Γιώργος Χατζημάρκος: “Ενσυνείδητα ακολουθώ τον δύσκολο δρόμο”

Μια μεστή περιε­χο­μέ­νου και ταυ­τό­χρονα πλήρως ενη­με­ρω­τική για τα μέχρι τώρα πεπραγ­μένα της περι­φε­ρεια­κής αρχής, δίνει σήμερα στη «δημο­κρα­τική» ο περι­φε­ρειάρ­χης κ. Γ. Χατζη­μάρ­κος και δεν απο­μέ­νει παρά να εξα­χθούν απ’ όλους τα χρήσιμα συμπε­ρά­σματα που περι­λαμ­βά­νει αλλά και τα καθαρά μηνύ­νατα που στέλ­λο­νται.

• Κύριε Περι­φε­ρειάρχη, αν σας ζητούσα να δώσετε ένα τίτλο στη χρονιά που φεύγει, που να απο­τυ­πώ­νει όλα τα χαρα­κτη­ρι­στικά του τρίτου χρόνου της θητείας σας, ποιος θα ήταν αυτός;

Κύριε Αθα­να­σίου, δεδο­μέ­νου ότι η χρονιά αυτή συνέ­πεσε με τον ένατο συνεχή χρόνο οικο­νο­μι­κής κρίσης της χώρας και με βάση τα όσα κατα­φέ­ραμε, που δεν ήταν λίγα, θα έδινα ένα τίτλο που πιστεύω ότι απο­τυ­πώ­νει με μεγάλη ακρί­βεια αυτό που είναι η Περι­φέ­ρειά μας: “ Το Νότιο Αιγαίο απέ­δειξε οτι είναι το μεγάλο παρά­θυρο αισιο­δο­ξίας της Ελλάδας”. Επειδή όμως η πορεία προς ένα θετικό απο­λο­γι­σμό, κάθε άλλο παρά εύκολη ήταν, θα έδινα ως υπό­τι­τλο “ Κανένας δεν πρό­κει­ται να χαρίσει τίποτα στα νησιά μας, αν εμείς οι ίδιοι δεν παλέ­ψουμε για να το κατα­κτή­σουμε”.

• Ξεκι­νώ­ντας από το αισιό­δοξο μήνυμα, εκτιμώ ότι ανα­φέ­ρε­στε στις επι­δό­σεις του Νοτίου Αιγαίου στον τομέα του του­ρι­σμού.

Όταν διοι­κείς την Περι­φέ­ρεια όπου το 85% του τοπικού ΑΕΠ προ­έρ­χε­ται από τον του­ρι­σμό, είναι αυτο­νό­ητο, κάθε απο­λο­γι­σμός και απο­τί­μηση, να ξεκι­νούν από εκεί. Αλλά και για έναν επι­πλέον λόγο: επειδή τα πέραν πάσης αμφι­σβή­τη­σης στοι­χεία της Τρα­πέ­ζης της Ελλάδος, του ΙΤΕΠ και του ΞΕΕ, που τοπο­θέ­τη­σαν το Νότιο Αιγαίο στο βάθρο του πρω­τα­θλητή του ελλη­νι­κού του­ρι­σμού, ήρθαν σε μια περίοδο που κανένας δεν θα μπο­ρούσε να τα δια­νοη­θεί. Σας θυμίζω ότι το 2015 κορυ­φώ­θηκε η προ­σφυ­γική κρίση στα νησιά του Νοτίου Αιγαίου. Και η πιο αισιό­δοξη πρό­βλεψη για το 2016, πολύ δύσκολα είχε θετικό πρόσημο για την περιοχή μας. Δου­λέ­ψαμε εντα­τικά, με επαγ­γελ­μα­τι­σμό, με συγκε­κρι­μένο πλάνο και κατα­φέ­ραμε το – για πολλούς – ακα­τόρ­θωτο. Το 2016, το Νότιο Αιγαίο έκοψε πρώτο το νήμα στον του­ρι­στικό στίβο, σπά­ζο­ντας το ένα ρεκόρ μετά το άλλο. Το 2017, τα νησιά μας ακο­λού­θη­σαν ανάλογη πορεία. Η πολι­τική επιλογή μας να στη­ρί­ξουμε τον κλάδο που στη­ρί­ζει την τοπική κοι­νω­νία και οικο­νο­μία, αλλά και ολό­κληρη τη χώρα, απο­δεί­χθηκε σωστή και η “συνταγή” μας, για την δια­χεί­ριση της προ­σφυ­γι­κής κρίσης, απο­λύ­τως επι­τυ­χη­μένη.

• Όταν ανα­φέ­ρε­στε στον του­ρι­σμό, τονί­ζετε πάντα την συνει­σφορά του στο εθνικό ΑΕΠ και αντι­λαμ­βα­νό­μα­στε όλοι τι μπορεί να σημαί­νει αυτό, μετά από εννέα χρόνια οικο­νο­μι­κής ύφεσης. Η Πολι­τεία ωστόσο δεν μοιάζει να το αντι­λαμ­βά­νε­ται.

Έχετε δίκιο. Είναι ακριβώς αυτό που περι­γράφω στον “υπό­τι­τλο” που σας έδωσα. Η λογική λέει ότι ο αιμο­δό­της της ελλη­νι­κής οικο­νο­μίας, ο μονα­δι­κός τομέας που δίνει ΑΕΠ, που δίνει θέσεις εργα­σίας, που δίνει προ­ο­πτική και δυνα­τό­τη­τες, αυτός που δίνει ελπίδα και αισιο­δο­ξία για ένα καλύ­τερο μέλλον, είναι εκείνος που πρέπει κατά απόλυτη προ­τε­ραιό­τητα να στη­ρι­χτεί. Ο μονα­δι­κός τομέας που πάει καλά στη χώρα, είναι ο του­ρι­σμός. Κι εδώ βλέ­πουμε το ελλη­νικό παρά­δοξο. Ζούμε σε μια χώρα που δεν συγ­χω­ρεί την επι­τυ­χία. Αντι­θέ­τως, την τιμωρεί. Από τον καται­γι­σμό των φορο­λο­γι­κών μέτρων που έχουν ληφθεί τα τρία τελευ­ταία χρόνια, με προφανή την στο­χο­ποί­ηση του Νοτίου Αιγαίου, δεν τιμω­ρού­νται μόνο τα νησιά. Πλήτ­τε­ται και η αντα­γω­νι­στι­κό­τητα του του­ρι­σμού. Το Νότιο Αιγαίο στη­ρί­ζει τη χώρα, στη­ρί­ζει την οικο­νο­μία και μάλιστα με όρους πρω­τα­θλη­τι­σμού. Στην Ελλάδα, ο πρω­τα­θλη­τι­σμός δεν συγ­χω­ρεί­ται. Διώ­κε­ται το Νότιο Αιγαίο, διώ­κε­ται και ο του­ρι­σμός. Γι αυτό εμείς, ως Περι­φέ­ρεια, επεν­δύ­ουμε ένα πολύ μεγάλο μέρος των δια­θέ­σι­μων πόρων μας στον του­ρι­σμό και στη­ρί­ζουμε την οικο­νο­μία και την κοι­νω­νία των νησιών μας. Το ίδιο θα συνε­χί­σουμε να κάνουμε και τα επόμενα δύο χρόνια της θητείας μας, αξιο­ποί­ω­ντας πόρους ευρω­παϊ­κούς.

• Γιατί πιστεύ­ετε ότι συμ­βαί­νει αυτό; Πως είναι δυνατόν το προ­φα­νές και αυτα­πό­δει­κτο για όλους, να είναι τόσο δυσ­διά­κριτο για το κεντρικό κράτος;

Δεν είναι δυσ­διά­κριτο. Δεν πιστεύω ότι δεν το βλέπουν ή δεν το γνω­ρί­ζουν. Είμαι πεπει­σμέ­νος ότι το Νότιο Αιγαίο είναι θύμα πολι­τι­κών σκο­πι­μο­τή­των και στο βωμό αυτών θυσιά­ζε­ται. Δεν είναι μόνο οι προ­σω­πι­κές ατζέ­ντες που συχνά υπα­γο­ρεύ­ουν και επι­βάλ­λουν παρά­λογα, κατα­στρο­φικά για τα νησιά και δημο­σιο­νο­μικά ασή­μα­ντα μέτρα. Είναι και μια βαθιά ριζω­μένη αντί­ληψη στο πολι­τικό προ­σω­πικό αυτής της χώρας που έχει να κάνει με την εξάρ­τηση, ως μέσο πολι­τι­κής επι­βί­ω­σης. Όσο πιο ισχυρή είναι οικο­νο­μικά μια κοι­νω­νία, τόσο μικρό­τερη είναι η εξάρ­τησή της. Και το αντί­στροφο. Τόσο απλό…

• Αν ισχύει αυτό, τότε η μάχη για τη δια­τή­ρηση των μειω­μέ­νων συντε­λε­στών ΦΠΑ στα νησιά, ήταν “από χέρι χαμένη”.

Η υπόθεση του ΦΠΑ δεν είναι το μόνο μέτρο που ελήφθη σε βάρος των νησιών, είναι όμως το πιο χαρα­κτη­ρι­στικό μιας πολι­τι­κής νοο­τρο­πίας και ενός τρόπου πολι­τι­κής δια­χεί­ρι­σης της κοινής γνώμης, που αξίζει, πιστεύω, προ­σο­χής και μελέτης. Η στα­διακή κατάρ­γησή του, η συστη­μα­τική κατα­συ­κο­φά­ντηση των νησιών, η άνευ πραγ­μα­τι­κού αντι­κει­μέ­νου συζή­τηση περί αντα­πο­δο­τι­κών μέτρων, η προ­σχη­μα­τική επί­δειξη ευαι­σθη­σίας για κάποια νησιά, είναι η πιο τρανή από­δειξη ότι ο ΦΠΑ ήταν μια απόφαση που ελήφθη στο εσω­τε­ρικό της χώρας και δεν επι­βλή­θηκε από τους δανει­στές. Έγινε μάλιστα με τέτοιο τρόπο, που στο τέλος κατά­φερε να αδρα­νο­ποι­ή­σει σε μεγάλο βαθμό τα αντα­να­κλα­στικά της νησιω­τι­κής κοι­νω­νίας. Και αυτό είναι σίγουρα ένα μεγάλο “επί­τευγμα” που δεν πρέπει να περάσει απα­ρα­τή­ρητο, ως προς την μεθο­δο­λο­γία που χρη­σι­μο­ποι­ή­θηκε. Εδώ, συνα­ντάμε ένα ακόμη ελλη­νικό παρά­δοξο: η Ελλάδα, η κατ’ εξοχήν νησιω­τική χώρα της Ευρώπης, να έχει απο­λέ­σει πλέον εντελώς και το τελευ­ταίο ψήγμα νησιω­τι­κής πολι­τι­κής.

• Πως μπορεί ο τόπος να ανα­κτή­σει το χαμένο έδαφος, στο βαθμό που αυτό μπορεί να ανα­κτη­θεί;

Ένα μέτρο που εφαρ­μό­ζε­ται ορι­ζό­ντια και πλήττει τους πάντες, δύσκολα μπορεί να αντι­σταθ­μι­στεί. Αυτό σημαί­νει ότι η ισο­νο­μία πρέπει να είναι η σημαία μας από εδώ και πέρα. Έγκαιρα εμείς, ως περι­φε­ρειακή αρχή ανοί­ξαμε το θέμα και διεκ­δι­κούμε για τα νησιά μας, έσοδα ανάλογα με την προ­σφορά τους στο εθνικό κορβανά. Δεν είναι δυνατόν όταν επι­βάλ­λουν πρό­στιμα, το Νότιο Αιγαίο να αντι­με­τω­πί­ζε­ται με βάση τα έσοδα και όταν πρό­κει­ται για τις κατα­νο­μές πιστώ­σεων, κρι­τή­ριο να είναι το πλη­θυ­σμιακό μέγεθος. Γι αυτό ζητάμε και θα συνε­χί­σουμε να το κάνουμε, την πλήρη απο­τύ­πωση από το Υπουρ­γείο Οικο­νο­μι­κών, της συνει­σφο­ράς του Νοτίου Αιγαίου στα δημόσια έσοδα. Παράλ­ληλα, έχουμε στραφεί στις Βρυ­ξέλ­λες, από όπου διεκ­δι­κούμε αλλαγή των κρι­τη­ρίων που κατα­τάσ­σουν τις Περι­φέ­ρειες στους λεγό­με­νους “Στόχους”, και που μέχρι σήμερα, είναι το ΑΕΠ. Δεν είναι μια εύκολη διεκ­δί­κηση αυτή, όταν υπο­νο­μεύ­ε­ται από την ίδια σου τη χώρα. Κάθε φορά που θέτω αυτό το ζήτημα στους αξιω­μα­τού­χους των Βρυ­ξελ­λών, ως απά­ντηση έρχεται πάντα η ίδια ερώτηση: “αυτά που ζητάτε από μας, τα έχει υιο­θε­τή­σει η χώρα σας;”. Είναι στ’ αλήθεια μια πολύ άβολη και δυσά­ρε­στη στιγμή αυτή.

• Ποια θεω­ρείτε πιο σημα­ντική στιγμή, στο έργο που παρήχθη από την Περι­φέ­ρεια, μέσα στο 2017;

Ασφαλώς το Φράγμα Γαδουρά. Το ό,τι μέσα σε ελά­χι­στο χρονικό διά­στημα, ένα τερά­στιο έργο , που παρα­λά­βαμε, στα­μα­τη­μένο αφού πέρασαν δεκα­ε­τίες από την έναρξή του, όχι μόνο ολο­κλη­ρώ­θηκε, αλλά λει­τούρ­γησε, λει­τουρ­γεί και δίνει το καλύ­τερο νερό που ήπιε ποτέ η Ρόδος. Η ‘Οδύσ­σεια” που περά­σαμε, λόγω των εμπλο­κών που δημιούρ­γη­σαν εκείνοι που δεν μας έχουν συγ­χω­ρή­σει για ό, τι κατα­φέ­ραμε, είναι γνωστή και δεν δίστα­σαν να το κάνουν εις βάρος και ενός ολο­κλή­ρου νησιού. Αυτό συνέβη διότι ο τρόπος με τον οποίο δου­λέ­ψαμε όλο αυτό το διά­στημα, τους εξέθεσε ανε­πα­νόρ­θωτα στα μάτια της κοι­νω­νίας. Για όλα εκείνα που έμειναν μισά λόγω ανι­κα­νό­τη­τας αλλά και για εκείνα που δεν ολο­κλη­ρώ­θη­καν για λόγους σκο­πι­μό­τη­τας.

• Εκτός από το Φράγμα Γαδουρά, ποιά έργα θεω­ρείτε κομβικά στη χρονιά που πέρασε;

Η δράση της Περι­φέ­ρειας, παρά την σοβαρή υπο­στε­λέ­χωση και υπο­χρη­μα­το­δό­τησή της ανα­πτύ­χθηκε σε ένα ευρύ φάσμα θεμάτων, ως απο­τέ­λε­σμα της ορθής χρήσης των δια­θέ­σι­μων πόρων, Εθνικών, Ευρω­παϊ­κών και Ιδίων. Οδικό δίκτυο, υγεία, σχολεία, αθλη­τι­κές υπο­δο­μές, όλα τέθηκαν σε προ­τε­ραιό­τητα και σε ισορ­ρο­πία με τις δράσεις στή­ρι­ξης του Του­ρι­σμού, του Πολι­τι­σμού και του Αθλη­τι­σμού.

Η μεγάλη παρέμ­βαση που για πρώτη φορά επι­χει­ρεί­ται σε τέτοια έκταση, αφορά τα έργα οδικής ασφά­λειας στο νησί της Ρόδου, αλλά και στα μικρό­τερα νησιά. Ειδικά στο νησί της Ρόδου, πρό­σφατα δημο­πρα­τή­σαμε δύο έργα που αφορούν την ασφά­λεια του οδικού δικτύου με την τοπο­θέ­τηση φωτι­σμού των πιο σύγ­χρο­νων ευρω­παϊ­κών προ­δια­γρα­φών, προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού 11 εκατ. ευρώ.

Η Γέφυρα Αφάντου που εξε­λίσ­σε­ται εντός χρο­νο­δια­γράμ­μα­τος και θα δοθεί στην κυκλο­φο­ρία στο πρώτο τρίμηνο του νέου έτους, δρο­μο­λο­γή­θηκε λύση στο ζήτημα της γέφυρας της Κρε­μα­στής, εξα­σφα­λί­στη­καν οι πόροι και υπε­γράφη η σύμβαση για το Φράγμα Κρη­τη­νίας, εξα­σφα­λί­στη­καν πόροι 10 εκατ. Ευρώ για τις συντη­ρή­σεις των σχο­λι­κών μονάδων των νησιών μας, επί­κει­ται η ολο­κλή­ρωση των αδειο­δο­τή­σεων σε 8 απο τα υδα­το­δρό­μια που απο­τε­λούν και ένα μεγάλο και φιλό­δοξο εγχεί­ρημα της Περι­φέ­ρειάς μας, δημο­πρα­τή­θη­καν τα πρώτα δέκα έργα παρεμ­βά­σεων στις αθλη­τι­κές υπο­δο­μές των νησιών μας και θα ακο­λου­θή­σουν πολλά περισ­σό­τερα το 2018, χρη­μα­το­δο­τή­θηκε η αγορά ασθε­νο­φό­ρων και πυρο­σβε­στι­κών οχη­μά­των, μέσω του ΕΣΠΑ για τη θωρά­κιση των νησιών, συμ­φω­νή­θη­καν οι παρεμ­βά­σεις στο Νοσο­κο­μείο της Ρόδου για την χρη­μα­το­δό­τηση κατα­σκευής του Ογκο­λο­γι­κού Τμή­μα­τος, προ­χώ­ρησε σημα­ντικά η μελέτη του Ακτι­νο­δια­γνω­στι­κού Τμή­μα­τος. Αυτές είναι ορι­σμέ­νες μόνο από τις παρεμ­βά­σεις της Περι­φέ­ρειας Νοτίου Αιγαίου, για να κλείσει παλιές πληγές που δεν κατά­φε­ραν να κλεί­σουν εκείνοι που δια­χει­ρί­στη­καν δισε­κα­τομ­μύ­ρια τα τελευ­ταία χρόνια.

Παράλ­ληλα, ετοι­μα­ζό­μα­στε για την μετά ΕΣΠΑ εποχή. Το τρέχον ΕΣΠΑ είναι το τελευ­ταίο, με τη μορφή των ευρω­παϊ­κών επι­δο­τή­σεων όπως τις γνω­ρί­ζουμε μέχρι σήμερα και έχουμε ήδη ξεκι­νή­σει την εκπαί­δευση μας, εκπαί­δευση των στε­λε­χών και του πολι­τι­κού προ­σω­πι­κού, στην μετά ΕΣΠΑ εποχή, κατα­θέ­το­ντας αίτημα χρη­μα­το­δό­τη­σης από την Ευρω­παϊκή Τράπεζα Επεν­δύ­σεων αρχικά των μελετών και εν συνε­χεία τριών μεγάλων έργων στο Νότιο Αιγαίο, για τη βελ­τί­ωση της οδικής ασφά­λειας και την εξοι­κο­νό­μηση ενέρ­γειας.

Το 2018, θα είναι μια χρονιά που πολλά από τα παρα­πάνω θα ολο­κλη­ρω­θούν, δίνο­ντας νέα πνοή σε ένα τόπο που επί χρόνια βρι­σκό­ταν σε στα­σι­μό­τητα, αφού φαί­νε­ται πως η υπερ-χρηματοδότηση που υπήρχε, αντί να εντεί­νει τη δημιουρ­γι­κό­τητα και την παρα­γωγή έργου, οδήγησε σε ραστώνη.

• Επι­στρέ­φο­ντας στο ζήτημα του Φράγ­μα­τος Γαδουρά και των γεγο­νό­των του περα­σμέ­νου καλο­και­ριού, τι είναι εκείνο που κατά τη γνώμη σας ενό­χλησε περισ­σό­τερο όλους όσοι αντέ­δρα­σαν , αλλά και γενικά όλους εκεί­νους που σας επι­τί­θε­νται για τον τρόπο με τον οποίο διοι­κείτε την Περι­φέ­ρεια;

Το γεγονός ότι τα θέματα με τα οποία κατα­πια­νό­μα­στε, τα προ­χω­ράμε. Οι ανοι­χτές πληγές που βρήκαμε στο τέλος του 2014 και ο τρόπος που δου­λεύ­ουμε για να τις κλεί­σουμε. Και τις κλεί­νουμε, γιατί δου­λεύ­ουμε με σχέδιο, με αφο­σί­ωση, γιατί δεν κοροϊ­δεύ­ουμε κανένα, γιατί δεν λέμε ψέματα, γιατί από την αρχή θέλαμε να κάνουμε τα πράγ­ματα δια­φο­ρε­τικά. Και τα κάνουμε δια­φο­ρε­τικά. Όλα αυτά ενο­χλούν, γιατί τους εκθέ­τουν. Βλέπουν την κοι­νω­νία να αντα­πο­κρί­νε­ται θετικά, να αντι­λαμ­βά­νε­ται τη διαφορά και κατα­λα­βαί­νουν ότι αν αλλάξει ο βημα­τι­σμός μιας ολό­κλη­ρης γενιάς, τότε οι ίδιοι θα πάνε ορι­στικά στο χρο­νο­ντού­λαπο της ιστο­ρίας. Όσο θα προ­σπα­θούν να απο­τρέ­ψουν αυτή την εξέλιξη, τόσο πιο επι­θε­τι­κοί θα γίνο­νται. Είναι ο μονα­δι­κός τρόπος να καλύ­ψουν την ανε­πάρ­κειά τους, όταν μέχρι σήμερα δεν έχουν τίποτα να παρου­σιά­σουν ως αντί­λογο. Την απουσία πρό­τα­σης την υπο­κα­θι­στούν με τον ανταρ­το­πό­λεμο στον οποίο επι­δί­δο­νται.

• Σας ανη­συ­χεί αυτό, δεδο­μέ­νου ότι δια­νύ­ετε το δεύτερο μισό της θητείας σας ;

Και εγώ και οι συνερ­γά­τες μου είμαστε απο­λύ­τως ψύχραι­μοι ως προς αυτό. Όχι μόνο το ξέραμε και το περι­μέ­ναμε, αλλά το προ­κα­λέ­σαμε με τον τρόπο λει­τουρ­γίας μας. Το προ­κα­λέ­σαμε γιατί με αυτό ακριβώς θέλαμε να συγκρου­στούμε. Ενσυ­νεί­δητα ακο­λουθώ τον δύσκολο δρόμο. Για να γίνει ευδιά­κριτη και σαφής η διαφορά. Η θητεία μας από την πρώτη μέρα, ήταν ένα μεγάλο πείραμα. Να κάνουμε τα πράγ­ματα δια­φο­ρε­τικά. Είμαι χαρού­με­νος γιατί οι αντι­δρά­σεις δεί­χνουν ότι πετύ­χαμε αυτό που θέλαμε. Ανα­λά­βαμε καθή­κο­ντα στην πιο κρίσιμη περίοδο των τελευ­ταίων δεκα­ε­τιών. Στην πρό­κληση αυτής της τόσο ιδιαί­τε­ρης πρό­κλη­σης, επέλεξα να κάνω τα πράγ­ματα με το δικό μου τρόπο. Λέγο­ντας την αλήθεια, παίρ­νο­ντας δύσκο­λες απο­φά­σεις. Δεν βάζω νερό στο κρασί μου και δεν θέλω να κάνω στην πολι­τική αυτά που κατη­γο­ρούσα και επέ­κρινα. Ανα­λαμ­βάνω ο ίδιος το κόστος των απο­φά­σεων αυτών και δεν μετα­κυ­λύω το κόστος της προ­σω­πι­κής μου δια­δρο­μής στην κοι­νω­νία.

• H αντί­στροφη μέτρηση για τις εκλογές έχει ξεκι­νή­σει ;

Μα και σε αυτό η απά­ντηση μας είναι : επι­τέ­λους ! Οι πρώτοι που δηλώ­νουν το παρών είμαστε εμείς και επι­τέ­λους γιατί φτάνει πιά με το αντάρ­τικο και τις μάχες δια αντι­προ­σώ­πων. Επι­τέ­λους, γιατί έτσι θα ανα­γκα­στούν οι ενδια­φε­ρό­με­νοι να εμφα­νι­στούν οι ίδιοι, με τα πρόσωπα τους, με τις προ­τά­σεις τους, με την δια­δρομή τους. Κυρίως, με την δια­δρομή τους. Και τότε θα ειπω­θούν όλα με καθα­ρό­τητα.

• Ποια είναι η ευχή σας στο ξεκί­νημα της νέας χρονιάς;

Έχω συνεχώς στο μυαλό μου την εικόνα των νησιών, βράχων του Νοτίου Αιγαίου, να δέχο­νται τα χτυ­πή­ματα των κυμάτων αλλά να στέκουν όρθια και να βγαί­νουν νικητές. Αυτή είναι και η ευχή μου. Σε ένα περι­βάλ­λον γενι­κευ­μέ­νης μιζέ­ριας, να παρα­μεί­νουμε και το 2018 τα νησιά της δημιουρ­γι­κό­τη­τας, της προ­ο­πτι­κής και της αισιο­δο­ξίας. Και να μάθουμε από αυτούς τους βράχους που στέ­κο­νται μόνοι τους, αβο­ή­θη­τοι στο πέλαγος, πως να νικάμε τα κύματα. Όσο άγρια κι αν είναι!