Ομορφα δάση, όμορφα καίγονται και αλλάζουν χρήση

Προ­στί­θε­ται περισ­σό­τερο μαύρο στην ελλη­νική γη και ανθρώ­πι­νος πόνος από τις δασικές φωτιές. Στην στα­τι­στική της αντι­πυ­ρι­κής περιό­δου κατα­γρά­φο­νται περισ­σό­τερα από  81.000 στρέμ­ματα καμένων εδαφών στη Βορειο­α­να­το­λική Αττική, στα Κύθηρα, στη Μάνη, στην Ηλεία, στη Ζάκυνθο και σε άλλες περιο­χές της χώρας από την αρχή της χρονιάς ως σήμερα. Για πόσο καιρό η ελλη­νική κοι­νω­νία θα μετρά καμένες εκτά­σεις, θα κλαίει πάνω σε απο­κα­ΐ­δια από ζωές ανθρώ­πων, υπό τους ήχους των δια­σταυ­ρού­με­νων πυρών μεταξύ κυβέρ­νη­σης και αντι­πο­λί­τευ­σης – εναλ­λασ­σό­με­νοι οι ρόλοι – για ευθύνες;

Αν και οι δασικές πυρ­κα­γιές δεν είναι φαι­νό­μενο που εξα­λεί­φε­ται πλήρως, είναι προ­φα­νές ότι ο σχε­δια­σμός αντι­με­τώ­πι­σής τους πρέπει να επα­νε­ξε­τα­στεί, στη βάση εμπει­ρίας και απο­λο­γι­σμού ετών. Οι οργα­νω­τι­κές αδυ­να­μίες, οι ελλεί­ψεις σε προ­σω­πικό και μέσα, η απα­ξί­ωση της πυρο­προ­στα­σίας σε επίπεδο πρό­λη­ψης και οι κατ’ εξα­κο­λού­θηση πολι­τι­κές εμπο­ρευ­μα­το­ποί­η­σης – στο όνομα της «ανά­πτυ­ξης» ή της πελα­τεια­κής άφεσης αυθαι­ρε­σιών και αυθαι­ρέ­των – πέριξ και εντός των δασών απο­τε­λούν την εύφλε­κτη ύλη, όπως τονί­ζουν μιλώ­ντας στο «Βήμα» ειδικοί επι­στή­μο­νες με εμπει­ρία ετών. Οι εμπρη­στές βρί­σκουν έτοιμο το φιτίλι… Δίπλα και οι εξ αμε­λείας εκδη­λώ­σεις πυρ­κα­γιών και τα προ­βλή­ματα γρή­γο­ρης κατά­σβε­σης της φωτιάς. Ξανά στις φλόγες η Βορειο­α­να­το­λική Αττική – Κάλαμος, Καπαν­δρίτι, Βαρ­νά­βας -, που κάηκε και το 2009.

Η κυβέρ­νηση επι­σή­μανε ότι εφέτος, από τον Ιανουά­ριο ως τον Δεκα­πε­νταύ­γου­στο, τα 81.000 στρέμ­ματα που κάηκαν είναι του­λά­χι­στον επτά φορές λιγό­τερα σε σχέση με τις κατα­στρο­φές που είχαν γίνει πριν από δέκα χρόνια. Ωστόσο, αντί οι συγκρί­σεις να ανα­λυ­θούν επι­στη­μο­νικά για καλύ­τερο σχε­δια­σμό και νέες παρεμ­βά­σεις που να μην οδηγούν, κατά το δυνατόν, σε δράματα, απο­τέ­λε­σαν ζυγαριά για να μετρια­στούν οι ευθύνες μεγάλης εμβέ­λειας.

Με αφορμή την πολι­τική επίθεση του προ­έ­δρου της ΝΔ κ. Κυριά­κου Μητσο­τάκη, ο πρω­θυ­πουρ­γός κ. Αλέξης Τσίπρας ανέφερε ότι στη Βορειο­α­να­το­λική Αττική το 2009 κάηκαν 150.000 στρέμ­ματα και σήμερα 15.000 στρέμ­ματα. Για να δια­σκε­δά­σει τις εντυ­πώ­σεις αργό­τερα, ο κυβερ­νη­τι­κός εκπρό­σω­πος κ. Δημή­τρης Τζα­να­κό­που­λος σημεί­ωσε ότι οι συγκρί­σεις γίνο­νται μόνο ως μέτρο για να απο­δο­θούν οι σωστές δια­στά­σεις της πραγ­μα­τι­κό­τη­τας, καθώς «κάθε κατα­στροφή έχει φυσικά τη δική της αυτό­νομη πρό­κληση ανθρώ­πι­νου πόνου αλλά και οικο­λο­γι­κής επι­βά­ρυν­σης».

Στις παράλ­λη­λες πολι­τι­κές ανα­φο­ρές, συνα­ντή­θη­καν ΝΔ και ΣΥΡΙΖΑ: δέκα χρόνια δρόμος από το καλο­καίρι του 2007 με τις πυρ­κα­γιές στην Ηλεία και τους νεκρούς έως τον εφετινό Αύγου­στο που στελέχη της κυβέρ­νη­σης του κ. Κώστα Καρα­μανλή τότε και της κυβέρ­νη­σης του κ. Αλέξη Τσίπρα τώρα διείδαν οργα­νω­μένο σχέδιο πυρ­κα­γιών για να πληγούν πολι­τικά.

Πάντως ο δρ Γαβριήλ Ξαν­θό­που­λος, δασο­λό­γος και ερευ­νη­τής στο Ινστι­τούτο Μεσο­γεια­κών Δασικών Οικο­συ­στη­μά­των και Τεχνο­λο­γίας Δασικών Προ­ϊ­ό­ντων, μιλώ­ντας στο «Βήμα» ξεκα­θα­ρί­ζει ότι χρειά­ζε­ται εξει­δί­κευση στην αντι­με­τώ­πιση των πυρ­κα­γιών, ενώ δεν είναι λύση το ότι δόθηκε έμφαση μόνο στην κατα­στολή. Σημειώ­νει ότι επι­βάλ­λε­ται να υπάρξει κοινή εθνική στρα­τη­γική με βάση τη γνώση και όχι τις πολι­τι­κές προ­τε­ραιό­τη­τες. Στο ομόφωνο πόρισμα της Δια­κομ­μα­τι­κής Επι­τρο­πής Περι­βάλ­λο­ντος της Βουλής, μετά τις πυρ­κα­γιές του 2007,  ανα­φέ­ρο­νταν ως πρό­βλημα η απουσία ενιαίου φορέα δασο­πυ­ρό­σβε­σης, η ελλιπής συμ­με­τοχή των δασικών υπη­ρε­σιών στην πρόληψη, η έλλειψη συντο­νι­σμού των εμπλε­κο­μέ­νων φορέων κ.ά. Ξανα­θυ­μή­θηκε το πόρισμα αυτό στις πρό­σφα­τες δηλώ­σεις του ο αρχηγός της αξιω­μα­τι­κής αντι­πο­λί­τευ­σης κ. Μητσο­τά­κης, ο οποίος τότε ήταν πρό­ε­δρος της Δια­κομ­μα­τι­κής Επι­τρο­πής.

Πέρασαν χρόνια, και πάλι οι ίδιες παθο­γέ­νειες. Εν έτει 2017 η Ελλάδα δεν έχει ακόμη δασο­λό­γιο (περι­λαμ­βά­νει τον χώρο όπου έχουν εφαρ­μογή οι προ­στα­τευ­τι­κές δια­τά­ξεις του δασικού κώδικα). Πώς θα μπο­ρούσε άλλωστε, αφού μόλις το 1% των δασικών χαρτών έχουν κυρωθεί παρότι για πρώτη φορά είχαν εισα­χθεί στη δασική νομο­θε­σία το 1979. Ετσι, εδώ και δεκα­ε­τίες η… μονο­το­νία του πρα­σί­νου στα δάση της χώρας «σπάει» και με λίγο τσι­μέ­ντο. Σύμφωνα με τον κ. Ηλία  Τζηρίτη από το WWF Ελλάς, η σύγκριση δορυ­φο­ρι­κών λήψεων του 1987 και του 2007 που έκανε η οργά­νωση σε συνερ­γα­σία με το Αρι­στο­τέ­λειο Πανε­πι­στή­μιο Θεσ­σα­λο­νί­κης είχε κατα­δεί­ξει ότι στον νομό Αττικής την περίοδο 1987-2007 χάθηκαν 184.187 στρέμ­ματα δάσους, με τη μετα­τροπή τους σε άλλου είδους καλύ­ψεις, είτε αυτές αφορούν την κατα­στροφή δασών από πυρ­κα­γιές είτε την άμεση μετα­τροπή τους σε γεωρ­γι­κές ή οικι­στι­κές χρήσεις.

Παράλ­ληλα, το πυρο­σβε­στικό σώμα στα­διακά απο­δυ­να­μώ­νε­ται. Είναι χαρα­κτη­ρι­στικό ότι ο μέσος όρος μείωσης των προ­ϋ­πο­λο­γι­σμών της Πυρο­σβε­στι­κής από το 2009 ως σήμερα είναι περί τα 120 εκατ. ευρώ ετησίως, γεγονός που αιτιο­λο­γεί τις σοβαρές ελλεί­ψεις.

Την ίδια απα­ξί­ωση επι­φυ­λάσ­σει η ελλη­νική πολι­τεία για τα δασαρ­χεία και τις δασικές υπη­ρε­σίες. Πολλές αρμο­διό­τη­τες, ελά­χι­στοι υπάλ­λη­λοι, περιο­ρι­σμένα κον­δύ­λια για συντη­ρή­σεις δρόμων και υπο­δο­μών.  Με καθυ­στέ­ρηση πήραν και οι δήμοι εφέτος τα κον­δύ­λια πυρο­προ­στα­σίας – η σχετική απόφαση εκδό­θηκε με την έναρξη της αντι­πυ­ρι­κής περιό­δου, στο τέλος Απρι­λίου.

Ετσι, οι δασικές εκτά­σεις δεν καθα­ρί­ζο­νται και η καύσιμη ύλη συσ­σω­ρεύ­ε­ται. «Στις περιο­χές της Ανα­το­λι­κής Αττικής από όπου πέρασε η φωτιά υπάρ­χουν σημεία τα οποία δεν είχαν ξανα­πλη­γεί από πυρ­κα­γιά τα τελευ­ταία 80-100 χρόνια. Εκεί είχε συσ­σω­ρευ­θεί πλούσια καύσιμη ύλη. Ηταν πυρι­τι­δα­πο­θήκη» επι­ση­μαί­νει ο κ. Νίκος Μπό­κα­ρης, από τηνΠανελ­λή­νια Ενωση Δασο­λό­γων Δημό­σιων Υπαλ­λή­λων (ΠΕΔΔΥ).

Οσον αφορά τις καμένες εκτά­σεις, πλέον το κρίσιμο ζήτημα είναι να περι­φρου­ρη­θούν και να μην έχουν την τύχη που είχαν στο παρελ­θόν τα περια­στικά δάση της Αττικής. «Οι περιο­χές που ήταν ώριμο πευ­κο­δά­σος – δεν είχαν καεί τα τελευ­ταία 15 χρόνια – πρέπει να αφεθούν στην ησυχία τους ώστε να ανα­γεν­νη­θούν.  Το μείζον ζήτημα είναι η δια­χεί­ριση των διπλο­κα­μέ­νων εκτά­σεων – όπως είναι η περιοχή του Βαρνάβα που είχε καεί και το 2009 -, οι οποίες πρέπει να περι­χα­ρα­κω­θούν νομικά με άμεση κήρυξή τους ως ανα­δα­σω­τέων και να δοθεί προ­τε­ραιό­τητα στην κύρωση των δασικών χαρτών στην περιοχή. Παράλ­ληλα πρέπει να γίνουν προ­σε­κτι­κές μελέτες για το πού είναι απα­ραί­τητα αντι­δια­βρω­τικά και αντι­πλημ­μυ­ρικά έργα» σημειώ­νει ο κ. Τζη­ρί­της.

Οπως όλα δεί­χνουν, οι κυβερ­νη­τι­κές συσκέ­ψεις επα­να­το­πο­θε­τούν ορι­σμένα θέματα ως προς τον σχε­δια­σμό για την πρόληψη πυρ­κα­γιών. Είναι χαρα­κτη­ρι­στικό ότι στην ευρεία σύσκεψη που πραγ­μα­το­ποι­ή­θηκε την περα­σμένη Πέμπτη υπό τον υπουργό Εσω­τε­ρι­κών κ. Πάνο Σκουρ­λέτη επέ­μει­ναν στο ζήτημα των ορθών πρα­κτι­κών και της μεθο­δο­λο­γίας για την άμβλυνση τέτοιου είδους φυσικών κατα­στρο­φών στο μέλλον. Μάλιστα, η περι­φε­ρειάρ­χης Αττικής κυρία Ρένα Δούρου ανέ­δειξε την ανάγκη νομο­θε­τι­κών ρυθ­μί­σεων, μεταξύ άλλων για την απλο­ποί­ηση δια­δι­κα­σιών και την ταχεία διεκ­πε­ραί­ωση απο­φά­σεων.

Επίσης, η αλλη­λο­ε­πι­κά­λυψη αρμο­διο­τή­των έχει τεθεί στο στό­χα­στρο. Στην πρό­σφατη πυρ­κα­γιά στον Κάλαμο, ο Δήμος Ωρωπού κηρύ­χθηκε από την Περι­φέ­ρεια σε κατά­σταση έκτα­κτης ανάγκης με καθυ­στέ­ρηση πολλών ωρών, λόγω του ότι έπρεπε να συγκλη­θεί το συντο­νι­στικό και χρεια­ζό­ταν να ανα­μέ­νουν τον ερχομό στε­λε­χών του Α’ και Β’ βαθμού Αυτο­διοί­κη­σης, τη συνεν­νό­ηση μεταξύ τους, με ανα­γκαία βέβαια την παρου­σία του δημάρ­χου…

Το μείζον ωστόσο είναι να μην επα­να­λαμ­βά­νο­νται λάθη κατά την κατά­σβεση. Ο κ. Ξαν­θό­που­λος σημειώ­νει ότι το κυριό­τερο όλων είναι η συνερ­γα­σία των εμπλε­κο­μέ­νων φορέων και η ενερ­γο­ποί­ηση της κοι­νω­νίας, σε συν­δυα­σμό με τη δια­χεί­ριση των δασών. Είναι σημα­ντικό να γίνει αντι­λη­πτό, επι­ση­μαί­νει ο κ. Ξαν­θό­που­λος, ότι τα δάση είναι και πλου­το­πα­ρα­γω­γική πηγή. Σύμφωνα με υπο­λο­γι­σμούς του Ινστι­τού­του Δασικών Ερευνών, τα δάση μπορούν να παρά­γουν το 1% του Ακα­θά­ρι­στου Εγχώ­ριου Προ­ϊ­ό­ντος!

Παράλ­ληλα, όσο παρα­γκω­νί­ζο­νται δρα­στη­ριό­τη­τες όπως η ρητι­νο­πα­ρα­γωγή τόσο θα χάνει μέρος της προ­στα­σίας του το δάσος.  Επίσης, με τη συρ­ρί­κνωση της οργα­νω­μέ­νης υλο­το­μίας που παλαιό­τερα υλο­ποιού­νταν βάσει δια­χω­ρι­στι­κών σχεδίων από τους δασι­κούς συνε­ται­ρι­σμούς περιο­ρί­στη­καν οι καθα­ρι­σμοί και η συντή­ρηση των δασών.

Ενδια­φέ­ρουσα είναι η άποψη του ανθυ­πο­πυ­ρα­γού εν απο­στρα­τεία του πυρο­σβε­στι­κού σώματος κ. Μιχάλη Μιχαήλ, ο οποίος μιλώ­ντας στο «Βήμα» τονίζει ότι οι κυβερ­νή­σεις απο­στέ­ω­σαν το επι­στη­μο­νικό κομμάτι της πυρο­προ­στα­σίας, δηλαδή δασο­λό­γους, δασο­πό­νους, που μπορούν και προ­λη­πτικά να δρουν και να κατευ­θύ­νουν τις πυρο­σβε­στι­κές δυνά­μεις. Τάσ­σε­ται κατά της στρα­τιω­τι­κής δομής που επι­κρα­τεί στην πυρό­σβεση και, με τη λογική των δια­τα­γών, ακυ­ρώ­νει τη δυνα­τό­τητα ανά­πτυ­ξης τεχνο­κρα­τι­κών λύσεων από επι­στή­μο­νες.

Ο κ. Μιχαήλ κρίνει ότι εδώ και χρόνια στρώ­νε­ται ο δρόμος για την ιδιω­τι­κο­ποί­ηση της δασο­πυ­ρό­σβε­σης και οι καμένες εκτά­σεις «βολεύ­ουν» τις στο­χεύ­σεις  εμπο­ρευ­μα­το­ποί­η­σης τομέων παρε­χό­με­νων υπη­ρε­σιών σε συν­δυα­σμό με τα συμ­φέ­ρο­ντα που επο­φθαλ­μιούν, ιδίως στην Αττική, τα  «φιλέτα» γης. Ηδη θεωρεί ότι εκτός άλλων προ­ω­θεί­ται ο «εθε­λο­ντι­σμός» της ιδιω­τι­κο­ποί­η­σης που επι­διώ­κει να καλύψει τις πάγιες και διαρ­κείς ανάγκες στην πυρα­σφά­λεια σε βάρος της πυρο­προ­στα­σίας, κάτι που δεν έχει καμιά σχέση με τον αγνό λαϊκό εθε­λο­ντι­σμό στο πλευρό των πυρο­σβε­στι­κών δυνά­μεων.

Επι­διώ­χθηκε από τις προη­γού­με­νες κυβερ­νή­σεις να καταρ­γή­σουν και να συγ­χω­νεύ­σουν πυρο­σβε­στι­κές υπη­ρε­σίες, αλλά οι αντι­δρά­σεις τούς φρέ­να­ραν. Σημειώ­νει ότι, στο πλαίσιο αυτής της λογικής, κατ’ εφαρ­μο­γήν του Ν. 4029/11, ιδρύ­ο­νται σε δήμους οι λεγό­με­νες Εθε­λο­ντι­κές Πυρο­σβε­στι­κές Υπη­ρε­σίες. Υπάρ­χουν ήδη 16 εθε­λο­ντικά πυρο­σβε­στικά κλι­μά­κια με ευθύνη των δήμων σε Σάμο, Σαγιάδα Ηπείρου, Βεγο­ρί­τιδα, Ψαχνά Ευβοίας, Μακρύ Γυαλό Κρήτης, Κέρκυρα, Κεφαλ­λο­νιά, Ατάβυρο (Νότιο Αιγαίο), Νίσυρο, Κέα, Δυτική Μάνη, Υδρα, Στυμ­φα­λία, Φερρές. Σύμφωνα με τον κ. Μιχαήλ, πρό­κει­ται για σχε­δια­σμό που επι­διώ­κε­ται να δια­χυ­θεί, καταρ­γώ­ντας στα­διακά επαγ­γελ­μα­τι­κές υπη­ρε­σίες και δια­μορ­φώ­νο­ντας δημο­τι­κές δομές με αντα­πο­δο­τικά τέλη.

Ξημε­ρώ­ματα Δεκα­πε­νταύ­γου­στου.  Για τα μέλη του Σωμα­τείου Πολι­τι­κής Προ­στα­σίας Εθε­λο­ντών Κρυο­νε­ρίου (ΣΠΠΕΚ) οι ώρες περνούν δίχως να το κατα­λά­βουν. Δεν προ­λα­βαί­νουν να πάρουν ανάσα και στα­μα­τούν μόνο όταν οι δυνά­μεις τους τούς εγκα­τα­λεί­πουν. «Είχα πλήρωμα που την πρώτη μέρα της πυρ­κα­γιάς στον Κάλαμο βρι­σκό­ταν εκεί 18 ώρες, χωρίς διά­λειμμα» λέει ο επι­κε­φα­λής του ΣΠΠΕΚ κ. Κυριά­κος Ζηκίδης.

Και όταν πια στα­μα­τούν για να πάρουν άλλοι τη σκυτάλη, «σκέ­φτε­σαι την έκφραση των ανθρώ­πων που τους έσωσες τα σπίτια, βλέπεις ξανά τα πρόσωπα, την αγωνία και την από­γνωση στο βλέμμα τους όταν ζητούν βοήθεια: “Τρέξτε, θα καεί το σπίτι μου”» θυμάται ο εθε­λο­ντής κ. Νίκος Απο­στο­λό­που­λος.

Και ο κ. Ζηκίδης προ­σθέ­τει: «Βοη­θού­σαμε όπου μπο­ρού­σαμε, υπό τις εντολές του Ενιαίου Συντο­νι­στι­κού Κέντρου. Κυρίως όμως σβήναμε φωτιές σε σπίτια».

Μέσα στον πανικό, στις φλόγες και στους καπνούς, από ένα σπίτι οι εθε­λο­ντές άκουσαν έναν σκύλο να γαβγί­ζει. «Ο ιδιο­κτή­της δεν ήταν εκεί. Του απα­γό­ρευ­σαν να έρθει για να μην ενοχλεί τη διέ­λευση των οχη­μά­των. Ηταν εκεί όμως ο σκύλος του. Ηταν δίπλα στο πόδι μου κατά την κατά­σβεση. Οπου πήγαινα, ήταν δίπλα μου. Τι χαρά που έκανε όταν του χάιδευα το κεφάλι και του έλεγα “μη φοβάσαι, βρε κοπρι­τάκο, δεν θα καεί το σπίτι σου”. Πιο κάτω κάποιος μάς έδωσε χυμούς, κάποιοι μια σακούλα με αχλάδια. Φεύγαμε και νιώθαμε ένα τερά­στιο “ευχα­ρι­στώ” να αγκα­λιά­ζει το όχημα» λέει ο κ. Απο­στο­λό­που­λος.  Συνο­λικά, περίπου 20 ομάδες εθε­λο­ντών (από τον Διόνυσο ως τον Βύρωνα και τη Βούλα) βοή­θη­σαν την Πυρο­σβε­στική στην κατά­σβεση της μεγάλης πυρ­κα­γιάς στην Ανα­το­λική Αττική.

Τα Canadair έχουν γεράσει και οι πυρ­κα­γιές έχουν δια­φο­ρο­ποι­η­θεί

Πολλή συζή­τηση έχει γίνει εφέτος το καλο­καίρι για τα δια­θέ­σιμα εναέρια μέσα δασο­πυ­ρό­σβε­σης, με τον ανα­πλη­ρωτή υπουργό Προ­στα­σίας του Πολίτη κ. Νίκο Τόσκα να ανα­φέ­ρει σε πρό­σφατη συνέ­ντευξή του ότι στα χρόνια «που έπρεπε να ανα­νε­ω­θεί ο στόλος και περίσ­σευαν τα χρήματα δεν έγινε απο­λύ­τως τίποτα, ούτε οργα­νω­τικά καν, ούτε οι δομές άλλαξαν προ­κει­μέ­νου να προ­σαρ­μο­στούν στα και­νούρ­για κλι­μα­τικά δεδο­μένα».

Μάλιστα, μεταξύ άλλων, είχε επι­ση­μά­νει ότι τα επόμενα χρόνια η κυβέρ­νηση προ­σα­να­το­λί­ζε­ται σε ευρύ­τερη χρήση στρα­τιω­τι­κών και άλλων μέσων, καθώς τα Canadair έχουν γεράσει και οι πυρ­κα­γιές έχουν δια­φο­ρο­ποι­η­θεί.

Ερω­τη­θείς από «Το Βήμα» εάν υπάρχει δυνα­τό­τητα χρήσης άλλων μέσων αντί για τα Canadair που γερνούν και δεν ανα­νε­ώ­νο­νται ο υπο­στρά­τη­γος ΠΣ ε.α. και δικα­στι­κός πραγ­μα­το­γνώ­μο­νας κ. Νικό­λαος Δια­μα­ντής ανέφερε ότι σε έκθεση που είχε συντα­χθεί ήδη από την περίοδο 2006-2007 για την ανα­διορ­γά­νωση των αερο­πο­ρι­κών δυνά­μεων είχε προ­τεί­νει συγκε­κρι­μένο τύπο αερο­σκα­φών τα οποία μπορούν να αντι­κα­τα­στή­σουν τα PZL και εν μέρει τα CL215.

Σύμφωνα με τον κ. Δια­μα­ντή, τα μέλη της τότε επι­τρο­πής είχαν πάει στη Ρωσία αλλά και στην Ισπανία για να αξιο­λο­γή­σουν τα πυρο­σβε­στικά αερο­σκάφη που χρη­σι­μο­ποιούν εκεί. «Ως προς την αξιο­λό­γηση της μελέτης, με την απο­χώ­ρηση του τότε υπουρ­γού Δημό­σιας Τάξης έμεινε σε κάποιο συρτάρι γρα­φείου» σημειώ­νει ο δικα­στι­κός πραγ­μα­το­γνώ­μο­νας. Σε κάθε περί­πτωση, σύμφωνα με τον ίδιο, απαι­τεί­ται ένας επα­να­σχε­δια­σμός για τα πυρο­σβε­στικά ελι­κό­πτερα ως προς το είδος και τον αριθμό που χρειά­ζε­ται η χώρα.

Οσον αφορά την πυρ­κα­γιά της Ανα­το­λι­κής Αττικής επι­ση­μαί­νει ότι σημα­ντικό ρόλο έπαιξε η απουσία ενα­έ­ριων μέσων το πρώτο κρίσιμο 24ωρο, λόγω έλλει­ψης δια­θε­σι­μό­τη­τας. Οσο για τις καταγ­γε­λίες περί έλλει­ψης συντο­νι­σμού, ανα­φέ­ρει ότι μεταξύ φορέων Τοπικής Αυτο­διοί­κη­σης και Πυρο­σβε­στι­κής δεν υπήρξε ποτέ συντο­νι­σμός διότι «οι εκπρό­σω­ποι της Τοπικής Αυτο­διοί­κη­σης κάνουν πολι­τική». Επι­προ­σθέ­τως επιρ­ρί­πτει ευθύνη στην κυβέρ­νηση για τη μη ενερ­γο­ποί­ηση του νόμου για την πιστο­ποί­ηση των εθε­λο­ντών πυρο­σβε­στών λέγο­ντας ότι έτσι τους καθιστά μη ικανούς για να χρη­σι­μο­ποι­η­θούν από τον μηχα­νι­σμό.

Οι Ρομπέν των Δασών

«Κατά την εκκέ­νωση μιας κατα­σκή­νω­σης, θυμάμαι ένα φοβι­σμένο παιδί που με πλη­σί­ασε και με ρώτησε: “Θα συμβεί κάτι κακό, θα πάθουμε κάτι;”» περι­γρά­φει στο «Βήμα» ένα από τα εκα­το­ντά­δες στελέχη της Πυρο­σβε­στι­κής που επι­χεί­ρη­σαν από την πρώτη στιγμή στην Ανα­το­λική Αττική. Η εκκέ­νωσή της ήταν προ­τε­ραιό­τητα για την Πυρο­σβε­στική καθώς η φωτιά την απει­λούσε άμεσα. «Μαζί με συνα­δέλ­φους κατευ­θυν­θή­καμε πρώτα προς την κατα­σκή­νωση. Επρεπε να απο­μα­κρυν­θούν με ασφά­λεια τα παιδιά. Το πού θα πάει η φωτιά έρχεται δεύτερο σε τέτοιες περι­πτώ­σεις. Τα παιδιά ήταν φοβι­σμένα γιατί έβλεπαν φωτιές, ελι­κό­πτερα, καπνούς».

Το πρώτο βράδυ, λόγω του αέρα, ήταν πολύ δύσκολη η κατά­σβεση. «Η φωτιά πλη­σί­ασε σε σπίτια. Η περιοχή είναι δύσκολη, έχει στενούς δρόμους και μπο­ρούσε να εγκλω­βι­στεί το πυρο­σβε­στικό όχημα. Εξαι­τίας της δύσκο­λης προ­σβα­σι­μό­τη­τας κιν­δύ­νε­ψαν αρκετά σπίτια. Επίσης ορι­σμέ­νες ιδιο­κτη­σίες δεν ήταν καθα­ρι­σμέ­νες σωστά. Αλλες, αν και βρί­σκο­νται μέσα στο δάσος, είχαν κατα­σκευα­στεί από εύφλε­κτα υλικά. Είχαμε και αρκετές περι­πτώ­σεις με ηλι­κιω­μέ­νους που δεν ήθελαν να εγκα­τα­λεί­ψουν τα σπίτια τους» σημειώ­νει ο πυρο­σβέ­στης.

Πέρα από τους στενούς δρόμους και την άναρχη δόμηση, αρκετές ξύλινες κολόνες της ΔΕΗ είχαν πέσει και έκλει­ναν τους δρόμους, με απο­τέ­λε­σμα να υπάρχει καθυ­στέ­ρηση στην πρό­σβαση των οχη­μά­των της Πυρο­σβε­στι­κής. Επίσης στο βόρειο τμήμα της περιο­χής η ίδια η φωτιά είχε κλείσει τον δρόμο.

«Στην Ανα­το­λική Αττική είχαμε να κάνουμε παράλ­ληλα με την προ­στα­σία του δάσους, της περιου­σίας των πολιτών και άλλων υπο­δο­μών, όπως το στρα­τό­πεδο που υπήρχε στη περιοχή. Πρέπει να μάθουμε να ζούμε με τις φωτιές, όπως με τους σει­σμούς. Να ξέρουμε πώς να λει­τουρ­γούμε με ψυχραι­μία και οργα­νω­μένα» υπο­γραμ­μί­ζει το στέ­λε­χος της Πυρο­σβε­στι­κής.

Η κατα­στροφή με αριθ­μούς

Μια ματιά στις πυρ­κα­γιές των τελευ­ταίων ετών απο­τυ­πώ­νει  στοι­χεία που μιλούν για όσους τα… ακούν. Από το 1987 ως το 1997 ο μέσος όρος της καμένης έκτασης ήταν 484.347 στρέμ­ματα ανά έτος. Εφτασε σε 582.906 στρέμ­ματα ανά έτος την περίοδο από το 1998 (όταν η ευθύνη της πυρό­σβε­σης «πέρασε» από τη δασική υπη­ρε­σία στο πυρο­σβε­στικό σώμα), ως το 2008, με τερά­στιες κατα­στρο­φές, παρ’ όλο που το συγκε­κρι­μένο διά­στημα υπερ­τρι­πλα­σιά­στη­καν οι δαπάνες για πυρο­σβε­στικά μέσα. Εκα­το­ντά­δες χιλιά­δες στρέμ­ματα παρα­νά­λωμα, άλλοτε λίγο πάνω, άλλοτε λίγο κάτω – το 2012 ήταν 270.000 στρέμματα-, δεί­χνο­ντας ότι οι στρε­βλώ­σεις επι­βιώ­νουν, ενώ η υπο­βάθ­μιση της πρό­λη­ψης οδηγεί συνεχώς στα τάρταρα τις πρά­σι­νες ανάσες, βοη­θού­σης της οικο­νο­μι­κής κρίσης και της μείωσης των κον­δυ­λίων για πυρο­προ­στα­σία.

ΒΗΜΑ