Οι παραλογισμοί του ΕΝΦΙΑ και του συμπληρωματικού φόρου

Αντι­μέ­τω­ποι με τους παρα­λο­γι­σμούς στον τρόπο υπο­λο­γι­σμού του ΕΝΦΙΑ και του συμπλη­ρω­μα­τι­κού φόρου έρχο­νται εκα­τομ­μύ­ρια ιδιο­κτή­τες ακι­νή­των, μελε­τώ­ντας τα φετινά ειδο­ποι­η­τή­ρια που βρί­σκο­νται ήδη αναρ­τη­μένα από την περα­σμένη Τρίτη στο Taxisnet.

Οπως προ­κύ­πτει και από τα συγκε­κρι­μένα παρα­δείγ­ματα που έρχο­νται στην επι­φά­νεια μέσα από τα εκκα­θα­ρι­στικά, κάθε περί­πτωση κρύβει και μια «έκπληξη» δυσά­ρε­στη ή ευχά­ρι­στη.

Σε περιοχή με αύξηση 10% στην τιμή ζώνης, κατα­γρά­φε­ται αύξηση 28% στον ΕΝΦΙΑ. Σε περιοχή όπου η τιμή ζώνης παρέ­μεινε αμε­τά­βλητη, ο ΕΝΦΙΑ μειώ­θηκε. Σε άλλες «ζώνες», ναι μεν υπήρξε αύξηση στην αντι­κει­με­νική αξία (και μάλιστα σημα­ντική, της τάξεως του 19%-22%), αλλά ο κύριος φόρος παρέ­μεινε αμε­τά­βλη­τος για να κατα­γρα­φεί επι­βά­ρυνση μόνο σε όσους υπό­κει­νται στον συμπλη­ρω­μα­τικό φόρο.

Ενδει­κτικά είναι τα ακό­λουθα παρα­δείγ­ματα:

• Δια­μέ­ρι­σμα 85,5 τετρα­γω­νι­κών στον Αγιο Δημή­τριο, κατα­σκευής του 1981, είχε αντι­κει­με­νική αξία 56.551 ευρώ το 2017 πριν από την αλλαγή της τιμής ζώνης, η οποία μέχρι και πέρυσι δια­μορ­φω­νό­ταν στα 1.000 ευρώ. Η τιμή ζώνης αυξή­θηκε κατά 100 ευρώ, δηλαδή κατά 10%. Η αντι­κει­με­νική αξία αυξή­θηκε από τις 56.551 στις 62.206 ευρώ και ο ΕΝΦΙΑ, από τα 255,41 ευρώ, ανήλθε στα 325,87 ευρώ. Δηλαδή, αύξηση της τιμής ζώνης κατά 10% έφερε στην προ­κει­μένη περί­πτωση αύξηση του ΕΝΦΙΑ κατά 28% ή κατά 70,4 ευρώ.

• Κατά­στημα 36 τ.μ. στη λεωφόρο Φιλα­δελ­φείας στην περιοχή Αχαρνών επι­βα­ρυ­νό­ταν το 2017 με ΕΝΦΙΑ 401 ευρώ, καθώς παρά το γεγονός ότι η τιμή ζώνης ήταν στα 900 ευρώ το μέτρο, με τον συντε­λε­στή εμπο­ρι­κό­τη­τας, η αντι­κει­με­νική αξία ανέ­βαινε στις 193.068 ευρώ. Η τιμή ζώνης στην περιοχή αυξή­θηκε κατά μόλις 50 ευρώ ή κατά 8%. Ομως η αύξηση αυτή εκτό­ξευσε τον ΕΝΦΙΑ στα 499,86 ευρώ, δηλαδή σε ποσοστό 24,57%, ενώ επι­βά­ρυνε τον ιδιο­κτήτη του συγκε­κρι­μέ­νου κατα­στή­μα­τος και με πρό­σθετο συμπλη­ρω­μα­τικό φόρο.

• Δια­μέ­ρι­σμα στη Νέα Ερυ­θραία 133 τετρα­γω­νι­κών μέτρων είχε αντι­κει­με­νική αξία 141.618 ευρώ το 2017, καθώς η τιμή ζώνης είχε οριστεί στα 1.150 ευρώ. Μετά την αύξηση της τιμής ζώνης στα 1.400 ευρώ, η νέα αντι­κει­με­νική αξία υπο­λο­γί­στηκε στις 172.404 ευρώ. Παρ’ όλα αυτά, ο ΕΝΦΙΑ παρέ­μεινε αμε­τά­βλη­τος στα 615,32 ευρώ, καθώς η αύξηση της τιμής ζώνης δεν οδήγησε και σε αλλαγή κλι­μα­κίου στον ΕΝΦΙΑ. Ο συγκε­κρι­μέ­νος ιδιο­κτή­της βέβαια έχει να αντι­με­τω­πί­σει τον πρό­σθετο συμπλη­ρω­μα­τικό φόρο, καθώς η περιου­σία του εμφα­νί­ζε­ται αυξη­μένη κατά 31.000 ευρώ.

• Αντί­στοιχη είναι και η περί­πτωση δια­με­ρί­σμα­τος στη Μετα­μόρ­φωση. Κατοι­κία 1ου ορόφου 81 τετρα­γω­νι­κών μέτρων είχε αντι­κει­με­νική αξία 48.412 ευρώ το 2017, η οποία αυξή­θηκε στις 57.508 ευρώ το 2018 λόγω της αύξησης της τιμής ζώνης από τα 950 στα 1.050 ευρώ. Ο ΕΝΦΙΑ παρέ­μεινε αμε­τά­βλη­τος στα 248 ευρώ, παρά την αύξηση της τιμής ζώνης κατά 19%.

• Δια­μέ­ρι­σμα 100 τετρα­γω­νι­κών μέτρων στην Η΄ Ζώνη του Δήμου Αιγάλεω επι­βα­ρύν­θηκε φέτος με 80 ευρώ λιγό­τερο ΕΝΦΙΑ (290 ευρώ από 370 ευρώ πέρυσι), παρά το γεγονός ότι η τιμή ζώνης στη συγκε­κρι­μένη περιοχή –και κατά συνέ­πεια και η αντι­κει­με­νική αξία του ακι­νή­του– παρέ­μεινε αμε­τά­βλητη (σ.σ. στα 1.050 ευρώ ανά τετρα­γω­νικό μέτρο στη συγκε­κρι­μένη περιοχή). Αντί­στοιχο δια­μέ­ρι­σμα στη Ζ΄ Ζώνη του ίδιου δήμου είχε επι­βά­ρυνση 80 ευρώ ή 27,6%, παρά το γεγονός ότι η τιμή ζώνης αυξή­θηκε κατά μόλις 10% (από τα 1.000 στα 1.100 ευρώ).

Οι κερ­δι­σμέ­νοι και οι χαμένοι

Αύξηση έως και κατά 4,7 ευρώ ανά τετρα­γω­νικό μέτρο στον κύριο ΕΝΦΙΑ απο­κα­λύ­πτουν τα φετινά ειδο­ποι­η­τή­ρια, αν και η μεγάλη πλειο­νό­τητα του περίπου ενός εκα­τομ­μυ­ρίου άτυχων της φετινής χρονιάς, υφί­στα­ται αυξή­σεις της τάξεως του 1,5 έως 1,9 ευρώ ανά τετρα­γω­νικό μέτρο πλήρους κυριό­τη­τας. Το παρά­δειγμα της ΚΕ΄ Ζώνης στο 1ο Δια­μέ­ρι­σμα του Δήμου Αθη­ναίων έχει γίνει το πιο δημο­φι­λές λόγω της αύξησης της τιμής ζώνης κατά 1.300 ευρώ. Από την άλλη, η λίστα με τις περιο­χές στις οποίες εντο­πί­ζε­ται πρό­σθετη επι­βά­ρυνση 150-190 ευρώ για ένα δια­μέ­ρι­σμα 100 τετρα­γω­νι­κών μέτρων είναι μακρύς: περι­λαμ­βά­νει περιο­χές της Βου­λιαγ­μέ­νης, της Γλυ­φά­δας, της Κηφι­σιάς, της Καλ­λι­θέας, του Παλαιού Φαλήρου, της Νέας Ερυ­θραίας αλλά και της Δάφνης, του Αιγάλεω ή του Αγίου Δημη­τρίου. Στη μεγάλη πλειο­νό­τητα των περι­πτώ­σεων, ο ΕΝΦΙΑ παρέ­μεινε αμε­τά­βλη­τος, είτε γιατί δεν μετα­βλή­θηκε η τιμή ζώνης είτε γιατί η μετα­βολή δεν επη­ρέ­ασε τον ΕΝΦΙΑ, ενώ ο κατά­λο­γος με τους κερ­δι­σμέ­νους περι­λαμ­βά­νει περιο­χές στις οποίες εντο­πί­ζο­νται μειώ­σεις κυρίως της τάξεως των 0,8 ευρώ έως 1,5 ευρώ ανά τετρα­γω­νικό μέτρο.

Πρωτιά στην αύξηση φορο­λο­γι­κών βαρών στα ακίνητα

Μελε­τώ­ντας το φετινό εκκα­θα­ρι­στικό του ΕΝΦΙΑ που έχει ήδη φτάσει στα χέρια τους, 6,3 εκα­τομ­μύ­ρια φυσικά πρόσωπα και περισ­σό­τερα από 50.000 νομικά πρόσωπα μπορούν να αισθά­νο­νται εθνικά υπε­ρή­φανα για το γεγονός ότι συνέ­βα­λαν στο να κατα­κτη­θεί μια ακόμη παγκό­σμια διά­κριση: η Ελλάδα είναι η 2η παγκο­σμίως χώρα με τη μεγα­λύ­τερη αύξηση στην απόδοση του φόρου περιου­σίας στο χρονικό διά­στημα 2008-2016.

Μεταξύ των χωρών-μελών του ΟΟΣΑ, η Ελλάδα είναι –μαζί με την Ιταλία– οι μονα­δι­κές που είχαν τόσο μεγάλη αύξηση στην ανα­λο­γία των φόρων στην περιου­σία ανα­λο­γικά με το ΑΕΠ. Για την Ελλάδα μάλιστα, το στα­τι­στικό εύρημα έχει αυξη­μένη βαρύ­τητα, δεδο­μέ­νου ότι η επίδοση σημειώ­θηκε σε μια περίοδο πρω­το­φα­νούς ύφεσης.

Τα στοι­χεία ανά χώρα δεί­χνουν ότι φτάσαμε να πλη­ρώ­νουμε ανά έτος το 2,6%-3% του ΑΕΠ σε φόρους περιου­σίας, όταν στην προ κρίσης περίοδο το αντί­στοιχο ποσοστό δεν ξεπερ­νούσε το 1,3%-1,6% του ΑΕΠ. Ειδικά στην περίοδο 2008-2016, η ανα­λο­γία ως προς το ΑΕΠ στην Ελλάδα αυξή­θηκε κατά 0,87 ποσο­στιαίες μονάδες, που είναι και η δεύτερη μεγα­λύ­τερη επίδοση μεταξύ των χωρών-μελών του ΟΟΣΑ μετά την αντί­στοιχη της Ιταλίας (0,988 μονάδες).

Η έρευνα για τους φόρους στην περιου­σία σε παγκό­σμιο επίπεδο περι­λαμ­βά­νει όχι μόνο τους φόρους κατοχής αλλά και της μετα­βί­βα­σης. Η ελλη­νική πρωτιά οφεί­λε­ται προ­φα­νώς στον ΕΝΦΙΑ, ενώ αν απο­μο­νω­θούν οι εισπρα­κτι­κές επι­δό­σεις στον φόρο κατοχής, η επίδοση θα ανα­δει­χθεί ακόμη περισ­σό­τερο και στους αριθ­μούς. Το… δυστύ­χημα για τους Ελληνες ιδιο­κτή­τες είναι ότι θα υπάρξει και συνέ­χεια. Το μεσο­πρό­θε­σμο σχέδιο δημο­σιο­νο­μι­κής στρα­τη­γι­κής απο­κα­λύ­πτει ότι οι εισπρά­ξεις από τον ΕΝΦΙΑ προσ­δο­κά­ται να παρα­μεί­νουν στα επίπεδα κοντά στα 3 δισ. ευρώ του­λά­χι­στον μέχρι το 2022, ενώ η όποια συζή­τηση γίνεται αυτή την περίοδο για φορο­λο­γι­κές ελα­φρύν­σεις, στην πραγ­μα­τι­κό­τητα αφορά ένα μικρό πακέτο μείωσης με προ­ϋ­πο­λο­γι­σμό της τάξεως των 150-200 εκατ. ευρώ, το οποίο θα μειώσει το συνο­λικό βάρος όχι παρα­πάνω από 70 ευρώ για κάθε ιδιο­κτήτη.

Η σημε­ρινή κυβέρ­νηση που υπο­στή­ριξε σθεναρά κατά την προ­ε­κλο­γική περίοδο την κατάρ­γηση του ΕΝΦΙΑ, ολο­κλη­ρώ­νει τη θητεία της –εκτός συντα­ρα­κτι­κού απρο­ό­πτου τα ειδο­ποι­η­τή­ρια του 2019 θα τα «υπο­γρά­ψει» η επόμενη κυβέρ­νηση– έχοντας κατα­λο­γί­σει στους ιδιο­κτή­τες φόρους 12,66 δισ. ευρώ κατά την περίοδο 2015-2018.

Σε αυτή την 4ετία, το μόνο που κατα­γρά­φηκε είναι οριακές αλλαγές στον τρόπο υπο­λο­γι­σμού, ώστε να «απορ­ρο­φη­θούν» οι επι­πτώ­σεις από τις δύο μετα­βο­λές που υπήρξαν στις τιμές ζώνης. Ετσι, το 2015, με τον ΕΝΦΙΑ βεβαιώ­θη­καν 3,25 δισ. ευρώ, ενώ με την τελευ­ταία εκκα­θά­ριση της τελευ­ταίας εβδο­μά­δας η βεβαί­ωση δια­μορ­φώ­θηκε στα 3,093 δισ. ευρώ. Για τα φυσικά πρόσωπα, υπήρξε μείωση του βεβαιω­θέ­ντος ποσού κατά 183 εκατ. ευρώ σε αυτή την τετρα­ε­τία. Ειδικά όμως τα φυσικά πρόσωπα που υπά­γο­νται στον συμπλη­ρω­μα­τικό φόρο, εξα­κο­λου­θούν να πλη­ρώ­νουν περισ­σό­τερα σε σχέση με τέσσερα χρόνια πριν. Τις απώ­λειες από τα φυσικά πρόσωπα, η κυβέρ­νηση επι­δί­ωξε να τις εξι­σορ­ρο­πή­σει σε ένα βαθμό, αυξά­νο­ντας το συνο­λικό βεβαιω­θέν ποσό για τις επι­χει­ρή­σεις οι οποίες επι­βα­ρύ­νο­νται για τα ακίνητά τους με 450 εκατ. ευρώ, περίπου 25 εκατ. ευρώ περισ­σό­τερα σε σχέση με το 2015.

Μπροστά τους η σημε­ρινή αλλά και η επόμενη κυβέρ­νηση εξα­κο­λου­θούν να έχουν μια μεγάλη εκκρε­μό­τητα. Η χώρα έχει δεσμευ­τεί κατά τη μετα­μνη­μο­νιακή περίοδο να προ­χω­ρή­σει σε δύο ακόμη αλλαγές των αντι­κει­με­νι­κών αξιών (μία το 2019 και το 2020), ώστε να επι­τύ­χει την πλήρη εξίσωση των εμπο­ρι­κών αξιών ακι­νή­των με τις αντι­κει­με­νι­κές. Αυτό θα επη­ρε­ά­σει τον ΕΝΦΙΑ και θα πρέπει να βρεθεί και πάλι «φόρ­μουλα», ώστε το τελικό ποσό της βεβαί­ω­σης να μην περιο­ρι­στεί κάτω από τα 3 δισ. ευρώ.