Αρχαιολογικοί χώροι και μουσεία: Ανοσία σε θεσμούς και μνημόνια

Η πρώτη, έχει πλήξει χιλιά­δες νοι­κο­κυ­ριά και δεκάδες τομείς της οικο­νο­μίας υπο­βαθ­μί­ζο­ντας σημα­ντικά την εικόνα της Ελλάδας, την ώρα που οι αρχαιο­λο­γι­κοί χώροι και τα μουσεία της βρίθουν από ζωή, δια­φη­μί­ζο­ντάς την με τον καλύ­τερο τρόπο και ενι­σχύ­ο­ντας σε σημα­ντικό βαθμό τα ταμεία της χώρας. Ο θαυ­μα­σμός προς τον αρχαιο­ελ­λη­νικό πολι­τι­σμό, όχι απλά δεν έχει ξεθυ­μά­νει ούτε στο ελά­χι­στο παρά τα χίλια μύρια προ­βλή­ματα που ταλα­νί­ζουν την Ελλάδα, αλλά με μια αισιό­δοξη ματιά θα μπο­ρού­σαμε να πούμε ότι… κάθε φέτος και καλύ­τερα!

Του Χάρη Απο­στο­λό­που­λου

Εν ολίγοις, η πολι­τι­στική μας κλη­ρο­νο­μιά και κατ’ επέ­κταση τα μουσεία και οι αρχαιο­λο­γι­κοί χώροι, παρου­σιά­ζουν ανοσία σε μνη­μό­νια και θεσμούς και ετοι­μά­ζο­νται να υπο­δε­χθούν το καλο­καίρι με τις προσ­δο­κίες αλλά και τον πήχη σε πολύ υψηλά επίπεδα, λόγω της εξαι­ρε­τι­κής ως τώρα πορεία τους, από πλευράς επι­σκε­ψι­μό­τη­τας και κοπής εισι­τη­ρίων.

Ας μιλή­σουμε με… αριθ­μούς

Θυμί­ζε­ται πως σύμφωνα με τα επίσημα στοι­χεία της Ελλη­νι­κής Στα­τι­στι­κής Εται­ρείας (ΕΛΣΤΑΤ),  υπήρξε σημα­ντική αύξηση της επι­σκε­ψι­μό­τη­τας σε μουσεία και αρχαιο­λο­γι­κούς χώρους ανά την επι­κρά­τεια για το δεκά­μηνο Ιανουαρίου- Οκτω­βρίου 2017, σε σχέση με τον αντί­στοιχο μήνα και περίοδο του 2016. Στην κορυφή των προ­τι­μή­σεων βρέ­θη­καν μουσεία και αρχαιο­λο­γι­κοί χώροι, όπως της Ακρό­πο­λης (2.510.397 ήταν οι επι­σκέ­πτες στον Ιερό Βράχο και 1.428.037 στο Μουσείο για το συγκε­κρι­μένο δεκά­μηνο), το Εθνικό Αρχαιο­λο­γικό Μουσείο (489.279 επι­σκέ­πτες για το ίδιο διά­στημα), το Μουσείο Ηρα­κλείου (404.660 επι­σκέ­πτες) και η Κνωσός (612.119 επι­σκέ­πτες).

Πιο ανα­λυ­τικά, για το συγκε­κρι­μένο εννιά­μηνο, σημειώ­θηκε αύξηση 16,8% στους επι­σκέ­πτες των μου­σείων και 18,2% στους επι­σκέ­πτες ελεύ­θε­ρης εισόδου, ενώ οι εισπρά­ξεις παρου­σί­α­σαν αύξηση συνο­λι­κού ύψους 20,7%. Όσον αφορά τους αρχαιο­λο­γι­κούς χώρους, υπήρξε αύξηση των επι­σκε­πτών κατά 18,2% και κατά 22% των επι­σκε­πτών ελεύ­θε­ρης εισόδου, ενώ στις  εισπρά­ξεις σημειώ­θηκε αύξηση ύψους 18%.

Αξίζει να σημειω­θεί πως μόνο τον Σεπτέμ­βριο, κατα­γρά­φηκε αύξηση 13% στον αριθμό των επι­σκε­πτών στα μουσεία της χώρας, 11% στους επι­σκέ­πτες ελεύ­θε­ρης εισόδου και 15,8% στις εισπρά­ξεις.

Στην Ακρό­πολη και φέτος τα ηνία

Σταθερά πρώτο παρα­μέ­νει στις επι­λο­γές των του­ρι­στών το Μουσείο της Ακρό­πο­λης. Σύμφωνα με τα στοι­χεία, οι επι­σκέ­πτες της Αθήνας ενδια­φέ­ρο­νται παράλ­ληλα και για το Εθνικό Αρχαιο­λο­γικό Μουσείο, ενώ ψηλά στις προ­τι­μή­σεις των επι­σκε­πτών είναι το μουσείο του Ηρα­κλείου στην Κρήτη, αλλά και το Παλάτι των Ιπποτών στη Ρόδο.

Οσον αφορά στους αρχαιο­λο­γι­κούς χώρους, η Ακρό­πολη κρατάει τα σκήπτρα και ακο­λου­θούν σε προ­τι­μή­σεις η Κνωσός και η Αρχαία Ολυμπία.

Εκτό­ξευση και ρεκόρ επι­σκε­πτών για το Εθνικό Αρχαιο­λο­γικό Μουσείο

Το 2017 ήταν μια πολύ δημιουρ­γική, επι­τυ­χη­μένη και προ­σο­δο­φόρα χρονιά για το Εθνικό Αρχαιο­λο­γικό Μουσείο. Μεταξύ άλλων, υλο­ποί­ησε ένα πλούσιο πρό­γραμμα επι­κοι­νω­νια­κών δράσεων, όπως η δημο­φι­λής περιο­δική έκθεση «Οδύσ­σειες» με πληθώρα συνο­δευ­τι­κών εκδη­λώ­σεων, προ­ώ­θησε στους χώρους του περισ­σό­τερα από εκατό διεθνή ερευ­νη­τικά προ­γράμ­ματα, συμ­με­τείχε σε εκθέ­σεις αρχαίας τέχνης σε Ευρώπη, Αμερική και Ασία δανεί­ζο­ντας προ­σω­ρινά 403 αρχαιό­τη­τες και μετέ­φερε το μήνυμα του ελλη­νι­κού πολι­τι­σμού σε όλο τον πλανήτη παρα­χω­ρώ­ντας 315 διε­θνείς άδειες εκδό­σεων, φωτο­γρα­φή­σεων και κινη­μα­το­γρα­φή­σεων. Κι αυτά ήταν ένα μικρό μόνο μέρος όσων πραγ­μα­το­ποι­ή­θη­καν το 2017, χρονιά που σημειώ­θηκε ρεκόρ επι­σκε­ψι­μό­τη­τας στο Μουσείο, καθώς για πρώτη φορά ο αριθμός των επι­σκε­πτών ξεπέ­ρασε το μισό εκα­τομ­μύ­ριο (545.565), εμφα­νί­ζο­ντας ετήσια αύξηση 18,4% και σε ορί­ζο­ντα πεντα­ε­τίας αύξηση 22,9%!

Μάλιστα, όπως δήλωσε περή­φανα στο Reporter η διευ­θύ­ντρια του Εθνικού Αρχαιο­λο­γι­κού Μου­σείου, Δρ Μαρία Λαγο­γιάννη – Γεωρ­γα­κα­ρά­κου, το μουσείο ανα­μέ­νε­ται να «ταξι­δέ­ψει» ανα­νε­ω­μένο στον κυβερ­νο­χώρο, καθώς σχε­διά­ζε­ται και θα υλο­ποι­η­θεί μέσα στους επό­με­νους μήνες η νέα μορφή της ιστο­σε­λί­δας του. Επι­πλέον, όπως μας ενη­μέ­ρωσε η κα Λαγο­γιάννη, το Ε.Α.Μ. ενι­σχύει την προ­σέγ­γιση και την ενη­μέ­ρωση επι­σκε­πτών και ενδια­φε­ρο­μέ­νων δια­δι­κτυακά χάρη στην τρίτη χρονιά συνερ­γα­σίας με το ηλε­κτρο­νικό περιο­δικό «Αρχαιο­λο­γία online» καθώς και τη δράση «ΕΓΓΥΣ: Κοντι­νές ματιές σε επι­λεγ­μένα εκθέ­ματα του Εθνικού Αρχαιο­λο­γι­κού Μου­σείου».

Αξίζει να ανα­φέ­ρουμε ότι στην… πίεσή μας προς τη διευ­θύ­ντρια του Εθνικού Αρχαιο­λο­γι­κού Μου­σείου για να μας πει ποια αρχαιο­λο­γική περί­ο­δος τη γοη­τεύει περισ­σό­τερο, η ίδια δυσκο­λεύ­τηκε να ξεχω­ρί­σει κάποια, ωστόσο μας παρέ­πεμψε να επι­σκε­φθούμε τη νέα έκθεση του Μου­σείου που παρου­σιά­ζε­ται από τα τέλη Μαΐου στο Εθνικό Αρχαιο­λο­γικό Μουσείο και περι­λαμ­βά­νει 340 αρχαία έργα τέχνης. Πρό­κει­ται για μια έκθεση η οποία έχει ήδη τύχει μεγάλης προ­βο­λής από τον διεθνή και όπως εκτιμά η κ. Λαγο­γιάννη  το μεγάλο ενδια­φέ­ρον που παρου­σιά­ζει, ανα­μέ­νε­ται να απο­τυ­πω­θεί και στην επι­σκε­ψι­μό­τητα – τόσο το 2018 όσο και το 2019.

Αλμα­τώ­δης αύξηση των εισπρά­ξεων στην Εφορεία Αρχαιο­τή­των Αθηνών

Ιδιαί­τερα ενθαρ­ρυ­ντικό παρου­σιά­ζε­ται το 2018 για την Εφορεία Αρχαιο­τή­των Αθηνών, η οποία πραγ­μα­το­ποιεί μια εντυ­πω­σιακή εκτί­ναξη  των εσόδων της (62%) καθώς και μια μεγάλη αύξηση της επι­σκε­ψι­μό­τη­τας των αρχαιο­τή­των της (15,5%).

Το «R», συνά­ντησε τη διευ­θύ­ντρια της Εφο­ρείας Αρχαιο­τή­των Αθηνών, δρ. Ελένη Μπάνου και συζή­τησε μαζί της τα έργα, τις σκέψεις αλλά και τις προ­βλέ­ψεις της για τη συνέ­χεια της τρέ­χου­σας χρονιάς.

Στην Εφορεία Αρχαιο­τή­των της Αθήνας, υπά­γε­ται ήδη μια πληθώρα αρχαιο­λο­γι­κών χώρων και μου­σείων. Ποιες νέες προ­τά­σεις σας όμως εντά­χθη­καν πρό­σφατα στο ΕΣΠΑ;

Τρεις προ­τά­σεις της Εφο­ρείας Αρχαιο­τή­των πόλης Αθηνών εντά­χθη­καν πρό­σφατα στο ΕΣΠΑ του Ε.Π. «Αττική 2014-2020» της Περι­φέ­ρειας Αττικής:

Αυτές είναι:

1) η Στε­ρέ­ωση και συντή­ρηση του Ναού του Ολυ­μπίου Διός στην Αθήνα

Ο ναός του Ολυ­μπίου Διός, η απο­πε­ρά­τωση του οποίου οφεί­λε­ται στον φιλέλ­ληνα αυτο­κρά­τορα Αδριανό, εντά­χθηκε στο πρό­γραμμα με στόχο τη δομική απο­κα­τά­σταση επι­στυ­λίων και σπον­δύ­λων κιόνων, καθώς και τη συντή­ρηση της επι­φά­νειάς του.

2) η Επα­να­λει­τουρ­γία με νέες χρήσεις του Παλαιού Μου­σείου Ακρο­πό­λεως

Στο Παλαιό Μουσείο Ακρό­πο­λης, το πρώτο κτήριο στο νεο­ελ­λη­νικό κράτος που κατα­σκευά­στηκε ειδικά για μουσείο, προ­βλέ­πε­ται η δημιουρ­γία επι­σκέ­ψι­μης μου­σεια­κής απο­θή­κης, με αρχαιο­λο­γικό υλικό σχε­τι­ζό­μενο με την δια­χρο­νική ιστορία της Ακρό­πο­λης, αλλά και την ιστορία της αρχι­τε­κτο­νι­κής και του αρχαίου γραπτού λόγου. Η πρόταση θα επι­τρέ­ψει να παρου­σια­σθεί η «αφανής» ιστορία της Ακρό­πο­λης, ενώ σε συν­δυα­σμό με την δια­μόρ­φωση Εργα­στη­ρίου Συντή­ρη­σης ανοι­κτής θέασης, θα απο­τε­λέ­σει μία δυνα­μική παρέμ­βαση στον Αρχαιο­λο­γικό Χώρο.

3) η Στε­ρέ­ωση, απο­κα­τά­σταση και συντή­ρηση του Ι.Ν. Αγίων Θεο­δώ­ρων Αθηνών

Στον κηρυγ­μένο ως προέχον βυζα­ντινό μνημείο Ι.Ν. των Αγίων Θεο­δώ­ρων στο κέντρο των Αθηνών, προ­βλέ­πο­νται συστη­μα­τι­κές επεμ­βά­σεις στε­ρέ­ω­σης του μνη­μείου και συντή­ρη­σης του γραπτού και γλυπτού δια­κό­σμου και του λει­τουρ­γι­κού εξο­πλι­σμού του (τέμπλο-άμβωνας).

Σε έργο ΕΣΠΑ του Υπουρ­γείου Παι­δείας όμως, έχει εντα­χθεί και το έργο με τίτλο:

4) Θ-ink: Το γκρά­φιτι ως ιστο­ρική μαρ­τυ­ρία και ως φθορά στα αρχαία μνημεία. Εκπαι­δευ­τικό πρό­γραμμα σε όλη την επι­κρά­τεια.

Με αφορμή το ολοένα αυξα­νό­μενο φαι­νό­μενο των graffiti όχι μόνο στο αστικό περι­βάλ­λον αλλά και στα μνημεία και τους αρχαιο­λο­γι­κούς χώρους στο κέντρο της Αθήνας, η Εφορεία προ­χώ­ρησε στον σχε­δια­σμό ενός ολο­κλη­ρω­μέ­νου εκπαι­δευ­τι­κού προ­γράμ­μα­τος για σχο­λι­κές ομάδες της Πρω­το­βάθ­μιας και της Δευ­τε­ρο­βάθ­μιας εκπαί­δευ­σης, με στόχο την ευαι­σθη­το­ποί­ηση των μαθητών για τις πολ­λα­πλές συνέ­πειες της ανε­πί­στρε­πτης φθοράς και επί­δρα­σης που προ­κα­λούν τα σύγ­χρονα γκρά­φιτι στο μνη­μειακό περι­βάλ­λον.

Τέλος, σε έργα ΕΣΠΑ του ΕΠΑΝΕΚ έχουν προ­τα­θεί τα εξής:

5) Πρόταση για την ορθή δια­χεί­ριση της βλά­στη­σης σε αρχαιο­λο­γι­κούς χώρους της Αθήνας, με στόχο την προ­στα­σία των μνη­μείων και τη συνύ­παρξη και ανά­δειξη της τοπικής χλω­ρί­δας

Με στόχο την ανα­βάθ­μιση της εμπει­ρίας των επι­σκε­πτών και τον εμπλου­τι­σμό των πλη­ρο­φο­ριών που μετα­φέ­ρουν τα αρχαία μνημεία η Εφορεία προχωρά στην κατα­γραφή, ανά­δειξη και σωστή δια­χεί­ριση της τοπικής χλω­ρί­δας στις Κλιτύες Ακρό­πο­λης, στην Αρχαία Αγορά και στον Κερα­μεικό και στη δημιουρ­γία του πρά­σι­νου περι­πά­του, μιας εναλ­λα­κτι­κής προ­σέγ­γι­σης των χώρων. Με τον τρόπο αυτό ενο­ποιού­νται και περι­βαλ­λο­ντικά οι τρείς προ­α­να­φε­ρό­με­νοι αρχαιο­λο­γι­κοί χώροι, δημιουρ­γού­νται βοτα­νι­κές συλ­λο­γές και ανα­δει­κνύ­ο­νται οι χρήσεις των φυτών κατά την αρχαιό­τητα σε δια­φο­ρε­τικά ιερά ή άλλους χώρους.

6) Δημιουρ­γία εργα­στη­ρίου για τη συντή­ρηση μνη­μείων, ανοι­κτού στη διε­πι­στη­μο­νική συνερ­γα­σία με ερευ­νη­τικά κέντρα και την επι­κοι­νω­νία με την εκπαί­δευση και τον κόσμο

Στόχος του έργου είναι η δημιουρ­γία ανοι­χτού εργα­στη­ρίου συντή­ρη­σης για την έρευνα στη συντή­ρηση μνη­μείων και τη διάδοση της απο­κτη­θεί­σας γνώσης, με πιλο­τική ανά­πτυξη και λει­τουρ­γία νέων και­νο­τό­μων τεχνο­λο­γιών. Το σύνολο των νέων τεχνο­λο­γιών θα εφαρ­μο­στεί πιλο­τικά σε μνημεία, κινητά και ακίνητα, της ΕΦΑΠΑ, ενώ τα απο­τε­λέ­σματα της έρευνας θα κατα­χω­ρού­νται σε ηλε­κτρο­νικό απο­θε­τή­ριο που θα δημιουρ­γη­θεί για τον σκοπό αυτό.

Ποιοι νέοι χώροι και μνημεία «άνοιξαν» για το ευρύ κοινό το τελευ­ταίο διά­στημα;

Στο διά­στημα των τελευ­ταίων 2-3 ετών παρα­δό­θη­καν στο ευρύ κοινό μετά από έργα απο­κα­τά­στα­σης συντή­ρη­σης και ανά­δει­ξης που χρη­μα­το­δο­τή­θη­καν από το ΕΣΠΑ τα εξής μνημεία:

1. Το Ωρο­λό­γιο του Κυρ­ρή­στου (Πύργος των Αέρηδων) καθώς και το Φετιχέ Τζαμί, αμφό­τερα εντός του αρχαιο­λο­γι­κού χώρου της Ρωμαϊ­κής Αγοράς. Το Φετιχιέ Τζαμί, το οποίο απο­κα­τα­στά­θηκε από την αρμόδια Διεύ­θυνση Ανα­στή­λω­σης Βυζα­ντι­νών και Μετα­βυ­ζα­ντι­νών Μνη­μείων λει­τουρ­γεί παράλ­ληλα και ως χώρος περιο­δι­κών εκθέ­σεων και πολι­τι­στι­κών δράσεων. Αυτή τη στιγμή είναι σε εξέλιξη η έκθεση με τίτλο «ΑΔΡΙΑΝΩ ΣΩΤΗΡΗΙ ΚΑΙ ΚΤΙΣΤΗ», αφιε­ρω­μένη στον φιλέλ­ληνα ρωμαίο αυτο­κρά­τορα Αδριανό.

2. Η αυλή της Κλε­ψύ­δρας και η θολωτή κατα­σκευή πάνω από την πηγή, από τα σημα­ντι­κό­τερα μνημεία στη Βόρεια Κλιτύ της Ακρό­πο­λης.

3. Ο ΝΑ Πύργος του Αρχαίου Φρου­ρίου των Αιγο­σθέ­νων  το μεγα­λύ­τερο τμήμα του οποίου είχε καταρ­ρεύ­σει μετά το σεισμό του 1981, ο οποίος απο­κα­τα­στά­θηκε πλήρως και απο­δό­θηκε στην αρχική του μορφή.

4. Ένα ακόμη σημα­ντικό μνημείο που απο­δό­θηκε, πλήρως απο­κα­τε­στη­μένο, είναι το  χορη­γικό μνημείο του Θρα­σύλ­λου, στη Νότια Κλιτύ της Ακρό­πο­λης. Το έργο, που χρη­μα­το­δο­τή­θηκε από Εθνι­κούς Πόρους, προ­έ­βλεπε την απο­κα­τά­σταση του μνη­μείου μέχρι το ύψος του γείσου στην ανα­το­λική του πλευρά και του επι­στυ­λίου, στην δυτική, με την ενσω­μά­τωση του μεγα­λύ­τε­ρου μέρους του σωζό­με­νου αρχαίου υλικού. Επι­πλέον, πραγ­μα­το­ποι­ή­θη­καν σωστι­κές εργα­σίες συντή­ρη­σης, στε­ρέ­ω­σης και απο­κα­τά­στα­σης στους δύο εσω­τε­ρι­κούς τοίχους της Πανα­γίας της Σπη­λιώ­τισ­σας, στο εσω­τε­ρικό του σπη­λαίου. Το Θρα­σύλ­λειο, ένα μνημείο ορατό από πολύ μεγάλες απο­στά­σεις, παρέχει πλέον σαφή αντί­ληψη ενός μεγάλου χορη­γι­κού μνη­μείου σε μία μετα­βα­τική περίοδο του αρχαίου θεάτρου. Το μνημείο για λόγους ασφα­λείας δεν είναι επι­σκέ­ψιμο από το ευρύ κοινό.

Τι να περι­μέ­νουμε για τη συνέ­χεια; Μπο­ρούμε να κάνουμε κάποιου είδους πρό­βλεψη για το καλο­καίρι όσον αφορά την επι­σκε­ψι­μό­τητα και τα κέρδη;

Μία σύγκριση των στοι­χείων του πρώτου τετρα­μή­νου του  2018 με τα αντί­στοιχα του 2017 απο­κα­λύ­πτει μία σαφή αύξηση της επι­σκε­ψι­μό­τη­τας των αρχαιο­λο­γι­κών χώρων αρμο­διό­τη­τας της ΕΦΑΠΑ κατά 142.630 εισι­τή­ρια,  σε ποσοστό, δηλαδή, 15,5%. Η αύξηση αυτή κρί­νε­ται ιδιαί­τερα σημα­ντική και μας γεμίζει αισιο­δο­ξία για περαι­τέρω αύξηση της ροής των επι­σκε­πτών κατά τη θερινή του­ρι­στική περίοδο.

πηγή reporter.gr