Ταξίδι χωρίς επιστροφή για το 82% όσων μετανάστευσαν στο εξωτερικό

Εφυγαν και έριξαν μαύρη πέτρα πίσω τους σε ποσοστό που προ­σεγ­γί­ζει το 82%. Ερευνα της ICAP για το brain drain, τα συμπε­ρά­σματα της οποίας δημο­σιεύει η «Κ», απο­κα­λύ­πτει ότι 36% των «μυαλών» που εγκα­τέ­λει­ψαν την Ελλάδα, λόγω της κρίσης, δηλώ­νουν ότι δεν θα γυρί­σουν ποτέ στη γενέ­τειρα, ενώ επι­πλέον ποσοστό της τάξεως του 46% εκτιμά ότι θα χρεια­στεί πάνω από τρία χρόνια για να εξε­τά­σει το ενδε­χό­μενο επι­στρο­φής. Μόλις οι 11 στους 100 δηλώ­νουν ότι μπορεί να γυρί­σουν μέσα στα επόμενα δύο χρόνια, ενώ για νωρί­τερα το συζητά η ισχνή μειο­ψη­φία του 7%. Ακόμη και αυτοί που θα συζη­τού­σαν το ενδε­χό­μενο επι­στρο­φής, δηλώ­νουν ότι θα το έκαναν μόνο αν είχαν μια πολύ καλή επαγ­γελ­μα­τική πρόταση που θα τους εξα­σφά­λιζε ετήσιες μεικτές απο­δο­χές άνω των 40.000 ευρώ. Δηλαδή, θέτουν ως προ­ϋ­πό­θεση για να επι­στρέ­ψουν κάτι που απο­τε­λεί «είδος υπό εξα­φά­νιση» στην Ελλάδα: μια καλο­πλη­ρω­μένη θέση εργα­σίας.

Είναι η τέταρτη συνε­χό­μενη χρονιά κατά την οποία η εται­ρεία διε­νερ­γεί τη συγκε­κρι­μένη έρευνα και αυτή τη φορά το δείγμα αφο­ρούσε 1.068 άτομα από 61 χώρες. Οι απα­ντή­σεις δόθηκαν ηλε­κτρο­νικά στο διά­στημα από 16 Απρι­λίου έως 30 Μαΐου φέτος, κάτι που σημαί­νει ότι σε αυτές έχουν απο­τυ­πω­θεί όλες οι τρέ­χου­σες εξε­λί­ξεις στην Ελλάδα. Οπως επι­ση­μαί­νει ο Κώστας Ζούλιας, διευ­θυ­ντής του τμή­μα­τος human capital consulting, «ο πλη­θυ­σμός του brain drain ωρι­μά­ζει και εξε­λίσ­σε­ται και όσοι από αυτούς επι­τυγ­χά­νουν στις νέες τους πατρί­δες, κατά μεγάλο ποσοστό θα παρα­μεί­νουν εκεί, χωρίς να υπάρχει τρόπος για την Ελλάδα να αξιο­ποι­ή­σει τις εμπει­ρίες και τις γνώσεις που έχουν απο­κτή­σει με παρα­γω­γικό τρόπο».

Ο βασι­κό­τε­ρος λόγος που επι­κα­λέ­στη­καν οι ερω­τη­θέ­ντες από την ICAP για να δικαιο­λο­γή­σουν την απόφασή τους να εργα­στούν εκτός Ελλάδας «πλη­γώ­νει», καθώς δεν είναι παρά­γο­ντας που εξα­λεί­φε­ται με την έξοδο από την οικο­νο­μική κρίση. Σε ποσοστό 44% οι ερω­τη­θέ­ντες επι­κα­λέ­στη­καν την έλλειψη αξιο­κρα­τίας και τη δια­φθορά στην Ελλάδα, ενώ η οικο­νο­μική κρίση έρχεται δεύτερη σε ποσοστό 36%. Το 27% των ερω­τη­θέ­ντων προ­έ­βαλε τις καλύ­τε­ρες εργα­σια­κές συν­θή­κες που επι­κρα­τούν στο εξω­τε­ρικό, ενώ η εξεύ­ρεση υψη­λό­τε­ρων απο­δο­χών απο­τε­λεί τον κυριό­τερο λόγο για το 25% των ερω­τη­θέ­ντων.

Οι μισθοί τους οποίους εξα­σφα­λί­ζουν όσοι μετα­κι­νού­νται εκτός Ελλάδας είναι πολύ υψηλοί για τα ελλη­νικά δεδο­μένα. Ετσι, ετήσιες απο­δο­χές έως και 20.000 ευρώ έχουν μόλις οι 18 στους 100. Ο ένας στους 3 εισπράτ­τει από 21 έως 40.000 ευρώ, ενώ περίπου ο ένας στους δύο σπάει προς τα πάνω το φράγμα των 40.000 ευρώ ετησίως (σ.σ.: το 18% κυμαί­νε­ται από 41 έως 60.000 ευρώ, το 17% από 61 έως 10.000 ευρώ και το 13% από 100 χιλιά­δες ευρώ και πάνω).

Εκτός από τον υψη­λό­τερο μισθό, όσοι έφυγαν εκτός Ελλάδας δηλώ­νουν ότι απο­λαμ­βά­νουν και άλλες παροχές όπως η ιατρο­φαρ­μα­κευ­τική περί­θαλψη (σε ποσοστό 75%), ένα συντα­ξιο­δο­τικό πρό­γραμμα (σε ποσοστό 63%), κινητό τηλέ­φωνο (σε ποσοστό 41%) αλλά και έξοδα μετα­κί­νη­σης (σε ποσοστό 37% ή τα κου­πό­νια (σε ποσοστό 20%).

Στους συνε­ντευ­ξια­ζό­με­νους τέθηκε το ερώτημα ποιος θα ήταν ο ελά­χι­στος ετήσιος μεικτός μισθός με τον οποίο θα επέ­στρε­φαν στην Ελλάδα. Σε ποσοστό 37% απά­ντη­σαν 50.000 ευρώ και πάνω, ενώ το 13% θα «συμ­βι­βα­ζό­ταν με 40.000 έως 50.000 ευρώ. Το 21% πέφτει στα 30 έως 40.000 ευρώ, ενώ το 21% περιο­ρί­ζε­ται στα 20 έως 30.000 ευρώ. Στο επίπεδο των 10 έως 20.000 ευρώ, η έρευνα κατα­γρά­φει ποσοστό μόλις 8%. Αξίζει να σημειω­θεί ότι, όπως προ­κύ­πτει από τις φορο­λο­γι­κές δηλώ­σεις, ετήσιο εισό­δημα άνω των 20.000 ευρώ ετησίως από μισθω­τές υπη­ρε­σίες δεν έχει, πλέον, στην Ελλάδα ούτε ο ένας στους 6.

Ακόμη όμως και αν υπήρχαν καλά αμει­βό­με­νες θέσεις εργα­σίας για να οδη­γή­σουν στον επα­να­πα­τρι­σμό του ανθρώ­πι­νου δυνα­μι­κού που έφυγε, έπρεπε να αντι­με­τω­πι­στεί και το θέμα της υπερ­φο­ρο­λό­γη­σης της εργα­σίας: «Αν συγκρί­νουμε έναν μισθωτό με μηνιαίο καθαρό εισό­δημα γύρω στα 1.730 ευρώ στην Ελλάδα και την Κύπρο, θα δια­πι­στώ­σουμε ότι οι φόροι και οι εισφο­ρές που απο­δί­δει στο κυπριακό κράτος απο­τε­λούν μόλις το 14% του μεικτού μισθού του, ενώ στο ελλη­νικό το 45%», υπο­στη­ρί­ζει από την πλευρά του ο Αρης Σκέρ­τσος, γενικός διευ­θυ­ντής του ΣΕΒ, συμπλη­ρώ­νο­ντας ότι «η μείωση της υπερ­φο­ρο­λό­γη­σης της εργα­σίας απο­τε­λεί μείζονα προ­τε­ραιό­τητα για περισ­σό­τε­ρες επεν­δύ­σεις, νέες θέσεις απα­σχό­λη­σης και επα­να­πα­τρι­σμό των άξιων Ελλήνων και Ελλη­νί­δων που έχουν εγκα­τα­λεί­ψει τη χώρα».

Πρώτοι στις… διαρ­ροές οικο­νο­μο­λό­γοι και μηχα­νι­κοί

Με το brain drain η Ελλάδα χάνει πολύ­τιμο ανθρώ­πινο κεφά­λαιο όπως προ­κύ­πτει και από την επε­ξερ­γα­σία των βιο­γρα­φι­κών όσων έχουν απο­χω­ρή­σει. Οι 53 στους 100 έχουν μετα­πτυ­χιακό, ενώ οι 8 στους 100 έχουν και διδα­κτο­ρικό. Χωρίς πτυχίο είναι μόλις το 8%. Μάλιστα, όταν ερω­τώ­νται για τη χώρα από­κτη­σης του πτυχίου του μετα­πτυ­χια­κού ή του διδα­κτο­ρι­κού απα­ντούν ως εξής:

1. Σε ποσοστό 80% απέ­κτη­σαν το πρώτο πτυχίο στην Ελλάδα (κάτι που σημαί­νει ότι οι κύριες σπουδές χρη­μα­το­δο­τή­θη­καν με πόρους του Ελληνα φορο­λο­γού­με­νου).

2. Σε ποσοστό 42% απέ­κτη­σαν μετα­πτυ­χιακό στο Ηνωμένο Βασί­λειο με δεύτερη την Ελλάδα σε ποσοστό 27%, ενώ το διδα­κτο­ρικό απο­κτή­θηκε σε ποσοστό 35% στο Ηνωμένο Βασί­λειο και σε ποσοστό 25% στην Ελλάδα.

Στο εξω­τε­ρικό διαρ­ρέ­ουν κυρίως οικο­νο­μο­λό­γοι, μηχα­νι­κοί και επι­στή­μο­νες με ειδί­κευση στον χώρο της πλη­ρο­φο­ρι­κής. Ετσι, τα οικο­νο­μικά πτυχία (μαζί με αυτά της διοί­κη­σης και του marketing) έρχο­νται στην πρώτη θέση της κατά­τα­ξης σε ποσοστό 35%, ενώ ακο­λου­θούν οι μηχα­νι­κοί σε ποσοστό 19%.

Η πλη­ρο­φο­ρική είναι στην τρίτη θέση με ποσοστό 12%, ενώ παρά την αντί­ληψη που έχει δημιουρ­γη­θεί, οι γιατροί κατα­τάσ­σο­νται στις κατώ­τε­ρες θέσεις της σχε­τι­κής κατά­τα­ξης με ποσοστό μόλις 5%.