Σύγχρονη γενοκτονία στον ίλιγγο της ασφάλτου

ης Μαρίας Μόσχου

Η «γενο­κτο­νία» που συντε­λεί­ται κάθε μέρα στους ελλη­νι­κούς δρόμους ανα­δει­κνύει το μεγα­λείο της έλλει­ψης οδη­γι­κής παι­δείας που χαρα­κτη­ρί­ζει την κοι­νω­νία μας. Επι­μέ­νουμε να μιλάμε στο κινητό, να περνάμε τους ερυ­θρούς σημα­το­δό­τες, να βρί­ζουμε και να μουν­τζώ­νουμε, να πίνουμε και να οδη­γούμε αλλά και να ανα­πτύσ­σουμε μεγάλες ταχύ­τη­τες για… «μαγκιά».

Απο­τέ­λε­σμα μέσα στον τελευ­ταίο χρόνο (από Φεβρουά­ριο 2016 έως Φεβρουά­ριο 2017) να έχουμε 1.600 νεκρούς και 20.000 τραυ­μα­τίες. Το 40% του κόστους στην υγεία προ­έρ­χε­ται από τα τροχαία.

Στοι­χεία «φωτιά»

11.439 οδικά τροχαία ατυ­χή­ματα σημειώ­θη­καν το 2016, ενώ οι νεκροί έφτασαν τους 807. Η ΕΛ ΣΤΑΤ ανα­κοί­νωσε τα προ­σω­ρινά στοι­χεία για τα οδικά τροχαία ατυ­χή­ματα για το διά­στημα Ιανουα­ρίου – Δεκεμ­βρίου 2016, από τα οποία προ­κύ­πτει μηδε­νική αλλαγή στον αριθμό των ατυ­χη­μά­των και οριακή αύξηση στον αριθμό των νεκρών.

Ειδι­κό­τερα, το 2016 σημειώ­θη­καν 11.439 οδικά ατυ­χή­ματα, έναντι 11.440 το 2015 και 11.690 το 2014. Αντί­στοιχα, οι νεκροί έφτασαν το 2016 τους 807, το 2015 τους 793 και το 2014 τους 795. Τόσο σε αριθμό τρο­χαίων, όσο και νεκρών δεν παρα­τη­ρεί­ται βελ­τί­ωση τα τελευ­ταία χρόνια, κάτι το οποίο είναι ανη­συ­χη­τικό.

Τα πιο πολλά τροχαία ατυ­χή­ματα συμ­βαί­νουν σε κατοι­κη­μέ­νες περιο­χές με ταχύ­τη­τες κάτω από 45 χλμ. την ώρα, ενώ τα περισ­σό­τερα θύματα που αφήνουν την τελευ­ταία τους πνοή στην άσφαλτο, είναι κάτω των 30 ετών.

Τα τροχαία συμ­βά­ντα απο­τε­λούν την πρώτη αιτία θανάτου για τους νέους από 15 έως 29 ετών, τη δεύτερη αιτία θανάτου για τις ηλικίες 5 έως 14 και την τρίτη για τις ηλικίες 30 έως 44 ετών. Μάλιστα, τα ατυ­χή­ματα που χαρα­κτη­ρί­ζο­νται «σοβαρά» και «θανα­τη­φόρα» αυξή­θη­καν κατά 3,8% και 8,3% αντί­στοιχα, ενώ αντι­θέ­τως τα «ελαφρά» μειώ­θη­καν κατά 10,9%.

Στα 60 τελευ­ταία χρόνια με το αυτο­κί­νητο έχασαν τη ζωή τους 140.000 άνθρω­ποι, ενώ 350.000 έμειναν ανά­πη­ροι.

Oι αιτίες

Η κυριό­τερη αιτία των τρο­χαίων είναι η αμέλεια των οδηγών. Η από­σπαση προ­σο­χής του οδηγού από αιτίες όπως είναι η χρήση του κινητού τηλε­φώ­νου, η υπερ­βο­λική ταχύ­τητα και η κατα­νά­λωση αλκοόλ, είναι οι συνη­θέ­στε­ροι παρά­γο­ντες που ενο­χο­ποιού­νται για την πρό­κληση των τρο­χαίων. Είναι ακόμη χαρα­κτη­ρι­στικό, ότι τα τροχαία απο­τε­λούν την πρώτη αιτία θανάτου σε ηλικίες 19-39 ετών και το 50% αυτών οφεί­λε­ται στην κατα­νά­λωση αλκοόλ και άλλων ουσιών.

Με βάση τα στοι­χεία της Ελλη­νι­κής Αστυ­νο­μίας για το 2015, το 45,2% των επι­κίν­δυ­νων παρα­βά­σεων αφο­ρού­σαν την υπερ­βο­λική ταχύ­τητα, το 7,8% μη χρήση κράνους, το 7,7% μη χρήση ζώνης ασφα­λείας και το 7,6% μέθη, γεγονός που δείχνει τη συμπε­ρι­φορά των Ελλήνων οδηγών.

Όσον αφορά στις ηλικίες των θυμάτων από τροχαία δυστυ­χή­ματα σε όλη τη χώρα, σύμφωνα με τα στοι­χεία της Τρο­χαίας για το 2015, οπότε έχασαν τη ζωή τους συνο­λικά 789 άτομα, οι περισ­σό­τε­ροι ήταν μεγα­λύ­τε­ροι των 55 ετών σε 291 περι­στα­τικά. Ακο­λου­θούν οι ηλικίες 26-35 ετών σε 126 περι­στα­τικά, 36-45 ετών σε 122 περι­στα­τικά, 18-25 ετών σε 117 περι­στα­τικά, 46-55 ετών σε 108 περι­στα­τικά και 0-17 ετών σε 25 περι­στα­τικά.

Από τα 739 τροχαία που συνέ­βη­σαν το 2015, τα 265 αφορούν σε σύγκρουση, τα 248 σε εκτροπή, τα 129 σε παρά­συρση πεζού, τα 74 σε πρό­σκρουση, τα 19 σε ανα­τροπή και τα 4 σε πτώση από όχημα.

Η θέση μας στην Ευρώπη

Τα υψηλά ποσοστά θανα­τη­φό­ρων τρο­χαίων σε σχέση με τον ευρω­παϊκό μέσο όρο, αλλά και οι ώρες που «τρώνε» οι Έλληνες οδηγοί σε μπο­τι­λιά­ρι­σμα στους δρόμους, είναι μερικοί από τους λόγους για τους οποίους η Ελλάδα κατα­τάσ­σε­ται τρίτη από το τέλος στον πίνακα απο­τε­λε­σμά­των της Ε.Ε. για τις μετα­φο­ρές το 2016.

Στον πίνακα απο­τε­λε­σμά­των της Ε.Ε. για τις μετα­φο­ρές, που δημο­σί­ευσε η Ευρω­παϊκή Επι­τροπή, συγκρί­νο­νται οι επι­δό­σεις των κρατών μελών σε 30 κατη­γο­ρίες που καλύ­πτουν όλες τις πτυχές των μετα­φο­ρών. Οι Κάτω Χώρες βρί­σκο­νται στην κορυφή του πίνακα απο­τε­λε­σμά­των για τρίτη χρονιά και ακο­λου­θούν η Σουηδία, η Γερ­μα­νία και η Αυστρία. Οι χώρες αυτές έχουν δια­φο­ρε­τικά πλε­ο­νε­κτή­ματα, όλες όμως δια­θέ­τουν σταθερό πλαίσιο για τις επεν­δύ­σεις, καλή βαθ­μο­λο­γία στην ασφά­λεια των μετα­φο­ρών και έχουν ικα­νο­ποι­η­τικά απο­τε­λέ­σματα στην εφαρ­μογή του δικαίου της Ε.Ε. Αντί­θετα, στις τελευ­ταίες θέσεις του πίνακα βρί­σκο­νται η Ρου­μα­νία, η Ουγ­γα­ρία, η Ελλάδα και η Βουλ­γα­ρία. Ειδι­κό­τερα για την Ελλάδα, η έκθεση της Επι­τρο­πής ανα­φέ­ρει σχετικά με την ασφά­λεια στους δρόμους, τα εξής:«‘Η Ελλάδα έχει βελ­τιώ­σει σημα­ντικά την οδική ασφά­λεια από το 2010 και μετά. Ωστόσο, ο αριθμός των θανα­τη­φό­ρων τρο­χαίων παρα­μέ­νει σημα­ντικά υψη­λό­τε­ρος από τον ευρω­παϊκό μέσο όρο: 74 ανά ένα εκα­τομ­μύ­ριο κατοί­κων, έναντι 52 στην ΕΕ»

Σύμφωνα με τα στοι­χεία της Επι­τρο­πής, η Ελλάδα ανήκει στην ομάδα των χωρών (μαζί με τη Βουλ­γα­ρία, τη Ρου­μα­νία, τη Λετονία και τη Λιθουα­νία), οι οποίες έχουν σημειώ­σει πρόοδο, αλλά τα στοι­χεία των θανα­τη­φό­ρων τρο­χαίων εξα­κο­λου­θούν να είναι πολύ υψη­λό­τερα από τον μέσο όρο της ΕΕ.

Τα τροχαία στην Ε.Ε.

Πέρυσι, 26.000 άνθρω­ποι έχασαν τη ζωή τους στους δρόμους της Ε.Ε., δηλαδή 5.500 λιγό­τε­ροι από το 2010. Δεν σημειώ­θηκε, ωστόσο, καμιά βελ­τί­ωση σε επίπεδο ΕΕ σε σύγκριση με το 2014. Επι­πλέον, η Επι­τροπή εκτιμά ότι τραυ­μα­τί­στη­καν σοβαρά στους δρόμους της ΕΕ 135.000 άτομα, εκ των οποίων οι περισ­σό­τε­ροι είναι οι λεγό­με­νοι «ευά­λω­τοι χρήστες» (πεζοί, ποδη­λά­τες κ.λπ.). Το κοι­νω­νικό κόστος (απο­κα­τά­σταση, υγειο­νο­μική περί­θαλψη, υλικές ζημίες, κ.λπ.) των θανάτων και τραυ­μα­τι­σμών από τροχαία εκτι­μά­ται σε του­λά­χι­στον 100 δισ. ευρώ.

Προ­κει­μέ­νου να επι­τευ­χθεί ο στρα­τη­γι­κός στόχος της Ε.Ε. για μείωση στο μισό του αριθμού των θανάτων από τροχαία δυστυ­χή­ματα από το 2010 έως το 2020, απαι­τού­νται πρό­σθε­τες ενέρ­γειες. Τα κράτη-μέλη είναι οι βασικοί συντε­λε­στές, δεδο­μέ­νου ότι τα περισ­σό­τερα μέτρα λαμ­βά­νο­νται σε καθη­με­ρινή βάση σε εθνικό και τοπικό επίπεδο: Επιβολή κανόνων οδικής κυκλο­φο­ρίας, ανά­πτυξη και συντή­ρηση των υπο­δο­μών, αλλά και εκστρα­τείες ενη­μέ­ρω­σης και ευαι­σθη­το­ποί­η­σης.

Επίσης, επι­ση­μαί­νε­ται ότι η τεχνο­λο­γική πρόοδος της τελευ­ταίας δεκα­ε­τίας έχει βελ­τιώ­σει σημα­ντικά την ασφά­λεια των οχη­μά­των.

Σποτ της Αστυ­νο­μίας

Τα στοι­χεία που δίνει στη δημο­σιό­τητα η Ελλη­νική Αστυ­νο­μία είναι σοκα­ρι­στικά. Σε μια χρονική συγκυ­ρία, λοιπόν, που δεν είναι… τυχαία, η Ελλη­νική Αστυ­νο­μία δημο­σί­ευσε την Τρίτη ένα και­νού­ριο σποτ στον κανάλι της στο YouTube, παρου­σιά­ζο­ντας τη σκληρή πραγ­μα­τι­κό­τητα της (κάκι­στης) οδη­γι­κής συμπε­ρι­φο­ράς των Ελλήνων οδηγών στους δρόμους της χώρας.

Το βίντεο διαρκεί μόλις 21 δευ­τε­ρό­λε­πτα, μέσα στα οποία όμως «χωράνε» 4.231 ψυχές. Τόσοι είναι οι άνθρω­ποι που έχασαν τη ζωή τους σε τροχαία μόνο την τελευ­ταία πεντα­ε­τία.

Την ίδια περίοδο, 58.000 είναι οι άνθρω­ποι που τραυ­μα­τί­στη­καν στην άσφαλτο… «Μη μένεις άλλο θεατής… Ρίξε αυλαία στο δράμα αυτό», είναι το μήνυμα με το οποίο κατα­λή­γει το σποτ.

Το προφίλ του Ελληνα οδηγού

Βρίζουν, φωνά­ζουν και … «σερ­φά­ρουν» ή μιλούν στο κινητό τους την ώρα που οδηγούν! Αυτό είναι το προφίλ του Ελληνα οδηγού όπως προ­κύ­πτει από τα απο­τε­λέ­σματα του ευρω­βα­ρό­με­τρου υπεύ­θυ­νης οδή­γη­σης για το 2016. Βάσει του ευρω­βα­ρό­με­τρου αυτού οι Ελληνες κατα­τάσ­σο­νται στην πρώτη θέση επι­κίν­δυ­νης οδή­γη­σης ανα­φο­ρικά με τη χρήση συν­δε­δε­μέ­νων συσκευών.

Σύμφωνα με τα στοι­χεία, το 85% των ερω­τη­θέ­ντων δήλωσε ότι έχει φοβηθεί επι­θε­τική συμπε­ρι­φορά άλλου οδηγού, ενώ το 70% πως έχει βρίσει άλλον οδηγό. Οι τέσ­σε­ρις στους δέκα παρα­δέ­χτη­καν ότι έχουν ακο­λου­θή­σει όχημα κρα­τώ­ντας μικρή από­σταση, ενώ το 26% δεν έκρυψε ότι έχει κατέβει από το όχημά του προ­κει­μέ­νου να … «λύσει» τη διένεξη με άλλον οδηγό. Βάσει των απο­τε­λε­σμά­των της έρευνας που έγινε σε δείγμα περίπου 14.000 οδηγών από ένδεκα χώρες, οι Ελληνες δήλωσαν αγχω­μέ­νοι σε ποσοστό 16%, ενώ η πλειο­νό­τητα των οδηγών είπε ότι είναι προ­σε­κτι­κοί (79%) και ήρεμοι (42%).

Ζαν Τοντ: Πραγ­μα­τική παν­δη­μία

Τα τροχαία δυστυ­χή­ματα είναι μια πραγ­μα­τική «παν­δη­μία», ανέφερε πρό­σφατα ο ειδικός απε­σταλ­μέ­νος του γενικού γραμ­μα­τέα του ΟΗΕ για την οδική ασφά­λεια, Ζαν Τοντ, κατά την παρου­σί­αση των συμπε­ρα­σμά­των του Διε­θνούς Φεστι­βάλ Κινη­μα­το­γρά­φου για την οδική ασφά­λεια.

«Πρέπει να πολε­μή­σουμε ενα­ντίον αυτής της παν­δη­μίας όπως σωστά έγινε για την αντι­με­τώ­πιση του ιού HIV, της ελο­νο­σίας, της φυμα­τί­ω­σης» δήλωσε ο Τοντ. Καθη­με­ρινά, περίπου 3.500 άνθρω­ποι αφήνουν την τελευ­ταία τους πνοή στην άσφαλτο, ήτοι το ισο­δύ­ναμο με 10 αερο­σκάφη Jumbo, σύμφωνα με τον ειδικό απε­σταλ­μένο του ΟΗΕ. Κάθε χρόνο 1,25 εκα­τομ­μύ­ρια άνθρω­ποι σκο­τώ­νο­νται σε ολό­κληρο τον κόσμο σε τροχαία δυστυ­χή­ματα. Επι­πλέον, τα τροχαία δυστυ­χή­ματα «είναι η βασική αιτία θανάτου στις ηλικίες 15 και 29 ετών» υπεν­θύ­μισε η ηθο­ποιός από τη Μαλαι­σία Μισέλ Γιεόχ. «Αυτό είναι απα­ρά­δε­κτο».

Ο Ζαν Τοντ τόνισε ότι πολλές χώρες δεν κατα­βάλ­λουν αρκετές προ­σπά­θειες στη μάχη ενα­ντίον αυτής της μάστι­γας, ακόμα κι αν έχουν ανα­κα­λυ­φθεί τα «εμβόλια»: «η εκπαί­δευση, ο σεβα­σμός των νόμων, το οδικό δίκτυο».

Ημε­ρο­μη­νία