Με τον αραμπά τα έργα διαχείρισης απορριμμάτων – Kαραδοκεί για πρόστιμα η EE

Παρά τις επι­ση­μάν­σεις των δύο υπουρ­γών πως παρα­μο­νεύει η Ευρω­παϊκή Επι­τροπή για να επι­βά­λει πρό­σθετα πρό­στιμα στη χώρα μας, που ήδη πλη­ρώ­νει εξαι­τίας της λει­τουρ­γίας παρά­νο­μων χωμα­τε­ρών, άπαντες παρα­κο­λου­θούν ατά­ρα­χοι. Εξάλλου γιατί να ανη­συ­χούν; Το έργο, με Σύμπραξη Δημο­σίου και Ιδιω­τι­κού Τομέα (ΣΔΙΤ), για τη δια­χεί­ριση απορ­ριμ­μά­των της περι­φέ­ρειας Πελο­πον­νή­σου (για την οποία οι Ελληνες φορο­λο­γού­με­νοι πλη­ρώ­νουν και τα μεγα­λύ­τερα πρό­στιμα σήμερα) έχει προ­σω­ρινό ανάδοχο από τον Αύγου­στο του 2014. Τρία χρόνια μετά, σύμβαση δεν έχει υπο­γρα­φεί, αν και υπήρξαν απα­νω­τές δεσμεύ­σεις ανώ­τα­των κυβερ­νη­τι­κών αξιω­μα­τού­χων.

Εκτός από τον βάλτο σε όσα έχουν εγκρι­θεί από το ΕΣΠΑ ως δημόσια έργα όπως η δια­χεί­ριση απορ­ριμ­μά­των της Αλε­ξαν­δρού­πο­λης, άλλα έργα στην Κρήτη κ.λπ., αντί­στοιχη είναι η κατά­σταση και με τα νέα έργα ΣΔΙΤ. Αγνωστη είναι η τύχη και έργων ΣΔΙΤ που είχαν προ­κη­ρυ­χθεί εδώ και χρόνια, αλλά πάγωσαν επί θητείας Γ. Τσιρώνη στο υπουρ­γείο Περι­βάλ­λο­ντος και Ενέρ­γειας, προ­κει­μέ­νου να ξεπα­γώ­σουν στη συνέ­χεια, όπως η μονάδα επε­ξερ­γα­σίας της Ηλείας.

Από το καλο­καίρι έχουν υπο­βλη­θεί αιτή­σεις για υλο­ποί­ηση με Σύμπραξη Δημο­σίου και Ιδιω­τι­κού τομέα της μονάδας δια­χεί­ρι­σης απορ­ριμ­μά­των της Ρόδου, χωρίς να υπάρ­χουν νεότερα. Από το καλο­καίρι έχει υπο­βλη­θεί αντί­στοιχη αίτηση για τον δυτικό τομέα της Περι­φέ­ρειας Κεντρι­κής Μακε­δο­νίας που αφορά περίπου 300.000 τόνους απορ­ριμ­μά­των ετησίως. Μάλιστα το έργο προ­ω­θεί­ται από τον φορέα δια­χεί­ρι­σης (ΦΟΣΔΑ) της Κεντρι­κής Μακε­δο­νίας, που έχει ήδη την εμπει­ρία από το ΣΔΙΤ των Σερρών. Αν προ­χω­ρή­σει, γιατί λέγεται πως έχει σοβαρές ενστά­σεις ο ανα­πλη­ρω­τής υπουρ­γός Περι­βάλ­λο­ντος Σωκρά­της Φάμελ­λος, θα πρό­κει­ται για τη μεγα­λύ­τερη σύμβαση ΣΔΙΤ καθώς ξεπερνά σε ποσό­τη­τες απορ­ριμ­μά­των το αντί­στοιχο στοι­χειω­μένο έργο της Πελο­πον­νή­σου.

Στην κυβέρ­νηση εμφα­νί­ζο­νται από τη μία να προ­ω­θούν τα έργα ΣΔΙΤ και τις άλλες συμπρά­ξεις με ιδιώτες (απα­νω­τές είναι οι δηλώ­σεις υπουρ­γών) και από την άλλη, να υπάρ­χουν θύλακες οι οποίοι βάζουν συνεχώς τρι­κλο­πο­διές στα συγκε­κρι­μένα έργα. Οι τελευ­ταίοι δεν φαί­νε­ται να συγκι­νού­νται από τις καταγ­γε­λίες (πρό­σφα­τες είναι οι ανα­κοι­νώ­σεις του εργο­λη­πτι­κού συν­δέ­σμου ΣΑΤΕ) για «φωτο­γρα­φι­κές δια­τά­ξεις» σε δια­γω­νι­σμούς δημο­σίων έργων που αφορούν π.χ. την απο­κα­τά­σταση χωμα­τε­ρών. Η διοί­κηση του ΣΑΤΕ με πρό­σφατη επι­στολή της είχε ζητήσει να επα­να­δη­μο­πρα­τη­θούν δια­γω­νι­σμοί με το επι­χεί­ρημα πως απέ­κλειαν το σύνολο των τεχνι­κών εται­ρειών προς όφελος 4-5 συγκε­κρι­μέ­νων επι­χει­ρή­σεων.

Οσοι θεωρούν πως η εμμονή ορι­σμέ­νων κυβερ­νη­τι­κών στε­λε­χών κατά των ΣΔΙΤ είναι αδι­καιο­λό­γητη υπο­στη­ρί­ζουν πως το βασικό πλε­ο­νέ­κτημα των συμπρά­ξεων αφορά το μοντέλο των δια­γω­νι­σμών. Όπως επι­ση­μαί­νουν, «οι δια­γω­νι­σμοί ήταν ενιαίοι σε ολό­κληρη την Ελλάδα, ήταν ανοι­κτοί σε τεχνο­λο­γίες και συνεπώς έβαλαν άλλους όρους στην αγορά. Αντί­θετα, όταν κάθε ξεχω­ρι­στός φορέας προωθεί ως δημόσιο έργο μία μονάδα δια­χεί­ρι­σης, τότε φτιά­χνει προ­δια­γρα­φές από την αρχή και η κάθε δημο­τική υπη­ρε­σία ζητάει κάτι δια­φο­ρε­τικό!».

Οι ίδιοι επι­ση­μαί­νουν πως «τα ΣΔΙΤ έβαλαν πολύ καθα­ρούς όρους για πρώτη φορά σε αυτή την αγορά». Στους δια­γω­νι­σμούς ξεκα­θα­ρι­ζό­ταν πως «δεν μας ενδια­φέ­ρει η τεχνο­λο­γία, ενώ ο ανά­δο­χος έχει όλη την ευθύνη να αδειο­δο­τή­σει την πρόταση που κατα­θέ­τει. Αν απο­τύ­χει, δεν απο­ζη­μιώ­νε­ται και υπο­γρά­φε­ται σύμβαση ΣΔΙΤ με τον δεύτερο υπο­ψή­φιο στη δια­δι­κα­σία. Βασικό κρι­τή­ριο επι­λο­γής ανα­δό­χου στα έργα ΣΔΙΤ ήταν η χαμη­λό­τερη τιμή, δηλαδή το gate fee, το κόστος ανά τόνο απορ­ριμ­μά­των που πάει στη μονάδα επε­ξερ­γα­σίας». Το ενδια­φέ­ρον είναι, όπως λένε, πως «όλοι οι ανά­δο­χοι των έργων ΣΔΙΤ που έχουν υπο­γρα­φεί πέτυχαν την αδειο­δό­τησή τους».

Το ελλη­νικό δημόσιο έχει 2,5 χρόνια προ­θε­σμία προ­κει­μέ­νου να πετύχει τους κοι­νο­τι­κούς στόχους στη δια­χεί­ριση απορ­ριμ­μά­των. Σε δια­φο­ρε­τική περί­πτωση, κιν­δυ­νεύει με βαρύ­τατα πρό­στιμα, μπροστά στα οποία όσα πλη­ρώ­νουμε σήμερα για τις παρά­νο­μες χωμα­τε­ρές θα μοιά­ζουν με χάδια.

Ο ανα­πλη­ρω­τής υπουρ­γός Οικο­νο­μίας Αλ. Χαρί­τσης είχε υπο­στη­ρί­ξει τον Ιούλιο πως τα χρη­μα­το­δο­τικά εργα­λεία μέσω ΕΣΠΑ συμ­βα­δί­ζουν με το νέο Εθνικό Σχέδιο Δια­χεί­ρι­σης Απο­βλή­των (ΕΣΔΑ), που προ­βλέ­πει συμπλη­ρω­μα­τι­κό­τητα των μορφών και εργα­λείων δια­χεί­ρι­σης, μείωση απο­βλή­των στην πηγή, ανα­κύ­κλωση, εξορ­θο­λο­γι­σμό κόστους δια­χεί­ρι­σης, με βασική προ­τε­ραιό­τητα την απο­κέ­ντρωση δρα­στη­ριο­τή­των δια­χεί­ρι­σης απορ­ριμ­μά­των. Από το ΕΣΠΑ 2014-2020, οι δια­θέ­σι­μοι πόροι είναι ένα δισ. ευρώ (κοι­νο­τική και εθνική συμ­με­τοχή). Από αυτό το ποσό, σχεδόν 877 εκατ. κατευ­θύ­νο­νται στη δια­χεί­ριση οικια­κών απορ­ριμ­μά­των και τα υπό­λοιπα για δια­χεί­ριση βιο­μη­χα­νι­κών και επι­κίν­δυ­νων απο­βλή­των και απο­κα­τά­στα­σης εγκα­τα­στά­σεων.

Ο ίδιος είχε παρα­δε­χθεί τότε πως η σημα­ντι­κό­τερη πρό­σκληση του ΕΣΠΑ για έργα δια­χεί­ρι­σης απορ­ριμ­μά­των προ­βλέ­πει ενί­σχυση ύψους 273 εκατ. ευρώ, όταν έχουν κατα­τε­θεί 166 προ­τά­σεις ΟΤΑ που φτάνουν το 1,5 δισ. ευρώ! Είχε ξεκα­θα­ρί­σει πως οι 88 προ­τά­σεις είναι ανώ­ρι­μες και δεν μπορούν να υλο­ποι­η­θούν μέσα στα επόμενα 4 χρόνια. Συνεπώς θα εξαι­ρε­θούν ούτως ή άλλως από το ΕΣΠΑ. «Στόχος είναι να υπάρχει χρη­μα­το­δό­τηση για όλα τα ώριμα έργα» είχε πει ο κ. Χαρί­τσης. «Για εμάς είναι σημα­ντι­κός ο βαθμός ωρι­μό­τη­τας». Μέχρι σήμερα, πάντως, ανα­μέ­νε­ται η εκκί­νηση των δια­γω­νι­σμών, τόσο στην υπό­λοιπη Ελλάδα, όσο και σε Αττική και Θεσ­σα­λο­νίκη.