (παλαιό­τερα το μανουάλι βρι­σκό­ταν μέσα στο ναό). Μετά την ολο­κλή­ρωση απο­κα­τά­στα­σης της εικόνας του κτηρίου, θα είναι δυνατή η εκκί­νηση συντή­ρη­σης των υπε­ραιω­νό­βιων έργων τέχνης. Μάλιστα, έχει γίνει γνωστό πως υπάρ­χουν συντη­ρη­τές, με τερά­στια εμπει­ρία, που είναι έτοιμοι να προ­σφέ­ρουν αφι­λο­κερ­δώς τις υπη­ρε­σίες τους.

Την περίοδο της επι­κυ­ριαρ­χίας των Οθω­μα­νών ο ναός λέγεται πως είχε μετα­τρα­πεί σε μου­σουλ­μα­νικό τέμενος, ενώ άλλες πλη­ρο­φο­ρίες ανα­φέ­ρουν πως για πολλά χρόνια είχε χρη­σι­μο­ποι­η­θεί ως Τουρ­κική κατοι­κία με στάβλο.