“Το ΔΝΤ δεν ζητάει περισσότερη λιτότητα για την Ελλάδα”

Το ΔΝΤ δεν ζητεί πε­ρισ­σό­τε­ρη λι­τό­τη­τα, αντί­θε­τα θε­ω­ρεί πως αυτή η πο­λι­τι­κή είναι αδιέ­ξο­δη και δυ­σχε­ραί­νει την ανά­καμ­ψη που έχει ανά­γκη η ελ­λη­νι­κή οι­κο­νο­μία, το­νί­ζουν σε άρθρο που συ­νυ­πο­γρά­φουν ο επι­κε­φα­λής οι­κο­νο­μο­λό­γος του ΔΝΤ, Μορίς Ομπ­στφελντ, και ο διευ­θυ­ντής Ευ­ρώ­πης του Τα­μεί­ου, Πόουλ Τόμ­σεν.

Τα δυο υψη­λό­βαθ­μα στε­λέ­χη επέ­λε­ξαν αυτή τη μέ­θο­δο για να “απα­ντή­σουν” στην κρι­τι­κή που δέ­χε­ται το ΔΝΤ για την οποία υπο­στη­ρί­ζουν ότι δεν αντα­πο­κρί­νε­ται στην πραγ­μα­τι­κό­τη­τα, και κα­τα­θέ­τουν την δική τους εμπε­ρι­στα­τω­μέ­νη – πλαι­σιω­μέ­νη από σχε­τι­κά γρα­φή­μα­τα – ανά­λυ­ση των δε­δο­μέ­νων της ελ­λη­νι­κής οι­κο­νο­μί­ας, και τις πα­θο­γέ­νειες που δυ­σχε­ραί­νουν την ανά­καμ­ψή της. Ση­μειώ­νουν πως τάσ­σο­νται κατά της επι­μο­νής σε πρω­το­γε­νή πλε­ο­νά­σμα­τα ύψους 3,5% τα οποία εκτι­μούν ότι δεν μπο­ρούν να επι­τευ­χθούν και τα οποία σε κάθε πε­ρί­πτω­ση θα προ­κα­λού­σαν λι­τό­τη­τα σε τέ­τοιο βαθμό που δεν θα επέ­τρε­πε να υπάρ­ξει ανά­καμ­ψη.

Σε αντί­θε­ση με τις ει­ση­γή­σεις του Τα­μεί­ου, το­νί­ζουν οι συγ­γρα­φείς του άρ­θρου, η ελ­λη­νι­κή κυ­βέρ­νη­ση συμ­φώ­νη­σε με τους ευ­ρω­παϊ­κούς θε­σμούς σε πρω­το­γε­νή πλε­ο­νά­σμα­τα 3,5%. Αλλά για να επι­τευ­χθούν αυτά απαι­τού­νται επι­πλέ­ον μέτρα. Σε αυτό το πε­ρι­βάλ­λον, και πα­ρό­τι δη­λώ­νουν αντί­θε­τοι με τον συ­γκε­κρι­μέ­νο στόχο, ση­μειώ­νουν ότι για λό­γους αξιο­πι­στί­ας θα πρέ­πει να νο­μο­θε­τη­θούν άμεσα τα νέα μέτρα που θα κα­τα­στή­σουν δυ­να­τή την επί­τευ­ξη του υψη­λού πρω­το­γε­νούς πλε­ο­νά­σμα­τος ώστε να μην μένει καμία αμ­φι­βο­λία για την πο­λι­τι­κή βού­λη­ση της Ελ­λά­δας να συ­γκρου­σθεί με τα ορ­γα­νω­μέ­να συμ­φέ­ρο­ντα που δυ­σχέ­ρα­ναν την υλο­ποί­η­ση του προ­γράμ­μα­τος κατά το πα­ρελ­θόν.

Πα­ράλ­λη­λα, οι κ. Ομπ­στφελντ και Τόμ­σεν επι­ση­μαί­νουν την ανά­γκη ρι­ζι­κής με­ταρ­ρύθ­μι­σης του φο­ρο­λο­γι­κού συ­στή­μα­τος της χώρας όπως και των δα­πα­νών ώστε να υπο­βοη­θούν την ανά­πτυ­ξη και όχι να την πα­ρε­μπο­δί­ζουν όπως συμ­βαί­νει τώρα.

Υπο­γραμ­μί­ζουν ότι χωρίς μια ρι­ζο­σπα­στι­κή με­ταρ­ρύθ­μι­ση του δη­μο­σί­ου τομέα η Ελ­λά­δα απο­κλεί­ε­ται να ανα­κάμ­ψει μα­κρο­πρό­θε­σμα, και στο πλαί­σιο αυτό επι­ση­μαί­νουν τους δυο κύ­ριους πυ­λώ­νες του προ­βλή­μα­τος: πρώ­τον, την πε­ριο­ρι­σμέ­νη φο­ρο­λο­γι­κή βάση, ση­μειώ­νο­ντας ότι στην Ελ­λά­δα πάνω από τα μισά νοι­κο­κυ­ριά βρί­σκο­νται κάτω από το αφο­ρο­λό­γη­το όριο, τη στιγ­μή που το αντί­στοι­χο πο­σο­στό στην ευ­ρω­ζώ­νη είναι μόλις 8%, και δεύ­τε­ρον, το ασφα­λι­στι­κό σύ­στη­μα το οποίο κο­στί­ζει υπέρ­με­τρα στο κρά­τος αφού για τις συ­ντά­ξεις δα­πα­νά­ται το 11% του ΑΕΠ σε αντι­δια­στο­λή με το 2,25% που είναι ο μέσος όρος στα υπό­λοι­πα μέλη της ευ­ρω­ζώ­νης.

 

Οι δυο αξιω­μα­τού­χοι του ΔΝΤ το­νί­ζουν ότι με δε­δο­μέ­νες τις θέ­σεις των χωρών της ευ­ρω­ζώ­νης που έχουν δα­νεί­σει την Ελ­λά­δα, εν­δε­χο­μέ­νως η λύση βρα­χο­πρό­θε­σμα να είναι ένας συμ­βι­βα­σμός με­τα­ξύ Ελ­λά­δας και ευ­ρω­παϊ­κών θε­σμών για την επί­τευ­ξη ενός με­γα­λύ­τε­ρου πρω­το­γε­νούς πλε­ο­νά­σμα­τος, αν και όπως σπεύ­δουν να υπο­γραμ­μί­σουν, αυτή η λύση δεν απο­τε­λεί την δική τους «πρώτη επι­λο­γή».

Σε ανά­λο­γο πνεύ­μα κι­νεί­ται και πιο εξει­δι­κευ­μέ­νο κεί­με­νο, του Πόουλ Τόμ­σεν στο οποίο ο διευ­θυ­ντής Ευ­ρώ­πης του ΔΝΤ κάνει μια λε­πτο­με­ρή απο­τί­μη­ση της δομής του ελ­λη­νι­κού προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού, δί­νο­ντας έμ­φα­ση στα αντια­να­πτυ­ξια­κά χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά του φο­ρο­λο­γι­κού συ­στή­μα­τος.

Πα­ράλ­λη­λα, οι κύ­ριοι Ομπ­στφελντ και Τόμ­σεν, επι­ση­μαί­νουν ότι οι ελ­λη­νι­κές κυ­βερ­νή­σεις επι­κε­ντρώ­θη­καν, δια­χρο­νι­κά, στην αύ­ξη­ση των φο­ρο­λο­γι­κών συ­ντε­λε­στών και όχι στην αύ­ξη­ση της φο­ρο­λο­γι­κής βάσης, με τε­λι­κό απο­τέ­λε­σμα, όπως δεί­χνουν και τα σχε­τι­κά γρα­φή­μα­τα, την κα­τάρ­ρευ­ση της ει­σπρα­ξι­μό­τη­τας και την έκρη­ξη των οφει­λών ιδιω­τών προς το Δη­μό­σιο. Επί­σης, ση­μειώ­νουν την ανα­ντι­στοι­χία που υπάρ­χει ως προς το ύψος των συ­ντά­ξε­ων στη χώρα, ση­μειώ­νο­ντας ότι αυτές πα­ρα­μέ­νουν ιδιαι­τέ­ρως υψη­λές, σε βάρος τε­λι­κά των νε­ό­τε­ρων ηλι­κιών. Είναι εν­δει­κτι­κό ότι σύμ­φω­να με γρά­φη­μα που πα­ρα­θέ­τουν ενώ ο κίν­δυ­νος φτώ­χιας μειώ­νε­ται δρα­στι­κά για τους συ­ντα­ξιού­χους, πα­ρα­μέ­νει στα ίδια σχε­δόν επί­πε­δα για τους ερ­γα­ζό­με­νους και αυ­ξά­νε­ται επι­κίν­δυ­να για τους ανέρ­γους.

Το κοινό κεί­με­νο για την Ελ­λά­δα που συ­νυ­πο­γρά­φουν ο επι­κε­φα­λής οι­κο­νο­μο­λό­γος του ΔΝΤ, Μορίς Ομπ­στφελντ, και ο διευ­θυ­ντής Ευ­ρώ­πης του Τα­μεί­ου, Πόουλ Τόμ­σεν:

Η Ελ­λά­δα βρί­σκε­ται για μια ακόμη φορά στα πρω­το­σέ­λι­δα καθώς εντεί­νο­νται οι συ­ζη­τή­σεις για την δεύ­τε­ρη αξιο­λό­γη­ση του προ­γράμ­μα­τος του Ευ­ρω­παϊ­κού Μη­χα­νι­σμού Στα­θε­ρό­τη­τας (ΕΜΣ).

Δυ­στυ­χώς, οι συ­ζη­τή­σεις έχουν δη­μιουρ­γή­σει επί­σης κά­ποια πα­ρα­πλη­ρο­φό­ρη­ση σχε­τι­κά με το ρόλο και τις από­ψεις του ΔΝΤ. Το ΔΝΤ επι­κρί­νε­ται κυ­ρί­ως ότι απαι­τεί πε­ρισ­σό­τε­ρη δη­μο­σιο­νο­μι­κή λι­τό­τη­τα, και συ­γκε­κρι­μέ­να ότι το θέτει σαν προ­ϋ­πό­θε­ση για την ελά­φρυν­ση του χρέ­ους που χρειά­ζε­ται επει­γό­ντως. Αυτό δεν είναι αλή­θεια και πρέ­πει να γί­νουν διευ­κρι­νή­σεις.

Το ΔΝΤ δεν απαι­τεί πε­ρισ­σό­τε­ρη λι­τό­τη­τα. Αντί­θε­τα, όταν η Ελ­λη­νι­κή Κυ­βέρ­νη­ση στο πλαί­σιο του προ­γράμ­μα­τος του ΕΜΣ συμ­φώ­νη­σε με τους Ευ­ρω­παί­ους εταί­ρους της να σπρώ­ξει την Ελ­λη­νι­κή οι­κο­νο­μία προς ένα πρω­το­γε­νές δη­μο­σιο­νο­μι­κό πλε­ό­να­σμα 3,5 τοις εκατό μέχρι το 2018, προει­δο­ποι­ή­σα­με ότι αυτό θα δη­μιουρ­γού­σε έναν βαθμό λι­τό­τη­τας που θα εμπό­δι­ζε την εδραί­ω­ση της εκ­κο­λα­πτό­με­νης ανά­καμ­ψης. Προ­βλέ­ψα­με ότι τα μέτρα του προ­γράμ­μα­τος του ΕΜΣ θα απέ­δι­δαν ένα πλε­ό­να­σμα μόλις 1,5 τοις εκατό του ΑΕΠ και ανα­φέ­ρα­με ότι αυτό θα μας αρ­κού­σε για να στη­ρί­ξου­με ένα πρό­γραμ­μα. Δεν ζη­τή­σα­με πρό­σθε­τα μέτρα για την επί­τευ­ξη με­γα­λύ­τε­ρου πλε­ο­νά­σμα­τος. Όμως, αντί­θε­τα προς τις συμ­βου­λές μας, η Ελ­λη­νι­κή Κυ­βέρ­νη­ση συμ­φώ­νη­σε με τους Ευ­ρω­παϊ­κούς θε­σμούς να συ­μπιέ­σει πε­ραι­τέ­ρω τις δα­πά­νες προ­σω­ρι­νά, αν χρειά­ζο­νταν για να δια­σφα­λι­στεί ότι το πλε­ό­να­σμα θα έφτα­νε στο 3,5 τοις εκατό του ΑΕΠ.

Δεν έχου­με αλ­λά­ξει την άποψή μας ότι η Ελ­λά­δα δεν χρειά­ζε­ται πε­ρισ­σό­τε­ρη λι­τό­τη­τα αυτή τη στιγ­μή. Οποιοσ­δή­πο­τε ισχυ­ρι­σμός ότι το ΔΝΤ είναι αυτό που ζη­τά­ει κάτι τέ­τοιο αντι­στρέ­φει την αλή­θεια. Κά­νο­ντας τον Ελ­λη­νι­κό προ­ϋ­πο­λο­γι­σμό πιο φι­λι­κό προς στην ανά­πτυ­ξη και πιο δί­καιο Όμως, αυτό δεν ση­μαί­νει ότι η Ελ­λά­δα δεν πρέ­πει να κάνει πε­ρισ­σό­τε­ρα πράγ­μα­τα από δη­μο­σιο­νο­μι­κής πλευ­ράς. Η Ελ­λά­δα χρειά­ζε­ται ακόμη να με­ταρ­ρυθ­μί­σει τη δομή των φόρων και των δα­πα­νών της –τον τρόπο δη­λα­δή που η κυ­βέρ­νη­ση ει­σπράτ­τει τα έσοδά της και σε τι τα ξο­δεύ­ει- γιατί αμ­φό­τε­ροι οι το­μείς είναι κατά πολύ μη-φι­λι­κοί προς την ανά­πτυ­ξη και τη δι­καιό­τη­τα.

Όμως ο σκο­πός των μέ­τρων που ζη­τά­με δεν είναι για τη δη­μιουρ­γία πε­ρισ­σό­τε­ρης λι­τό­τη­τας ή με­γα­λύ­τε­ρου πρω­το­γε­νούς πλε­ο­νά­σμα­τος. Αντι­θέ­τως, οι ωφέ­λειες από αυτές τις με­ταρ­ρυθ­μί­σεις πρέ­πει να χρη­σι­μο­ποι­η­θούν πλή­ρως για την αύ­ξη­ση των δα­πα­νών ή για την πε­ρι­κο­πή φόρων ώστε να στη­ρι­χθεί η ανά­πτυ­ξη. Κατά τη γνώμη μας, με­ταρ­ρυθ­μί­σεις σαν αυτές που προ­τεί­νου­με είναι απα­ραί­τη­τες: δεν πι­στεύ­ου­με ότι η Ελ­λά­δα μπο­ρεί να φτά­σει κοντά στη δια­τή­ρη­ση ακόμη και ενός ήπιου πρω­το­γε­νούς πλε­ο­νά­σμα­τος και στην επί­τευ­ξη του φι­λό­δο­ξου μα­κρο­πρό­θε­σμου ανα­πτυ­ξια­κού στό­χου της χωρίς τη ρι­ζι­κή ανα­διάρ­θρω­ση του δη­μό­σιου τομέα. Αυτό δεν πρέ­πει –και δεν μπο­ρεί- να γίνει αυ­θη­με­ρόν, όμως είναι πολύ ση­μα­ντι­κό να υιο­θε­τη­θεί τώρα ένα σχέ­διο για να δη­μιουρ­γη­θεί μια δομή στα οι­κο­νο­μι­κά του δη­μο­σί­ου, η οποία με­σο­πρό­θε­σμα είναι πιο φι­λι­κή προς την ανά­πτυ­ξη και πιο δί­καιη.

Γιατί δεν είναι φι­λι­κός προς την ανά­πτυ­ξη ο τρέ­χων προ­ϋ­πο­λο­γι­σμός που έχει συμ­φω­νη­θεί;

Αν και η Ελ­λά­δα έχει ανα­λά­βει μια τε­ρά­στια δη­μο­σιο­νο­μι­κή προ­σαρ­μο­γή, το έχει κάνει ολο­έ­να και πε­ρισ­σό­τε­ρο χωρίς να αντι­με­τω­πί­ζει δύο ση­μα­ντι­κά προ­βλή­μα­τα –ένα κα­θε­στώς φο­ρο­λο­γί­ας ει­σο­δή­μα­τος που εξαι­ρεί πάνω από τα μισά νοι­κο­κυ­ριά από οποια­δή­πο­τε υπο­χρέ­ω­ση (ο μέσος όρος στην υπό­λοι­πη Ευ­ρω­ζώ­νη είναι 8 τοις εκατό), και ένα εξαι­ρε­τι­κά γεν­ναιό­δω­ρο συ­ντα­ξιο­δο­τι­κό σύ­στη­μα που κο­στί­ζει στον προ­ϋ­πο­λο­γι­σμό σχε­δόν 11 τοις εκατό του ΑΕΠ ετη­σί­ως (σε αντί­θε­ση με τον μέσο όρο στην υπό­λοι­πη Ευ­ρω­ζώ­νη που είναι 2¼ του ΑΕΠ).

Αντί να αντι­με­τω­πί­σει αυτά τα δύ­σκο­λα προ­βλή­μα­τα, η Ελ­λά­δα προ­χώ­ρη­σε σε βα­θιές πε­ρι­κο­πές στις επεν­δύ­σεις και στις απο­κα­λού­με­νες δια­κρι­τι­κές δα­πά­νες. Το έχει κάνει δε σε τέ­τοια έκτα­ση που η φθί­νου­σα υπο­δο­μή εμπο­δί­ζει την ανά­πτυ­ξη, και η πα­ρο­χή δη­μό­σιων υπη­ρε­σιών, όπως με­τα­φο­ρές και ια­τρι­κή πε­ρί­θαλ­ψη, αντι­με­τω­πί­ζει προ­βλή­μα­τα. Νο­μί­ζου­με ότι αυτές οι πε­ρι­κο­πές έχουν ήδη πάει πολύ μα­κριά, όμως το πρό­γραμ­μα του ΕΜΣ ανα­λαμ­βά­νει ακόμη πε­ρισ­σό­τε­ρες με την αύ­ξη­ση του πρω­το­γε­νούς πλε­ο­νά­σμα­τος στο 3,5 του ΑΕΠ, που επι­τυγ­χά­νε­ται με πε­ρισ­σό­τε­ρες πε­ρι­κο­πές σε επεν­δύ­σεις και σε δια­κρι­τι­κές δα­πά­νες.

Ίσως, με Ηρά­κλεια προ­σπά­θεια, η Ελ­λά­δα θα μπο­ρού­σε βρα­χυ­πρό­θε­σμα να κα­τα­φέ­ρει τις πε­ρι­κο­πές δα­πα­νών που χρειά­ζο­νται για να πε­τύ­χει ένα έλ­λειμ­μα 3,5 τοις εκατό του ΑΕΠ. Όμως, η εμπει­ρία έχει δεί­ξει ότι αυτό δεν μπο­ρεί να δια­τη­ρη­θεί και δεν συμ­βα­δί­ζει με τον φι­λό­δο­ξο μα­κρο­πρό­θε­σμο ανα­πτυ­ξια­κό στόχο της Ελ­λά­δας.

Η οι­κο­νο­μία της Ελ­λά­δας χρειά­ζε­ται έναν εκτε­τα­μέ­νο εκ­συγ­χρο­νι­σμό σε όλο της το φάσμα.

Πιο ση­μα­ντι­κά, η Ελ­λά­δα δεν δια­θέ­τει το είδος της απο­ζη­μί­ω­σης της ανερ­γί­ας και άλλες καλά- στο­χευ­μέ­νες κοι­νω­νι­κές πα­ρο­χές που είναι συ­νη­θι­σμέ­νες σε άλλες χώρες της Ευ­ρώ­πης, και που είναι πολύ ση­μα­ντι­κές για την ευ­ρεία κοι­νω­νι­κή υπο­στή­ρι­ξη σε μια σύγ­χρο­νη οι­κο­νο­μία προ­σα­να­το­λι­σμέ­νη προς τις αγο­ρές.

Ένα σχε­τι­κό πα­ρά­δειγ­μα είναι η δι­στα­κτι­κό­τη­τα της κυ­βέρ­νη­σης να άρει τους πε­ριο­ρι­σμούς στις συλ­λο­γι­κές απο­λύ­σεις που είναι μια ανα­χρο­νι­στι­κή απαί­τη­ση που απαι­τεί προ­έ­γκρι­ση και που δεν υπάρ­χει στις πε­ρισ­σό­τε­ρες άλλες Ευ­ρω­παϊ­κές χώρες. Η δι­στα­κτι­κό­τη­τα της δεν οφεί­λε­ται στο γε­γο­νός ότι οι πε­ριο­ρι­σμοί στις απο­λύ­σεις είναι καλή ιδέα αυτή κα­θαυ­τή, αλλά επει­δή η Ελ­λά­δα δεν δια­θέ­τει επαρ­κή απο­ζη­μί­ω­ση της ανερ­γί­ας. Αντί να πα­ρέ­χει υπο­στή­ρι­ξη σε απο­λυ­μέ­νους ερ­γα­ζό­με­νους, αντ’ αυτού η κυ­βέρ­νη­ση πε­ριο­ρί­ζει τη δυ­να­τό­τη­τα των εται­ρειών να τους απο­λύ­σει.

Με απλά λόγια, η Ελ­λά­δα δεν μπο­ρεί να εκ­συγ­χρο­νί­σει την οι­κο­νο­μία της ενι­σχύ­ο­ντας την χρη­μα­το­δό­τη­ση για υπο­δο­μές και για καλά- στο­χευ­μέ­να κοι­νω­νι­κά προ­γράμ­μα­τα ενώ πα­ράλ­λη­λα απαλ­λάσ­σει πάνω από τα μισά νοι­κο­κυ­ριά από τη φο­ρο­λο­γία ει­σο­δή­μα­τος, και κα­τα­βάλ­λο­ντας δη­μό­σιες συ­ντά­ξεις στα επί­πε­δα των πλέον πλού­σιων Ευ­ρω­παϊ­κών χωρών. Ένας δρό­μος προς τα εμπρός όπου οι αριθ­μοί βγαί­νουν Ποιες είναι οι πα­ρά­με­τροι για μια ελά­φρυν­ση του χρέ­ους; Το χρέος της Ελ­λά­δας είναι κατά πολύ μη βιώ­σι­μο, και όσες διαρ­θρω­τι­κές με­ταρ­ρυθ­μί­σεις και να γί­νουν, το χρέος δεν θα ξα­να­γί­νει βιώ­σι­μο χωρίς ση­μα­ντι­κή ελά­φρυν­ση του χρέ­ους.

Πα­ρό­μοια, καμία πο­σό­τη­τα ελά­φρυν­σης του χρέ­ους δεν θα επι­τρέ­ψει την Ελ­λά­δα να επι­στρέ­ψει σε δυ­να­τή ανά­καμ­ψη χωρίς με­ταρ­ρυθ­μί­σεις. Όμως, εφό­σον όσο πιο ψηλό το πρω­το­γε­νές πλε­ό­να­σμα που δια­τη­ρεί η Ελ­λά­δα, τόσο πιο χα­μη­λό το ποσό της ελά­φρυν­σης του χρέ­ους για να δια­σφα­λι­στεί η βιω­σι­μό­τη­τά του, το ερώ­τη­μα είναι πώς να κα­τα­νε­μη­θεί το βάρος με­τα­ξύ της Ελ­λά­δας και των εταί­ρων της. Εμείς ανα­φέ­ρα­με ότι ο στό­χος του πρω­το­γε­νούς πλε­ο­νά­σμα­τος, που χρη­σι­μο­ποιεί­ται για τη ρύθ­μι­ση της ελά­φρυν­σης του χρέ­ους, να τεθεί στο 1,5 τοις εκατό του ΑΕΠ.

Όμως, ανα­γνω­ρί­ζου­με ότι η δι­στα­κτι­κό­τη­τα των κρα­τών-μελών να το απο­δε­χτούν στη­ρί­ζε­ται στο γε­γο­νός ότι ορι­σμέ­να από αυτά τα κράτη θα πρέ­πει τα ίδια να έχουν πρω­το­γε­νή πλε­ο­νά­σμα­τα υψη­λό­τε­ρα από αυτά που προ­τεί­νο­νται για την Ελ­λά­δα, ενώ άλλα χο­ρη­γούν πα­ρο­χές και φο­ρο­λο­γι­κές απαλ­λα­γές που είναι λι­γό­τε­ρο γεν­ναιό­δω­ρες από αυτές της Ελ­λά­δας.

Η Ευ­ρω­ζώ­νη δεν είμαι μια πλή­ρης πο­λι­τι­κή ένωση, και αντι­λαμ­βα­νό­μα­στε ότι μια λύση θα πρέ­πει να είναι πο­λι­τι­κά απο­δε­κτή από τα 19 κυ­ρί­αρ­χα κράτη-μέλη. Για το λόγο αυτό, ένας συμ­βι­βα­σμός με­τα­ξύ των Ελ­λή­νων και των Ευ­ρω­παί­ων εταί­ρων τους μπο­ρεί να εμπε­ριέ­χει ένα υψη­λό­τε­ρο πρω­το­γε­νές πλε­ό­να­σμα για κά­ποιο διά­στη­μα, αν και αυτό δεν θα ήταν η πρώτη μας επι­λο­γή. Όμως, ενώ βρα­χυ­πρό­θε­σμα μπο­ρού­με να εί­μα­στε ευ­έ­λι­κτοι για τον τρόπο κα­τα­νο­μής του βά­ρους με­τα­ξύ των Ελ­λή­νων και των Ευ­ρω­παί­ων εταί­ρων τους, οι αριθ­μοί στη λύση πρέ­πει να βγαί­νουν με τρόπο αξιό­πι­στο.

Έχο­ντας ανα­φέ­ρει πιο πάνω ότι ακόμη και ένα πλε­ό­να­σμα της τάξης του 1,5% του ΑΕΠ δεν συμ­βα­δί­ζει με ισχυ­ρή ανά­πτυ­ξη χωρίς να γί­νουν με­ταρ­ρυθ­μί­σεις στο φο­ρο­λο­γι­κό και στο συ­ντα­ξιο­δο­τι­κό, ώστε να γίνει ο προ­ϋ­πο­λο­γι­σμός πιο φι­λι­κός προς την ανά­πτυ­ξη και πιο δί­καιος, θα πρέ­πει να είναι εμ­φα­νές ότι το σπρώ­ξι­μο του προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού προς ένα πλε­ό­να­σμα της τάξης του 3,5% του ΑΕΠ θα έχει ακόμη με­γα­λύ­τε­ρη αρ­νη­τι­κή επί­πτω­ση στην ανά­πτυ­ξη.

Βρα­χυ­πρό­θε­σμα, θα μειώ­σει τη ζή­τη­ση –για το λόγο αυτό δεν θα προ­τεί­να­με σε καμία πε­ρί­πτω­ση να αυ­ξη­θεί το πλε­ό­να­σμα πάνω από το 1,5% του ΑΕΠ μέχρι να εδραιω­θεί κα­λύ­τε­ρα η ανά­πτυ­ξη. Με­σο­πρό­θε­σμα, θα επι­βα­ρύ­νει την ανά­πτυ­ξη κα­θυ­στε­ρώ­ντας την έναρ­ξη της απα­ραί­τη­της υλο­ποί­η­σης ενός προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού που είναι πιο φι­λι­κός προς την ανά­πτυ­ξη. Για το λόγο αυτό, μια ανοι­χτή μα­κρο­πρό­θε­σμη δέ­σμευ­ση για πολύ ψηλά πλε­ο­νά­σμα­τα απλά δεν είναι αξιό­πι­στη.

Επι­πλέ­ον, για λό­γους αξιο­πι­στί­ας, είναι επί­σης απα­ραί­τη­το να νο­μο­θε­τη­θούν εκ των προ­τέ­ρων τα μέτρα που απαι­τού­νται για να σπρώ­ξουν το πλε­ό­να­σμα πάνω από το 1,5% του ΑΕΠ για να μην υπάρ­ξει καμία αμ­φι­βο­λία για την πο­λι­τι­κή απο­φα­σι­στι­κό­τη­τα της Ελ­λά­δας να ξε­πε­ρά­σει την αντί­στα­ση των κα­τε­στη­μέ­νων συμ­φε­ρό­ντων που έχουν εμπο­δί­σει την εφαρ­μο­γή του προ­γράμ­μα­τος στο πα­ρελ­θόν.

Εν κα­τα­κλεί­δι, το ΔΝΤ δεν είναι αυτό που απαι­τεί πε­ρισ­σό­τε­ρη λι­τό­τη­τα, είτε τώρα, είτε σαν μέσο για να μειω­θεί η ανά­γκη για την ελά­φρυν­ση του χρέ­ους σε με­σο­πρό­θε­σμη βάση. Για να εί­μα­στε πιο ευ­θείς, αν η Ελ­λά­δα συμ­φω­νεί με τους Ευ­ρω­παί­ους εταί­ρους της για φι­λό­δο­ξους δη­μο­σιο­νο­μι­κούς στό­χους, μην κα­τα­κρί­νε­τε το ΔΝΤ ότι αυτό επι­μέ­νει για λι­τό­τη­τα όταν ζη­τά­με να δούμε τα μέτρα που απαι­τού­νται για να κά­νουν τέ­τοιους στό­χους αξιό­πι­στους.

 

Τόμ­σεν: Πώς να Κα­τα­στεί ο Ελ­λη­νι­κός Προ­ϋ­πο­λο­γι­σμός πιο Φι­λι­κός προς την Ανά­πτυ­ξη

Στη δική του τε­χνι­κή ανά­λυ­ση, ο διευ­θυ­ντής Ευ­ρώ­πης του ΔΝΤ ση­μειώ­νει:

Ο πρω­ταρ­χι­κός στό­χος της συ­νερ­γα­σί­ας του ΔΝΤ με την Ελ­λά­δα είναι να βοη­θή­σει τη χώρα να ξα­να­μπεί σε πο­ρεία βιώ­σι­μης ανά­πτυ­ξης προς όφε­λος του Ελ­λη­νι­κού λαού.

Προς την κα­τεύ­θυν­ση αυτή, νο­μί­ζου­με ότι η τρέ­χου­σα δομή του Ελ­λη­νι­κού προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού είναι ένας σο­βα­ρός ανα­σταλ­τι­κός πα­ρά­γο­ντας για την ανά­πτυ­ξη. Ακό­λου­θα, πα­ρέ­χου­με μια πιο λε­πτο­με­ρή εξή­γη­ση για το λόγο που ο Ελ­λη­νι­κός προ­ϋ­πο­λο­γι­σμός στην τρέ­χου­σα μορφή του δεν είναι φι­λι­κός προς την ανά­πτυ­ξη, και γιατί η επί­λυ­ση αυτού του προ­βλή­μα­τος απαι­τεί φο­ρο­λο­γι­κές και συ­ντα­ξιο­δο­τι­κές με­ταρ­ρυθ­μί­σεις. Στην προ­σπά­θεια της να ενι­σχύ­σει τα έσοδα, η Ελ­λά­δα ακο­λού­θη­σε μια πο­λι­τι­κή επα­να­λαμ­βα­νό­με­νης αύ­ξη­σης των φο­ρο­λο­γι­κών συ­ντε­λε­στών αντί να διευ­ρύ­νει τη φο­ρο­λο­γι­κή βάση.

Αυτό δεν απέ­δω­σε καρ­πούς. Μετά από χρό­νια εφαρ­μο­γής αυτής της πο­λι­τι­κής, το 2014 η Ελ­λά­δα αντι­με­τώ­πι­σε αυ­ξα­νό­με­νη αντί­στα­ση από τους φο­ρο­λο­γού­με­νους που ανά­γκα­σε τις αρχές να εφαρ­μό­σουν προ­γράμ­μα­τα τμη­μα­τι­κής κα­τα­βο­λής και ανα­βο­λής φόρων, αν και η διά­χυ­τη χρήση πα­ρό­μοιων προ­γραμ­μά­των –η Ελ­λά­δα είχε έναν πολύ με­γά­λο αριθ­μό 50 πα­ρό­μοιων προ­γραμ­μά­των μόνο στον τομέα της κοι­νω­νι­κής ασφά­λι­σης από το 2001- ση­μαί­νει ότι ανα­πό­φευ­κτα οι φο­ρο­λο­γού­με­νοι τα βλέ­πουν σαν μια ντε φάκτο φο­ρο­λο­γι­κή δια­γρα­φή. Αυτό είναι εμ­φα­νές από τις συσ­σω­ρευό­με­νες φο­ρο­λο­γι­κές και ασφα­λι­στι­κές οφει­λές προς το δη­μό­σιο, οι οποί­ες έχουν φτά­σει στα 120 δι­σε­κα­τομ­μύ­ρια ευρώ(πε­ρί­που 70 τοις εκατό του ΑΕΠ, με τους μι­σούς φο­ρο­λο­γού­με­νους να έχουν κα­θυ­στε­ρη­μέ­νες πλη­ρω­μές και από τις στα­θε­ρά μειού­με­νες φο­ρο­λο­γι­κές ει­σπρά­ξεις παρά την έκτα­κτη βο­ή­θεια που πα­ρα­σχέ­θη­κε στην Ελ­λά­δα από διε­θνείς ορ­γα­νι­σμούς για την βελ­τί­ω­ση της φο­ρο­λο­γι­κής διοί­κη­σης.

 

Γιατί ισχυ­ρι­ζό­μα­στε ότι η φο­ρο­λο­γι­κή βάση είναι κατά πολύ πε­ριο­ρι­σμέ­νη; Το κα­θε­στώς της φο­ρο­λο­γί­ας του ει­σο­δή­μα­τος είναι ένα καλό πα­ρά­δειγ­μα. Η Ελ­λά­δα πα­ρέ­χει εξαι­ρε­τι­κά γεν­ναιό­δω­ρες φο­ρο­λο­γι­κές εκ­πτώ­σεις, οι οποί­ες επι­τρέ­πουν πάνω από τους μι­σούς μι­σθω­τούς να εξαι­ρού­νται από τη φο­ρο­λο­γία ει­σο­δή­μα­τος.

Αντί­θε­τα, στην Πορ­το­γα­λία και στην Ιρ­λαν­δία μόνο το 5 και το 6 τοις εκατό αντί­στοι­χα της 2 φο­ρο­λο­γι­κής βάσης εξαι­ρεί­ται (ο μέσος όρος στην υπό­λοι­πη Ευ­ρω­ζώ­νης είναι πε­ρί­που 8 τοις εκατό). Σε ονο­μα­στι­κούς όρους, το αφο­ρο­λό­γη­το όριο των 8.750 ευρώ είναι ανά­με­σα στα πιο υψηλά της Ευ­ρω­ζώ­νης, υψη­λό­τε­ρο και από αυτά της Γερ­μα­νί­ας, της Ιτα­λί­ας ή της Ισπα­νί­ας. Αυτό συ­νε­πά­γε­ται επί­σης ότι η φο­ρο­λο­γία είναι εξαι­ρε­τι­κά ασύμ­με­τρη στην Ελ­λά­δα, με το υψη­λό­τε­ρο δε­κα­τη­μό­ριο των μι­σθω­τών να ανα­λο­γεί σχε­δόν στο 60 τοις εκατό των εσό­δων από τη φο­ρο­λο­γία του ει­σο­δή­μα­τος.

Είναι όντως αλή­θεια ότι αυτοί που κερ­δί­ζουν πε­ρισ­σό­τε­ρα θα πρέ­πει να συ­νει­σφέ­ρουν πε­ρισ­σό­τε­ρο.  Όμως οι εξαι­ρε­τι­κά γεν­ναιό­δω­ρες εξαι­ρέ­σεις της με­σαί­ας τάξης που ισχύ­ουν στην Ελ­λά­δα δεν μπο­ρούν να δι­καιο­λο­γη­θούν με επι­χει­ρή­μα­τα κοι­νω­νι­κής δι­καιο­σύ­νης και ορ­θό­τη­τας. Οι γε­νι­κές εξαι­ρέ­σεις δεν είναι ούτε κοι­νω­νι­κά δί­καιες ούτε ορθές γιατί εμπο­δί­ζουν την Ελ­λά­δα να συ­γκε­ντρώ­σει τα έσοδα που χρειά­ζε­ται για να πλη­ρώ­σει καλά- στο­χευ­μέ­νες πα­ρο­χές που είναι συ­νη­θι­σμέ­νες στην υπό­λοι­πη Ευ­ρώ­πη, όπως για την πρό­νοια και την ανερ­γία. Κατά την άποψη μας, προ­τε­ραιό­τη­τα θα πρέ­πει να δοθεί στη διεύ­ρυν­ση της φο­ρο­λο­γι­κής βάσης και στη μεί­ω­ση των υψη­λών ορια­κών φο­ρο­λο­γι­κών συ­ντε­λε­στών.

 

Επι­πλέ­ον, η εξάρ­τη­ση των Ελ­λη­νι­κών αρχών από τη συ­μπί­ε­ση των δια­κρι­τι­κών δα­πα­νών δεν είναι αξιό­πι­στη. Για πα­ρά­δειγ­μα, τα τε­λευ­ταία χρό­νια οι δα­πά­νες για αγαθά και υπη­ρε­σί­ες έχουν πε­ρι­κο­πεί δρα­μα­τι­κά και σύμ­φω­να με τα Ευ­ρω­παϊ­κά πρό­τυ­πα τώρα έχουν φτά­σει σε εξαι­ρε­τι­κά χα­μη­λά επί­πε­δα. Όντως, πι­στεύ­ου­με ότι αυτή η συ­μπί­ε­ση δεν μπο­ρεί να δια­τη­ρη­θεί, όπως άλ­λω­στε φαί­νε­ται και από τα πα­ρά­πο­να ότι τα νο­σο­κο­μεία λει­τουρ­γούν χωρίς σύ­ριγ­γες, τα λε­ω­φο­ρεία είναι ακι­νη­το­ποι­η­μέ­να λόγω έλ­λει­ψης ανταλ­λα­κτι­κών, κλπ.

Εξαι­τί­ας λοι­πόν αυτής της κα­τά­στα­σης, το θε­ω­ρού­με κατά πολύ αβά­σι­μο και ανε­πι­θύ­μη­το να μειω­θούν πε­ραι­τέ­ρω οι δια­κρι­τι­κές δα­πά­νες κατά 2 τοις εκατό το ΑΕΠ μέχρι το 2018, όπως προσ­δο­κούν οι αρχές. Χωρίς υπο­κεί­με­νες με­ταρ­ρυθ­μί­σεις στον δη­μό­σιο τομέα για να βελ­τιω­θεί η απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τη­τα, η στό­χευ­ση πα­ρό­μοιας συ­μπί­ε­σης συ­νε­πά­γε­ται μια ακόμη πιο σο­βα­ρή δυ­σλει­τουρ­γία στην πα­ρο­χή βα­σι­κών δη­μό­σιων υπη­ρε­σιών, δεν είναι αξιό­πι­στη και δεν μπο­ρεί να υπο­στη­ρι­χθεί από μια διευ­θέ­τη­ση του ΔΝΤ.

Κα­θη­με­ρι­νή