Βενιζέλος: Τα πέντε συμπεράσματα από το Eurogroup-Πως εγκλωβίζεται η χώρα

Δέ­σμευ­ση της χώρας για πρω­το­γε­νές πλε­ό­να­σμα 3,5% του ΑΕΠ το 2018 και τα έτη που ακο­λου­θούν σε με­σο­πρό­θε­σμη βάση, με «κόφτη» και σχε­τι­κά διαρ­θρω­τι­κά μέτρα που θα πε­ρι­λη­φθούν στο μνη­μό­νιο τέσ­σε­ρα βλέ­πει πίσω από τις χθε­σι­νές απο­φά­σεις ο πρώην πρό­ε­δρος του ΠΑΣΟΚ.

Οπως υπο­στη­ρί­ζει σε ανάρ­τη­ση στην ιστο­σε­λί­δα του, το πε­ριε­χό­με­νο της χθε­σι­νής (5.12.2016) από­φα­σης του Eurogroup, χωρίς εξω­ραϊ­σμούς και συ­γκα­λύ­ψεις, έχει ως εξής:

Α. Η Ελ­λη­νι­κή κυ­βέρ­νη­ση πρέ­πει να ολο­κλη­ρώ­σει το τα­χύ­τε­ρο τη δεύ­τε­ρη αξιο­λό­γη­ση του (τρί­του) προ­γράμ­μα­τος με μια τε­χνι­κή συμ­φω­νία με την τρόι­κα (θε­σμούς) που θα ικα­νο­ποιεί το ΔΝΤ και τα κρι­τή­ρια του, έτσι ώστε το επι­τε­λείο του ΔΝΤ να ει­ση­γη­θεί θε­τι­κά στο ΔΣ τη συμ­με­το­χή του Τα­μεί­ου στο πρό­γραμ­μα και την υπο­γρα­φή του μνη­μο­νί­ου τρία plus με­τα­ξύ Ελ­λά­δας και ΔΝΤ.

Ενώ συ­νε­πώς το ΔΝΤ δεν με­τέ­χει τυ­πι­κά στο τρέ­χον τρίτο πρό­γραμ­μα, είναι ο κα­θο­ρι­στι­κός πα­ρά­γο­ντας για την ολο­κλή­ρω­ση της δεύ­τε­ρης αξιο­λό­γη­σης. Αυτό ση­μαί­νει ότι έχουν πάντα ιδιαί­τε­ρη βα­ρύ­τη­τα οι απαι­τή­σεις του ΔΝΤ τόσο για την κά­λυ­ψη του δη­μο­σιο­νο­μι­κού κενού (πχ μεί­ω­ση αφο­ρο­λο­γή­του και πε­ραι­τέ­ρω πε­ρι­κο­πή συ­ντά­ξε­ων), όσο και για διαρ­θρω­τι­κά μέτρα σε σχέση με την αγορά ερ­γα­σί­ας.

Β. Η Ελ­λη­νι­κή κυ­βέρ­νη­ση απο­δέ­χθη­κε το στόχο για πρω­το­γε­νές πλε­ό­να­σμα 3,5% του ΑΕΠ το 2018, αλλά και για τα έτη που ακο­λου­θούν, με με­σο­πρό­θε­σμο ορί­ζο­ντα 3-10 ετών. Η ακρι­βής διάρ­κεια της δέ­σμευ­σης αυτής, για την πε­ρί­ο­δο μετά το τέλος του τρί­του μνη­μο­νί­ου, θα κα­θο­ρι­στεί αρ­γό­τε­ρα, ανά­λο­γα με τις δη­μο­σιο­νο­μι­κές και μα­κρο­οι­κο­νο­μι­κές εξε­λί­ξεις.

Το βέ­βαιο όμως είναι ότι ήδη έχει ανα­λη­φθεί από την κυ­βέρ­νη­ση η υπο­χρέ­ω­ση για υψηλά πρω­το­γε­νή πλε­ο­νά­σμα­τα μετά το 2018. Προ­κει­μέ­νου δε αυτό να κα­τα­στεί ελέγ­ξι­μο η ελ­λη­νι­κή κυ­βέρ­νη­ση πρέ­πει να συμ­φω­νή­σει με την τρόι­κα (θε­σμούς) σε ένα σχε­τι­κό μη­χα­νι­σμό, δη­λα­δή σε ένα δη­μο­σιο­νο­μι­κό «κόφτη» και στα ανα­γκαία διαρ­θρω­τι­κά μέτρα. Η συμ­φω­νία αυτή είναι το τέ­ταρ­το μνη­μό­νιο, με όρους, με στόχο για πρω­το­γε­νές πλε­ό­να­σμα 3,5 %, αλλά χωρίς δά­νειο.

Γ. Προ­κει­μέ­νου να πει­σθεί το ΔΝΤ να με­τά­σχει στο πρό­γραμ­μα, το Eurogroup υιο­θέ­τη­σε την πρό­τα­ση του ESM για «βρα­χυ­πρό­θε­σμα» μέτρα ως προς το ελ­λη­νι­κό δη­μό­σιο χρέος που είναι τρία: η επι­μή­κυν­ση των λή­ξε­ων των δα­νεί­ων του EFSF / ESM από τα 28 στα 32,5 έτη, η με­τα­τρο­πή των ση­με­ρι­νών πολύ χα­μη­λών κυ­μαι­νό­με­νων επι­το­κί­ων σε ελα­φρώς υψη­λό­τε­ρα αλλά στα­θε­ρά και η μη αύ­ξη­ση των επι­το­κί­ων του δα­νεί­ου που δό­θη­κε για την επα­να­γο­ρά ομο­λό­γων του Νο­εμ­βρί­ου 2012.

Τα μέτρα αυτά δεν επι­φέ­ρουν προ­φα­νώς καμία μεί­ω­ση της ονο­μα­στι­κής τιμής του χρέ­ους σε από­λυ­τους αριθ­μούς και ως πο­σο­στό του ΑΕΠ.

Βρα­χυ­πρό­θε­σμα τα επι­τό­κια αυ­ξά­νο­νται, άρα για τα επό­με­να χρό­νια αυ­ξά­νο­νται οι τόκοι εξυ­πη­ρέ­τη­σης του χρέ­ους, ενώ κα­τα­γρά­φε­ται και κά­ποια αρ­νη­τι­κή επί­πτω­ση στα λο­γι­στι­κά κέρδη των τρα­πε­ζών από την ανταλ­λα­γή των τί­τλων του EFSF που τους είχαν δοθεί ως ισο­δύ­να­μο ρευ­στού.

Τα βρα­χυ­πρό­θε­σμα μέτρα για το χρέος δεν έχουν βρα­χυ­πρό­θε­σμο όφε­λος. Έχουν μα­κρο­πρό­θε­σμη επί­πτω­ση που αρ­χί­ζει ελα­φρώς το 2040 και ολο­κλη­ρώ­νε­ται το 2060 με βάση την προ­βο­λή που κάνει η με­λέ­τη βιω­σι­μό­τη­τας του χρέ­ους (DSA) που επι­και­ρο­ποί­η­σε το ΔΝΤ. Η επί­πτω­ση αυτή υπο­λο­γί­ζε­ται ότι θα είναι 20% του ΑΕΠ στην ονο­μα­στι­κή τιμή του χρέ­ους όπως αυτή προ­βάλ­λε­ται το 2060 και 5% του ΑΕΠ στις μει­κτές χρη­μα­το­δο­τι­κές ανά­γκες της χώρας όπως αυτές προ­βάλ­λο­νται επί­σης το 2060.

Το ESM κι­νεί­ται έτσι μέσα στη λο­γι­κή των προ­βο­λών του ΔΝΤ που όμως επι­δει­νώ­θη­καν δρα­στι­κά λόγω των εξε­λί­ξε­ων του 2015 (capital controls κλπ). Πρό­κει­ται συ­νε­πώς για μια επί­πτω­ση σε μα­κρο­πρό­θε­σμες προ­βο­λές εν πολ­λοίς υπο­θε­τι­κές που εν­σω­μα­τώ­νουν μέρος της βλά­βης του πρώ­του εξα­μή­νου του 2015 και προ­ϋ­πο­θέ­τουν πλήρη επί­τευ­ξη των δη­μο­σιο­νο­μι­κών στό­χων του προ­γράμ­μα­τος κυ­ρί­ως ως προς τα υψηλά πρω­το­γε­νή πλε­ο­νά­σμα­τα.

Δ. Αυτά τα μέτρα για το χρέος δεν έχουν προ­φα­νώς καμία σχέση με την γι­γα­ντιαία μεί­ω­ση του χρέ­ους που επι­τεύ­χθη­κε το 2012 σε ονο­μα­στι­κή αξία (άμεση μεί­ω­ση κατά 61% του ΑΕΠ ) και σε πα­ρού­σα αξία (που μόνο μέσω του δα­νεί­ου του EFSF μειώ­θη­κε 50% του ΑΕΠ του 2013).

Δεν έχουν όμως και καμία σχέση με τις δε­σμεύ­σεις του Eurogroup του 2012 για πρό­σθε­τες πα­ρα­με­τρι­κές αλ­λα­γές μόλις επι­τευ­χθεί πρω­το­γε­νές πλε­ό­να­σμα.

Επι­πλέ­ον τα μα­κρο­πρό­θε­σμα μέτρα για το χρέος εξα­φα­νί­στη­καν από τη συ­ζή­τη­ση, ενώ τα με­σο­πρό­θε­σμα θα συ­ζη­τη­θούν μετά την επι­τυ­χή ολο­κλή­ρω­ση του προ­γράμ­μα­τος, δη­λα­δή μετά τα μέσα του 2018 και θα συν­δε­θούν τότε με όρους (conditionality) που είναι το άλλο όνομα του τέ­ταρ­του μνη­μο­νί­ου. Με πρώτο όρο το πρω­το­γε­νές πλε­ό­να­σμα 3,5 % σε με­σο­πρό­θε­σμη βάση.

Ε. Υπάρ­χουν πολλά σχό­λια για σύ­γκρου­ση Ευ­ρω­παί­ων και ΔΝΤ. Το ΔΝΤ το εγκα­τέ­στη­σε στην καρ­διά της ευ­ρω­ζώ­νης η δυ­σπι­στία της γερ­μα­νι­κής και άλλων κυ­βερ­νή­σε­ων προς την Ευ­ρω­παϊ­κή Επι­τρο­πή. Με τη χθε­σι­νή από­φα­ση του το Eurogroup θέτει το δικό του όριο ως προς τις πα­ρα­με­τρι­κές αλ­λα­γές στο χρέος και επι­μέ­νει σε υψηλά πρω­το­γε­νή πλε­ο­νά­σμα­τα, αλλά δεί­χνει να προ­σχω­ρεί στα κρι­τή­ρια του ΔΝΤ ως προς τη κά­λυ­ψη του δη­μο­σιο­νο­μι­κού κενού και το κλεί­σι­μο της αξιο­λό­γη­σης. Τε­λι­κά η Ελ­λά­δα όχι μόνο δεν επω­φε­λεί­ται από τη «σύ­γκρου­ση» ΔΝΤ – ΕΕ, αλλά χάνει και προς τις δυο πλευ­ρές.

Στ. Αυτό είναι λοι­πόν το απο­τέ­λε­σμα των έως τώρα χει­ρι­σμών της κυ­βέρ­νη­σης. Συ­νο­ψί­ζω:

1. Άμεση επι­βά­ρυν­ση του κό­στους εξυ­πη­ρέ­τη­σης του χρέ­ους με αντάλ­λαγ­μα την θε­ω­ρη­τι­κή μικρή ελά­φρυν­ση του χρέ­ους και των χρη­μα­το­δο­τι­κών ανα­γκών το 2060, εφό­σον εκ­πλη­ρού­νται έως τότε διαρ­κώς οι δη­μο­σιο­νο­μι­κοί στό­χοι (πρω­το­γε­νές πλε­ό­να­σμα 3,5% κ.λπ.).

2. Εξάρ­τη­ση του κλει­σί­μα­τος της δεύ­τε­ρης αξιο­λό­γη­σης από το ΔΝΤ, με το οποίο και πρέ­πει να υπο­γρά­φει μνη­μό­νιο τρία plus.

3. Δέ­σμευ­ση της χώρας για πρω­το­γε­νές πλε­ό­να­σμα 3,5% του ΑΕΠ το 2018 και τα έτη που ακο­λου­θούν σε με­σο­πρό­θε­σμη βάση, με «κόφτη» και σχε­τι­κά διαρ­θρω­τι­κά μέτρα που θα πε­ρι­λη­φθούν στο μνη­μό­νιο τέσ­σε­ρα.

4. Εξα­φά­νι­ση της υπό­σχε­σης για μα­κρο­πρό­θε­σμα μέτρα για το χρέος.

5. Εκτί­μη­ση της ανά­γκης για με­σο­πρό­θε­σμα μέτρα ως προς το χρέος, μετά την επι­τυ­χή ολο­κλή­ρω­ση του προ­γράμ­μα­τος, τον Ιού­λιο του 2018 και πάντα σε συν­δυα­σμό με τους όρους του τέ­ταρ­του μνη­μο­νί­ου.

Ελ­πί­ζω αρ­κε­τοί να θυ­μού­νται τι έχει λε­χθεί όλα αυτά τα χρό­νια και τι συμ­βαί­νει τώρα. Δεν πει­ρά­ζει που γλύ­φουν εκεί που έφτυ­ναν. Πει­ρά­ζει ότι εγκλω­βί­ζουν τη χώρα στο βάθος της βλά­βης που προ­κά­λε­σαν.