Ιχνη ελληνικών όπλων στη Ράκα -Εντοπίστηκαν από ευρωπαϊκές μυστικές υπηρεσίες

Την Παρα­σκευή 24 Νοεμ­βρίου, μόλις τρεις ημέρες πριν από τη συζή­τηση στη Βουλή για την υπόθεση της πώλησης στρα­τιω­τι­κού υλικού στη Σαου­δική Αραβία που έχει οδη­γή­σει στα άκρα την αντι­πα­ρά­θεση της κυβέρ­νη­σης με τη ΝΔ, το Ριάντ απέ­στειλε ρημα­τική δια­κοί­νωση (verbal note) στην Αθήνα. Σύμφωνα με απο­κλει­στι­κές πλη­ρο­φο­ρίες του «Βήματος», το ύφος της διπλω­μα­τι­κής νότας από τη Σαου­δική Αραβία χαρα­κτη­ρί­ζε­ται μάλλον παρεμ­βα­τικό, καθώς η Αθήνα καλεί­ται ουσια­στικά να μην επη­ρε­α­στεί από οποια­δή­ποτε απόφαση ή ψήφισμα που θα μπο­ρούσε να επι­βά­λει εμπάρ­γκο όπλων στη χώρα.

Πού ταξι­δεύ­ουν τα όπλα;

Η κίνηση του Ριάντ έχει ιδιαί­τερη σημασία, από τη στιγμή μάλιστα που η πρε­σβεία της Σαου­δι­κής Αραβίας στην Αθήνα τηρεί σιγήν ιχθύος επί του θέματος της πώλησης βλη­μά­των και βομβών, ενώ έχει απο­φύ­γει να απα­ντή­σει στις επα­νει­λημ­μέ­νες εκκλή­σεις για οποιο­δή­ποτε σχόλιο προς τον Τύπο.

Η πίεση του Ριάντ ίσως να συν­δέ­ε­ται και με άλλες, υπό­γειες δια­δρο­μές. Αλλωστε, στον «θαυ­μα­στό κόσμο» της Μέσης Ανα­το­λής, ο οποίος έχει ανα­δει­χθεί τα τελευ­ταία χρόνια στον σημα­ντι­κό­τερο εξα­γω­γικό προ­ο­ρι­σμό στρα­τιω­τι­κών εξο­πλι­σμών, τα όπλα κινού­νται προς δια­φο­ρε­τι­κές κατευ­θύν­σεις. Σε αυτό το πλαίσιο, «Το Βήμα» πλη­ρο­φο­ρεί­ται από αξιό­πι­στη ευρω­παϊκή πηγή ότι οι αρμό­διες υπη­ρε­σίες του ελλη­νι­κού υπουρ­γείου Εξω­τε­ρι­κών μάλλον είχαν σοβα­ρούς λόγους να είναι επι­φυ­λα­κτι­κές ως προς «το ποιον» της Ολυ­μπια­κής Βιο­μη­χα­νίας ΑΕ, συμ­φε­ρό­ντων Βασίλη Παπα­δό­που­λου.

Ο λόγος για αυτό φέρεται ότι είναι πως ελλη­νικό στρα­τιω­τικό υλικό που εξήγαγε η εται­ρεία αυτή προς τη Μέση Ανατολή εντο­πί­στηκε στη Ράκα της Συρίας, τη μέχρι πρό­τι­νος «πρω­τεύ­ουσα» του Ισλα­μι­κού Κράτους (ISIS), από την οποία εξε­διώ­χθη­σαν πριν από μερικές εβδο­μά­δες οι τζι­χα­ντι­στές. Πρό­κει­ται προ­φα­νώς για σοβα­ρό­τατη αιτία, ώστε το υπουρ­γείο Εξω­τε­ρι­κών να ζητήσει την εμπλοκή της ΕΥΠ, όπως απο­κά­λυψε «Το Βήμα» την προη­γού­μενη Κυριακή, όταν ζητή­θηκε η γνώμη του για την υπόθεση της πώλησης βλη­μά­των προς τη Σαου­δική Αραβία.

Καθώς οι συγκε­κρι­μέ­νες πλη­ρο­φο­ρίες είναι άκρως απόρ­ρη­τες, δεν είναι σαφές τι είδους υλικό εντο­πί­στηκε στη Ράκα. Ωστόσο, ο εντο­πι­σμός του έγινε από το επο­νο­μα­ζό­μενο «ηλε­κτρο­νικό ίχνος» που φέρουν πολλά μικρά και ελαφρά όπλα (Small Αnd Light Weapons – SALW) και το οποίο προ­βλέ­πε­ται από τη Συμ­φω­νία για το Εμπόριο Οπλων. Η χώρα μας είναι συμ­βαλ­λό­μενο μέρος στη συγκε­κρι­μένη συμ­φω­νία, η οποία τέθηκε σε ισχύ το 2014 και θεω­ρεί­ται κομ­βι­κής σημα­σίας ώστε να υπάρχει κάποιος έλεγχος στις εξα­γω­γές συμ­βα­τι­κών όπλων. Το δε συγκε­κρι­μένο «ηλε­κτρο­νικό ίχνος», το οποίο ταυ­το­ποιεί το υλικό με τη χώρα προ­έ­λευ­σης, εντο­πί­στηκε από ευρω­παϊ­κές υπη­ρε­σίες. Είναι δε προ­φα­νές ότι απο­κλεί­ε­ται η εξαγωγή αυτού του υλικού να έγινε προς το… Ισλα­μικό Κράτος. Αντί­θετα, το υλικό αυτό λογικά κατευ­θύν­θηκε προη­γου­μέ­νως σε άλλον προ­ο­ρι­σμό, πριν εκτρα­πεί στον τελικό ενδια­φε­ρό­μενο.

Το Ριάντ πιέζει την Αθήνα

Το όψιμο ενδια­φέ­ρον της Σαου­δι­κής Αραβίας για το τι θα πράξει η Αθήνα σε σχέση με τις εξα­γω­γές όπλων προς το Ριάντ παρου­σιά­ζει πάντως ιδιαί­τερο ενδια­φέ­ρον. Οι Σαου­δά­ρα­βες επι­κα­λού­νται στη ρημα­τική τους δια­κοί­νωση Ψήφισμα του Ευρω­παϊ­κού Κοι­νο­βου­λίου της 13ης Σεπτεμ­βρίου 2017 (2017/2029/ΙΝΙ) με θέμα τις εξα­γω­γές όπλων και πιο συγκε­κρι­μένα την εφαρ­μογή της «Κοινής Θέσης 2008/944/CFSP του Συμ­βου­λίου της Ευρω­παϊ­κής Ενωσης για τον καθο­ρι­σμό κοινών κανόνων που διέπουν τον έλεγχο εξα­γω­γών στρα­τιω­τι­κής τεχνο­λο­γίας και εξο­πλι­σμού». Σε εκείνο το Ψήφισμα η Ευρω­βουλή επε­σή­μαινε ότι «όπλα που εξή­χθη­σαν σε ορι­σμέ­νες χώρες, π.χ. στη Σαου­δική Αραβία, έχουν χρη­σι­μο­ποι­η­θεί σε συγκρού­σεις όπως αυτή στην Υεμένη» και ζητούσε από την Υπατη Εκπρό­σωπο της ΕΕ για την Εξω­τε­ρική Πολι­τική και Πολι­τική Ασφα­λείας Φεντε­ρίκα Μογκε­ρίνι να ανα­λά­βει πρω­το­βου­λία για επιβολή εμπάρ­γκο όπλων προς το Ριάντ.

Με αυτό ως δεδο­μένο, η σαου­δα­ρα­βική ρημα­τική δια­κοί­νωση ζητεί από την Αθήνα «να μην αντα­πο­κρι­θεί σε οποιο­δή­ποτε ψήφισμα» (σ.σ. «not to respond to any resolution») που θα επι­βά­λει εμπάρ­γκο όπλων προς το Ριάντ. Η ευρεία αναφορά της σαου­δα­ρα­βι­κής πλευράς σε οποιο­δή­ποτε ψήφισμα υπερ­βαί­νει τις αντιρ­ρή­σεις της για το κείμενο που ψήφισε το Ευρω­παϊκό Κοι­νο­βού­λιο στις 13 Σεπτεμ­βρίου. Αλλωστε, μόλις την περα­σμένη Πέμπτη, 30 Νοεμ­βρίου, το Ευρω­παϊκό Κοι­νο­βού­λιο υιο­θέ­τησε νέο Ψήφισμα σχετικά με την κατά­σταση στην Υεμένη (2017/2849/RSP), στην παρά­γραφο 15 του οποίου επα­να­λαμ­βά­νε­ται το αίτημα προς την κυρία Μογκε­ρίνι να ανα­λά­βει πρω­το­βου­λία για εμπάρ­γκο ενα­ντίον του Ριάντ, λαμ­βα­νο­μέ­νων υπόψη και των καταγ­γε­λιών για την παρα­βί­αση του ανθρω­πι­στι­κού δικαίου στην Υεμένη εκ μέρους της Σαου­δι­κής Αραβίας. Η κίνηση του Ριάντ προς την Αθήνα έχει, επο­μέ­νως, μάλλον προ­λη­πτικό χαρα­κτήρα. Φαί­νε­ται δε να καλύ­πτει το ενδε­χό­μενο εμφά­νι­σης, κάποια στιγμή στο μέλλον, ενός ψηφί­σμα­τος π.χ. στη Γενική Συνέ­λευση των Ηνω­μέ­νων Εθνών για την επιβολή εμπάρ­γκο όπλων ενα­ντίον της Σαου­δι­κής Αραβίας.

Επί τρία χρόνια δεν δίνουμε στοι­χεία στην ΕΕ

Το ενδια­φέ­ρον στοι­χείο σε ό,τι αφορά τον σχε­δια­σμό της Αθήνας για εξαγωγή αμυ­ντι­κού υλικού προς τη Σαου­δική Αραβία εντο­πί­ζε­ται στον σεβασμό από την Αθήνα της Κοινής Θέσης 2008/944/CFSP του Συμ­βου­λίου της ΕΕ για τις εξα­γω­γές όπλων. Η εν λόγω Θέση περι­λαμ­βά­νει συγκε­κρι­μένα στο άρθρο 2 τα οκτώ κρι­τή­ρια που πρέπει να πλη­ρού­νται ώστε ένα κράτος-μέλος της ΕΕ να εξάγει στρα­τιω­τική τεχνο­λο­γία ή εξο­πλι­σμό. Θα πρέπει να θεω­ρεί­ται βέβαιο ότι οποια­δή­ποτε εξαγωγή εξο­πλι­σμών στη Σαου­δική Αραβία στην παρούσα συγκυ­ρία αντί­κει­ται σε σειρά κρι­τη­ρίων και αυτό δεν φάνηκε να ελήφθη υπ’ όψιν από το υπουρ­γείο Εθνικής Αμυνας και τη Γενική Διεύ­θυνση Αμυ­ντι­κών Εξο­πλι­σμών και Επεν­δύ­σεων.

Πιο συγκε­κρι­μένα, το κρι­τή­ριο 2 αφορά τον «σεβασμό των ανθρω­πί­νων δικαιω­μά­των στη χώρα τελικού προ­ο­ρι­σμού καθώς και τον σεβασμό από τη χώρα αυτή του διε­θνούς ανθρω­πι­στι­κού δικαίου», το κρι­τή­ριο 4 αφορά τη «δια­τή­ρηση της περι­φε­ρεια­κής ειρήνης, ασφά­λειας και στα­θε­ρό­τη­τας» και το κρι­τή­ριο 7 αφορά την «ύπαρξη του κιν­δύ­νου η στρα­τιω­τική τεχνο­λο­γία ή εξο­πλι­σμός να εκτρα­πούν εντός της χώρας-αγοραστή ή και να επα­νε­ξα­χθούν υπό ανε­πι­θύ­μη­τες συν­θή­κες». Η Ευρω­βουλή, στο Ψήφισμα της 13ης Σεπτεμ­βρίου, εκτιμά ότι οι εξα­γω­γές προς τη Σαου­δική Αραβία είναι ασύμ­βα­τες του­λά­χι­στον σε σχέση με το κρι­τή­ριο 2, ενώ εκφρά­ζει σοβα­ρό­τα­τες αμφι­βο­λίες και για τον σεβασμό του κρι­τη­ρίου 7.

Επι­πλέον, στο άρθρο 5 της Θέσης επι­ση­μαί­νε­ται ότι μια άδεια εξα­γω­γής θα χορη­γεί­ται μόνο επί τη βάσει «αξιό­πι­στης προ­τέ­ρας γνώσης της τελικής χρήσης στη χώρα τελικού προ­ο­ρι­σμού». Υπο­γραμ­μί­ζε­ται δε ότι τα κράτη-μέλη θα πρέπει ειδι­κό­τερα να συνυ­πο­λο­γί­ζουν «τον κίνδυνο το τελικό προϊόν να εκτρα­πεί ή να εξαχθεί σε έναν ανε­πι­θύ­μητο τελικό χρήστη (end user)».

Τέλος, το άρθρο 8 της Κοινής Θέσης ανα­φέ­ρει ότι το κράτος-μέλος που εξάγει υπο­χρε­ού­ται να υπο­βάλ­λει κάθε χρόνο στοι­χεία, σε κοινή ηλε­κτρο­νική βάση δεδο­μέ­νων που έχει δημιουρ­γη­θεί σε ευρω­παϊκό επίπεδο, ανα­φο­ρικά με τις εξα­γω­γές στρα­τιω­τι­κού υλικού. Σύμφωνα μάλιστα με επείγον τηλε­γρά­φημα του ελλη­νι­κού υπουρ­γείου Εξω­τε­ρι­κών με ημε­ρο­μη­νία 21 Ιουνίου 2017 και ΑΠ 30796 (που περι­ήλθε εις γνώσιν του «Βήματος» και απο­τε­λούσε συνημ­μένο στο έγγραφο με ΑΠ 30789/22-6-2017 με το οποίο το υπουρ­γείο Εξω­τε­ρι­κών είχε ζητήσει τη συν­δρομή της ΕΥΠ σχετικά με την εται­ρεία Ολυ­μπιακή Βιο­μη­χα­νία ΑΕ του κ. Παπα­δό­που­λου), η Ελλάδα δεν έχει επί τρία συνεχή χρόνια υπο­βά­λει στοι­χεία για εξα­γω­γές στρα­τιω­τι­κού υλικού προς την ΕΕ, τη στιγμή που τα υπό­λοιπα κράτη-μέλη εφαρ­μό­ζουν ευλα­βικά την εν λόγω υπο­χρέ­ωση.

ΒΗΜΑ