Μεγάλες επενδύσεις θα αλλάξουν ριζικά το ενεργειακό τοπίο των νησιών του Ν. Αιγαίου

Γρά­φει

ο Νε­κτά­ριος Κα­λο­γή­ρου

Σο­βα­ρές επεν­δυ­τι­κές προ­τά­σεις, που αφο­ρούν στη δη­μιουρ­γία υβρι­δι­κών πάρ­κων πα­ρα­γω­γής ηλε­κτρι­κής ενέρ­γειας σε νησιά της Δω­δε­κα­νή­σου έχουν υπο­βλη­θεί προς την αρ­μό­δια Ρυθ­μι­στι­κή Αρχή Ενέρ­γειας (ΡΑΕ) και θα τα οδη­γή­σουν προς ένα κα­θα­ρό­τε­ρο Αύριο, απαλ­λαγ­μέ­νο πλή­ρως από το πε­τρέ­λαιο. Την ίδια στιγ­μή είναι πια και­ρός να ξε­κι­νή­σει μια σο­βα­ρή συ­ζή­τη­ση για τον κα­θο­ρι­σμό ενός ξε­κά­θα­ρου πλαι­σί­ου που να αφορά τους όρους και τις προ­ϋ­πο­θέ­σεις ανά­πτυ­ξης των κάθε μορ­φής Ανα­νε­ώ­σι­μων Πηγών Ενέρ­γειας. Η έλ­λει­ψη είναι σο­βα­ρή και μπο­ρεί να γεν­νή­σει τε­ρά­στια προ­βλή­μα­τα που με τη σειρά τους θα κο­στί­σουν σε απώ­λεια χρό­νου. Αρκεί να συ­νυ­πο­λο­γι­στεί πως χά­θη­καν 20 χρό­νια σε συ­ζη­τή­σεις για να απο­φα­σι­στεί ότι η αρ­χι­κή από­φα­ση χω­ρο­θέ­τη­σης του ερ­γο­στα­σί­ου της ΔΕΗ στη Νότια Ρόδο ήταν σωστή.

Οι σχε­δια­ζό­με­νες επεν­δύ­σεις είναι με­γά­λης κλί­μα­κας και όλες προς την κα­τεύ­θυν­ση της πλή­ρους και ταυ­τό­χρο­νης αξιο­ποί­η­σης των δυ­να­το­τή­των του ήλιου και του ανέ­μου. Τα νέα αυτά συ­στή­μα­τα πα­ρα­γω­γής ηλε­κτρι­σμού έχουν δυ­να­τό­τη­τα να συν­δυά­σουν τους δύο, αστεί­ρευ­τους φυ­σι­κούς πό­ρους, γι’ αυτό και τους δό­θη­κε ο χα­ρα­κτη­ρι­σμός «υβρι­δι­κά». Το επα­να­στα­τι­κό σε αυτά τα συ­στή­μα­τα είναι η ύπαρ­ξη πα­νί­σχυ­ρων συσ­σω­ρευ­τών, στους οποί­ους απο­θη­κεύ­ε­ται η πα­ρα­γό­με­νη ενέρ­γεια. Με τον τρόπο αυτό εξα­λεί­φε­ται η αστά­θεια των κλασ­σι­κών συ­στη­μά­των που στα­μα­τούν τη διά­θε­ση ηλε­κτρι­σμού όταν έχει άπνοια ή όταν τα σύν­νε­φα κα­λύ­πτουν τον ήλιο.

Το είδος των επεν­δύ­σε­ων

Οι κλί­μα­κες αυτών των έργων είναι τόσο με­γά­λες ώστε είναι αδύ­να­τον να υπο­στη­ρι­χθούν μόνο από μία επι­χεί­ρη­ση ή ένα τα­μείο. Για την υλο­ποί­η­σή τους συ­μπράτ­τουν αρ­κε­τές δυ­νά­μεις γι’ αυτό και όλα τα βή­μα­τα γί­νο­νται με προ­σο­χή και σύμ­φω­να με το γράμ­μα του Νόμου. Η εφαρ­μο­γή τους αρ­χι­κά θα γίνει σε τρία νησιά της Δω­δε­κα­νή­σου.

Ο σχε­δια­σμός προ­βλέ­πει δη­μιουρ­γία υπο­δο­μής όμοια με εκεί­νη του έργου «TILOS» (TechnologyInnovation for the LocalScaleOptimumIntegration of Battery Energy Storage), που σχε­διά­στη­κε για την Τήλο. Το με­γά­λο ζη­τού­με­νο του “TILOS”, όπως και των τριών νέων επεν­δύ­σε­ων είναι η με­γι­στο­ποί­η­ση της κά­λυ­ψης των ηλε­κτρι­κών ανα­γκών των νη­σιών από ανα­νε­ώ­σι­μες πηγές ενέρ­γειας και πα­ράλ­λη­λα να υπάρ­χουν όλα τα εχέγ­γυα ώστε η πα­ρο­χή ρεύ­μα­τος να είναι αδιά­κο­πη, όποιες κι αν είναι οι επι­κρα­τού­σες και­ρι­κές συν­θή­κες.

Πρέ­πει να ση­μειω­θεί ότι το επεν­δυ­τι­κό σχήμα της Τήλου δεν έχει σχέση με τα αντί­στοι­χα που αφο­ρούν τα έργα στα άλλα νησιά της Δω­δε­κα­νή­σου. Η ομοιό­τη­τα αφορά μόνο στο είδος της επέν­δυ­σης.

Για να γίνει κα­τα­νοη­τό το τι πρό­κει­ται να υλο­ποι­η­θεί, είναι απα­ραί­τη­το να γίνει μια σύ­ντο­μη πε­ρι­γρα­φή του ήδη κα­τα­σκευα­ζό­με­νου έργου «TILOS».Η με­λέ­τη προ­βλέ­πει την ανά­πτυ­ξη και τη λει­τουρ­γία στο νησί ενός πρό­τυ­που υβρι­δι­κού σταθ­μού πα­ρα­γω­γής και απο­θή­κευ­σης ενέρ­γειας που θα απο­τε­λεί­ται από με­σαί­ας κλί­μα­κας ανε­μο­γεν­νή­τρια 800kW, μι­κρής κλί­μα­κας φω­το­βολ­ταϊ­κό πάρκο 160kW και σύ­στη­μα απο­θή­κευ­σης ενέρ­γειας συσ­σω­ρευ­τών (μπα­τα­ριών) με ενερ­γεια­κή χω­ρη­τι­κό­τη­τα 2,8MWh. Την έγκρι­ση εγκα­τά­στα­σης και λει­τουρ­γί­ας του σταθ­μού έδωσε η Ρυθ­μι­στι­κή Αρχή Ενέρ­γειας (ΡΑΕ), στις 13 Μαΐου 2016, κα­θι­στώ­ντας έτσι τον υβρι­δι­κό σταθ­μό της Τήλου τον πρώτο του εί­δους του στην Ελ­λά­δα, και με­τα­ξύ των πρώ­των σε όλη την Ευ­ρώ­πη.

Εκτός από τον υβρι­δι­κό σταθ­μό, πρό­κει­ται να εγκα­τα­στα­θούν επί­σης έξυ­πνοι με­τρη­τές και συ­σκευ­ές δια­χεί­ρι­σης της ζή­τη­σης, τόσο στις κα­τοι­κί­ες του νη­σιού, όσο και σε άλλα, κε­ντρι­κά φορ­τία (όπως δη­μο­τι­κά αντλη­τι­κά συ­γκρο­τή­μα­τα). Επι­πλέ­ον, θα ανα­πτυ­χθεί έξυ­πνο σύ­στη­μα ενερ­γεια­κής δια­χεί­ρι­σης για το συ­ντο­νι­σμό των επι­μέ­ρους τμη­μά­των της εγκα­τά­στα­σης και για την επί­τευ­ξη μέ­γι­στης ενερ­γεια­κής αυ­το­νο­μί­ας.

Τέλος, μέσω της υφι­στά­με­νης ηλε­κτρι­κής δια­σύν­δε­σης, το έξυ­πνο μι­κρο­δί­κτυο της Τήλου θα αλ­λη­λε­πι­δρά επί­σης με το ηλε­κτρι­κό σύ­στη­μα Κω –Κα­λύ­μνου, σε μια προ­σπά­θεια με­γι­στο­ποί­η­σης των οφε­λών που θα προ­κύ­ψουν από τη λει­τουρ­γία του. Η επέν­δυ­ση «TILOS» υλο­ποιεί­ται από την εται­ρεία «Αιο­λι­κή Γη Α.Ε».

Η θέση των

το­πι­κών κοι­νω­νιών

Οι το­πι­κές κοι­νω­νί­ες κάθε φορά που κα­λού­νται να γνω­μο­δο­τή­σουν για μια επέν­δυ­ση, σχε­δόν πάντα απα­ντούν αρ­νη­τι­κά. Η άρ­νη­ση αυτή είναι ίδια είτε πρό­κει­ται για πε­τρέ­λαιο, είτε πρό­κει­ται για ενέρ­γεια από τον άνεμο.

Με­γά­λες επεν­δύ­σεις όπως π.χ. το σύγ­χρο­νο, αιο­λι­κό πάρκο της Τήνου, ή ακόμα και μι­κρής κλί­μα­κας δρά­σεις σαν τη μο­νά­δα πα­ρα­γω­γής ηλε­κτρι­κής ενέρ­γειας με καύση τη­γα­νέ­λαιων στην πε­ριο­χή Κα­λα­μώ­νας της Ρόδου, πο­ρεύ­ο­νται σή­με­ρα μέσα από σο­βα­ρά εμπό­δια. Είναι χα­ρα­κτη­ρι­στι­κό ότι στην Τήνο, η επέν­δυ­ση ανέρ­χε­ται σε αρ­κε­τά εκα­τομ­μύ­ρια ευρώ και θα κα­τα­στή­σει το νησί αυ­τάρ­κες σε ηλε­κτρι­κή ενέρ­γεια που θα προ­έρ­χε­ται από τον άνεμο. Κι όμως, η το­πι­κή κοι­νω­νία την πε­ρα­σμέ­νη εβδο­μά­δα είπε «ΟΧΙ» στο έργο, με την επί­κλη­ση της αλ­λοί­ω­σης της ει­κό­νας τους φυ­σι­κού πε­ρι­βάλ­λο­ντος από τις ανε­μο­γεν­νή­τριες που θα εγκα­τα­στα­θούν. Υπεν­θυ­μί­ζε­ται ότι ακόμα και για το αιο­λι­κό πάρκο που εγκα­τα­στά­θη­κε στο ύψωμα πάνω από τον Αγιο Νε­κτά­ριο Αρ­χι­πό­λε­ως Ρόδου, υπήρ­χαν φωνές δια­μαρ­τυ­ρί­ας διότι «η πε­ρι­στρο­φή των μύλων μπο­ρεί να κάνει θό­ρυ­βο». Ακόμα πιο παλιά το ερ­γο­στά­σιο της ΔΕΗ για τη Νότια Ρόδο είχε μπλο­κα­ρι­στεί επί δύο δε­κα­ε­τί­ες, καθώς υπήρ­χε αδυ­να­μία συμ­φω­νί­ας ως προς τη θέση εγκα­τά­στα­σης. Τε­λι­κά, η πρώτη θέση που είχε πα­ρου­σια­στεί και εντο­πι­στεί μετά από με­λέ­τες, ήταν η πιο εν­δε­δειγ­μέ­νη. Όμως, μέχρι αυτό να γίνει κα­τα­νοη­τό, χά­θη­καν 20 χρό­νια με προ­βλη­μα­τι­κές ηλε­κτρι­κές υπο­δο­μές και τε­χνι­κοί της ΔΕΗ έχα­σαν τη ζωή τους προ­σπα­θώ­ντας πάνω στα σύρ­μα­τα να αντι­με­τω­πί­σουν προ­βλή­μα­τα που προ­κα­λού­σε η αστά­θεια του μο­να­δι­κού ερ­γο­στα­σί­ου της Σο­ρω­νής.

Το τρα­γε­λα­φι­κό της όλης υπό­θε­σης είναι πως εκεί­νοι που τότε εξέ­γει­ραν τις αντι­δρά­σεις και φώ­να­ζαν ως άλλοι «Βα­πτι­στές στην έρημο» τε­λι­κά σή­με­ρα ευ­ρι­σκό­με­νοι στην Κυ­βέρ­νη­ση, υπο­γρά­φουν τη μία μετά την άλλη, όλες τις εγκρί­σεις που απαι­τού­νται για το νέο ερ­γο­στά­σιο της ΔΕΗ (και όχι μόνο).

Το ποιοι τε­λι­κά ενη­με­ρώ­νουν τις το­πι­κές κοι­νω­νί­ες απο­τε­λεί το πιο με­γά­λο πρό­βλη­μα των επεν­δύ­σε­ων. Το πρό­βλη­μα είναι ακόμα πιο με­γά­λο από την επι­στη­μο­νι­κή ορο­λο­γία που χρη­σι­μο­ποιούν οι «επα­να­στά­τες». Μισές τε­χνι­κές πλη­ρο­φο­ρί­ες, μισές αλή­θειες, αλη­θο­φα­νή επι­χει­ρή­μα­τα, δεί­χνουν μόνο το δέ­ντρο και χά­νουν την πραγ­μα­τι­κό­τη­τα που δεν είναι άλλη από την κα­τα­στρο­φή ολό­κλη­ρου του πε­ρι­βάλ­λο­ντος. Τα νησιά μας κάθε χρόνο αντι­με­τω­πί­ζουν όλο και πιο έντο­να κλι­μα­το­λο­γι­κά φαι­νό­με­να, σο­βα­ρές κα­τα­στρο­φές κι ενώ θα έπρε­πε οι δικές μας κοι­νω­νί­ες να πρω­το­στα­τούν ώστε να τεθεί ένα τέρμα στην κυ­ριαρ­χία του πε­τρε­λαί­ου, επί της ου­σί­ας πράτ­τουν ακρι­βώς το αντί­θε­το.

Ακόμα και η μικρή μο­νά­δα εκ­με­τάλ­λευ­σης τη­γα­νέ­λαιων του Κα­λα­μώ­να επι­χει­ρεί­ται να πα­ρε­μπο­δι­στεί, παρά τα τε­ρά­στια οφέλη που θα προ­κύ­ψουν από τον τερ­μα­τι­σμό της απόρ­ρι­ψης χρη­σι­μο­ποι­η­μέ­νων ελαί­ων στους υδρο­φό­ρους μας ορί­ζο­ντες. Πρέ­πει να ση­μειω­θεί ότι το επι­χει­ρη­μα­τι­κό σχήμα που επέν­δυ­σε στη μο­νά­δα ΑΠΕ Κα­λα­μώ­να αυτή την πε­ρί­ο­δο εκ­πο­νεί πρό­σθε­τες με­λέ­τες ανά­λυ­σης των πε­ρι­βαλ­λο­ντι­κών επι­πτώ­σε­ων. Οι με­λέ­τες αυτές θα δεί­ξουν ποια θα είναι η μελ­λο­ντι­κή επι­βά­ρυν­ση, θέ­το­ντας ως σε­νά­ριο ότι θα ακο­λου­θή­σει η εγκα­τά­στα­ση και δεύ­τε­ρης, τρί­της, ή 13ης μο­νά­δας. Με τον τρόπο αυτό, θα δει­χθεί ποιο θα είναι το πραγ­μα­τι­κό όριο «αντο­χής» της πε­ριο­χής, διότι με μία και δύο τέ­τοιου εί­δους μο­νά­δες η επι­βά­ρυν­ση είναι μη­δε­νι­κή και ανά­ξια ανα­φο­ράς. Οι αντι­δρά­σεις κό­ντρα στην επέ­κτα­ση ανα­νε­ώ­σι­μων πηγών ενέρ­γειας έχουν πια πε­ρά­σει το όριο της λο­γι­κής. Που­θε­νά, σε ολό­κλη­ρο τον κόσμο, οι κοι­νω­νί­ες δεν στη­ρί­ζουν τόσο πολύ την επι­κρά­τεια του πε­τρε­λαί­ου. Δεν έχει λο­γι­κή ένας νη­σιώ­της, που πα­ρα­κο­λου­θεί τα οι­κο­λο­γι­κά συ­στή­μα­τα του τόπου του να βου­λιά­ζουν (διότι αυτό συμ­βαί­νει), να αντι­δρά στην επέ­κτα­ση της ενέρ­γειας που προ­έρ­χε­ται από τον ήλιο ή τον άνεμο ή από όποια άλλη φυ­σι­κή πηγή.

Σε αυτή τη στάση φέ­ρουν σο­βα­ρή ευ­θύ­νη οι το­πι­κοί άρ­χο­ντες, οι πο­λι­τι­κοί και οι «πο­λι­τι­κά­ντη­δες» που στο βωμό της δια­τή­ρη­σης των ισορ­ρο­πιών του εκλο­γι­κού τους κοι­νού, συ­μπα­ρα­τάσ­σο­νται με εκεί­νους που φω­νά­ζουν.

Είναι σί­γου­ρο, ότι με­τα­ξύ εκεί­νων που αντι­τί­θε­νται σε τέ­τοιου  εί­δους επεν­δύ­σεις (όπως π.χ. το αιο­λι­κό της Τήνου) βρί­σκο­νται και ει­λι­κρι­νείς φωνές’ πρό­σω­πα που αγω­νιούν πραγ­μα­τι­κά. Αυτές οι φωνές πρέ­πει να ακου­στούν και σε αυτές τις φωνές είναι απα­ραί­τη­το να δοθεί βήμα ώστε να πα­ρου­σια­στούν σε όλη τους τη διά­στα­ση και πάνω σε αυτή να γίνει ένας ου­σια­στι­κός διά­λο­γος για τα υπέρ και τα κατά. Π.χ. το αι­σθη­τι­κό πρό­βλη­μα που θα δη­μιουρ­γη­θεί στην Τήνο από τις ανε­μο­γεν­νή­τριες είναι πραγ­μα­τι­κό, όμως η προ­βο­λή που θα δε­χθεί το νησί στον κόσμο όλο ως ένα ενερ­γεια­κά αυ­τό­νο­μος τόπος (όπως επι­χει­ρεί­ται να γίνει με την Τήλο) θα εκ­μη­δε­νί­σει το φόβο της και­νούρ­γιας ει­κό­νας. Επι­πρό­σθε­τα, τα οφέλη για το πε­ρι­βάλ­λον θα αυ­ξά­νουν διαρ­κώς και χρόνο με το χρόνο θα λει­τουρ­γούν σω­ρευ­τι­κά.

Οι το­πι­κές κοι­νω­νί­ες δεν χρειά­ζο­νται φωνές αλα­λά­ζου­σες, αλλά έχουν ανά­γκη από πραγ­μα­τι­κή ενη­μέ­ρω­ση για τα και­νούρ­για που έρ­χο­νται. Πάνω σε αυτή την ενη­μέ­ρω­ση, με νη­φα­λιό­τη­τα, ει­λι­κρί­νεια και θέ­λη­ση να σχε­δια­στεί το Αύριο των νη­σιών και των παι­διών μας. Όταν θα έχει επι­τευ­χθεί αυτό, τότε και η ανά­πτυ­ξη θα έχει επι­τύ­χει τον πραγ­μα­τι­κό της σκοπό που δεν είναι άλλος από τη βελ­τί­ω­ση της ζωής στην κοι­νω­νία των αν­θρώ­πων και στην προ­στα­σία του πε­ρι­βάλ­λο­ντος μέσα στο οποίο οι από­γο­νοί μας θα με­γα­λώ­σουν και θα αν­θί­σουν.