ΤτΕ: Το πλαστικό χρήμα αύξησε τα έσοδα από ΦΠΑ

Χο­ρή­γη­ση κι­νή­τρων για πε­ραι­τέ­ρω διεύ­ρυν­ση της χρή­σης του πλα­στι­κού χρή­μα­τος και επα­να­φο­ρά των φο­ρο­λο­γι­κών συ­ντε­λε­στών ΦΠΑ σε χα­μη­λό­τε­ρα επί­πε­δα, προ­κρί­νει η ΤτΕ στην Εν­διά­με­ση Έκ­θε­ση για τη Νο­μι­σμα­τι­κή Πο­λι­τι­κή 2016.

Όπως εκτι­μά η ΤτΕ, η ση­μα­ντι­κή αύ­ξη­ση στη χρήση καρ­τών πλη­ρω­μής μετά την επι­βο­λή πε­ριο­ρι­σμών στην ανά­λη­ψη με­τρη­τών τον Ιού­λιο του 2015 επι­δρά θε­τι­κά στην πο­ρεία των εσό­δων από ΦΠΑ, βελ­τιώ­νο­ντας την ει­σπρα­ξι­μό­τη­τά του. Αντι­θέ­τως, οι πρό­σφα­τες αυ­ξή­σεις των συ­ντε­λε­στών εκτι­μά­ται ότι ασκούν αρ­νη­τι­κή επί­δρα­ση στα έσοδα ΦΠΑ.

Η επι­βο­λή πε­ριο­ρι­σμών στην ανά­λη­ψη με­τρη­τών τον Ιού­λιο του 2015 συ­νο­δεύ­θη­κε από ρα­γδαία αύ­ξη­ση στη χρήση πι­στω­τι­κών και χρε­ω­στι­κών καρ­τών. Κατά το δεύ­τε­ρο εξά­μη­νο του 2015 το με­ρί­διο της ιδιω­τι­κής κα­τα­να­λω­τι­κής δα­πά­νης που πραγ­μα­το­ποι­ή­θη­κε μέσω πλα­στι­κού χρή­μα­τος δι­πλα­σιά­στη­κε σε σχέση με το αντί­στοι­χο εξά­μη­νο του 2014 και ανήλ­θε σε 9,4%, την υψη­λό­τε­ρη τιμή που είχε κα­τα­γρα­φεί ιστο­ρι­κά. Εν­δει­κτι­κά ανα­φέ­ρε­ται ότι η αμέ­σως προη­γού­με­νη υψη­λό­τε­ρη τιμή ήταν 5,4% το 2007. Η αυ­ξα­νό­με­νη χρήση πλα­στι­κού χρή­μα­τος συ­νε­χί­στη­κε και το 2016 και ανήλ­θε κατά το πρώτο εξά­μη­νο στο 11,1% της ιδιω­τι­κής κα­τα­νά­λω­σης.

Πα­ράλ­λη­λα, από το γ’ τρί­μη­νο του 2015 και έπει­τα πα­ρα­τη­ρεί­ται μια απο­σύν­δε­ση των εσό­δων ΦΠΑ τόσο από την εξέ­λι­ξη της φο­ρο­λο­γι­κής βάσης, όσο και από τη δια­μόρ­φω­ση των φο­ρο­λο­γι­κών συ­ντε­λε­στών. Κατά το δ’ τρί­μη­νο του 2015 και τα δύο πρώτα τρί­μη­να του 2016 τα έσοδα ΦΠΑ αυ­ξή­θη­καν θε­α­μα­τι­κά σε ετή­σια βάση κατά 8,5%, 18,0% και 15,9% αντί­στοι­χα.

Η πα­ρα­τη­ρού­με­νη αύ­ξη­ση των εσό­δων ΦΠΑ βρί­σκε­ται σε έντο­νη αντί­θε­ση με την ετή­σια συρ­ρί­κνω­ση της φο­ρο­λο­γι­κής βάσης στις αντί­στοι­χες πε­ριό­δους κατά 0,5%, 2,5% και 0,8%, ενώ η σύν­θε­ση της φο­ρο­λο­γι­κής βάσης ―όπως αυτή απο­τυ­πώ­νε­ται από το με­ρί­διο των διαρ­κών αγα­θών στην κα­τα­νά­λω­ση των νοι­κο­κυ­ριών― πα­ρέ­μει­νε ου­σια­στι­κά αμε­τά­βλη­τη σε ετή­σια βάση.

Οι πα­ρα­πά­νω ση­μα­ντι­κές αυ­ξή­σεις στα έσοδα ΦΠΑ ση­μειώ­θη­καν ενώ ο βα­σι­κός συ­ντε­λε­στής ΦΠΑ πα­ρέ­με­νε αμε­τά­βλη­τος μέχρι τον Ιού­νιο του 2016, ο δε με­σο­σταθ­μι­κός συ­ντε­λε­στής εκτι­μά­ται ότι αυ­ξή­θη­κε κατά πε­ρί­που 1 πο­σο­στιαία μο­νά­δα, ως απο­τέ­λε­σμα της κα­τάρ­γη­σης μιας σει­ράς εξαι­ρέ­σε­ων από το βα­σι­κό συ­ντε­λε­στή. Συ­νε­πώς, η έντο­να αυ­ξη­τι­κή πο­ρεία των εσό­δων ΦΠΑ από το τέλος του 2015 υπο­δη­λώ­νει τη θε­τι­κή επί­δρα­ση πα­ρα­γό­ντων άλλων από τη φο­ρο­λο­γι­κή βάση και τους φο­ρο­λο­γι­κούς συ­ντε­λε­στές, επι­ση­μαί­νει η ΤτΕ.

Στο βαθμό που η φο­ρο­δια­φυ­γή και η πα­ρα­οι­κο­νο­μία ευ­νο­ού­νται από τη χρήση με­τρη­τών, η επι­βο­λή πε­ριο­ρι­σμών στην ανά­λη­ψη με­τρη­τών και η επα­κό­λου­θη αύ­ξη­ση της χρή­σης πι­στω­τι­κών και χρε­ω­στι­κών καρ­τών εν­δέ­χε­ται να έχουν πε­ριο­ρί­σει το πε­ρι­θώ­ριο της φο­ρο­δια­φυ­γής, βελ­τιώ­νο­ντας την ει­σπρα­ξι­μό­τη­τα του ΦΠΑ. Η υπό­θε­ση αυτή της ΤτΕ συ­νά­δει με την αρ­νη­τι­κή συ­σχέ­τι­ση που έχει πα­ρα­τη­ρη­θεί με­τα­ξύ της πα­ρα­οι­κο­νο­μί­ας και της κατά κε­φα­λήν χρή­σης ηλε­κτρο­νι­κών πλη­ρω­μών.

Όπως επι­ση­μαί­νε­ται στην Έκ­θε­ση, η εμπει­ρι­κή διε­ρεύ­νη­ση της σχέ­σης με­τα­ξύ πλα­στι­κού χρή­μα­τος και εσό­δων ΦΠΑ με τη χρήση υπο­δειγ­μά­των στα­θε­ρών πα­ρα­μέ­τρων (VAR, VECM) κα­τα­δει­κνύ­ει ότι μια αύ­ξη­ση στο με­ρί­διο της ιδιω­τι­κής κα­τα­να­λω­τι­κής δα­πά­νης που πραγ­μα­το­ποιεί­ται μέσω πλα­στι­κού χρή­μα­τος κατά 1 πο­σο­στιαία μο­νά­δα, οδη­γεί σε αύ­ξη­ση των εσό­δων ΦΠΑ κατά πε­ρί­που 1% το πρώτο έτος, η οποία μα­κρο­πρό­θε­σμα μπο­ρεί να ανέλ­θει έως πε­ρί­που 6%. Επι­πλέ­ον, εκτι­μά­ται μα­κρο­πρό­θε­σμη βελ­τί­ω­ση της ει­σπρα­ξι­μό­τη­τας κατά πε­ρί­που 0,4%-1,7%.

Με βάση τις πα­ρα­πά­νω εκτι­μή­σεις, η αύ­ξη­ση της χρή­σης πλα­στι­κού χρή­μα­τος που πα­ρα­τη­ρή­θη­κε το γ’ τρί­μη­νο του 2015 δι­καιο­λο­γεί αύ­ξη­ση των εσό­δων ΦΠΑ κατά πε­ρί­που 0,6-0,9 δισεκ. ευρώ έως και το β’ τρί­μη­νο του 2016. Επι­πρό­σθε­τα, με τη χρήση υπο­δειγ­μά­των χρο­νι­κά με­τα­βαλ­λό­με­νων πα­ρα­μέ­τρων (TVP) εκτι­μά­ται ότι η αύ­ξη­ση της χρή­σης καρ­τών πλη­ρω­μής επι­δρά αυ­ξη­τι­κά στην ελα­στι­κό­τη­τα των εσό­δων ΦΠΑ ως προς τη φο­ρο­λο­γι­κή βάση. Συ­νε­πώς, η αυ­ξη­μέ­νη χρήση πλα­στι­κού χρή­μα­τος τεί­νει να ενι­σχύ­ει τη θε­τι­κή επί­δρα­ση στα έσοδα ΦΠΑ από την προσ­δο­κώ­με­νη ανά­καμ­ψη της οι­κο­νο­μι­κής δρα­στη­ριό­τη­τας.

Η χρήση πλα­στι­κού χρή­μα­τος τεί­νει επί­σης να αυ­ξά­νει και την ελα­στι­κό­τη­τα των εσό­δων ως προς τους φο­ρο­λο­γι­κούς συ­ντε­λε­στές, η οποία όμως εκτι­μά­ται ότι πα­ρα­μέ­νει αρ­νη­τι­κή. Η εκτί­μη­ση αυτή κα­τα­δει­κνύ­ει ότι τόσο ο βα­σι­κός όσο και ο με­σο­σταθ­μι­κός συ­ντε­λε­στής ΦΠΑ έχουν πε­ριέλ­θει στο φθί­νον τμήμα της κα­μπύ­λης Laffer7 και συ­νε­πώς η επα­να­φο­ρά τους σε χα­μη­λό­τε­ρα επί­πε­δα θα ασκού­σε θε­τι­κή επί­δρα­ση στα φο­ρο­λο­γι­κά έσοδα.

Προ­κει­μέ­νου να δια­σφα­λι­στεί η δια­τή­ρη­ση, αλλά και η πε­ραι­τέ­ρω διεύ­ρυν­ση, της χρή­σης πλα­στι­κού χρή­μα­τος και μετά την άρση των πε­ριο­ρι­σμών στην ανά­λη­ψη με­τρη­τών, κρί­νε­ται σκό­πι­μη η θέ­σπι­ση ισχυ­ρών κι­νή­τρων.

Αντλώ­ντας πα­ρα­δείγ­μα­τα από διε­θνείς βέλ­τι­στες πρα­κτι­κές, αυτά τα κί­νη­τρα μπο­ρούν να πε­ρι­λαμ­βά­νουν φο­ρο­λο­γι­κές ελα­φρύν­σεις και κλη­ρώ­σεις επά­θλων και να συ­νο­δεύ­ο­νται από διοι­κη­τι­κά μέτρα, όπως είναι η υπο­χρέ­ω­ση απο­δο­χής καρ­τών πλη­ρω­μής. Η θέ­σπι­ση μιας σει­ράς μέ­τρων προς αυτή την κα­τεύ­θυν­ση στη Νότιο Κορέα οδή­γη­σε την πε­ρί­ο­δο 1999-2010 σε τε­τρα­πλα­σια­σμό του με­ρι­δί­ου των καρ­τών πλη­ρω­μής στην ιδιω­τι­κή κα­τα­νά­λω­ση σε πάνω από 65%, με πα­ράλ­λη­λη επι­τά­χυν­ση των φο­ρο­λο­γι­κών ει­σπρά­ξε­ων.

Στο πλαί­σιο αυτό, ιδιαί­τε­ρη έμ­φα­ση πρέ­πει να δοθεί στη στο­χευ­μέ­νη θέ­σπι­ση φο­ρο­α­παλ­λα­γών για τη χρήση πλα­στι­κού χρή­μα­τος ως μέσου συ­ναλ­λα­γών σε επαγ­γελ­μα­τι­κούς κλά­δους με υψηλή συ­χνό­τη­τα από­κρυ­ψης ει­σο­δη­μά­των. Η διεύ­ρυν­ση της χρή­σης πλα­στι­κού χρή­μα­τος, στο βαθμό που πε­ριο­ρί­ζει το πε­ρι­θώ­ριο από­κρυ­ψης συ­ναλ­λα­γών, επι­ση­μαί­νει η ΤτΕ, μπο­ρεί να απο­τε­λέ­σει όχημα για τη δι­καιό­τε­ρη κα­τα­νο­μή του φο­ρο­λο­γι­κού βά­ρους, προς όφε­λος των συ­νε­πών φο­ρο­λο­γου­μέ­νων.

capital.gr