Συνταγματική η παραχώρηση στο ΤΑΙΠΕΔ μικρών λιμένων και τουριστικών λιμένων

Θεω­ρή­θηκε από την Ολο­μέ­λεια του Συμ­βου­λίου της Επι­κρα­τείας η πρώτη από τις τρεις απο­φά­σεις με τις οποίες απορ­ρί­φθη­καν ισά­ριθ­μες προ­σφυ­γές του Δημο­τι­κού Λιμε­νι­κού Ταμείου Νότιας Δωδε­κα­νή­σου και 55 κατοί­κων της Ρόδου για την ακύρωση της υπ’ αρ. 218/13-8-2012 (ΦΕΚ Β’ 2322/13-08-2012) Κοινής Υπουρ­γι­κής Από­φα­σης της Διυ­πουρ­γι­κής Επι­τρο­πής Ανα­διαρ­θρώ­σεων και Απο­κρα­τι­κο­ποι­ή­σεων περί μετα­φο­ράς στην εται­ρεία «Ταμείο Αξιο­ποί­η­σης Ιδιω­τι­κής Περιου­σίας του Δημο­σίου» περιου­σια­κών στοι­χείων του Δημο­σίου κατά τις δια­τά­ξεις του ν. 3986/2011, μεταξύ των οποίων και των Μαρίνων του Μαν­δρα­κίου Ρόδου και Κω.

Η Ολο­μέ­λεια του Συμ­βου­λίου της Επι­κρα­τείας, όπως έγραψε η «δημο­κρα­τική», έκρινε συγκε­κρι­μένα, με 28 απο­φά­σεις της (υπ΄ αριθμ. 1129 έως 1156/2016), συνταγ­μα­τική και νόμιμη την παρα­χώ­ρηση στο ΤΑΙΠΕΔ και την εν συνε­χεία μετα­βί­βαση σε τρίτους των μικρών λιμένων και του­ρι­στι­κών λιμένων σκαφών ανα­ψυ­χής, καθώς η μετα­βί­βαση απο­σκο­πεί σε σκοπούς δημο­σίου συμ­φέ­ρο­ντος.

Ανα­λυ­τι­κό­τερα, στο Συμ­βού­λιο της Επι­κρα­τείας είχαν προ­σφύ­γει Δήμοι, Δημο­τικά Λιμε­νικά Ταμεία και κάτοι­κοι περιο­χών που έχουν λιμάνια και ζητού­σαν να ακυ­ρω­θεί η απόφαση της Διυ­πουρ­γι­κής Επι­τρο­πής Ανα­διαρ­θρώ­σεων και Απο­κρα­τι­κο­ποι­ή­σεων. Το ΤΑΙΠΕΔ, με συμ­βά­σεις, έχει το δικαί­ωμα παρα­χώ­ρη­σης σε τρίτους για την εκμε­τάλ­λευση, χρήση κλπ των μικρών του­ρι­στι­κών λιμένων.

Στην εν λόγω απόφαση περιε­λή­φθη­σαν από τα 900 μικρά και του­ρι­στικά λιμάνια της χώρας τα 46, τα οποία δεν ήταν ανα­γκαία για στρα­τιω­τι­κούς σκοπούς, δεν είχαν παρα­χω­ρη­θεί σε ιδιώτες, καθώς και εκείνα που δεν είχαν τις στοι­χειώ­δεις εγκα­τα­στά­σεις, όπως και ορι­σμέ­νοι του­ρι­στι­κοί λιμένες, οι οποίοι μπορούν να εντα­χθούν σε ενιαία ιστιο­πλοϊκή ή ναυ­σι­πλοϊκή δια­δρομή έτσι ώστε να μπορεί να δημιουρ­γη­θεί μια μαρίνα (hub-marines, satellite ports).

Η Ολο­μέ­λεια του ΣτΕ απέρ­ριψε ως αβά­σι­μους όλους τους ισχυ­ρι­σμούς των Δήμων, κλπ, υπο­γραμ­μί­ζο­ντας ότι σύμφωνα με τη μνη­μο­νιακή νομο­θε­σία, οι εν λόγω παρα­χω­ρή­σεις των μικρών λιμένων «απο­σκο­πούν στην ικα­νο­ποί­ηση συγκε­κρι­μέ­νου δημό­σιου συμ­φέ­ρο­ντος, δηλαδή στη απο­πλη­ρωμή του δημό­σιου χρέους, βάσει σχε­τι­κού συνο­λι­κού προ­γράμ­μα­τος».

Σύμφωνα με τους συμ­βού­λους επι­κρα­τείας είναι «επι­τρε­πτή και δεν προ­σκρούει στις δια­τά­ξεις των άρθρων 106, 25 και 5 του Συντάγ­μα­τος, αλλά ούτε στο άρθρο 24 που προ­στα­τεύει τον αιγιαλό και την παραλία».

Με την υπ’ αρίθμ. 1150/2016 απόφαση, που θεω­ρή­θηκε, ανα­φέ­ρε­ται μεταξύ άλλων ότι η μετα­βί­βαση ευρί­σκει νομικό θεμέλιο στο ν. 4046/2012, ο οποίος απο­τε­λεί επι­και­ρο­ποί­ηση του προ­γράμ­μα­τος απο­κρα­τι­κο­ποι­ή­σεων που προ­βλέ­πε­ται στους ν. 3985/2011 και 3986/2011.

Εκρινε ακόμη ότι:

«Τα κοι­νό­χρη­στα πράγ­ματα, στα οποία, σύμφωνα με το άρθρο 967 του Αστικού Κώδικα (π.δ. 456/ 1984, Α’ 164) και το άρθρο 22 του ν. 2971/2001 «Αιγια­λός, παραλία και άλλες δια­τά­ξεις» (Α’ 285), περι­λαμ­βά­νο­νται οι λιμένες και οι του­ρι­στι­κοί λιμένες, ανήκουν στη δημόσια κτήση και προ­ο­ρί­ζο­νται για την άμεση εξυ­πη­ρέ­τηση δημο­σίου σκοπού, ο οποίος συνί­στα­ται στην κοι­νο­χρη­σία τους, η δε δια­χεί­ριση τους αντι­δια­στέλ­λε­ται προς την δια­χεί­ριση της ιδιω­τι­κής περιου­σίας του Δημο­σίου και συνιστά άσκηση δημο­σίας εξου­σίας.

Στο πλαίσιο όμως της δια­χει­ρί­σεως των εν λόγω πραγ­μά­των από την Διοί­κηση είναι δυνατόν, σύμφωνα με τον βασικό, δημο­σίου δικαίου, κανόνα του άρθρου 970 του Α.Κ. να παρα­χω­ρού­νται επ’ αυτών ιδιαί­τερα δικαιώ­ματα προς φυσικά ή νομικά πρόσωπα, εφ’ όσον με την παρα­χώ­ρηση των ιδιαι­τέ­ρων αυτών δικαιω­μά­των, – τα οποία έχουν χαρα­κτήρα δημο­σίου και όχι ιδιω­τι­κού δικαίου και απο­σκο­πούν, κατά κύριο λόγο, στην εξυ­πη­ρέ­τηση της εμπο­ρι­κής, επι­βα­τι­κής, ναυ­τι­λια­κής, του­ρι­στι­κής και αλιευ­τι­κής κίνησης και γενι­κό­τερα των λει­τουρ­γι­κών αναγκών του λιμένα, – εξα­κο­λου­θεί να εξυ­πη­ρε­τεί­ται ή, του­λά­χι­στον, δεν αναι­ρεί­ται η κοινή χρήση.

Με την εν λόγω παρα­χώ­ρηση δεν απο­κλεί­ε­ται η επι­δί­ωξη και ταμιευ­τι­κού σκοπού, εφ’ όσον εξυ­πη­ρε­τού­νται οι λει­τουρ­γι­κές ανάγκες του λιμένα και δεν αναι­ρεί­ται ο κατά τα ανωτέρω προέχων σκοπός.

Στη συγκε­κρι­μένη περί­πτωση, με τους ορι­σμούς των δια­τά­ξεων της νομο­θε­σίας περί ΤΑΙΠΕΔ, οι οποίες απο­σκο­πούν στην ικα­νο­ποί­ηση συγκε­κρι­μέ­νου σκοπού δημο­σίου συμ­φέ­ρο­ντος, δηλαδή την απο­πλη­ρωμή του δημο­σίου χρέους βάσει σχε­τι­κού συνο­λι­κού προ­γράμ­μα­τος, δεν αίρεται, με την μετα­βί­βαση του δικαιώ­μα­τος παρα­χώ­ρη­σης των δικαιω­μά­των, ο κοι­νό­χρη­στος χαρα­κτή­ρας των προς παρα­χώ­ρηση πραγ­μά­των, ενώ το ίδιο το ΤΑΙΠΕΔ, στο οποίο μετα­βι­βά­ζε­ται το δικαί­ωμα, διέ­πε­ται από ιδιαί­τερο νομικό καθε­στώς που εξα­σφα­λί­ζει τον έλεγχο του εκ μέρους του Δημο­σίου.

Στο ΤΑΙΠΕΔ, δηλαδή, δεν μετα­βι­βά­ζο­νται νέα δικαιώ­ματα επί των λιμένων, αλλ’ απλώς η άσκηση ήδη προ­βλε­πο­μέ­νων από την κείμενη νομο­θε­σία δικαιω­μά­των. Τα δε μετα­βι­βα­ζό­μενα δικαιώ­ματα εξα­κο­λου­θούν να τελούν υπό όλους τους περιο­ρι­σμούς και τα βάρη που συνε­πά­γε­ται η εφαρ­μογή των δια­τά­ξεων της νομο­θε­σίας για την κοι­νο­χρη­σία των λιμένων και των του­ρι­στι­κών λιμένων, η οποία δια­σφα­λί­ζε­ται, μεταξύ άλλων, με την κρατική επο­πτεία.

Επο­μέ­νως, η προ­σβαλ­λό­μενη πράξη δεν έχει ως συνέ­πεια να εμπο­δί­ζε­ται η πρό­σβαση στους λιμένες και του­ρι­στι­κούς λιμένες και η από­λαυση τους από το κοινό.

Τυχόν, με τη μετα­γε­νέ­στερη παρα­χώ­ρηση δικαιω­μά­των επί κινητών και ακι­νή­των στοι­χείων που βρί­σκο­νται εντός των λιμένων και των του­ρι­στι­κών λιμένων από το ΤΑΙΠΕΔ σε τρίτους μέσω συμ­βά­σεων παρα­χώ­ρη­σης, καθο­ρι­σμός όρων που ενδε­χο­μέ­νως θα παρα­κώ­λυαν την κοινή χρήση και τις λει­τουρ­γι­κές ανάγκες των λιμένων θα ήταν δικα­στικά ελεγ­κτός στο στάδιο εκείνο, δεν μπορεί δε από τη φύση του, αφού ανά­γε­ται σε περι­στα­τικά μέλ­λο­ντα και υπο­θε­τικά, να εξε­τα­στεί στο πλαίσιο της υπό κρίση αιτή­σεως ακυ­ρώ­σεως.

Συνεπώς, η κατά τα ανωτέρω μετα­βί­βαση είναι επι­τρε­πτή και δεν προ­σκρούει στις δια­τά­ξεις των 1 παρ. 2, 5 παρ. 1 και 25 παρ. 2 του Συντάγ­μα­τος».