Παρωχημένα και αναξιόπιστα τα κόμματα, πιστεύουν οι πολίτες

Τη «στα­θε­ρό­τητα» έναντι της «αλλαγής» στην επαγ­γελ­μα­τική ζωή τους επι­λέ­γουν οι πολίτες σύμφωνα με τις δυο ενδια­φέ­ρου­σες έρευνες του Ινστι­τού­του Εναλ­λα­κτι­κών Πολι­τι­κών ΕΝΑ, τα απο­τε­λέ­σματα των οποίων παρου­σιά­στη­καν το από­γευμα της Τρίτης στο Μέγαρο Μου­σι­κής. Επίσης, άκρως ενδια­φέ­ρον ήταν το στοι­χείο, ότι σε ό,τι αφορά τα κόμματα, η πλειο­νό­τητα των απα­ντή­σεων τα ανα­γνω­ρί­ζει ως «παρω­χη­μένα», τη στιγμή όμως που οι πολίτες τάσ­σο­νται κατά κάποιον τρόπο υπέρ των πολυ­κομ­μα­τι­κών κυβερ­νή­σεων, αφού τις θεωρούν «επί­και­ρες».

Σύμφωνα με την ανάλυση των πολι­τι­κών επι­στη­μό­νων της εται­ρείας μετρή­σεων PRORATA, αυτές οι δύο προ­α­να­φερ­θεί­σες απα­ντή­σεις, εάν ανα­γνω­σθούν από κοινού, φαί­νε­ται αφενός να απο­τυ­πώ­νουν την κρίση του κομ­μα­τι­κού φαι­νο­μέ­νου και την έλλειψη εμπι­στο­σύ­νης στους κομ­μα­τι­κούς σχη­μα­τι­σμούς, αφε­τέ­ρου όμως να κατα­δει­κνύ­ουν ότι τα κόμματα παρα­μέ­νουν ο βασικός θεσμός που κρί­νε­ται ικανός να κυβερνά.

«Είναι πιθανό στην αντί­ληψη της πλειο­ψη­φίας των ερω­τώ­με­νων η συνύ­παρξη περισ­σό­τε­ρων κομ­μά­των σε κυβερ­νη­τικό σχήμα να εξι­σορ­ρο­πεί τις αδυ­να­μίες που παρου­σιά­ζουν τα «παρω­χη­μένα» μεμο­νω­μένα κόμματα» σημειώ­νουν.

Σχετικά με τη διά­κριση μεταξύ «παλιού» και «νέου», αυτή κατά τους ανα­λυ­τές επιδρά στους όρους της πολι­τι­κής συζή­τη­σης και λει­τουρ­γεί ως βάση ανα­στο­χα­σμού για τους πολίτες. «Ιδίως σε περιό­δους κρίσης, ο προ­βλη­μα­τι­σμός για το τι πρέπει να κρα­τή­σει ή να απορ­ρί­ψει ένας κοι­νω­νι­κός σχη­μα­τι­σμός από το παρελ­θόν ή το τι όντως αντι­λαμ­βά­νε­ται ως «νέο» καθί­στα­ται ανα­γκαίος και ανα­πό­φευ­κτος» υπο­γραμ­μί­ζουν και συμπλη­ρώ­νουν: «Ως εκ τούτου, η αξιο­λό­γηση του επί­και­ρου και του παρω­χη­μέ­νου σε ό,τι αφορά τις αξίες, τους θεσμούς αλλά και τις προ­τά­σεις πολι­τι­κής μάς απο­κα­λύ­πτει τάσεις της κοινής γνώμης, εξηγεί δια­μορ­φού­με­νες στάσεις και χαρ­το­γρα­φεί, ως ένα βαθμό, το απο­τύ­πωμα της κρίσης στη συνεί­δηση και στις ανα­πα­ρα­στά­σεις των πολιτών».

Σύμφωνα με τα απο­τε­λέ­σματα της έρευνας που ολο­κλη­ρώ­θηκε πριν λίγες ημέρες, οι ερω­τώ­με­νοι εμφα­νί­ζο­νται πρα­κτικά διχα­σμέ­νοι ως προς τη σημασία της διά­κρι­σης «παλιού» και «νέου» στην πολι­τική. Αυτός ο σχεδόν ισο­μοι­ρα­σμός ενδέ­χε­ται να απο­τυ­πώ­νει και το όριο του πολι­τι­κού λόγου που συχνά ομνύει στο «νέο» και απορ­ρί­πτει το «παλιό» σύμφωνα με τους πολι­τι­κούς επι­στή­μο­νες της εται­ρείας. Παράλ­ληλα, διευ­κρι­νί­ζουν ότι μπορεί δηλαδή οι απα­ντή­σεις να αντα­να­κλούν μια κατά­σταση συνύ­παρ­ξης «νέου» και «παλιού» στην πολι­τική ζωή, με τους πολίτες να επι­διώ­κουν παράλ­ληλα τόσο τη συνέ­χιση όσων «παλιών» απο­τι­μούν θετικά όσο και τη μετά­βαση στα «νέα» που θεωρούν ότι απου­σιά­ζουν στις μέρες μας.

Ως προς τις έννοιες και τις αξίες που θεωρούν «επί­και­ρες» ή «παρω­χη­μέ­νες», η «αλλη­λεγ­γύη» και η «κοι­νω­νική δικαιο­σύνη» παρου­σιά­ζο­νται ως «επί­και­ρες», με το «νεο­φι­λε­λευ­θε­ρι­σμό» να ανα­γνω­ρί­ζε­ται ως «παρω­χη­μέ­νος».

Ιδιαί­τερο ενδια­φέ­ρον παρου­σιά­ζουν ορι­σμένα δίπολα που ανα­δει­κνύ­ο­νται από τις απα­ντή­σεις των ερω­τώ­με­νων. Δίπολα που ίσως απο­τυ­πώ­νουν και την «ισο­κα­τα­νομή» που παρου­σιά­στηκε ως προς την απόδοση ή όχι σημα­σίας στη διά­κριση «παλιό» και «νέο» στην πολι­τική. Έτσι λοιπόν, ένα από αυτά είναι η «ανα­γνώ­ριση» παρα­δο­σια­κών μορφών διεκ­δί­κη­σης, ως «ξεπε­ρα­σμέ­νων» και η παράλ­ληλη πλειο­νο­τική άρνηση εκ μέρους του ίδιου δείγ­μα­τος της κατάρ­γη­σης, για παρά­δειγμα, του δικαιώ­μα­τος στην απεργία.

Η παρου­σί­αση της έρευνας έγινε από τον πολι­τικό επι­στή­μονα Κώστα Ελευ­θε­ρίου και ακο­λού­θησε συζή­τηση, την οποία συντό­νισε η δημο­σιο­γρά­φος Μαρία Νικόλ­τσιου, όπου και κατα­γρά­φη­καν ενδια­φέ­ρου­σες απόψεις.

Σύμφωνα με τον ομότιμο καθη­γητή Νεό­τε­ρης Ελλη­νι­κής Ιστο­ρίας του Πανε­πι­στη­μίου Αθηνών, Αντώνη Λιάκο, τόσο το νέο όσο και το παλιό εμπε­ριέ­χουν αμφι­ση­μία. «Το παρελ­θόν προ­κα­λεί ασφά­λεια, αλλά συν­δέ­ε­ται και με την αρνη­τική εμπει­ρία. Το μέλλον προ­κα­λεί ελπίδα αλλά και φόβο» είπε.

Από την άλλη πλευρά ο καθη­γη­τής Κοι­νω­νι­κής Θεωρίας του Πανε­πι­στη­μίου Αθηνών, Κύρκος Δοξιά­δης, υπο­στή­ριξε ότι στην αρι­στερή κριτική σκέψη, δεν έχει θέση τόσο η άκριτη απα­ξί­ωση του παλιού όσο και η άκριτη εξύ­μνηση του νέου.

Αρκετά ενδια­φέ­ρουσα ήταν η προ­σέγ­γιση του καθη­γητή Κοι­νω­νιο­λο­γίας του Πανε­πι­στη­μίου Αθηνών, Νίκου Πανα­γιω­τό­που­λου που σημεί­ωσε ότι η απο­τί­μηση «παρα­δο­σια­κών» μορφών εκπρο­σώ­πη­σης, όπως τα κόμματα και τα συν­δι­κάτα, ως παρω­χη­μέ­νων, απο­τυ­πώ­νουν μια κρίση αντι­προ­σώ­πευ­σης, εκτι­μώ­ντας ότι υπάρχει αίτημα «επα­να­πο­λι­τι­κο­ποί­η­σης της πολι­τι­κής».

Αρης Ραβανός