Διευκρινίσεις του υπ. Παιδείας για τις αλλαγές στο Λύκειο με 21 ερωτήσεις – απαντήσεις

Το υπουρ­γείο Παι­δείας και Θρη­σκευ­μά­των με ανα­κοί­νωσή του δίνει στη δημο­σιό­τητα 21 ερω­τή­σεις – απα­ντή­σεις για τις  τις αλλαγές στο Λύκειο και στην πρό­σβαση στην τρι­το­βάθ­μια εκπαί­δευση.

Ποιες είναι οι κύριες αλλαγές που φέρνει η πρόταση για τη Γ’ Λυκείου;

Τα μόνα μαθή­ματα που θα είναι υπο­χρε­ω­τικά για όλους είναι η Νεο­ελ­λη­νική Γλώσσα και Γραμ­μα­τεία, Θρη­σκευ­τικά, Φυσική Αγωγή και μαθή­ματα επι­λο­γής οι Ξένες Γλώσσες και το Σχέδιο.

Αύξηση των ωρών διδα­σκα­λίας στα μαθή­ματα των Επι­στη­μο­νι­κών Πεδίων (6 ώρες ανά μάθημα).

Η Γ’ Λυκείου δεν θα έχει την πληθώρα των μαθη­μά­των γενικής παι­δείας.

Αντι­κα­τά­σταση του μαθή­μα­τος των Λατι­νι­κών από το μάθημα της Κοι­νω­νιο­λο­γίας στο 1ο Επι­στη­μο­νικό Πεδίο.

Εμπλου­τι­σμός του μαθή­μα­τος των Αρχών Οικο­νο­μι­κής Θεωρίας με την κοι­νω­νική διά­σταση της Οικο­νο­μίας στο 4ο Επι­στη­μο­νικό Πεδίο.

Οι τρεις Ομάδες Προ­σα­να­το­λι­σμού, γίνο­νται τέσ­σε­ρις, κάθε μία από τις οποίες αντι­στοι­χεί σε ένα Επι­στη­μο­νικό Πεδίο. Συγκε­κρι­μένα η σημε­ρινή Ομάδα Προ­σα­να­το­λι­σμού Θετικών Σπουδών διαι­ρεί­ται σε δύο Ομάδες Προ­σα­να­το­λι­σμού, η μια από τις οποίες οδηγεί στο δεύτερο και η άλλη στο τρίτο Επι­στη­μο­νικό Πεδίο.

Ενδο­σχο­λι­κές εξε­τά­σεις που θα οδηγούν στο απο­λυ­τή­ριο μόνον με τα 3 μαθή­ματα των επι­στη­μο­νι­κών πεδίων και της Νεο­ελ­λη­νι­κής Γλώσσας και Γραμ­μα­τείας.

Διορ­γά­νωση ενδο­σχο­λι­κών εξε­τά­σεων σε επίπεδο ομάδων σχο­λείων.

Ελεύ­θερη πρό­σβαση σε Τμήματα ΑΕΙ μόνο με τον βαθμό του απο­λυ­τη­ρίου, ανάλογα με τις προ­τι­μή­σεις και την ζήτηση των υπο­ψη­φίων.

Εισα­γωγή βαρύ­τη­τας 10% του βαθμού του απο­λυ­τη­ρίου στις τελικές επι­δό­σεις των μαθητών που θα δια­γω­νι­στούν στις πανελ­λα­δι­κές εξε­τά­σεις.

Γιατί οι προ­τει­νό­με­νες αλλαγές βελ­τιώ­νουν τη σημε­ρινή κατά­σταση της Γ’ Λυκείου;

Επειδή αυξά­νουν τον χρόνο διδα­σκα­λίας και άρα προ­ε­τοι­μα­σίας των μαθη­μά­των που απαι­τού­νται για την εισα­γωγή στα ΑΕΙ, τονώ­νο­ντας έτσι το ενδια­φέ­ρον όλων των μαθητών για το σχολείο και ευνο­ώ­ντας κυρίως τους μαθητές που δεν έχουν την οικο­νο­μική ευχέ­ρεια για ιδιαί­τερα και φρο­ντι­στή­ρια.

Επειδή οι μαθητές θα εξε­τα­στούν τόσο στις ενδο­σχο­λι­κές εξε­τά­σεις όσο και στις πανελ­λα­δι­κές εξε­τά­σεις στα μαθή­ματα που θα είναι κατά τεκ­μή­ριο συναφή με τα επι­στη­μο­νικά αντι­κεί­μενα των Τμη­μά­των ΑΕΙ στα οποία στο­χεύ­ουν να σπου­δά­σουν.

Επειδή εισά­γουν για πρώτη φορά στα χρονικά την πολυ­πό­θητη και διεθνώς κατο­χυ­ρω­μένη ελεύ­θερη πρό­σβαση στην Ανώτατη Εκπαί­δευση με την από­κτηση του απο­λυ­τη­ρίου.

Επειδή ανα­βαθ­μί­ζουν τις ενδο­σχο­λι­κές εξε­τά­σεις και τον αντί­κτυπο του απο­λυ­τη­ρίου σε ό,τι αφορά την πρό­σβαση στα ΑΕΙ και άρα τον ρόλο των εκπαι­δευ­τι­κών του δημό­σιου σχο­λείου, οι οποίοι, παρά τις τερά­στιες προ­σπά­θειες που κάνουν, απα­ξιώ­νο­νται λόγω ενός συστή­μα­τος που έχει οδη­γή­σει στην ακύρωση της Γ’ Λυκείου.

Η αφαί­ρεση του μεγα­λύ­τε­ρου μέρους της γενικής παι­δείας από τη Γ’ Λυκείου δεν είναι ενάντια στον παι­δα­γω­γικό και εκπαι­δευ­τικό της ρόλο;

Δυστυ­χώς η συσ­σω­ρευ­μένη εμπει­ρία των τελευ­ταίων ετών απέ­δειξε ότι σήμερα η Γ’ Λυκείου δεν παίζει κανέναν παι­δα­γω­γικό και εκπαι­δευ­τικό ρόλο. Ο δια­χω­ρι­σμός των μαθη­μά­των σε αυτά που είναι γενικής μόρ­φω­σης και αυτά που είναι εξε­τα­ζό­μενα για εισα­γωγή στα ΑΕΙ οδήγησε σε πλήρη αδια­φο­ρία για τα πρώτα και προ­σφυγή σε θεσμούς παρα­παι­δείας για τα δεύτερα. Απο­τέ­λε­σμα είναι η πλήρης υπο­βάθ­μιση της Γ’ Λυκείου με δια­λυ­τι­κές επι­πτώ­σεις και στη Β’ Λυκείου. Ο μόνος τρόπος ισχυ­ρο­ποί­η­σης της Γ΄ Λυκείου είναι ο μετα­σχη­μα­τι­σμός της σε μία τάξη θεμα­τι­κής εξει­δί­κευ­σης, όπου τα απα­ραί­τητα εφόδια ανά Επι­στη­μο­νικό Πεδίο θα παρέ­χο­νται στον μέγιστο βαθμό για όλους τους μαθητές, ανε­ξάρ­τητα από την κοι­νω­νική και οικο­νο­μική τους τάξη και τις μαθη­σια­κές τους επι­δό­σεις.

Η εξει­δί­κευση δε σημαί­νει ανα­γκα­στικά “φρο­ντι­στη­ριο­ποί­ηση”. Το ότι η Γ΄ Λυκείου συνε­χί­ζει να απο­τε­λεί ανα­πό­σπα­στο μέρος της δευ­τε­ρο­βάθ­μιας εκπαί­δευ­σης και όχι μια ξεκομ­μένη χρονιά προ­ε­τοι­μα­σίας για όποιον θέλει να εισα­χθεί στην Ανώτατη Εκπαί­δευση είναι ενδει­κτική για τις επι­λο­γές του Υπουρ­γείου. Η εμβά­θυνση σε καθο­ρι­σμένα αντι­κεί­μενα δεν πρέπει να έχει και δεν θα έχει καμία σχέση με τις τεχνι­κές απο­μνη­μό­νευ­σης/απο­στή­θι­σης που χαρα­κτη­ρί­ζουν την παρα­παι­δεία. Στόχος του σχο­λείου και ιδίως της Γ’ Λυκείου πρέπει να είναι η προ­ε­τοι­μα­σία μελ­λο­ντι­κών επι­στη­μό­νων.

Γιατί αντι­κα­θί­στα­νται τα Λατι­νικά από την Κοι­νω­νιο­λο­γία;

Είναι ευρέως απο­δε­κτό ότι τα Λατι­νικά όπως διδά­σκο­νται, δεν παίζουν κανέναν εκπαι­δευ­τικό ρόλο πέρα από το να είναι ένα μάθημα που βασί­ζε­ται εξο­λο­κλή­ρου στην απο­στή­θιση και συμ­βάλ­λει σε μία τεχνητή αύξηση των βάσεων του 1ου Επι­στη­μο­νι­κού Πεδίου. Επι­πλέον, η διδα­σκα­λία των Λατι­νι­κών στη διάρ­κεια μιας σχο­λι­κής χρονιάς και μάλιστα με προ­ο­πτική εισα­γω­γι­κών εξε­τά­σεων είναι ανα­πό­φευ­κτο να περιο­ρί­ζε­ται στην εξέταση σωρείας μορ­φο­συ­ντα­κτι­κών φαι­νο­μέ­νων και στην απο­στή­θιση μικρών κατα­σκευα­σμέ­νων κει­μέ­νων, με πολύ μικρή σχέση με την πραγ­μα­τική λατι­νική γραμ­μα­τεία. Πέραν όμως του επι­στη­μο­νι­κού/παι­δα­γω­γι­κού προ­βλή­μα­τος, έπρεπε να αντι­με­τω­πι­στεί και το εξής πρό­βλημα: Η μειω­μένη ύλη και η τυπο­ποί­ηση οδηγούν σήμερα στον μεγάλο αριθμό αρι­στού­χων στο συγκε­κρι­μένο μάθημα και, κατά συνέ­πεια, στη στρέ­βλωση των απο­τε­λε­σμά­των. Η Κοι­νω­νιο­λο­γία, αντί­θετα, είναι ένα γνω­στικό αντι­κεί­μενο που ενδια­φέ­ρει τους νέους, θέτει θέματα με τα οποία έρχο­νται αντι­μέ­τω­ποι οι έφηβοι, επε­ξερ­γά­ζε­ται ζητή­ματα κοι­νω­νι­κών δομών και της ιστο­ρι­κής τους εξέ­λι­ξης  και συμ­βάλ­λει, με ορι­σμέ­νες από τις θεω­ρη­τι­κές επε­ξερ­γα­σίες στη γνώση κατα­στα­τι­κών στοι­χείων του Δυτικού (και όχι μόνον) πολι­τι­σμού.

Υπάρ­χουν βιβλία, ύλη, πρό­γραμμα για κάθε μάθημα ανά επι­στη­μο­νικό πεδίο;

Το ΥΠΠΕΘ έχει μελε­τή­σει σε βάθος το ζήτημα και έχει προ­δια­γρά­ψει την ύλη για όλα τα μαθή­ματα. Τα περισ­σό­τερα μαθή­ματα θα βασι­στούν στα υπάρ­χο­ντα βιβλία και σε ό,τι αφορά τα νέα μαθή­ματα, το ΥΠΠΕΘ θα φρο­ντί­σει ώστε να είναι έτοιμα τα βιβλία της Γ’ Λυκείου εγκαί­ρως.

Η αύξηση των ωρών διδα­σκα­λίας συνε­πά­γε­ται και ανάλογη αύξηση της ύλης;

Η αύξηση των ωρών διδα­σκα­λίας έχει πρώτο στόχο την καλύ­τερη προ­ε­τοι­μα­σία των μαθητών εντός του σχο­λείου, ώστε να μην κατα­φεύ­γουν στις λύσεις της παρα­παι­δείας. Συνεπώς η γενναία αύξηση των ωρών διδα­σκα­λίας θα συνο­δευ­τεί από μία λελο­γι­σμένη και σε καμία περί­πτωση ανάλογη αύξηση της ύλης, ώστε να δοθεί μεγα­λύ­τερη δυνα­τό­τητα στους εκπαι­δευ­τι­κούς με άνεση χρόνου να σχε­διά­ζουν τα μαθή­ματα και να ανα­δεί­ξουν την ουσία του κάθε γνω­στι­κού πεδίου – μέσα από περισ­σό­τε­ρες συζη­τή­σεις, επίλυση ασκή­σεων, μελέτης παρα­δειγ­μά­των, επα­να­λή­ψεις κτλ.

Θα μπορούν οι μαθητές να δια­γω­νί­ζο­νται σε μαθή­ματα που δεν ανήκουν στο επι­στη­μο­νικό τους πεδίο ώστε να μπορούν εν δυνάμει να έχουν πρό­σβαση σε Τμήματα άλλων πεδίων;

Η δυνα­τό­τητα πρό­σβα­σης σε άλλα Επι­στη­μο­νικά Πεδία με την εξέταση σε 5ο μάθημα ή με αντι­κα­τά­σταση ενός μαθή­μα­τος του Επι­στη­μο­νι­κού Πεδίου από μάθημα γενικής παι­δείας δεν είναι μία ορθο­λο­γική δυνα­τό­τητα για τους μαθητές. Δεν είναι π.χ. δυνατό ένας μαθητής της 1ης Ομάδας Προ­σα­να­το­λι­σμού, που στο­χεύει στις ανθρω­πι­στι­κές σπουδές και έχει προ­ε­τοι­μα­στεί στα Αρχαία Ελλη­νικά και την Ιστορία, να μπορεί να εισα­χθεί σε Τμήμα του 3ου Επι­στη­μο­νι­κού Πεδίου που ανα­φέ­ρε­ται στις επι­στή­μες υγείας απλά με την εξέταση στη Βιο­λο­γία γενικής παι­δείας όπως γίνεται σήμερα! Τα Τμήματα των ΑΕΙ που σχε­τί­ζο­νται με αυτό το Επι­στη­μο­νικό Πεδίο απαι­τούν καλή γνώση των μαθητών τόσο στη Χημεία όσο και στη Φυσική. Για την αύξηση των επι­λο­γών που μπορεί να έχει ένας μαθητής ανά Επι­στη­μο­νικό Πεδίο θα πρέπει να τονι­στεί ότι πλέον τα Τμήματα Παι­δα­γω­γι­κών Σπουδών και τα Τμήματα Καλ­λι­τε­χνι­κών Σπουδών είναι προ­σβά­σιμα από όλα τα Επι­στη­μο­νικά Πεδία. Στο πλαίσιο αυτό, το ΥΠΠΕΘ επε­ξερ­γά­ζε­ται σχέδιο που μελετά ενδε­λε­χώς τη συνά­φεια Τμη­μά­των που ανήκουν σε δια­φο­ρε­τικά Επι­στη­μο­νικά Πεδία, ώστε να είναι ταυ­τό­χρονα προ­σβά­σιμα από περισ­σό­τερα του ενός Πεδία. Επίσης θα πρέπει να τονι­στεί ότι ήδη σήμερα δίνεται η δυνα­τό­τητα πρό­σβα­σης σε πληθώρα Τμη­μά­των από το κάθε Επι­στη­μο­νικό Πεδίο χωρίς τη χρήση του 5ου μαθή­μα­τος, όπως φαί­νε­ται στον παρα­κάτω πίνακα. Να σημειω­θεί ότι κάποια από τα Τμήματα είναι και σήμερα προ­σβά­σιμα από περισ­σό­τερα του ενός Πεδία.

Επι­στη­μο­νικό Πεδίο Αριθμός Τμη­μά­των

1                               136

2                                248

3                                134

4                                173

Πώς επι­τυγ­χά­νε­ται η ελεύ­θερη πρό­σβαση;

Η ελεύ­θερη πρό­σβαση επι­τυγ­χά­νε­ται μέσω της αρχικής κατά­θε­σης μηχα­νο­γρα­φι­κού περιο­ρι­σμέ­νων επι­λο­γών από τους μαθητές στο τέλος της Β’ Λυκείου. Λόγω του περιο­ρι­σμέ­νου αριθμού επι­λο­γών οι οποίες εκτι­μώ­νται κοντά στις δέκα, τα δια­φο­ρε­τικά μοντέλα που έχει επε­ξερ­γα­στεί το Υπουρ­γείο παρέ­χουν τη δυνα­τό­τητα εισα­γω­γής σε πολλά Τμήματα με την από­κτηση του απο­λυ­τη­ρίου χωρίς πανελ­λα­δι­κές εξε­τά­σεις.

Γιατί ο αριθμός των τμη­μά­των του πρώτου μηχα­νο­γρα­φι­κού περιο­ρί­ζε­ται κοντά στις 10 επι­λο­γές.

Ο μέγι­στος αριθμός των δηλώ­σεων προ­τί­μη­σης μετά το τέλος της Β’ Λυκείου είναι καλό να είναι χαμηλός, ώστε να αντα­να­κλά τις πραγ­μα­τι­κές επι­θυ­μίες των υπο­ψη­φίων ως προς το γνω­στικό αντι­κεί­μενο στο οποίο προσ­δο­κούν να κατευ­θυν­θούν. Ο αριθμός των 10 επι­λο­γών είναι ένας ενδει­κτι­κός αριθμός για την απο­τύ­πωση των πραγ­μα­τι­κών επι­θυ­μιών των μαθητών και με σωστή καθο­δή­γηση από τους καθη­γη­τές τους θα τους παρα­κι­νή­σει να προ­βλη­μα­τι­στούν και να επι­λέ­ξουν με βάση τις πραγ­μα­τι­κές τους επι­θυ­μίες τα γνω­στικά πεδία που είναι του άμεσου ενδια­φέ­ρο­ντός τους.

Απο­σα­φη­νί­ζε­ται ότι για τους μαθητές που θα εξε­τα­στούν στις πανελ­λα­δι­κές, θα εξα­κο­λου­θή­σει να υπάρχει η υπο­χρε­ω­τική δήλωση μηχα­νο­γρα­φι­κού μετά τη γνω­στο­ποί­ηση των βαθ­μο­λο­γιών των πανελ­λα­δι­κών εξε­τά­σεων, όπως ισχύει και σήμερα με απε­ριό­ρι­στο αριθμό επι­λο­γών (βλ. ερ. 10).

Πόσες φορές συμπλη­ρώ­νουν μηχα­νο­γρα­φικό οι μαθητές;

Δύο φορές κατά μέγιστο. Η πρώτη δήλωση/συμπλή­ρωση μηχα­νο­γρα­φι­κού λαμ­βά­νει χώρα στο τέλος της Β’ Λυκείου και είναι αρχική κατά­θεση μηχα­νο­γρα­φι­κού περιο­ρι­σμέ­νων επι­λο­γών. Από την πρώτη δήλωση θα προ­κύ­ψουν εκείνα τα Τμήματα στα οποία θα είναι δυνατή η πρό­σβαση μόνο με την από­κτηση του απο­λυ­τη­ρίου (Τμήματα Ελεύ­θε­ρης Πρό­σβα­σης – ΤΕΠ, Τμήματα για τα οποία οι δηλώ­σεις του πρώτου μηχα­νο­γρα­φι­κού ήταν λιγό­τε­ρες από τις θέσεις που προ­σφέ­ρουν). Άρα από την αρχή, τον Ιούλιο μετά την Β’ Λυκείου, οι μαθητές θα γνω­ρί­ζουν αν μπορούν να εισα­χθούν σε Τμήματα μόνο με το απο­λυ­τή­ριό τους (δηλ. αν στον κατά­λογο των 10 Τμη­μά­των που δήλωσαν προ­έ­κυ­ψαν ΤΕΠ) ή αν θα πρέπει να ετοι­μα­στούν για πανελ­λα­δι­κές εξε­τά­σεις. Εάν το επι­θυ­μεί, τον Φεβρουά­ριο της Γ’ Λυκείου, ο μαθητής ο οποίος στον κατά­λογο των 10 Τμη­μά­των που δήλωσε είχαν προ­κύ­ψει ΤΕΠ, έχει το δικαί­ωμα είτε να κατο­χυ­ρώ­σει ένα από αυτά και να εισα­χθεί με μόνο προ­α­παι­τού­μενο το απο­λυ­τή­ριο ή να παραι­τη­θεί από τη δυνα­τό­τητα ελεύ­θε­ρης πρό­σβα­σης και να επι­λέ­ξει να δώσει πανελ­λα­δι­κές εξε­τά­σεις. Για όλους τους υπο­λοί­πους ισχύει το σημε­ρινό καθε­στώς (συμπλή­ρωση μηχα­νο­γρα­φι­κών με απε­ριό­ρι­στο αριθμό επι­λο­γών, όπως ισχύουν σήμερα, μετά την ανα­κοί­νωση των απο­τε­λε­σμά­των τον Ιούλιο μετά τις πανελ­λα­δι­κές εξε­τά­σεις της Γ’ Λυκείου κ.τ.λ.).

Αν ένα Τμήμα ανήκει στην κατη­γο­ρία των Τμη­μά­των Ελεύ­θε­ρης Πρό­σβα­σης θα είναι δια­θέ­σιμο για τους μαθητές που θα εξε­τα­στούν στις πανελ­λα­δι­κές;

Ναι, αλλά οι θέσεις που θα παρέχει για τους μαθητές που δίνουν πανελ­λα­δι­κές εξε­τά­σεις είναι αυτές που απέ­μει­ναν μετά και την ορι­στική απόφαση των μαθητών που το είχαν αρχικά δηλώσει και απο­φά­σι­σαν να εισα­χθούν σε αυτό χωρίς πανελ­λα­δι­κές εξε­τά­σεις τον Φεβρουά­ριο. Π.χ. αν το Τμήμα «Ψ» δια­θέ­τει 100 θέσεις, τον Ιούλιο της Β΄ Λυκείου, το δήλωσαν 40 μαθητές στο πρώτο μηχα­νο­γρα­φικό, αλλά τελικά τον Φεβρουά­ριο της Γ’ Λυκείου το επέ­λε­ξαν οι 25, αυτό συνε­πά­γε­ται ότι στο Τμήμα αυτό 25 θέσεις κατα­λή­φθη­καν με ελεύ­θερη πρό­σβαση μέσω του απο­λυ­τη­ρίου και 75 θα δια­τε­θούν σε όσους εξε­τα­στούν στις πανελ­λα­δι­κές.

Μπορεί ένας μαθητής ο οποίος λόγω του μηχα­νο­γρα­φι­κού του Ιουλίου μετά την Β’ Λυκείου εισά­γε­ται σε Τμήμα Ελεύ­θε­ρης Πρό­σβα­σης, να απο­φα­σί­σει μετά τον Φεβρουά­ριο να δώσει και πανελ­λα­δι­κές εξε­τά­σεις;

Όχι. Εφόσον ζήτησε να εισα­χθεί σε Τμήμα Ελεύ­θε­ρης Πρό­σβα­σης τον Φεβρουά­ριο, δεν μπορεί να δώσει πανελ­λα­δι­κές εξε­τά­σεις, δηλ. αν το Φεβρουά­ριο επι­λέ­ξει να κατο­χυ­ρώ­σει ένα Τμήμα Ελεύ­θε­ρης Πρό­σβα­σης, χάνει την επιλογή να δώσει πανελ­λα­δι­κές εξε­τά­σεις. Αντί­στροφα, αν το Φεβρουά­ριο επι­λέ­ξει να εξε­τα­στεί στις πανελ­λα­δι­κές εξε­τά­σεις, χάνει την επιλογή ελεύ­θε­ρης πρό­σβα­σης.

Η δια­δι­κα­σία αρχικού μηχα­νο­γρα­φι­κού θα είναι δια­θέ­σιμη και για τους από­φοι­τους;

Λόγω του ότι ένα τέτοιο σύστημα ελεύ­θε­ρης πρό­σβα­σης εφαρ­μό­ζε­ται για πρώτη φορά στην Ελλάδα, την πρώτη χρονιά η δυνα­τό­τητα αυτή θα δοθεί μόνο στους μαθητές που ολο­κλη­ρώ­νουν τη Β΄ Λυκείου τον Ιούνιο του 2019. Μετά την αξιο­λό­γηση του συστή­μα­τος εισα­γω­γής και την καλύ­τερη μελέτη των χαρα­κτη­ρι­στι­κών του θα επα­νε­ξε­τα­στεί η δυνα­τό­τητα επέ­κτα­σης της πρώτης φάσης δήλωσης μηχα­νο­γρα­φι­κών και σε απο­φοί­τους που επι­θυ­μούν να εισα­χθούν στην Ανώτατη Εκπαί­δευση, οι οποίοι ούτως ή άλλως σήμερα έχουν τη δυνα­τό­τητα αυτή μέσω των πανελ­λα­δι­κών εξε­τά­σεων.

Η δια­δι­κα­σία αρχικού μηχα­νο­γρα­φι­κού είναι υπο­χρε­ω­τική για όλους τους μαθητές;

Είναι υπο­χρε­ω­τική για όσους θέλουν να εισα­χθούν στην Ανώτατη Εκπαί­δευση, ακόμα και για αυτούς τους μαθητές που θα κατευ­θυν­θούν απο­κλει­στικά στις πανελ­λα­δι­κές εξε­τά­σεις, διότι αυτή η πρώτη δια­δι­κα­σία θα κρίνει ποια Τμήματα, βάσει των προ­τι­μή­σεων και της ζήτησης όλων των υπο­ψη­φίων είναι προ­σβά­σιμα μόνο μέσω πανελ­λα­δι­κών και ποια είναι ελεύ­θε­ρης πρό­σβα­σης και άρα προ­σβά­σιμα και μέσω του απο­λυ­τη­ρίου. Για αυτόν τον λόγο η σημασία της πρώτης αυτής δήλωσης είναι πολύ μεγάλη και θα πρέπει όλοι οι μαθητές να συμ­με­τέ­χουν συνει­δητά, ώστε τα Τμήματα που θα δηλώ­σουν να αντι­στοι­χούν στις πραγ­μα­τι­κές τους προ­τι­μή­σεις. Η δυνα­τό­τητα των τελειο­φοί­των της Β’ Λυκείου να συμπλη­ρώ­σουν ένα πρώτο μηχα­νο­γρα­φικό με περιο­ρι­σμένο αριθμό προ­τι­μή­σεων, απο­τε­λεί μία εξαι­ρε­τική ευκαι­ρία ωρί­μαν­σης των προ­βλη­μα­τι­σμών και της στο­χο­θε­σίας τους. Η συμπλή­ρωση της δήλωσης προ­τί­μη­σης θα απο­τε­λεί την κατά­ληξη προ­γράμ­μα­τος Συμ­βου­λευ­τι­κής και Επαγ­γελ­μα­τι­κού Προ­σα­να­το­λι­σμού, το οποίο θα πραγ­μα­το­ποιεί­ται μέχρι τη λήξη των προ­α­γω­γι­κών εξε­τά­σεων της Β΄ Λυκείου. Με τον τρόπο αυτόν θα προη­γεί­ται η ενη­μέ­ρωση και η συμ­βου­λευ­τική και θα ακο­λου­θεί η συμπλή­ρωση του μηχα­νο­γρα­φι­κού. Σε αυτή τη δια­δι­κα­σία ο ρόλος του εκπαι­δευ­τι­κού είναι πολύ σημα­ντι­κός, καθώς θα συμ­βά­λει στην ενη­μέ­ρωση και τη συμ­βου­λευ­τική με στόχο να καθο­δη­γή­σει τους μαθητές στις σωστές επι­λο­γές.

Γιατί να δίνουν δύο φορές τα ίδια μαθή­ματα και στις ενδο­σχο­λι­κές και στις πανελ­λα­δι­κές εξε­τά­σεις;

Διότι τόσο οι μαθητές που τελικά θα εισα­χθούν με την ελεύ­θερη πρό­σβαση, όσο και αυτοί που θα επι­λέ­ξουν εισα­γωγή με πανελ­λα­δι­κές εξε­τά­σεις θα πρέπει να έχουν απο­δε­δειγ­μένα ένα ικα­νο­ποι­η­τικό επίπεδο γνώσεων και μαθη­σια­κών απο­τε­λε­σμά­των στα αντι­κεί­μενα που έχουν τη μεγα­λύ­τερη συνά­φεια με το Επι­στη­μο­νικό Πεδίο που επι­λέ­γουν. Αυτά τα μαθή­ματα θα πρέπει να κρίνουν με μεγα­λύ­τερη βαρύ­τητα τον βαθμό του απο­λυ­τη­ρίου, ο οποίος θα λαμ­βά­νε­ται υπόψη στις τελικές επι­δό­σεις και των υπο­ψη­φίων των πανελ­λα­δι­κών εξε­τά­σεων.

Πώς θα προ­κύ­πτει ο βαθμός απο­λυ­τη­ρίου;

Για τα εξε­τα­ζό­μενα μαθή­ματα το 40% του βαθμού προ­κύ­πτει από τα απο­τε­λέ­σματα των ενδο­σχο­λι­κών εξε­τά­σεων και το 60% από τους βαθμούς των δύο τετρα­μή­νων. Για τα μη εξε­τα­ζό­μενα μετρά ο βαθμός μόνο των τετρα­μή­νων.

Ποια η βαρύ­τητα του βαθμού του απο­λυ­τη­ρίου στη βαθ­μο­λο­γία για τις πανελ­λα­δι­κές;

Ο βαθμός του απο­λυ­τη­ρίου θα έχει ένα συντε­λε­στή 10% επί των μορίων που λαμ­βά­νει κάποιος μαθητής που εξε­τά­ζε­ται στις πανελ­λα­δι­κές, με προ­ο­πτική να αυξάνει στα­διακά η βαρύ­τητά του όσο θα αυξάνει και η αξιο­πι­στία του, τόσο αντι­κει­με­νικά, με την ανα­βάθ­μιση των σπουδών στο Λύκειο, όσο και στη συνεί­δηση της ελλη­νι­κής κοι­νω­νίας.

Δεδο­μέ­νου ότι ο βαθμός του απο­λυ­τη­ρίου λαμ­βά­νε­ται υπόψη στις πανελ­λα­δι­κές, πώς θα εξα­σφα­λι­στεί το αδιά­βλητο των εξε­τά­σεων και η αξιο­πι­στία του;

Η αξιο­πι­στία του απο­λυ­τη­ρίου ενι­σχύ­ε­ται με την ανα­βάθ­μιση των ενδο­σχο­λι­κών εξε­τά­σεων. Για την ανα­βάθ­μιση αυτή, αντί για δεύ­τε­ρες πανελ­λα­δι­κές κεντρικά οργα­νω­μέ­νες εξε­τά­σεις, προ­κρί­νε­ται η λύση της συνερ­γα­τι­κής λει­τουρ­γίας των σχο­λι­κών μονάδων. Έτσι, αφενός δε μειώ­νε­ται η αυτο­νο­μία των σχο­λείων και αφε­τέ­ρου η δια­δι­κα­σία αυτή απο­τε­λεί ένα πρώτο στάδιο για την εμπέ­δωση της συνερ­γα­τι­κής λει­τουρ­γίας των σχο­λι­κών μονάδων, η οποία ήδη προ­βλέ­πε­ται να επε­κτα­θεί και σε πολλούς άλλους τομείς. Τα σχολεία θα χωρι­στούν σε ομάδες ανά Δήμο στις μεγάλες πόλεις και ανά Νομό στην επαρχία. Τα θέματα σε κάθε μάθημα των Ομάδων Προ­σα­να­το­λι­σμού θα προ­ε­τοι­μά­ζο­νται από ομάδα διδα­σκό­ντων όλων των σχο­λείων ανά ομάδα σχο­λείων και το τελικό δια­γώ­νι­σμα θα προ­κύ­πτει μετά από κλήρωση ομάδας θεμάτων μέσα από ένα μεγα­λύ­τερο πλήθος. Τα θέματα θα στέλ­νο­νται ηλε­κτρο­νικά στους μαθητές των σχο­λείων της συγκε­κρι­μέ­νης ομάδας και η εξέταση θα είναι δίωρη. Επι­τη­ρη­τές θα είναι οι καθη­γη­τές των δημό­σιων σχο­λείων, αλλά δια­φο­ρε­τι­κής ειδι­κό­τη­τας από την ειδι­κό­τητα των καθη­γη­τών του εξε­τα­ζό­με­νου μαθή­μα­τος. Στα ιδιω­τικά σχολεία οι επι­τη­ρη­τές θα είναι ένας από το δημόσιο σχολείο και ένας από το ιδιω­τικό σχολείο. Τα γραπτά των μαθητών, αφού καλυ­φθούν τα ονόματα, θα βαθ­μο­λο­γού­νται από καθη­γητή άλλου σχο­λείου. Με την παρα­πάνω δια­δι­κα­σία ενι­σχύ­ε­ται ο ρόλος της σχο­λι­κής μονάδας και ανα­βαθ­μί­ζε­ται η αξιο­πι­στία των τελικών εξε­τά­σεων και απα­ντώ­νται οι ανη­συ­χίες ότι θα υπάρ­ξουν αδι­καιο­λό­γητα υψηλές βαθ­μο­λο­γίες. Σε βάθος χρόνου και εφόσον η προ­τει­νό­μενη μεταρ­ρύθ­μιση κριθεί επι­τυ­χη­μένη, στόχος είναι να αυξά­νε­ται η βαρύ­τητα του απο­λυ­τη­ρίου για την εισα­γωγή στην Ανώτατη Εκπαί­δευση, έτσι ώστε μελ­λο­ντικά το Σχολείο να απο­τε­λέ­σει τον βασικό πυλώνα μετά­δο­σης γνώσης για την προ­ε­τοι­μα­σία του επι­στη­μο­νι­κού δυνα­μι­κού της χώρας.

Μπορεί κάποιος που εισήχθη σε Τμήμα Ελεύ­θε­ρης Πρό­σβα­σης να μετεγ­γρα­φεί σε αντί­στοιχο Τμήμα;

Όχι, εφόσον έχει επι­λέ­ξει Τμήμα Ελεύ­θε­ρης Πρό­σβα­σης, αυτό σημαί­νει ότι πρό­κει­ται για συνει­δητή επιλογή, οπότε δεν έχει νόημα η μετεγ­γραφή. Φυσικά, αν προ­κύ­ψουν αιφ­νι­δίως λόγοι μετεγ­γρα­φής μετά την εισα­γωγή του μαθητή στο Τμήμα της προ­τί­μη­σής του, θα μπορεί να αξιο­ποιεί τη δια­δι­κα­σία των κατ’ εξαί­ρεση μετεγ­γρα­φών.

Τι επι­πτώ­σεις θα έχει το προ­τει­νό­μενο σύστημα στα ιδιαί­τερα και στα φρο­νι­στή­ρια;

Η εκπαι­δευ­τική πολι­τική του Υπουρ­γείου πρέπει να έχει ως μονα­δικό γνώμονα την ουσια­στική ανα­βάθ­μιση της δημό­σιας εκπαί­δευ­σης όλων των βαθ­μί­δων. Ο σχε­δια­σμός αυτής της πολι­τι­κής έχει σαν κρι­τή­ριο την επίλυση προ­βλη­μά­των που έχουν δημιουρ­γη­θεί λόγω των στρε­βλώ­σεων του εκπαι­δευ­τι­κού μας συστή­μα­τος αλλά και καλών πρα­κτι­κών που έχουν εφαρ­μο­στεί με επι­τυ­χία στο εξω­τε­ρικό. Στην παρούσα φάση όλοι συμ­φω­νούν ότι «κάτι πρέπει να γίνει» με την Γ’ Λυκείου – με την απουσία ουσια­στικά αυτής της τάξης από την εκπαι­δευ­τική δια­δι­κα­σία. Έχουμε ανα­φερ­θεί σε κάποιους από τους λόγους που έχουν δημιουρ­γή­σει αυτήν την κατά­σταση. Ούτε τα ιδιαί­τερα ούτε και τα φρο­ντι­στή­ρια δεν ευθύ­νο­νται απο­κλει­στικά για αυτήν την κατά­σταση. Υπήρξαν και υπάρ­χουν περι­πτώ­σεις όπου τα φρο­ντι­στή­ρια έχουν προ­σφέ­ρει σε συγκε­κρι­μέ­νους μαθητές εκείνη την εκπαί­δευση και την προ­ε­τοι­μα­σία που τα σχολεία δεν κατά­φε­ραν να προ­σφέ­ρουν. Με άλλα λόγια, κάλυ­πταν ελλεί­ψεις του ίδιου του σχο­λείου. Η προ­σπά­θεια είναι να αντι­με­τω­πι­στούν οι ελλεί­ψεις αυτές, οι οποίες δεν είναι, βέβαια, ο κανόνας. Συνεπώς, η προ­τει­νό­μενη μεταρ­ρύθ­μιση δεν είναι ενα­ντίον κανενός, αλλά υπέρ του δημό­σιου σχο­λείου.

Μήπως με τον δια­χω­ρι­σμό των Τμη­μά­των σε Τμήματα Ελεύ­θε­ρης Πρό­σβα­σης και Τμήματα όπου η πρό­σβαση επι­τυγ­χά­νε­ται μόνο μέσω των πανελ­λα­δι­κών δημιουρ­γού­νται Τμήματα «δύο ταχυ­τή­των»;

Τα Τμήματα «δύο ταχυ­τή­των» είναι φαι­νό­μενο που παρα­τη­ρεί­ται και σήμερα και προ­κα­λεί­ται από τη διαφορά στις προ­τι­μή­σεις των υπο­ψη­φίων και όχι από το ίδιο το σύστημα εισα­γω­γής. Τα αίτια των προ­τι­μή­σεων σχε­τί­ζο­νται ούτως ή άλλως περισ­σό­τερο με εξω­τε­ρι­κούς παρά­γο­ντες (αγορά εργα­σίας, εντο­πιό­τητα κλπ.) και λιγό­τερο με την ποιό­τητα κάθε Τμή­μα­τος σε επι­στη­μο­νικό και παι­δα­γω­γικό επίπεδο. Σε όλα τα μέρη του κόσμου, αλλά και στην Ελλάδα, υπάρ­χουν Τμήματα με μεγα­λύ­τερο κοι­νω­νικό κύρος και άλλα που το κοι­νω­νικό τους κύρος δεν είναι τόσο υψηλό. Αυτό πολλές φορές δεν αντι­στοι­χεί στο επι­στη­μο­νικό κύρος των Τμη­μά­των. Η διεθνής και ελλη­νική επι­στη­μο­νική κοι­νό­τητα ανα­γνω­ρί­ζει την εκπαι­δευ­τική και ερευ­νη­τική δρα­στη­ριό­τητα των δια­φό­ρων Τμη­μά­των, ανε­ξάρ­τητα από το κοι­νω­νικό τους κύρος και τη ζήτηση που έχουν εκ μέρους των υπο­ψη­φίων. Γι’ αυτό, όπως έχουμε ήδη τονίσει, τα ακα­δη­μαϊκά έτη 2019-2020 και 2020-2021 είναι σημα­διακά: αφενός για την τρι­το­βάθ­μια εκπαί­δευση, γιατί από τώρα σχε­διά­ζε­ται η ανα­βάθ­μιση όλων των Ιδρυ­μά­των με νέα Τμήματα, νέο προ­σω­πικό και υλι­κο­τε­χνι­κές υπο­δο­μές και αφε­τέ­ρου για τη δευ­τε­ρο­βάθ­μια γιατί θα είναι οι χρονιές που θα αρχίσει να εφαρ­μό­ζε­ται η νέα δομή της Γ΄ Λυκείου και το νέο σύστημα εισα­γω­γής στα ΑΕΙ.