Η μαφία των ζητιάνων και το εμπόριο της επαιτείας-Ιστορίες φρίκης

Πώς εκ­με­ταλ­λεύ­ο­νται κα­θη­με­ρι­νά χι­λιά­δες απελ­πι­σμέ­νους της αν­θρω­πι­στι­κής κρί­σης στην Ελ­λά­δα

Ο νε­α­ρός άντρας με την τα­λαι­πω­ρη­μέ­νη όψη είχε ένα πρό­σω­πό που έλα­μπε. Φο­ρού­σε ένα ξε­χει­λω­μέ­νο που­λό­βερ, ένα μι­σο­σκι­σμέ­νο τζιν, στε­κό­ταν στην ουρά του τα­μεί­ου ενός φα­ντα­χτε­ρού φούρ­νου σε ένα πολύ κε­ντρι­κό ση­μείο των βο­ρεί­ων προ­α­στί­ων μαζί με κου­στου­μα­ρι­σμέ­νους υπαλ­λή­λους την ώρα του lunch brake.

Στο ένα χέρι κρα­τού­σε ένα κου­λού­ρι Θεσ­σα­λο­νί­κης και στο άλλο ένα αδια­φα­νές μπλε σα­κου­λά­κι που κρε­μό­ταν άδειο. Οταν ήρθε η σειρά του, αντί να πλη­ρώ­σει, πήρε από την ταμία τρία ει­κο­σά­ευ­ρα, έσκα­σε ένα γρή­γο­ρο χα­μό­γε­λο στην όμορ­φη υπάλ­λη­λο κι έφυγε με χο­ρο­πη­δη­τά βή­μα­τα.

«Τι ήταν αυτό;», ρώ­τη­σα. «Δεν τον ξέ­ρε­τε; Είναι το παιδί που κα­θα­ρί­ζει τα τζά­μια στα αυ­το­κί­νη­τα εδώ στη γωνία. Κάθε από­γευ­μα φέρ­νει τα κέρ­μα­τα και του δί­νου­με χαρ­το­νο­μί­σμα­τα».

Μέχρι να χω­νέ­ψεις το με­ρο­κά­μα­το των εξή­ντα ευρώ σε εκεί­νη «τη γωνία» των βο­ρεί­ων προ­α­στί­ων, γε­μά­τη επι­χει­ρή­σεις που και αυτές φα­νε­ρώ­νουν την κρίση από μα­κριά με τα σπα­σμέ­να μαρ­μά­ρι­να σκα­λο­πά­τια και τις τε­ρά­στιες από­τι­στες γλά­στρες, η άκρη του μα­τιού σου πιά­νει τον νεαρό άντρα να μην έχει πια χα­μό­γε­λο.

Απέ­να­ντι από τη «γωνία» στέ­κε­ται όρ­θιος δίπλα σε ένα αυ­το­κί­νη­το, όχι για να πλύ­νει το παρ­μπρίζ. Κρα­τού­σε με μια αδιά­φο­ρη δια­κρι­τι­κό­τη­τα τα χρή­μα­τα που είχε πάρει από το τα­μείο του φούρ­νου, τα έδινε στον οδηγό και εκεί­νος του έδινε ένα άλλο χαρ­το­νό­μι­σμα. Από το χρώμα ήταν σαφές ότι έδωσε τα τρία ει­κο­σά­ευ­ρα και πήρε πίσω ένα δε­κά­ευ­ρο.

Ο οδη­γός έβαλε μπρος τη μη­χα­νή κι έφυγε σαν να πή­γαι­νε για ψώνια. Ηταν ακόμα μια κα­νο­νι­κή ερ­γά­σι­μη ημέρα.

«Για να κα­τα­λά­βεις αυτό που λέμε μαφία των ζη­τιά­νων στην Ελ­λά­δα, δεν αρκεί να κοι­τά­ξεις τα μάτια αυτών των δυ­στυ­χι­σμέ­νων αν­θρώ­πων.

Πρέ­πει να ση­κώ­σεις το βλέμ­μα και να κοι­τά­ξεις αυτόν που τον επι­τη­ρεί με­ρι­κά μέτρα μα­κρύ­τε­ρα», θα πει στα «ΝΕΑ» ένας άν­θρω­πος μη κυ­βερ­νη­τι­κής ορ­γά­νω­σης που ασχο­λεί­ται με την πα­ρο­χή βο­ή­θειας σε πρό­σφυ­γες και με­τα­νά­στες.

«Ιδίως από τότε που διο­γκώ­θη­κε η αν­θρω­πι­στι­κή κρίση με τις χι­λιά­δες των απελ­πι­σμέ­νων, αυτό που είδες στα βό­ρεια προ­ά­στια είναι σχε­δόν φι­λι­κή χει­ρα­ψία.

Πα­ντού, όπου και να κοι­τά­ξεις, το εμπό­ριο της επαι­τεί­ας δυ­στυ­χώς είναι πα­ντού. Το μόνο καλό είναι ότι το πο­σο­στό των προ­σφύ­γων και των με­τα­να­στών που το τρο­φο­δο­τεί είτε ως θύτες είτε ως θύ­μα­τα είναι σχε­δόν ανύ­παρ­κτο. Αυτά τα κυ­κλώ­μα­τα έχουν άλλες αφε­τη­ρί­ες και άλ­λους προ­ο­ρι­σμούς».

Και πράγ­μα­τι. Η σχέση αυτής της μορ­φής του ορ­γα­νω­μέ­νου εγκλή­μα­τος σε ολό­κλη­ρη την Ευ­ρώ­πη είναι σχε­δόν μη­δε­νι­κή με τα κύ­μα­τα των προ­σφύ­γων καθώς εδώ και πολλά χρό­νια, οι αι­τί­ες, οι συν­θή­κες, οι πρω­τα­γω­νι­στές αλλά και οι δια­δρο­μές είναι τε­λεί­ως δια­φο­ρε­τι­κές.

Στην Ελ­λά­δα το φαι­νό­με­νο εντάσ­σε­ται, αν και έχει τις δικές του ιδιαι­τε­ρό­τη­τες, στο γε­νι­κό­τε­ρο «εμπό­ριο αν­θρώ­πων» (Trafficking on Human Beings). Σε καμία πε­ρί­πτω­ση δεν μπο­ρεί να συ­γκρι­θεί με το εμπό­ριο αν­θρώ­πων με σκοπό τη σε­ξουα­λι­κή εκ­με­τάλ­λευ­ση.

Ούτε βέ­βαια και με τη δομή που έχουν αυτές οι ομά­δες του διε­θνούς ορ­γα­νω­μέ­νου εγκλή­μα­τος. Αλλά με ακόμα πιο σφι­χτά χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά που τις κα­θι­στούν απρο­σπέ­λα­στες όπως οι οι­κο­γε­νεια­κοί δε­σμοί των εκ­με­ταλ­λευ­τών με τα θύ­μα­τα αλλά και οι σχέ­σεις εξάρ­τη­σης π.χ. των ανα­πή­ρων ή μη­τέ­ρων με βρέφη.

Ο τζί­ρος

Υπο­λο­γί­ζε­ται ότι στη συ­γκε­κρι­μέ­νη βιο­μη­χα­νία στην Ελ­λά­δα βρί­σκο­νται πε­ρί­που 50.000 άν­θρω­ποι. Νέοι, γυ­ναί­κες και άντρες, ενή­λι­κοι κι ανή­λι­κοι, αρ­τι­με­λείς ή όχι.

Ου­δείς από όσους ασχο­λού­νται με την πα­ρα­τή­ρη­ση και την κα­τα­γρα­φή του φαι­νο­μέ­νου μπο­ρεί να μι­λή­σει με βε­βαιό­τη­τες. Μόνο με προ­σεγ­γί­σεις.

Οπως λέει μια κοι­νω­νι­κή λει­τουρ­γός που ερ­γά­ζε­ται σε κοι­νω­νι­κή υπη­ρε­σία με­γά­λου δήμου της χώρας και έρ­χε­ται κα­θη­με­ρι­νά σε επαφή με τέ­τοιες πε­ρι­πτώ­σεις:

«Αν δε­χθού­με ότι οι μέ­τριοι υπο­λο­γι­σμοί φέ­ρουν 50.000 επαί­τες σε όλη τη χώρα να ελέγ­χο­νται από πε­ρί­που 200-250 τέ­τοια κυ­κλώ­μα­τα και τα ποσά που μα­ζεύ­ει κά­ποιος που βρί­σκε­ται σε ένα σχε­τι­κά καλό πόστο ξε­κι­νούν κατά μέσο όρο από τα 20 ευρώ την ημέρα, θα δια­πι­στώ­σου­με ότι ο τζί­ρος αυτής της βιο­μη­χα­νί­ας αγ­γί­ζει το 1.000.000 ευρώ την ημέρα… Το νού­με­ρο είναι τρο­μα­κτι­κό».

Ιστο­ρί­ες φρί­κης

Και συ­νε­χί­ζει: «Οι ιστο­ρί­ες που ακού­με αφε­νός βγαί­νουν με το τσι­γκέ­λι, αφε­τέ­ρου είναι και αυτές τρο­μα­κτι­κές. Προ και­ρού εί­χα­με την πε­ρί­πτω­ση ενός αν­θρώ­που που είχε χάσει το πόδι του από νάρκη στον πό­λε­μο της πρώην Γιου­γκο­σλα­βί­ας στις αρχές της δε­κα­ε­τί­ας του ’90.

Τώρα είναι πε­ρί­που 70 ετών. Κακήν κακώς μπό­ρε­σε να εξοι­κο­νο­μή­σει χρή­μα­τα και να αγο­ρά­σει ένα τε­χνη­τό πόδι. Η κα­τά­στα­ση όμως τον έφερε μαζί με άλ­λους στην Ελ­λά­δα όπου Βούλ­γα­ροι τον ανά­γκα­ζαν να ζη­τια­νεύ­ει.

Οσα κι αν μά­ζευε τα έδινε στους μα­φιό­ζους και του έδι­ναν πέντε ευρώ για να φάει. Από αυτά, του έπαιρ­ναν τα δύο για να τον αφή­νουν να κοι­μά­ται σε ένα ετοι­μόρ­ρο­πο στην Αχαρ­νών.

Επει­δή τους είχε απει­λή­σει ότι θα μι­λού­σε στην Αστυ­νο­μία, κάθε βράδυ μαζί με τις ει­σπρά­ξεις τού έπαιρ­ναν και το τε­χνη­τό πόδι για να μην μπο­ρεί να με­τα­κι­νη­θεί και του το έδι­ναν πίσω κάθε χα­ρά­μα­τα που τον φόρ­τω­ναν μαζί με τους άλ­λους σε μικρά βαν για να τους μοι­ρά­σουν στα διά­φο­ρα πόστα».

Λίγο καιρό μετά συ­νε­λή­φθη­σαν οι αρ­χη­γοί της συ­γκε­κρι­μέ­νης ομά­δας. Ηταν ένα ζευ­γά­ρι από τη Βουλ­γα­ρία που έκανε τη συ­γκε­κρι­μέ­νη δου­λειά πε­ρί­που 6-7 χρό­νια σε συ­νερ­γα­σία με άλ­λους συ­μπα­τριώ­τες τους.

Τα κα­θή­κο­ντα των συ­νερ­γών ήταν να ανα­ζη­τούν και να στρα­το­λο­γούν ανα­πή­ρους είτε εκ γε­νε­τής είτε από ατυ­χή­μα­τα ή συρ­ρά­ξεις, εμ­φύ­λιες και άλλες.

Με­τα­ξύ των πολ­λών άλλων απο­δει­κτι­κών στοι­χεί­ων που κα­τα­σχέ­θη­καν ήταν ση­μειω­μα­τά­ρια με εκα­το­ντά­δες ονο­μα­τε­πώ­νυ­μα και διευ­θύν­σεις καθώς και ένα σακ-βουα­γιάζ με πε­ρί­που 6.500 ευρώ.

Λίγο καιρό μετά τους συ­γκε­κρι­μέ­νους, ένας τούρ­κος επαί­της κί­νη­σε κά­ποιες υπο­ψί­ες στην Αμα­λί­ας, τον στα­μά­τη­σαν και βρή­καν στις τσέ­πες του 4.500 ευρώ. Λίγες ημέ­ρες αρ­γό­τε­ρα στην Μα­ρα­σλή ένας άλλος επαί­της από τη Βουλ­γα­ρία κυ­κλο­φο­ρού­σε με 1.700 ευρώ στις τσέ­πες.

Πώς γί­νε­ται η στρα­το­λό­γη­ση

Η στρα­το­λό­γη­ση ανά­πη­ρων αν­θρώ­πων με σκοπό τον εξα­να­γκα­σμό τους στην επαι­τεία είναι πολύ παλιό φαι­νό­με­νο σε πολ­λές ευ­ρω­παϊ­κές πρω­τεύ­ου­σες.

Στη δική μας πε­ριο­χή άρ­χι­σε να γι­γα­ντώ­νε­ται ήδη από τα τέλη της δε­κα­ε­τί­ας του ’90 με τους να­τοϊ­κούς βομ­βαρ­δι­σμούς στη Σερ­βία. Είχε προη­γη­θεί ο εμ­φύ­λιος πό­λε­μος στην πρώην Γιου­γκο­σλα­βία που προ­κά­λε­σε, δέκα χρό­νια πριν από τους βομ­βαρ­δι­σμούς του ΝΑΤΟ, τα πρώτα με­γά­λα κύ­μα­τα προ­σφύ­γων προς την Ελ­λά­δα.

Φυ­σι­κά, άνοι­ξε και την όρεξη στα κυ­κλώ­μα­τα του ορ­γα­νω­μέ­νου εγκλή­μα­τος, που εκ­με­ταλ­λεύ­τη­καν τις ορδές των σα­κα­τε­μέ­νων αν­θρώ­πων που άφη­ναν πίσω τους οι νάρ­κες, οι χει­ρο­βομ­βί­δες και οι βόμ­βες από αέρος.

Τα κύ­μα­τα των αν­θρώ­πων αυτών ενι­σχύ­θη­καν σε πολ­λές ευ­ρω­παϊ­κές πρω­τεύ­ου­σες, άρα και στην Ελ­λά­δα, και από τους δύο πο­λέ­μους στην Τσε­τσε­νία καθώς οι ρω­σι­κές επε­λά­σεις εξα­φά­νι­σαν κάθε ίχνος ζωής από πολ­λές πε­ριο­χές.

Στην Ελ­λά­δα, σύμ­φω­να με κα­τα­γρα­φές και ανα­φο­ρές των Αρχών, τα πε­ρισ­σό­τε­ρα κυ­κλώ­μα­τα που εμπο­ρεύ­ο­νται επαί­τες προ­έρ­χο­νται από τη Μολ­δα­βία, τη Βουλ­γα­ρία και τη Ρου­μα­νία.

Εθε­λο­ντι­κές αν­θρω­πι­στι­κές ορ­γα­νώ­σεις έχουν κα­τα­γρά­ψει ως αφε­τη­ρί­ες αρ­κε­τές πε­ριο­χές στα ελ­λη­νο­βουλ­γα­ρι­κά σύ­νο­ρα όπως το Ζλά­το­γκραντ, το Το­πό­λο­βο, το Μα­ντάν, το Κο­στέ­στι ή το Κάρ­τζα­λι.

Ολα αυτά τα ση­μεία είναι απο­λύ­τως εν­δει­κτι­κά καθώς η έντα­ξη αρ­κε­τών νέων χωρών στην ΕΕ έχει αλ­λά­ξει τους πα­ρα­δο­σια­κούς δρό­μους και έχει προ­σθέ­σει νέους «νό­μι­μους» δρό­μους.

«Οταν βλέ­πεις αν­θρώ­πους σε ανα­πη­ρι­κά κα­ρο­τσά­κια να πε­ρι­μέ­νουν με συ­νο­δούς στα αε­ρο­δρό­μια του Κι­σι­νά­ου ή του Βου­κου­ρε­στί­ου στη Ρου­μα­νία, δύ­σκο­λα θα πι­στέ­ψεις ότι ξε­κι­νούν για τα­ξί­δι ανα­ψυ­χής.

Πολ­λοί από αυ­τούς κα­τα­λή­γουν να ζουν σε απάν­θρω­πες συν­θή­κες, εί­κο­σι άν­θρω­ποι σε δια­με­ρί­σμα­τα ή υπό­γεια των 25 τ.μ.» ανα­φέ­ρει έλ­λη­νας πρώην αξιω­μα­τού­χος σε διε­θνή αστυ­νο­μι­κή υπη­ρε­σία.

Τα εμπό­δια

Και συ­νε­χί­ζει: «Το να προ­σπα­θή­σεις να ελέγ­ξεις το εμπό­ριο των επαι­τών από τα μα­φιό­ζι­κα κυ­κλώ­μα­τα που τους εκ­με­ταλ­λεύ­ο­νται είναι πιο δύ­σκο­λο ακόμα και από το να ελέγ­ξεις το sex trafficking.

Για τους εξής λό­γους: συ­νή­θως υπάρ­χει δυ­σκο­λία στη με­τα­κί­νη­ση. Η στρα­το­λό­γη­ση, η επι­τή­ρη­ση και ο έλεγ­χος είναι πιο στε­νοί καθώς υπάρ­χει σχέση εξάρ­τη­σης όπως το φα­γη­τό και η στέγη σε συν­δυα­σμό με τη σω­μα­τι­κή ανε­πάρ­κεια ή την αδυ­να­μία ανεύ­ρε­σης άλλης ερ­γα­σί­ας, λόγω π.χ. ενός βρέ­φους καθώς και την πολ­λές φορές συγ­γε­νι­κή σχέση που υπάρ­χει με­τα­ξύ εκ­με­ταλ­λευ­τών και εκ­με­ταλ­λευο­μέ­νων.

Είναι η λε­γό­με­νη “οι­κο­γε­νεια­κή επαι­τεία” που μοιά­ζει σαν μείγ­μα μα­φιό­ζι­κης ομά­δας και οι­κο­γε­νεια­κής επι­χεί­ρη­σης και για να διαρ­ρεύ­σουν πλη­ρο­φο­ρί­ες προς τις Αρχές θα πρέ­πει να σπά­σουν πολ­λοί κώ­δι­κες που υπα­γο­ρεύ­ουν οι δε­σμοί αί­μα­τος. Θα πρέ­πει να ξέ­ρε­τε ότι αυτοί οι δε­σμοί δεν πε­ριο­ρί­ζουν τη σκλη­ρό­τη­τα ή ακόμα και τη βαρ­βα­ρό­τη­τα που επι­δει­κνύ­ουν οι αρ­χη­γοί τέ­τοιων ομά­δων.

Πριν από με­ρι­κούς μήνες μας έφτα­σε μια πλη­ρο­φο­ρία που δεν κα­τορ­θώ­θη­κε να επα­λη­θευ­θεί ή όχι, ότι ένας ανά­πη­ρος χωρίς πόδι που ήθελε να ξε­φύ­γει από το πόστο της ζη­τια­νιάς έξω από έναν σταθ­μό του μετρό, κι­νη­το­ποί­η­σε κά­ποιους συ­μπα­τριώ­τες του από τη Βουλ­γα­ρία και κα­τόρ­θω­σε να βρει μια κα­θι­στι­κή χει­ρω­να­κτι­κή δου­λειά σε βιο­τε­χνία ενός άλλου συ­μπα­τριώ­τη τους πίσω από την Ομό­νοια.

Ηταν τόσο καλό το πόστο που είχε, αλλά και το γε­γο­νός ότι τον βοη­θού­σε και το καλό επί­πε­δο των ελ­λη­νι­κών του, που έβγα­ζε αρ­κε­τά χρή­μα­τα με 12-14 ώρες στο μετρό. Ο αρ­χη­γός δεν τον άφηνε να φύγει και όταν αυτός επι­χεί­ρη­σε να το απο­δρά­σει, του ακρω­τη­ρί­α­σε και το ένα χέρι για να μην μπο­ρεί να κάνει άλλη δου­λειά».

Πώς επι­κοι­νω­νούν

Πριν από λίγο καιρό στην αυ­στρια­κή πρω­τεύ­ου­σα, τη Βιέν­νη, εξαρ­θρώ­θη­κε μια με­γά­λη σπεί­ρα εκ­με­τάλ­λευ­σης επαι­τών, κυ­ρί­ως νε­α­ρών κο­ρι­τσιών.

Λίγες ημέ­ρες μετά, η αυ­στρια­κή αστυ­νο­μία έστει­λε ενη­μέ­ρω­ση σε κε­ντρι­κές ευ­ρω­παϊ­κές υπη­ρε­σί­ες ότι είχε απο­κα­λύ­ψει έναν νέο τρόπο επι­κοι­νω­νί­ας των επαι­τών με τους εκ­με­ταλ­λευ­τές, καθώς η φυ­σι­κή επι­τή­ρη­ση των πρώ­των από τους δεύ­τε­ρους είχε εξε­λι­χθεί σε εξαι­ρε­τι­κά επι­κίν­δυ­νη δια­δι­κα­σία.

Ετσι, τα κο­ρί­τσια που ζη­τιά­νευαν στους δρό­μους της Βιέν­νης, κάθε φορά που τέ­λειω­νε η «βάρ­διά» τους πή­γαι­ναν σε διά­φο­ρα Internet καφέ και άνοι­γαν νέα προ­φίλ στο facebook.

Μόλις γι­νό­ταν η ενερ­γο­ποί­η­ση έστελ­ναν μή­νυ­μα μέσω Messenger στους εκ­με­ταλ­λευ­τές τους για το ακρι­βές ση­μείο στο οποίο θα γι­νό­ταν η συ­νά­ντη­ση για την πα­ρά­δο­ση των χρη­μά­των.

Αμέ­σως μετά διέ­γρα­φαν το προ­φίλ και την επό­με­νη φορά άνοι­γαν άλλο για τον ίδιο λόγο, αφού είχαν εξα­φα­νί­σει τα προη­γού­με­να ίχνη.

Η πηγή μας είναι πε­ρισ­σό­τε­ρο από κα­τη­γο­ρη­μα­τι­κή: «Τα θύ­μα­τα από την εκ­με­τάλ­λευ­ση της επαι­τεί­ας, οι δρά­στες και οι συ­ντο­νι­στές απο­φεύ­γουν τις συ­νο­μι­λί­ες στα κι­νη­τά τη­λέ­φω­να και χρη­σι­μο­ποιούν πολ­λές μορ­φές δια­δι­κτυα­κής επι­κοι­νω­νί­ας, P2P (Peer to Peer) και social media.

Για πα­ρά­δειγ­μα εκτός από το facebook, χρη­σι­μο­ποιούν κατά κόρον το VKontakte (VK), τη ρω­σι­κή εκ­δο­χή του facebook, το Telegram, το σχε­τι­κά άγνω­στο στην Ελ­λά­δα Mampa και πολλά άλλα. Να ξέ­ρε­τε, οι μα­φιό­ζοι χρη­σι­μο­ποιούν όλες τις δυ­να­τό­τη­τες της τε­χνο­λο­γί­ας όπως ο υπό­λοι­πος κό­σμος: για όλες τις δου­λειές τους…».

Τα ΝΕΑ