Προτάσεις της Γραμματέως Νησιώτικης Πολιτικής των ΑΝΕΛ, Μ. Αγγέλου στο Σπίτι της Ευρώπης

Χαι­ρε­τι­σμό στην εσπε­ρίδα που διορ­γά­νωσε το Σπίτι της Ευρώπης στη Ρόδο με θέμα: “Ανα­ζη­τώ­ντας το δρόμο προς νέα μοντέλα του­ρι­στι­κής ανά­πτυ­ξης” έκανε η Γραμ­μα­τέας Νησιώ­τι­κης Πολι­τι­κής των Ανε­ξάρ­τη­των Ελλήνων, Μαρία Αγγέλου παρου­σιά­ζο­ντας το θέμα του βιώ­σι­μου και εναλ­λα­κτι­κού του­ρι­σμού. Ιδιαί­τερο ενδια­φέ­ρον είχε η πρόταση της για συνέρ­γειες (clusters)  στον του­ρι­σμό αλλά και η άποψη, ότι οι εναλ­λα­κτι­κές μορφές του­ρι­σμού θα μπο­ρού­σαν να είναι ο οδο­δεί­κτης για ένα rebranding του νησιού – έναν επα­να­προσ­διο­ρι­σμό του του­ρι­στι­κού προ­ϊ­ό­ντος που παρέχει – προ­στα­τεύ­ο­ντας το από τον κορεσμό, την άναρχη ανά­πτυξη και κάθε άλλη πιθανή συνέ­πεια του μέχρι σήμερα ακο­λου­θου­μέ­νου μοντέ­λου του μαζικού του­ρι­σμού.

Το κείμενο της ομιλίας έχει ως εξής:

Κύριε αντι­δή­μαρχε, Κύριε Καβου­κλή, Αγα­πη­τοί παρευ­ρι­σκό­με­νοι,

Χαι­ρε­τίζω κι εγώ με τη σειρά μου την εκδή­λωση. Το σπίτι της Ευρώπης χαρα­κτη­ρί­ζε­ται από το ενδια­φέ­ρον του για τον του­ρι­σμό και την ανά­πτυξη του κι αυτό το έχει απο­δεί­ξει από τις πολύ στο­χευ­μέ­νες και επι­τυ­χη­μέ­νες σχε­τι­κές εκδη­λώ­σεις που διορ­γα­νώ­νει και μάλιστα παρου­σιά­ζο­ντας κάθε φορά σύγ­χρο­νες οπτικές και πρα­κτι­κές, ενθαρ­ρύ­νο­ντας το κοινό των εκδη­λώ­σεων και την τοπική κοι­νω­νία να πει­ρα­μα­τι­στεί έξω και πέρα από τις κλα­σι­κές πρα­κτι­κές που μας περι­τρι­γυ­ρί­ζουν εδώ και δεκα­ε­τίες και γι’ αυτό αξίζουν εύσημα σε όλους τους συμ­με­τέ­χο­ντες.

Όσον αφόρα το σημε­ρινό θέμα, του βιώ­σι­μου και εναλ­λα­κτι­κού του­ρι­σμού, συμ­βαί­νει να το νιώθω κάτι παρα­πάνω από οικείο μια και έχω ασχο­λη­θεί σχεδόν απο­κλει­στικά με αυτό, κατά τη διάρ­κεια της παρα­μο­νής μου στο γραφείο της υπουρ­γού του­ρι­σμού κας Έλενας Κου­ντουρά τον χρόνο που μας πέρασε, ως υπεύ­θυνη εναλ­λα­κτι­κού του­ρι­σμού.

Ο εναλ­λα­κτι­κός του­ρι­σμός άνηκε πάντα στις προ­τε­ραιό­τη­τες του Υπουρ­γείου και γι’ αυτό προ­βλέ­πε­ται η ανα­βάθ­μιση του τμή­μα­τος του των εναλ­λα­κτι­κών μορφών του­ρι­σμού για την οργά­νωση και ανά­πτυξη του θεμα­τι­κού του­ρι­σμού, με βασι­κούς άξονες τον πολι­τι­στικό του­ρι­σμό, τον θρησκευτικό- προ­σκυ­νη­μα­τικό, τον ιατρικό και ιαμα­τικό, τον συνε­δριακό, τον θαλάσ­σιο του­ρι­σμό, δηλαδή της κρουα­ζιέ­ρας και του yachting, τον του­ρι­σμό υπαί­θρου, τη γαστρο­νο­μία, και τον αθλητικό- προ­πο­νη­τικό του­ρι­σμό, όπως έχει ήδη ανα­κοι­νω­θεί.

Πολλοί μελε­τη­τές της ελλη­νι­κής του­ρι­στι­κής βιο­μη­χα­νίας υπο­στη­ρί­ζουν την άποψη ότι η ανά­πτυξη του του­ρι­στι­κού κλάδου στην Ελλάδα και η προ­ώ­θηση των εναλ­λα­κτι­κών μορφών του­ρι­σμού συνι­στούν από τις λίγες δρα­στη­ριό­τη­τες που μπορούν να επι­τρέ­ψουν στην χώρα να ανα­πτυ­χθεί σε τοπικό, εθνικό, περι­φε­ρειακό και ευρω­παϊκό επίπεδο αντι­σταθ­μί­ζο­ντας τις αδυ­να­μίες, που αντι­με­τω­πί­ζει σε επίπεδο εξα­γω­γών.

Ο εναλ­λα­κτι­κός του­ρι­σμός , ορί­ζε­ται ως «το αντί­θετο του μαζικού, θεω­ρεί­ται ποιο­τι­κός, τοπικά σχε­δια­ζό­με­νος, ελεγ­χό­με­νος και εμπε­ριέ­χει αξίες». Η φιλο­σο­φία του εναλ­λα­κτι­κού του­ρι­σμού συνο­ψί­ζε­ται «στην ανα­ζή­τηση ποιό­τη­τας με την παράλ­ληλη δια­φύ­λαξη του περι­βάλ­λο­ντος, της τοπικής κουλ­τού­ρας και την ανά­πτυξη της τοπικής οικο­νο­μίας με απο­τέ­λε­σμα την δια­σφά­λιση θετικών κοι­νω­νι­κών αλλη­λε­πι­δρά­σεων μεταξύ των του­ρι­στών και των ντόπιων κατοί­κων».

Περι­λαμ­βά­νει το σύνολο των του­ρι­στι­κών υπη­ρε­σιών, οι οποίες δια­κρί­νο­νται ανάλογα με τις ιδιαί­τε­ρες ανάγκες, τις προ­τι­μή­σεις και τα κίνητρα των του­ρι­στών, απευ­θύ­νο­νται σε ένα εξει­δι­κευ­μένο κοινό, τηρούν τις αρχές της βιώ­σι­μης ανά­πτυ­ξης και συμ­βάλ­λουν στην άμβλυνση της επο­χι­κό­τη­τας της του­ρι­στι­κής ζήτησης και στην επι­μή­κυνση της του­ρι­στι­κής περιό­δου σε 12 μήνες το χρόνο. Αυτό, είναι φανερό ότι συμ­βάλ­λει καθο­ρι­στικά στην οικο­νο­μία των χωρών που τον υπο­στη­ρί­ζουν και έχουν την δυνα­τό­τητα να τον προ­ω­θή­σουν καθώς δημιουρ­γεί­ται μια σταθερή πηγή εσόδων και απα­σχό­λη­σης.

Άλλα βασικά χαρα­κτη­ρι­στικά του εναλ­λα­κτι­κού του­ρι­σμού είναι η ελεγ­χό­μενη ανά­πτυξη συγκε­κρι­μέ­νων περιο­χών, η ποι­κι­λία δρα­στη­ριο­τή­των που τον συνο­δεύ­ουν καθώς και η έμφαση που δίνεται στην από­κτηση γνώσης και νέων εμπει­ριών που σχε­τί­ζο­νται με τις τοπικές κουλ­τού­ρες και η ταυ­τό­χρονη δια­τή­ρηση των παρα­δο­σια­κών αξιών.

Με απλά λόγια η επι­χει­ρη­μα­τική αξιο­ποί­ηση εναλ­λα­κτι­κών μορφών του­ρι­σμού μπορεί να συμ­βάλ­λει στη δια­φο­ρο­ποί­ηση και στον εμπλου­τι­σμό του ελλη­νι­κού του­ρι­στι­κού προ­ϊ­ό­ντος με την ανά­δειξη και του­ρι­στική αξιο­ποί­ηση του φυσικού και πολι­τι­σμι­κού απο­θέ­μα­τος.

Πόσο μάλλον όταν η περί­πτωση την οποία εξε­τά­ζουμε είναι η Ρόδος. Το νησί μας απο­τε­λεί έναν πραγ­μα­τικό παρά­δεισο. Μπορεί κανείς να εμπνευ­στεί από κάθε του γωνιά. Μας προ­σφέ­ρει ευκαι­ρίες για την ανά­πτυξη σχεδόν κάθε μορφής εναλ­λα­κτι­κού του­ρι­σμού. Κι αυτό δεν πρέπει να το παρα­βλέ­ψουμε. Προ­σω­πική μου άποψη είναι ότι αν θέλουμε ο τόπος μας να επα­νέλ­θει σε οικο­νο­μικά επίπεδα πρό­τε­ρων χρόνων τότε στα­διακά θα πρέπει να στο­χεύ­σουμε σε κοινά στόχους (target groups) πιο εξει­δι­κευ­μένα (περι­πα­τη­τές, ΑΜΕΑ, ασθε­νείς κα), που συνήθως έχουν την ανάγκη νέων προ­ο­ρι­σμών που καλύ­πτουν τις ιδιαί­τε­ρες ανάγκες τους, ανήκουν σε υψη­λό­τε­ρες εισο­δη­μα­τι­κές τάξεις και κυρίως επη­ρε­ά­ζο­νται σε πολύ μικρό­τερο βαθμό από τους αστάθ­μη­τους παρά­γο­ντες που μπορεί να προ­κύ­ψουν κατά την διάρ­κεια μιας του­ρι­στι­κής περιό­δου.

Εξάλλου μην ξεχνάτε ότι αυτή η μικρής κλί­μα­κας ανά­πτυξη εμπλέ­κει ενεργά συνήθως και τις τοπικές κοι­νω­νίες – χαρα­κτη­ρι­στικό παρά­δειγμα είναι η πρα­κτική της ΚΟΙΝΣΕΠ, Paths of Greece και η δουλειά της ανά την Ελλάδα στον περι­πα­τη­τικό του­ρι­σμό – κάνο­ντας τες συμ­μέ­το­χους της όλης προ­σπά­θειας, αμβλύ­νο­ντας τους αντα­γω­νι­σμούς, τις αντι­πα­ρα­θέ­σεις και τελικά τις πιθα­νό­τη­τες αδρα­νο­ποί­η­σης επι­χει­ρη­μα­τιών ή / και της τοπικής αυτο­διοί­κη­σης. Θα μπο­ρούσε εξάλλου η εν λόγω προ­σπά­θεια να γίνει μια καλή αφορμή για περισ­σό­τερη συνέρ­γεια. Όπως λέγαμε προχθές, την πρώτη ημέρα αυτής της σειράς εκδη­λώ­σεων, η χώρα μας δεν μπορεί να αντε­πε­ξέλ­θει μόνη εκτός των διεθνών οργα­νι­σμών σε μια παγκο­σμιο­ποι­η­μένη κοι­νω­νία και συμ­φω­νούμε όλοι σε αυτό. Αντί­στοιχα λοιπόν στο νησί μας, που απο­τε­λεί μια μικρο­γρα­φία της μεγα­λύ­τε­ρης εικόνας πως θεω­ρούμε αυτο­νό­ητο ότι μπορεί ο κάθε επι­χει­ρη­μα­τίας να επι­βιώ­σει μόνος μπροστά στις συνέ­πειες της παγκο­σμιο­ποι­η­μέ­νης οικο­νο­μίας; Η λύση είναι λοιπόν οι συνέρ­γειες. Τα clusters. Η συνερ­γα­σία μεταξύ μας – κι αυτό κύριε Καβου­κλή θα μπο­ρούσε να είναι το θέμα επό­με­νης εσπε­ρί­δας – μόνο αν ξεπε­ρά­σουμε το ταμπού της συνερ­γα­σίας, μόνο αν στα­μα­τή­σουμε να βλέ­πουμε την ευη­με­ρία εγω­κε­ντρικά ή με μικρο­πο­λι­τι­κούς όρους, μόνο τότε θεωρώ πως θα έχουμε την δυνα­τό­τητα επι­βί­ω­σης και επι­πλέον εξέ­λι­ξης.

Κυρίες και κύριοι συνο­ψί­ζο­ντας o βιώ­σι­μος του­ρι­σμός, τεχνικά, είναι η κοινή συνι­στά­μενη του πρά­σι­νου του­ρι­σμού και του οικο­νο­μικά βιώ­σι­μου του­ρι­σμού και οδηγεί στην βελ­τί­ωση της οικο­νο­μι­κής απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τη­τας αλλά και της περι­βαλ­λο­ντι­κής προ­στα­σίας. Οι εναλ­λα­κτι­κές μορφές του­ρι­σμού είναι βιώ­σι­μος του­ρι­σμός κι αν κι εμείς τους αντι­με­τω­πί­ζουμε ως τεχνι­κούς όρους και ζητού­μενα θα έπρεπε να είναι τα δεδο­μένα. Έτσι θα έπρεπε να είναι η ισόρ­ροπη του­ρι­στική ανά­πτυξη. Απο­τε­λούν εξάλλου μονό­δρομο για την ενί­σχυση ενός του­ρι­στι­κού προ­ο­ρι­σμού που θέλει να είναι ελκυ­στι­κός και κερ­δο­φό­ρος σύμφωνα με τα σύγ­χρονα πρότυπα. Η κατεύ­θυνση αυτή θα μπο­ρούσε να είναι ο οδο­δεί­κτης για ένα rebranding του νησιού – έναν επα­να­προσ­διο­ρι­σμό του του­ρι­στι­κού προ­ϊ­ό­ντος που παρέχει – προ­στα­τεύ­ο­ντας το από τον κορεσμό, την άναρχη ανά­πτυξη και κάθε άλλη πιθανή συνέ­πεια του μέχρι σήμερα ακο­λου­θου­μέ­νου μοντέ­λου του μαζικού του­ρι­σμού.

Σας ευχα­ρι­στώ για την προσοχή σας