Οι αεροπορικές κρατάνε «μικρό καλάθι» για το 2017

Ανα­σύ­νταξη και προ­βλη­μα­τι­σμός μετά τις μεγάλες προσ­δο­κίες, που ωστόσο περιο­ρί­στη­καν κατά τη διάρ­κεια του 2016. Τα σχέδια επί χάρτου που κατα­στρώ­νουν ήδη για τη σεζόν του 2017 τα επι­τε­λεία των αερο­πο­ρι­κών εται­ρειών ανα­φο­ρικά με την πολι­τική που θα ακο­λου­θή­σουν στη χώρα μας φαί­νε­ται ότι παρα­πέ­μπουν σε λιγό­τερο επι­θε­τική στρα­τη­γική τόσο ως προς την προ­σθήκη νέων προ­ο­ρι­σμών όσο και ως προς την αύξηση της συχνό­τη­τας των δρο­μο­λο­γίων.

Το κλίμα ευφο­ρίας που επι­κρά­τησε πέρυσι και είχε ως απο­τέ­λε­σμα τη μεγάλη αύξηση των δια­θέ­σι­μων αερο­πο­ρι­κών θέσεων στη χώρα μας από τη συντρι­πτική πλειο­νό­τητα των αερο­πο­ρι­κών εται­ρειών για τη σεζόν του 2016 δεν απέδωσε τα ανα­με­νό­μενα, όπως φάνηκε από τις χαμηλές πλη­ρό­τη­τες των αερο­πλά­νων ειδικά το δίμηνο Μαΐου – Ιουνίου, αλλά και τις πρώτες ημέρες του Ιουλίου. Εστω κι αν οι αφίξεις στα ελλη­νικά αερο­δρό­μια τελικά έχουν θετικό πρόσημο το 2016 σε σύγκριση με το 2015, δεν αντα­πο­κρί­νο­νται στις αρχικές προσ­δο­κίες των επι­τε­λείων των αερο­πο­ρι­κών, οι οποίες επι­διώ­κουν το επόμενο έτος να πετύ­χουν τα ίδια απο­τε­λέ­σματα, με λιγό­τε­ρες όμως δια­θέ­σι­μες αερο­πο­ρι­κές θέσεις στην ελλη­νική αγορά.

«Για τη σεζόν του 2017 βλέ­πουμε ότι μπορεί να προ­βλε­φθεί μια μικρή αύξηση των δια­θέ­σι­μων θέσεων ειδικά για το αερο­δρό­μιο της Αθήνας, της τάξεως του 2%-4%, ενώ για τους προ­ο­ρι­σμούς της Περι­φέ­ρειας θα υπάρξει μεγα­λύ­τε­ρος σκε­πτι­κι­σμός από τις αερο­πο­ρι­κές, με πιθανώς μικρή μείωση στις δια­θέ­σι­μες θέσεις ή ακόμη και αργο­πο­ρη­μένη έναρξη των θερινών δρο­μο­λο­γίων», ανα­φέ­ρει κορυ­φαίο στέ­λε­χος του κλάδου των αερο­με­τα­φο­ρών, δίνο­ντας μια πρώτη γεύση της πολι­τι­κής που ετοι­μά­ζο­νται να ακο­λου­θή­σουν οι αερο­πο­ρι­κές στη χώρα μας για του χρόνου. «Το μεγάλο ζητού­μενο για τις εται­ρείες είναι να μην ταξι­δεύ­ουν τα αερο­πλάνα άδεια, όπως συνέβη σε ορι­σμένα δρο­μο­λό­για φέτος ανά την Ελλάδα στις αρχές της καλο­και­ρι­νής σεζόν. Η μείωση των δια­θέ­σι­μων θέσεων για την επόμενη σεζόν δεν σημαί­νει απα­ραί­τητα και λιγό­τε­ρους του­ρί­στες, ιδιαί­τερα μάλιστα αν οι αερο­πο­ρι­κές κατα­φέ­ρουν να κερ­δί­σουν το στοί­χημα τα αερο­πλάνα τους να ταξι­δεύ­ουν γεμάτα. Ωστόσο, ανα­δει­κνύ­ο­νται ο προ­βλη­μα­τι­σμός και η αβε­βαιό­τητα σχετικά με την πορεία του ελλη­νι­κού του­ρι­σμού για την επόμενη χρονιά, και αυτό παρά το γεγονός ότι ειδικά για τον κλάδο των αερο­με­τα­φο­ρών, ο οποίος έχει πληγεί διεθνώς λόγω τρο­μο­κρα­τίας, η Ελλάδα συγκα­τα­λέ­γε­ται στους πλέον ασφα­λείς του­ρι­στι­κούς προ­ο­ρι­σμούς».

Η πολι­τική των αερο­πο­ρι­κών εται­ρειών, το άνοιγμα νέων δρο­μο­λο­γίων, η ενί­σχυση των συχνο­τή­των στα υφι­στά­μενα, καθώς και η αύξηση των δια­θέ­σι­μων αερο­πο­ρι­κών θέσεων για την επόμενη σεζόν απο­τε­λούν σημα­ντικό βαρό­με­τρο για τον του­ρι­στικό κλάδο, στην προ­σπά­θεια να εκτι­μη­θεί η του­ρι­στική κίνηση για το 2017. Κρί­σι­μος παρά­γο­ντας αβε­βαιό­τη­τας για τη χώρα μας, ο οποίος, ως γνωστόν, επη­ρέ­ασε και τις φετινές επι­δό­σεις, παρα­μέ­νει και για το 2017 η δια­χεί­ριση του προ­σφυ­γι­κού ζητή­μα­τος: πολύ περισ­σό­τερο από τη στιγμή που φαί­νε­ται, με βάση τα αυξη­τικά νούμερα των προ­σφυ­γι­κών ροών, να υπάρχει ανα­ζω­πύ­ρωση του προ­βλή­μα­τος το τελευ­ταίο διά­στημα, η οποία προ­βλη­μα­τί­ζει σύσσωμο τον του­ρι­στικό κλάδο.

Ryanair: Θα επι­στρέ­ψει η Κως;

Τον τόνο για την επόμενη σεζόν έχει δώσει ήδη η Ryanair, η διοί­κηση της οποίας είναι γνωστό ότι αρέ­σκε­ται σε πιο προ­κλη­τι­κές δηλώ­σεις, οι οποίες τραβούν την προσοχή των ιθυ­νό­ντων στο κυβερ­νη­τικό επι­τε­λείο και χρη­σι­μο­ποιού­νται, κατά πολλούς, ως μέσο άσκησης πίεσης. Με αφορμή τη μείωση, έστω και στο οριακό ποσοστό του 2%, στο συνο­λικό θερινό της πρό­γραμμα του 2017 για την Ελλάδα, οι επι­τε­λείς της ιρλαν­δι­κής low cost αερο­πο­ρι­κής και ο ίδιος ο εμπο­ρι­κός της διευ­θυ­ντής Ντέι­βιντ Ο’Μπράιεν κάνουν λόγο τώρα για «χαμένη ευκαι­ρία του ελλη­νι­κού του­ρι­σμού το 2017», γνω­ρί­ζο­ντας προ­φα­νώς τον αντί­κτυπο και τον προ­βλη­μα­τι­σμό που δημιουρ­γεί ήδη η κίνηση αυτή στον εγχώριο του­ρι­στικό κλάδο. Πολύ περισ­σό­τερο όταν το χει­ρό­φρενο για την επόμενη του­ρι­στική σεζόν προ­έρ­χε­ται από μια αερο­πο­ρική η οποία, μετά την Aegean, δια­θέ­τει πλέον ισχυ­ρό­τατο μερίδιο αγοράς έχοντας συν­δρά­μει, ειδικά από το δεύτερο μισό του 2013 και μετά, στην ανά­πτυξη του αερο­δρο­μίου της Αθήνας και όχι μόνο.

Κι αν μόνιμη επωδό της Ryanair την τελευ­ταία τριετία απο­τε­λεί το αίτημα για «μείωση των ακριβών τελών και των φόρων στα ελλη­νικά αερο­δρό­μια», χωρίς να έχει λάβει απα­ντή­σεις, σύμφωνα με την ίδια, στις 26 επι­στο­λές που έχει απευ­θύ­νει στους αρμό­διους Ελληνες υπουρ­γούς, νυν και πρώην, δεν μπορεί να παρα­βλε­φθεί το γεγονός ότι για την επόμενη θερινή σεζόν η εται­ρεία ανα­κοί­νωσε προ ημερών ότι απο­σύ­ρει τον προ­ο­ρι­σμό της Κω από τα δρο­μο­λό­γιά της, με ό,τι αυτό συνε­πά­γε­ται για τον λαβω­μένο του­ρι­σμό του νησιού. Αξίζει να σημειω­θεί ότι, όπως ανα­φέ­ρουν φορείς της Κω, για την προη­γού­μενη θερινή σεζόν, αυτή του 2016, η Ryanair είχε αυξήσει σε 490 τις πτήσεις της από 321 το 2015, ενώ παλιό­τερα, το 2012, ο αντί­στοι­χος αριθμός ήταν ακόμη υψη­λό­τε­ρος, με την εται­ρεία να μετα­φέ­ρει πάνω από το 1/10 του συνόλου των ξένων επι­σκε­πτών (11,3% ή αλλιώς 90.000 επι­βά­τες) στο νησί.

Οι μειω­μέ­νες πλη­ρό­τη­τες στα αερο­πλάνα, ειδικά στην αρχή της φετινής σεζόν, λόγω του Προ­σφυ­γι­κού και η έλλειψη επαρκών κινή­τρων από πλευράς της ελλη­νι­κής κυβέρ­νη­σης για προ­ο­ρι­σμούς που έχουν πληγεί από το ζήτημα, είναι, σύμφωνα με τη διοί­κηση της Ryanair, από τους βασι­κούς λόγους για την αλλαγή της στρα­τη­γι­κής της για το νησί, ζητώ­ντας, μεταξύ άλλων, και μείωση στα τέλη επί­γειας εξυ­πη­ρέ­τη­σης. Νεό­τε­ρες πλη­ρο­φο­ρίες, πάντως, ανα­φέ­ρουν ότι ενδέ­χε­ται να υπάρ­ξουν θετικές εξε­λί­ξεις και αλλαγή στα πλάνα της αερο­πο­ρι­κής για την Κω μετά την κινη­το­ποί­ηση τόσο από την Περι­φέ­ρεια Νοτίου Αιγαίου όσο και από το Επι­με­λη­τή­ριο, ενώ ανα­μέ­νε­ται και η στάση της Fraport, στην οποία περνά η δια­χεί­ριση του αερο­δρο­μίου, στο πλαίσιο της συμ­φω­νίας παρα­χώ­ρη­σης των 14 περι­φε­ρεια­κών αερο­δρο­μίων. Σημειω­τέον ότι πηγές της του­ρι­στι­κής αγοράς προ­έ­βαλ­λαν τον ισχυ­ρι­σμό ότι οι ανα­κοι­νώ­σεις της ιρλαν­δι­κής low cost εται­ρείας ενδε­χο­μέ­νως χρη­σι­μο­ποιού­νται και ως μέρος της στρα­τη­γι­κής της, ακριβώς στο πλαίσιο των δια­πραγ­μα­τεύ­σεων με τη Fraport.

Συνο­λικά, για τη σεζόν του 2017 η Ryanair υπο­λο­γί­ζει να μετα­φέ­ρει συνο­λικά 6 εκα­τομ­μύ­ρια επι­βά­τες στη χώρα μας, έχοντας προ­γραμ­μα­τί­σει οριακή ανά­πτυξη 1% για το αερο­δρό­μιο της Αθήνας, μεγάλη αύξηση της παρου­σίας της στη Θεσ­σα­λο­νίκη, της τάξεως του 14%, ενώ ενι­σχύ­ο­νται και οι θέσεις για Μύκονο. Οι περι­κο­πές των 223.000 θέσεων έρχο­νται για την Κω (126.000 θέσεις), την Κέρκυρα, την Κεφα­λο­νιά, τη Ρόδο και τα Χανιά.

Εντός των τειχών, με μεγάλο ενδια­φέ­ρον ανα­μέ­νει η αγορά και τις ανα­κοι­νώ­σεις για την επόμενη σεζόν του μεγα­λύ­τε­ρου εγχώ­ριου παίκτη, του ομίλου της Aegean, που επί του παρό­ντος δεν έχει απο­κα­λύ­ψει τις προ­θέ­σεις του. Το πρώτο εξάμηνο του 2016 η εται­ρεία κατά­φερε να κατα­γρά­ψει αύξηση στην επι­βα­τική κίνηση (+5%, στα 5,2 εκα­τομ­μύ­ρια επι­βά­τες), η οποία όμως δεν ήταν αντί­στοιχη της σημα­ντι­κής επέν­δυ­σης στη χωρη­τι­κό­τητα, ειδικά στο δεύτερο τρίμηνο του έτους και κυρίως στο δίκτυο εξω­τε­ρι­κού. Νεό­τε­ρες πλη­ρο­φο­ρίες ανα­φέ­ρουν ότι το τρίτο τρίμηνο του έτους κινεί­ται θετικά, με τον Σεπτέμ­βριο να παρου­σιά­ζει ακόμη και διψήφιο ποσοστό ανά­πτυ­ξης, δεδο­μέ­νης και της επέ­κτα­σης της σεζόν σε αρκε­τούς ελλη­νι­κούς προ­ο­ρι­σμούς, ενώ θετικές επι­δό­σεις ανα­μέ­νε­ται να έχει και ο Οκτώ­βριος.

Πάντως, οι επι­λο­γές της ελλη­νι­κής πολι­τείας στο κομμάτι των αερο­με­τα­φο­ρών και το πώς αυτές επη­ρε­ά­ζουν τελικά την του­ρι­στική κίνηση σε όλη τη χώρα δεν αφήνουν ασυ­γκί­νητη την Aegean. Η εται­ρεία τονίζει αφενός το θέμα της υπερ­φο­ρο­λό­γη­σης -«μέσα σε έναν χρόνο ο ΦΠΑ για τις αερο­με­τα­φο­ρές πέταξε από το 13% στο 24%, φτά­νο­ντας στο υψη­λό­τερο επίπεδο στην Ευρώπη, στη χώρα που τον χρειά­ζε­ται χαμηλά περισ­σό­τερο από κάθε άλλη λόγω των νησιών», ανα­φέ­ρει χαρα­κτη­ρι­στικά η εταιρεία-, αφε­τέ­ρου «τις υψηλές χρε­ώ­σεις στο αερο­δρό­μιο της Αθήνας, λόγω της μικρής διάρ­κειας της σύμ­βα­σης, οι οποίες είναι σε πολύ υψη­λό­τερα επίπεδα από αντα­γω­νι­στικά αερο­δρό­μια της Νότιας Ευρώπης, επο­μέ­νως εκκρε­μεί η επέ­κταση για μια γενναία μείωση των τελών».

Το «Ελευ­θέ­ριος Βενι­ζέ­λος» και οι… δια­σπο­ρί­τες

Σημειω­τέον ότι και η Aegean έχει ως βασική της επέν­δυση την ανά­πτυξη του δικτύου της από την Αθήνα, έχοντας προ­σθέ­σει σχεδόν 50 προ­ο­ρι­σμούς τα τελευ­ταία τρία χρόνια, ενώ αντί­στοιχη στρα­τη­γική θα ακο­λου­θή­σει και για τη σεζόν του 2017. Συνο­λικά, πάντως, όσον αφορά τις επι­δό­σεις του «Ελευ­θέ­ριος Βενι­ζέ­λος», τόσο το 2014 όσο και το 2015 η αύξηση των αφίξεων ξένων επι­σκε­πτών ήταν της τάξεως του 25%. Ειδικά πέρυσι ξεπέ­ρα­σαν τα 4,1 εκα­τομ­μύ­ρια, αριθμός που απο­τε­λεί την καλύ­τερη επίδοση όλων των εποχών για τον προ­ο­ρι­σμό. Ωστόσο, όπως χαρα­κτη­ρι­στικά ανέφερε την περα­σμένη εβδο­μάδα ο αντι­πρό­ε­δρος της Aegean Ευτύχης Βασι­λά­κης, με αφορμή τη διορ­γά­νωση του 4th Travel Trade Athens, «απαι­τεί­ται πλέον εγρή­γορση γιατί η αύξηση 25% προς την Αθήνα των προη­γού­με­νων ετών φέτος έπεσε στο 8%. Το 8% αυτό, μάλιστα, δεν λέει όλη την αλήθεια, γιατί μέσα σε αυτό έχει και Ελληνες που μένουν στο εξω­τε­ρικό, έχουν μετα­κο­μί­σει για δουλειά και άρα η πραγ­μα­τική, τελική αύξηση σε ανθρώ­πους που έρχο­νται για του­ρι­σμό στην Αθήνα κινεί­ται μεταξύ του 4%-5% και ενδέ­χε­ται να κλείσει στο 6%».

Πράγ­ματι, με βάση τα επίσημα στοι­χεία του αερο­δρο­μίου της Αθήνας, στο εννε­ά­μηνο Ιανουα­ρίου – Σεπτεμ­βρίου από το σύνολο των 9,97 εκα­τομ­μυ­ρίων επι­βα­τών της κίνησης εξω­τε­ρι­κού (αφι­κνού­με­νοι και ανα­χω­ρού­ντες) τα 3,7 εκα­τομ­μύ­ρια ήταν εισερ­χό­με­νοι επι­σκέ­πτες από το εξω­τε­ρικό. Από αυτούς ποσοστό 15% -ή αλλιώς 560.000- ήταν οι αφίξεις που αφο­ρού­σαν τους… δια­σπο­ρί­τες, Ελληνες δηλαδή που λόγω της κρίσης ζουν πλέον στο εξω­τε­ρικό και επι­στρέ­φουν μέσα στο έτος, άλλοι πιο αραιά και άλλοι με μεγα­λύ­τερη συχνό­τητα, για να δουν τις οικο­γέ­νειές τους. Σημειω­τέον ότι το «Ελευ­θέ­ριος Βενι­ζέ­λος» κατα­γρά­φει πλέον χωριστά τη συγκε­κρι­μένη αγορά (επο­νο­μα­ζό­μενη ως «commuting diaspora»), ενώ το νούμερο των 560.000 αφίξεων με ελλη­νικά δια­βα­τή­ρια εμφα­νί­ζε­ται φέτος αυξη­μένο σε ποσοστό 10% σε σχέση με το εννε­ά­μηνο του 2015.

Συνο­λικά, στο εννε­ά­μηνο του 2016 ο συνο­λι­κός αριθμός των επι­βα­τών που δια­κι­νή­θη­καν μέσω του Διε­θνούς Αερο­λι­μένα Αθηνών ήταν 15,6 εκα­τομ­μύ­ρια, παρου­σιά­ζο­ντας αύξηση 10,2% σε σύγκριση με την αντί­στοιχη περίοδο πέρυσι, όταν οι επι­βά­τες ήταν 14,1 εκα­τομ­μύ­ρια. Τόσο η εγχώρια όσο και η διεθνής επι­βα­τική κίνηση σημεί­ω­σαν αύξηση 12,4% και 8,9% αντί­στοιχα. Τέλος, οι Ελληνες και οι ξένοι ταξι­διώ­τες παρου­σί­α­σαν άνοδο 15% και 8% αντί­στοιχα.