Πέντε δεσμεύσεις μετά το μνημόνιο

Την ώρα που κορυ­φώ­νο­νται οι δια­πραγ­μα­τεύ­σεις για το χρέος, με τη Γερ­μα­νία να δέχεται πιέσεις για ελα­στι­κό­τερη στάση όχι μόνο από το ΔΝΤ, αλλά και από την Ευρω­παϊκή Κεντρική Τράπεζα, στή­νε­ται στα­διακά και ο μηχα­νι­σμός της μετα­μνη­μο­νια­κής παρα­κο­λού­θη­σης της Ελλάδας, με επί­κε­ντρο τις δεσμεύ­σεις της χώρας που δεν προ­λα­βαί­νουν να υλο­ποι­η­θούν έως τη λήξη του μνη­μο­νίου. Οι δεσμεύ­σεις αυτές θα κινού­νται, σύμφωνα με πλη­ρο­φο­ρίες από κυβερ­νη­τική πηγή, κυρίως γύρω από πέντε άξονες:

1. Την ολο­κλή­ρωση των ιδιω­τι­κο­ποι­ή­σεων με πρώτο το Ελλη­νικό.

2. Την ολο­κλή­ρωση της μεταρ­ρύθ­μι­σης στη δημόσια διοί­κηση, με την αξιο­λό­γηση και την τοπο­θέ­τηση στε­λε­χών της σε όλες τις βαθ­μί­δες.

3. Την αγορά ενέρ­γειας (Χρη­μα­τι­στή­ριο Ενέρ­γειας, πώληση μερι­δίου ΔΕΗ).

4. Νέες μεταρ­ρυθ­μί­σεις στην αγορά προ­ϊ­ό­ντων και υπη­ρε­σιών.

5. Την επί­τευξη του στόχου μείωσης των κόκ­κι­νων δανείων στα 60 δισ. ευρώ ώς το τέλος του 2019.

Οπως ανα­φέ­ρει η ίδια πηγή, οι παρα­πάνω μεταρ­ρυθ­μί­σεις, καθώς βεβαίως και η επί­τευξη των στόχων των πρω­το­γε­νών πλε­ο­να­σμά­των 3,5% του ΑΕΠ έως το 2022, θα απο­τε­λέ­σουν το βασικό αντι­κεί­μενο ελέγχων των δανει­στών στη μετα­μνη­μο­νιακή περίοδο. Ολα αυτά θα προσ­διο­ρι­στούν στο πλαίσιο των επι­κεί­με­νων απο­φά­σεων του Eurogroup για την «ενι­σχυ­μένη επο­πτεία» της χώρας, η οποία θα συνε­χι­στεί ώς το 2022.

Εν τω μεταξύ, η κυβέρ­νηση κατέ­θεσε την Παρα­σκευή το πολυ­νο­μο­σχέ­διο με τα προ­α­παι­τού­μενα της τέταρ­της αξιο­λό­γη­σης θέλο­ντας να εμφα­νι­στεί συνεπής προς τις δικές της υπο­χρε­ώ­σεις και ελπί­ζο­ντας να εξα­σφα­λί­σει απόφαση εκτα­μί­ευ­σης μιας δόσης της τάξης των 11 δισ. ευρώ στο Eurogroup της 21ης Ιουνίου.

Η μείωση των συντά­ξεων το 2019 και του αφο­ρο­λο­γή­του το 2020, συνο­λι­κού ύψους 5 δισ. ευρώ (3 δισ. ευρώ θα κοπούν από τις συντά­ξεις και 2 δισ. ευρώ θα αυξη­θούν τα έσοδα από το αφο­ρο­λό­γητο), κατα­γρά­φο­νται στο μεσο­πρό­θε­σμο πρό­γραμμα 2019-2022, στο πλαίσιο του πολυ­νο­μο­σχε­δίου και δίνουν το στίγμα για τα επόμενα χρόνια. Τα πρω­το­γενή πλε­ο­νά­σματα φτάνουν έτσι στο πρω­το­φα­νές ποσοστό του 5,19% του ΑΕΠ το 2022 ή 11 δισ. ευρώ.

Η κυβέρ­νηση υπό­σχε­ται, μέσω του Mεσοπρόθεσμου, να δια­θέ­σει το υπερ­βάλ­λον πλε­ό­να­σμα έναντι του στόχου του 3,5% του ΑΕΠ σε φορο­ε­λα­φρύν­σεις και κοι­νω­νι­κές δαπάνες. Ετσι, για το 2018, όπως ήδη το έχει προ­α­ναγ­γεί­λει ο πρω­θυ­πουρ­γός, περίπου 700 εκατ. ευρώ προ­ο­ρί­ζο­νται για παρεμ­βά­σεις μείωσης των φορο­λο­γι­κών βαρών. Στη συνέ­χεια, το 2020, οπότε το υπερ­πλε­ό­να­σμα θα φτάσει το 1,3 δισ. ευρώ, θα δια­τε­θεί κατά 75% σε νέες φορο­λο­γι­κές ελα­φρύν­σεις και 25% σε κοι­νω­νι­κές δαπάνες, ενώ για τα επόμενα έτη προ­βλέ­πε­ται κατα­νομή του εξίσου μεταξύ φορο­ε­λα­φρύν­σεων και κοι­νω­νι­κών δαπανών. Σε κάθε περί­πτωση, ακόμη κι αν όντως υλο­ποι­η­θούν όλα αυτά (από ποια κυβέρ­νηση, άραγε;) στο τέλος, το 2022, θα μοι­ρά­ζο­νταν 3,5 δισ. ευρώ, ενώ θα είχαν αφαι­ρε­θεί από συντα­ξιού­χους και φορο­λο­γού­με­νους 5 δισ. ευρώ.

Αλλες βασικές ρυθ­μί­σεις του νομο­σχε­δίου περι­λαμ­βά­νουν τα εξής:

• Την υπο­χρε­ω­τική κατά­θεση στον Ενιαίο Λογα­ρια­σμό Θησαυ­ρο­φυ­λα­κίου της Τρά­πε­ζας της Ελλάδος όλων των δια­θε­σί­μων των φορέων της γενικής κυβέρ­νη­σης, που σήμερα βρί­σκο­νται σε εμπο­ρι­κές τρά­πε­ζες, με εξαί­ρεση όσα είναι απο­λύ­τως απα­ραί­τητα για την κάλυψη ταμεια­κών αναγκών τους 15 ημερών. Υπο­λο­γί­ζε­ται ότι ποσό που φτάνει τα 5-6 δισ. ευρώ, θα μπο­ρέ­σουν να χρη­σι­μο­ποι­η­θούν για τον δανει­σμό της κυβέρ­νη­σης μέσω ρέπος, πλέον των 22 δισ. ευρώ, τα οποία ήδη έχει αντλή­σει για τον σκοπό αυτό. Μάλιστα, οι φορείς που θα αρνη­θούν να συμ­μορ­φω­θούν απει­λού­νται με σοβαρές κυρώ­σεις εις βάρος των διοι­κή­σεών τους, αλλά και με περι­κοπή της επι­χο­ρή­γη­σής τους.

• Την παροχή εγγύ­η­σης από το υπερ­τα­μείο προς τον Ευρω­παϊκό Μηχα­νι­σμό Στα­θε­ρό­τη­τας για τα δάνεια που χορηγεί ο τελευ­ταίος στην Ελλάδα για ποσό έως 25 δισ. ευρώ. Σε περί­πτωση αθέ­τη­σης μιας πλη­ρω­μής στον ESM, αυτός θα μπορεί να διεκ­δι­κή­σει τα οφει­λό­μενα από το υπερ­τα­μείο.

• Τη δυνα­τό­τητα υπα­γω­γής στον εξω­δι­κα­στικό μηχα­νι­σμό ρύθ­μι­σης χρεών ληξι­πρό­θε­σμων οφειλών που γεν­νή­θη­καν εντός του 2017.

• Αλλαγές στον νόμο Κατσέλη με κυριό­τερη την άρση του τρα­πε­ζι­κού απορ­ρή­του των οφει­λε­τών.

• Απλο­ποί­ηση της αδειο­δό­τη­σης των δρα­στη­ριο­τή­των στον κλάδο της μετα­ποί­η­σης, έτσι ώστε να γίνεται με τη δια­δι­κα­σία της απλής γνω­στο­ποί­η­σης.

•  Ενί­σχυση του αντα­γω­νι­σμού στη λιανική αγορά ηλε­κτρι­σμού, μέσω της ανα­προ­σαρ­μο­γής των ΝΟΜΕ, δηλαδή των ποσο­τή­των ενέρ­γειας που δια­θέ­τει η ΔΕΗ μέσω δημο­πρα­σιών.

• Ενί­σχυση του καθε­στώ­τος μεσο­λά­βη­σης στα εργα­σιακά, ώστε να περιο­ρι­στεί η προ­σφυγή στη διαι­τη­σία, χωρίς πάντως να καταρ­γεί­ται η δυνα­τό­τητα μονο­με­ρούς προ­σφυ­γής στη διαι­τη­σία.

• Στα φορο­λο­γικά καταρ­γεί­ται ο –μηδέ­ποτε εφαρ­μο­σθείς– φόρος υπε­ρα­ξίας ακι­νή­των και προ­βλέ­πε­ται η φορο­λό­γηση με την κλίμακα των μισθω­τών και των συντα­ξιού­χων των περι­στα­σιακά ή ευκαι­ριακά απα­σχο­λου­μέ­νων.

Οι ρυθ­μί­σεις για την ανα­προ­σαρ­μογή των αντι­κει­με­νι­κών αξιών και τον ΕΝΦΙΑ ανα­μέ­νε­ται να κατα­τε­θούν τις επό­με­νες μέρες ως τρο­πο­λο­γία στο νομο­σχέ­διο. Επίσης, η κατάρ­γηση του μειω­μέ­νου συντε­λε­στή ΦΠΑ στα νησιά του βορείου Αιγαίου ανα­φέ­ρε­ται ρητά στο Μεσο­πρό­θε­σμο, αν και το νομο­σχέ­διο δεν περιέ­χει σχετική ρύθμιση.

ΕΚΤ- ΔΝΤ για το χρέος

Στο μέτωπο του χρέους, η διελ­κυ­στίνδα με τη Γερ­μα­νία έχει στο άλλο άκρο της όχι μόνο το ΔΝΤ, αλλά και την Ευρω­παϊκή Κεντρική Τράπεζα, πηγές της οποίας δια­μη­νύ­ουν σε κάθε τόνο ότι δεν θα κάνουν εκπτώ­σεις στις απαι­τή­σεις τους για την εξα­σφά­λιση της βιω­σι­μό­τη­τάς του. Σε περί­πτωση που αυτή δεν εξα­σφα­λι­σθεί, σύμφωνα με τους όρους που θέτουν, θα αρθεί το waiver, το οποίο σήμερα επι­τρέ­πει την αποδοχή των ομο­λό­γων του ελλη­νι­κού Δημο­σίου από την ΕΚΤ, εξα­σφα­λί­ζο­ντας φθη­νό­τερη χρη­μα­το­δό­τηση για τις τρά­πε­ζες και φυσικά η Ελλάδα δεν θα συμ­με­τά­σχει στο πρό­γραμμα ποσο­τι­κής χαλά­ρω­σης.

Η ΕΚΤ, σύμφωνα με πλη­ρο­φο­ρίες, δεν θα δημο­σιο­ποι­ή­σει την έκθεση βιω­σι­μό­τη­τας του χρέους της. Ωστόσο, η απόφασή της για το waiver θα φανε­ρώ­σει σε κάθε περί­πτωση το περιε­χό­μενο της ανά­λυ­σής της.

Εξάλλου, η ανάλυσή της δεν θα απέχει λογικά από αυτές της Κομι­σιόν και του ESM, αφενός και του ΔΝΤ αφε­τέ­ρου. Το τελευ­ταίο θα συντά­ξει τη δική του ανάλυση σύντομα, μετά από επι­σκό­πηση της ελλη­νι­κής οικο­νο­μίας, στο πλαίσιο του λεγό­με­νου «άρθρου 4».

ΕΚΤ και ΔΝΤ πιέζουν για παρά­ταση των δανείων του ΕFSF κατά 15 χρόνια, όσο είναι το ανώτατο όριο που προ­βλε­πό­ταν στην περυ­σινή απόφαση του Eurogroup, καθώς και πλήρη αυτο­μα­το­ποί­ηση των μέτρων ελά­φρυν­σης, χωρίς προ­ϋ­πο­θέ­σεις. Η Γερ­μα­νία υπο­χώ­ρησε στα πέντε χρόνια, μετά την αρχική της πρόταση για μόλις τρία χρόνια. Σημειώ­νε­ται, πάντως, ότι η Τράπεζα της Ελλάδος είχε πραγ­μα­το­ποι­ή­σει μελέτη που έδειχνε ότι το χρέος γίνεται βιώσιμο με μεσο­σταθ­μική επέ­κταση των δανείων κατά 8,5 χρόνια. Αυτό ίσως απο­τε­λέ­σει ένα σημείο συμ­βι­βα­σμού στο τέλος, έτσι ώστε ΔΝΤ και ΕΚΤ να δώσουν το πράσινο φως για τη βιω­σι­μό­τητα του χρέους και οι αγορές να μην τιμω­ρή­σουν σκληρά την Ελλάδα, με υπερ­βο­λικά υψηλό κόστος δανει­σμού, βγαί­νο­ντας από το μνη­μό­νιο.

Ενα τέτοιο υψηλό κόστος, επι­ση­μαί­νουν τρα­πε­ζι­κές πηγές, ακόμη κι αν δεν επη­ρε­ά­σει άμεσα το Δημόσιο, σε περί­πτωση που οι ανάγκες του θα καλύ­πτο­νται από το «μαξι­λάρι» ασφα­λείας, θα ανε­βά­σει στα ύψη το κόστος δανει­σμού των τρα­πε­ζών, μέσω ρέπος και άλλων προ­ϊ­ό­ντων, επη­ρε­ά­ζο­ντας το σύνολο της οικο­νο­μίας.

Ωστόσο, ακόμη δεν έχει βρεθεί το σημείο αυτό του συμ­βι­βα­σμού. Η δε Γερ­μα­νία έδωσε ένα ακόμη δείγμα της «σκληρής» της στάσης την Παρα­σκευή, όταν απέ­τρεψε απόφαση του ESM να εκτα­μιεύ­σει 1 δισ. ευρώ προς την Ελλάδα, επειδή δεν είχε τηρήσει μέχρι κεραίας τις υπο­χρε­ώ­σεις της για την εξό­φληση ληξι­πρό­θε­σμων οφειλών.