Ερευνα: Ερημη χώρα θα είναι το 2050 η Ελλάδα

Το 2050 ο πλη­θυ­σμός της Ελ­λά­δας υπο­λο­γί­ζε­ται πως θα είναι από 8,3 έως 10 εκα­τομ­μύ­ρια, δη­λα­δή μειω­μέ­νος κατά 800.000 έως 2,5 εκα­τομ­μύ­ρια σε σχέση με σή­με­ρα! Η Ελ­λά­δα το 2050 απει­λεί­ται να είναι μια χώρα με­ση­λί­κων και γε­ρό­ντων, καθώς το 2050 οι άνω των 65 ετών κά­τοι­κοί της θα είναι σχε­δόν ο ένας στους τρεις (30-33% από 21% που είναι σή­με­ρα και 7% το 1951!). Οι κάτω των 14 ετών θα είναι μόλις 12-14,8%, από 15% που είναι φέτος και 28% το 1951.

Ενα δυ­στο­πι­κό πολύ κο­ντι­νό μέλ­λον, μια Ερημη Χώρα με άδεια σχο­λεία και χώ­ρους ερ­γα­σί­ας, προ­βλέ­πει η νέα έρευ­να-σοκ για τις δη­μο­γρα­φι­κές προ­ο­πτι­κές της χώρας, που διε­ξή­γα­γε ο ερευ­νη­τι­κός ορ­γα­νι­σμός δια­ΝΕ­Ο­σις και πα­ρου­σιά­ζει σή­με­ρα η «Κ».

Η έρευ­να επε­ξερ­γά­στη­κε οκτώ δια­φο­ρε­τι­κά σε­νά­ρια, τα οποία όλα υπο­λο­γί­ζουν με­γά­λη μεί­ω­ση του πλη­θυ­σμού. Το πιο αι­σιό­δο­ξο μιλά για συρ­ρί­κνω­ση κατά 800.000 άτομα, με αυ­ξα­νό­με­νη γή­ραν­ση της ελ­λη­νι­κής κοι­νω­νί­ας. Η διά­με­σος ηλι­κία (δη­λα­δή η ηλι­κία όπου οι με­γα­λύ­τε­ροι αυτής είναι ίσοι σε αριθ­μό με τους μι­κρό­τε­ρους), θα φτά­σει το 2050 τα 49-52 έτη, από 44 που είναι σή­με­ρα και 26 το 1951. «Ο πε­νη­ντά­ρης θα είναι ο νέος της επο­χής», που έλεγε και το τρα­γού­δι, αλλά το χα­μό­γε­λο είναι πλέον πικρό… Τα παι­διά σχο­λι­κής ηλι­κί­ας (από 3 μέχρι 17 ετών) θα μειω­θούν από 1,6 εκατ. σή­με­ρα σε 1,4 εκατ. (αι­σιό­δο­ξο σε­νά­ριο) έως 1 εκατ. (απαι­σιό­δο­ξο σε­νά­ριο) το 2050. Ο πραγ­μα­τι­κός οι­κο­νο­μι­κά ενερ­γός πλη­θυ­σμός θα ση­μειώ­σει κα­θί­ζη­ση και θα μειω­θεί κατά 1-1,7 εκατ. άτομα, από 4,7 εκατ. σή­με­ρα στα 3-3,7 εκατ. το 2050! Πάρα πολύ λίγοι άν­θρω­ποι θα μπο­ρούν να ερ­γα­στούν για να κα­λύ­ψουν τις ανά­γκες μιας ολό­κλη­ρης χώρας.

Η συ­γκλο­νι­στι­κή έρευ­να της δια­ΝΕ­Ο­σις προ­βάλ­λει στο μέλ­λον τά­σεις που ήδη εκ­φρά­ζο­νται. Την 1η Ια­νουα­ρί­ου του 2015 ο πλη­θυ­σμός της Ελ­λά­δας ήταν 10,8 εκα­τομ­μύ­ρια, λι­γό­τε­ρος κατά 300.000 από τα 11,1 εκατ. το 2011. Για πρώτη φορά μετά το 1951 οι κά­τοι­κοι της χώρας μειώ­νο­νται. Η κρίση πλήτ­τει τη χώρα ως μια βόμβα νε­τρο­νί­ων, που εξαϋ­λώ­νει τους κα­τοί­κους, ακόμα κι αν οι κα­τοι­κί­ες πα­ρα­μέ­νουν στη θέση τους (για να πλη­ρώ­νουν ΕΝΦΙΑ).

Τρεις είναι οι πα­ρά­γο­ντες που επη­ρε­ά­ζουν τη με­τα­βο­λή του πλη­θυ­σμού: Οι γεν­νή­σεις, οι θά­να­τοι και η με­τα­νά­στευ­ση. Υπάρ­χουν δύο ισο­ζύ­για: Το φυ­σι­κό (γεν­νή­σεις-θά­να­τοι) και το με­τα­να­στευ­τι­κό (εί­σο­δοι-έξο­δοι).

Σή­με­ρα και τα δύο αυτά ισο­ζύ­για έχουν αρ­νη­τι­κό πρό­ση­μο. Οι γεν­νή­σεις μειώ­νο­νται, ενώ η υπο­βάθ­μι­ση του επι­πέ­δου ζωής και της δη­μό­σιας Υγεί­ας αυ­ξά­νει τους πρό­ω­ρους θα­νά­τους. Ταυ­τό­χρο­να, υπάρ­χει με­γά­λη με­τα­νά­στευ­ση νέων κυ­ρί­ως Ελ­λή­νων καθώς και αλ­λο­δα­πών που βρί­σκο­νταν στη χώρα μας, ενώ λόγω της οι­κο­νο­μι­κής κρί­σης –και παρά τις προ­σφυ­γι­κές ροές– η προ­σέλ­κυ­ση νέων με­τα­να­στών εκτι­μά­ται πως θα είναι χα­μη­λή.

Η έρευ­να της δια­ΝΕ­Ο­σις, η οποία διε­ξή­χθη από το Ερ­γα­στή­ριο Δη­μο­γρα­φι­κών και Κοι­νω­νι­κών Ανα­λύ­σε­ων του Πα­νε­πι­στη­μί­ου Θεσ­σα­λί­ας, υπό τη διεύ­θυν­ση του κα­θη­γη­τή Βύ­ρω­να Κο­τζα­μά­νη, θέτει στη συ­ζή­τη­ση νέα κρί­σι­μα δε­δο­μέ­να και εγεί­ρει πιε­στι­κά ερω­τή­μα­τα…

Από το 2011, οι θά­να­τοι είναι πε­ρισ­σό­τε­ροι από τις γεν­νή­σεις

Από το 1951 μέχρι το 2011 ο πλη­θυ­σμός της Ελ­λά­δας αυ­ξή­θη­κε από τα 7,6 στα 11,1 εκα­τομ­μύ­ρια κα­τοί­κους. Πρό­κει­ται για μια αύ­ξη­ση θε­α­μα­τι­κή, η οποία πραγ­μα­το­ποι­ή­θη­κε πα­ρό­τι από τη γενιά του 1956 και μετά ξε­κί­νη­σε μια προ­ο­δευ­τι­κή μα απρό­σκο­πτη μεί­ω­ση της γο­νι­μό­τη­τας, η οποία συ­νε­χί­ζε­ται μέχρι σή­με­ρα. Σύμ­φω­να με την έρευ­να της δια­ΝΕ­Ο­σις, με­τα­πο­λε­μι­κά δεν υπήρ­ξε στην Ελ­λά­δα το φαι­νό­με­νο της έκρη­ξης γεν­νή­σε­ων που πα­ρου­σιά­στη­κε σε άλλες χώρες της Ευ­ρώ­πης («baby boom»). Η αύ­ξη­ση του πλη­θυ­σμού στις τε­λευ­ταί­ες δε­κα­ε­τί­ες οφει­λό­ταν απο­κλει­στι­κά στις κατά πε­ριό­δους με­τα­να­στευ­τι­κές ροές και στη ρα­γδαία αύ­ξη­ση του προσ­δό­κι­μου ζωής, το οποίο μέσα σ’ αυτό το διά­στη­μα αυ­ξή­θη­κε κατά 8 χρό­νια για τους άντρες και κατά 10 για τις γυ­ναί­κες.

Από το 1951, αρχή της πε­ριό­δου που εξε­τά­ζει η έρευ­να της δια­ΝΕ­Ο­σις (απ’ όπου υπάρ­χουν αξιό­πι­στα στοι­χεία), και μέχρι τα μέσα της δε­κα­ε­τί­ας του ’70, η αύ­ξη­ση του πλη­θυ­σμού της χώρας οφει­λό­ταν σχε­δόν απο­κλει­στι­κά στο θε­τι­κό φυ­σι­κό ισο­ζύ­γιο, δη­λα­δή στο ότι υπήρ­χαν πε­ρισ­σό­τε­ρες γεν­νή­σεις απ’ ό,τι θά­να­τοι. Το 1951, για πα­ρά­δειγ­μα, στην Ελ­λά­δα εί­χα­με 155.422 γεν­νή­σεις και μόνο 57.508 θα­νά­τους. Η με­γά­λη δια­φο­ρά υπερ­κά­λυ­πτε το αρ­νη­τι­κό με­τα­να­στευ­τι­κό ισο­ζύ­γιο εκεί­νης της πε­ριό­δου, όταν περί τους 27.000 Ελ­λη­νες με­τα­νά­στευαν κάθε χρόνο σε άλλες χώρες. Από τα μέσα της δε­κα­ε­τί­ας του ’70, όμως, και μέχρι τα τέλη της δε­κα­ε­τί­ας του ’80, ενώ δια­τη­ρή­θη­κε ο υψη­λός αριθ­μός των γεν­νή­σε­ων, ανα­στρά­φη­κε και το με­τα­να­στευ­τι­κό ισο­ζύ­γιο, καθώς εκα­το­ντά­δες χι­λιά­δες Ελ­λη­νες με­τα­νά­στες επέ­στρε­ψαν στη χώρα. Τη δε­κα­ε­τία του ’90 και ώς το τέλος της επό­με­νης δε­κα­ε­τί­ας, η αύ­ξη­ση του πλη­θυ­σμού άλ­λα­ξε και πάλι χα­ρα­κτή­ρα. Το φυ­σι­κό ισο­ζύ­γιο σχε­δόν εκ­μη­δε­νί­στη­κε, καθώς οι γεν­νή­σεις μειώ­θη­καν πολύ, ενώ η Ελ­λά­δα έγινε χώρα υπο­δο­χής με­τα­να­στών, κυ­ρί­ως από τους βό­ρειους γεί­το­νές της. Τη δε­κα­ε­τία 1991-2001 το φυ­σι­κό ισο­ζύ­γιο ήταν θε­τι­κό κατά μόλις 20.536 άτομα, αλλά η συ­νο­λι­κή αύ­ξη­ση του μό­νι­μου πλη­θυ­σμού έφτα­σε τα 563.298.

Από το 2011 η Ελ­λά­δα έχει μπει σε μια νέα φάση, πρω­το­φα­νή με­τα­πο­λε­μι­κά. Το φυ­σι­κό ισο­ζύ­γιο πλέον γί­νε­ται αρ­νη­τι­κό (οι θά­να­τοι είναι πε­ρισ­σό­τε­ροι από τις γεν­νή­σεις), αλλά και το με­τα­να­στευ­τι­κό ισο­ζύ­γιο, παρά την προ­σφυ­γι­κή κρίση, είναι κι αυτό αρ­νη­τι­κό, καθώς πολ­λοί Ελ­λη­νες, κυ­ρί­ως νέοι επι­στή­μο­νες, με­τα­να­στεύ­ουν σε ανα­ζή­τη­ση ερ­γα­σί­ας, λόγω της υψη­λό­τα­της ανερ­γί­ας. Την 1η Ια­νουα­ρί­ου 2015 ο πλη­θυ­σμός της Ελ­λά­δας ήταν 10,8 εκα­τομ­μύ­ρια, δη­λα­δή ήδη μι­κρό­τε­ρος κατά 300.000 από το 2011.

Η έρευ­να της δια­ΝΕ­Ο­σις έχει ως ση­μείο αφε­τη­ρί­ας ακρι­βώς την 1/1/2015. Οπως ση­μειώ­νει ο κα­θη­γη­τής του Πα­νε­πι­στη­μί­ου Θεσ­σα­λί­ας, Βύ­ρω­νας Κο­τζα­μά­νης, στην πα­ρου­σί­α­ση της έρευ­νας «η οι­κο­νο­μι­κή κρίση κα­ταρ­χάς ανα­μέ­νε­ται να επι­τα­χύ­νει (και εν­δε­χο­μέ­νως και σε ορι­σμέ­νες πε­ρι­πτώ­σεις να ανα­τρέ­ψει) τις μα­κρό­χρο­νες τά­σεις εξέ­λι­ξης των βα­σι­κών δη­μο­γρα­φι­κών συ­νι­στω­σών». Η γο­νι­μό­τη­τα στην Ελ­λά­δα είχε ήδη φθί­νου­σα πο­ρεία: οι γυ­ναί­κες που γεν­νή­θη­καν ανά­με­σα στο 1950 και στο 1954 έφε­ραν στον κόσμο 2 παι­διά/γυ­ναί­κα κατά μέσον όρο, αυτές που γεν­νή­θη­καν με­τα­ξύ 1960-64 1,86 και αυτές από 1970-74 (εκτί­μη­ση) 1,60 παι­διά. Την πε­ρί­ο­δο 2010-2015, όπως υπο­λο­γί­ζε­ται από τον ΟΗΕ, η γο­νι­μό­τη­τα στην Ελ­λά­δα έχει πέσει στο 1,34 παι­διά ανά γυ­ναί­κα. «Η ανα­βο­λή των πρώ­των γεν­νή­σε­ων (εξαι­τί­ας, εκτός των άλλων, και των υφι­στά­με­νων δυ­σμε­νών κοι­νω­νι­κο­οι­κο­νο­μι­κών συν­θη­κών) από τις γε­νε­ές, οι οποί­ες στα χρό­νια της κρί­σης θα βρε­θούν στις ηλι­κί­ες 25-35 ετών πι­θα­νό­τα­τα θα οδη­γή­σει στην επι­τά­χυν­ση της τάσης μεί­ω­σης του αριθ­μού των παι­διών τους, εξαι­τί­ας της συρ­ρί­κνω­σης τόσο του δια­τι­θέ­με­νου ανα­πα­ρα­γω­γι­κού “χρό­νου” όσο και της βιο­λο­γι­κής τους ικα­νό­τη­τας σύλ­λη­ψης», ση­μειώ­νει ο κ. Κο­τζα­μά­νης.

Η με­τα­νά­στευ­ση

Ταυ­τό­χρο­να, η κρίση του δη­μό­σιου συ­στή­μα­τος υγεί­ας και η μεί­ω­ση των ει­σο­δη­μά­των ευ­ρύ­τα­του τμή­μα­τος του ελ­λη­νι­κού πλη­θυ­σμού είναι σχε­δόν βέ­βαιο ότι θα έχουν επι­πτώ­σεις στην υγεία του και στη μα­κρο­ζω­ία του, ση­μειώ­νουν οι ανα­λυ­τές της δια­ΝΕ­Ο­σις. Οσον αφορά τις με­τα­να­στευ­τι­κές ροές, είναι προ­φα­νές ότι σε συν­θή­κες κρί­σης η Ελ­λά­δα δεν απο­τε­λεί «ελ­κυ­στι­κό» προ­ο­ρι­σμό για οι­κο­νο­μι­κούς με­τα­νά­στες, και πι­θα­νό­τα­τα, αν η οι­κο­νο­μι­κή κα­τά­στα­ση δεν στα­θε­ρο­ποι­η­θεί, ένα επι­πλέ­ον τμήμα των εγκα­τε­στη­μέ­νων ακόμη και σή­με­ρα οι­κο­νο­μι­κών με­τα­να­στών στην Ελ­λά­δα θα επι­στρέ­ψει στη χώρα του (αν και η πλειο­νό­τη­τα το έχει ήδη κάνει την τε­λευ­ταία πε­ντα­ε­τία). Ταυ­τό­χρο­να, θα συ­νε­χι­σθεί πι­θα­νό­τα­τα, εξαι­τί­ας κυ­ρί­ως της αυ­ξη­μέ­νης ανερ­γί­ας των νέων και στην πε­ρί­πτω­ση που αυτή δεν πε­ριο­ρι­στεί ση­μα­ντι­κά τα επό­με­να χρό­νια, η έξο­δος κυ­ρί­ως νέων απο­φοί­των τρι­το­βάθ­μιας εκ­παί­δευ­σης (και δευ­τε­ρευό­ντως μόνον ημιει­δι­κευ­μέ­νων ατό­μων).

Τα δη­μο­γρα­φι­κά δε­δο­μέ­να κα­θι­στούν βέ­βαιη την πε­ραι­τέ­ρω μεί­ω­ση του πλη­θυ­σμού μέχρι τα μέσα της επό­με­νης δε­κα­ε­τί­ας, καθώς τα φυ­σι­κά ισο­ζύ­για θα συ­νε­χί­σουν να είναι αρ­νη­τι­κά και η δη­μο­γρα­φι­κή γή­ραν­ση δεν πρό­κει­ται να ανα­κο­πεί, υπο­γραμ­μί­ζουν οι ερευ­νη­τές της δια­ΝΕ­Ο­σις. Η έρευ­νά τους δια­τυ­πώ­νει υπο­θέ­σεις για το μέλ­λον, με βάση στα­τι­στι­κή ανά­λυ­ση. Και στα οκτώ σε­νά­ρια που δια­μόρ­φω­σαν προ­κύ­πτει με­γά­λη μεί­ω­ση του πλη­θυ­σμού το 2050, από 8,3 εκατ. στο πιο αρ­νη­τι­κό σε­νά­ριο έως 10 εκατ. στο πιο ευ­νοϊ­κό.

Κάτω από το 40% το πο­σο­στό των οι­κο­νο­μι­κά ενερ­γών πο­λι­τών

Η Ελ­λά­δα γερ­νά­ει. Στα τε­λευ­ταία 65 χρό­νια ο πλη­θυ­σμός της αυ­ξή­θη­κε κατά 46%, αλλά στο ίδιο διά­στη­μα ο πλη­θυ­σμός των κα­τοί­κων ηλι­κί­ας άνω των 65 ετών τε­τρα­πλα­σιά­στη­κε. Ο πλη­θυ­σμός των κα­τοί­κων με ηλι­κία άνω των 85 ετών δε­κα­πλα­σιά­στη­κε. Το 1961 μόλις το 8,3% του πλη­θυ­σμού ήταν ηλι­κί­ας άνω των 65, ενώ το 26,2% ήταν ηλι­κί­ας κάτω των 14. Το 2014 η σύν­θε­ση του πλη­θυ­σμού είναι εντε­λώς δια­φο­ρε­τι­κή:

Το 20,5% είναι άνω των 65 και μόλις το 14,7% είναι κάτω των 14 ετών. Η διά­με­σος ηλι­κία (δη­λα­δή η ηλι­κία του ατό­μου οι γη­ραιό­τε­ροι του οποί­ου είναι ίσοι σε αριθ­μό με τους νε­ό­τε­ρους) ήταν το 1951 τα 26 έτη, σή­με­ρα είναι τα 44 έτη.

Η τάση δη­μο­γρα­φι­κής συρ­ρί­κνω­σης είναι αδιαμ­φι­σβή­τη­τη. Κα­τα­γρά­φε­ται σε με­λέ­τες διε­θνών ορ­γα­νι­σμών αλλά και της Ελ­λη­νι­κής Στα­τι­στι­κής Αρχής, που έχουν δη­μιουρ­γή­σει προ­βο­λές για τη μελ­λο­ντι­κή εξέ­λι­ξη του πλη­θυ­σμού στην Ελ­λά­δα. Το Δη­μο­γρα­φι­κό Ιν­στι­τού­το της Βιέν­νης προ­χώ­ρη­σε το 2010 στην εκτί­μη­ση πως ο πλη­θυ­σμός της Ελ­λά­δας θα είναι το 2050 11,7 εκα­τομ­μύ­ρια άτομα. Η ΕΛ­ΣΤΑΤ το 2007 εκτί­μη­σε πλη­θυ­σμό 11,5 εκατ. Ο ΟΟΣΑ το 2005 είχε μι­λή­σει για 10,6 εκατ., ενώ το Τμήμα Πλη­θυ­σμών του ΟΗΕ το 2015 για 9,5 εκατ. Η Eurostat το 2013 είχε εκτι­μή­σει πως ο πλη­θυ­σμός της Ελ­λά­δας το 2050 θα είναι 9,1 εκατ. άτομα. Η έρευ­να της δια­ΝΕ­Ο­σις πε­ριέ­χει και μια εν­δε­λε­χή ανά­λυ­ση όλων των προ­βο­λών που έχουν γίνει ώς τώρα από αυ­τούς τους ορ­γα­νι­σμούς. Η δια­φο­ρά των προ­βο­λών της δια­ΝΕ­Ο­σις, σύμ­φω­να με τους ερευ­νη­τές της, έγκει­ται αφε­νός στο ότι χρη­σι­μο­ποιούν τα πιο πρό­σφα­τα στοι­χεία (με έτος βάσης το 2015) και αφε­τέ­ρου στη δια­φο­ρε­τι­κή με­θο­δο­λο­γία.

Οι ερευ­νη­τές της δια­ΝΕ­Ο­σις δια­μόρ­φω­σαν οκτώ δια­φο­ρε­τι­κά σε­νά­ρια της πο­ρεί­ας του πλη­θυ­σμού ανά πε­ντα­ε­τία, μέχρι το 2050. Τα σε­νά­ρια προ­έ­κυ­ψαν έπει­τα από ανά­λυ­ση της εξέ­λι­ξης της γο­νι­μό­τη­τας, της θνη­σι­μό­τη­τας και των με­τα­να­στευ­τι­κών ροών των προη­γού­με­νων δε­κα­ε­τιών στην Ελ­λά­δα και με υπο­θέ­σεις για τις συ­νέ­πειες της κρί­σης και τις γε­νι­κό­τε­ρες κοι­νω­νι­κο­οι­κο­νο­μι­κές εξε­λί­ξεις και τις δη­μο­γρα­φι­κές τους επι­πτώ­σεις, κάτι που δεν συμ­βαί­νει στις έρευ­νες των άλλων ορ­γα­νι­σμών. Στα οκτώ σε­νά­ρια της δια­ΝΕ­Ο­σις γί­νο­νται συν­δυα­σμοί δια­φο­ρε­τι­κών τά­σε­ων για τις με­τα­να­στευ­τι­κές ροές, τη θνη­σι­μό­τη­τα και τη γο­νι­μό­τη­τα.

Και τα οκτώ σε­νά­ρια προ­βλέ­πουν ότι ο πλη­θυ­σμός της χώρας μας θα μειω­θεί ση­μα­ντι­κά, σαφώς πε­ρισ­σό­τε­ρο από όσο δί­νουν οι άλλοι ορ­γα­νι­σμοί στις συ­γκρί­σι­μες προ­βο­λές τους.

Οι δη­μο­γρα­φι­κές τά­σεις που κα­τα­γρά­φο­νται έχουν σο­βα­ρές συ­νέ­πειες σε μία σειρά από το­μείς. Κα­ταρ­χάς, σύμ­φω­να με όλα τα σε­νά­ρια, το μέ­γε­θος του πλη­θυ­σμού ερ­γά­σι­μης ηλι­κί­ας ανα­μέ­νε­ται να μειω­θεί ση­μα­ντι­κά ανά­με­σα στο 2015 και στο 2050. Η μεί­ω­ση είναι συ­νε­χής στη διάρ­κεια της 35ετίας, αλλά επι­τα­χύ­νε­ται μετά το 2030, λόγω της έντα­ξης στην ηλι­κία ερ­γα­σί­ας των πιο ολι­γά­ριθ­μων γε­νιών. Ο πλη­θυ­σμός της πα­ρα­γω­γι­κής – ερ­γά­σι­μης ηλι­κί­ας από 65% του συ­νό­λου σή­με­ρα, θα πέσει σε 55% του συ­νό­λου το 2050, σύμ­φω­να με τις εκτι­μή­σεις της δια­ΝΕ­Ο­σις. Αυτή η μεί­ω­ση θα απο­τυ­πω­θεί και στον οι­κο­νο­μι­κά ενερ­γό πλη­θυ­σμό, που θα μειω­θεί από 1-1,5 εκατ. μέχρι το 2050!

Σή­με­ρα, ο πλη­θυ­σμός της χώρας που είναι με­τα­ξύ 20-69 ετών είναι 7,1 εκατ. και ο οι­κο­νο­μι­κά ενερ­γός πλη­θυ­σμός είναι 4,7 εκατ. Το πο­σο­στό είναι μικρό, καθώς πολ­λοί έχουν απο­θαρ­ρυν­θεί από τη με­γά­λη ανερ­γία και δεν ανα­ζη­τούν καν ερ­γα­σία. Το 2050 εκτι­μά­ται πως στις ηλι­κί­ες 20-69 θα βρί­σκο­νται 4,8-5,5 εκατ. άτομα, με απο­τέ­λε­σμα οι οι­κο­νο­μι­κά ενερ­γοί να είναι μόλις 3-3,7 εκατ. Δη­λα­δή, το πο­σο­στό τους θα πέσει κάτω από το 40% στο σύ­νο­λο του πλη­θυ­σμού! Κι αυτό γιατί πέρα από τη γε­νι­κή μεί­ω­ση του πλη­θυ­σμού, θα έχει αυ­ξη­θεί το πο­σο­στό των άνω των 69 ετών.

Εάν επι­βε­βαιω­θούν οι τά­σεις που κα­τα­γρά­φει η δια­ΝΕ­Ο­σις, οι σχο­λι­κές τά­ξεις θα αδειά­σουν, αφού ο αριθ­μός των μα­θη­τών σε όλες τις βαθ­μί­δες μειώ­νε­ται δρα­μα­τι­κά. Τα προ­νή­πια (3-4 ετών) είναι σή­με­ρα 214.480 παι­διά, το 2050 εκτι­μού­νται σε 127.730-174.110. Τα νήπια (5 ετών) είναι σή­με­ρα 113.890 και θα είναι 66.110-89.780. Το Δη­μο­τι­κό σή­με­ρα πα­ρα­κο­λου­θούν 644.860 μα­θη­τές, ενώ το 2050 υπο­λο­γί­ζο­νται από 413.350-565.150. Στο Γυ­μνά­σιο βρί­σκο­νται 319.730 μα­θη­τές σή­με­ρα, το 2050 θα κι­νού­νται με­τα­ξύ 210.150-304.450. Τέλος, το Λύ­κειο σή­με­ρα έχει 321.360 μα­θη­τές, ενώ το 2050 μόνο 212.230-292.140.

Μά­λι­στα, όπως ση­μειώ­νουν οι ερευ­νη­τές της δια­ΝΕ­Ο­σις οι δια­κυ­μάν­σεις του πλη­θυ­σμού των ατό­μων σχο­λι­κής ηλι­κί­ας θα είναι ιδιαί­τε­ρα έντο­νες. Πε­ρί­ο­δοι πτώ­σης θα ακο­λου­θη­θούν από πε­ριό­δους ανα­στρο­φής των πρό­τε­ρων τά­σε­ων και εκ νέου από μια πε­ρί­ο­δο συρ­ρί­κνω­σης, χωρίς οι χρό­νοι να ταυ­τί­ζο­νται σε όλες τις ηλι­κί­ες. Ως εκ τού­του, ο ασφα­λής σχε­δια­σμός οποιασ­δή­πο­τε εκ­παι­δευ­τι­κής πο­λι­τι­κής θα πα­ρου­σιά­ζει εξαι­ρε­τι­κές δυ­σκο­λί­ες τις επό­με­νες δε­κα­ε­τί­ες.

Οπως είναι φα­νε­ρό, η ση­μα­σία των ευ­ρη­μά­των μιας τέ­τοιας έρευ­νας είναι πο­λυ­διά­στα­τη. Κα­νέ­νας μα­κρο­πρό­θε­σμος πο­λι­τι­κός σχε­δια­σμός δεν μπο­ρεί να γίνει χωρίς να λη­φθούν υπ’ όψιν το μέ­γε­θος και η σύ­στα­ση του πλη­θυ­σμού. Ασφα­λι­στι­κό σύ­στη­μα, πο­λι­τι­κή για την ερ­γα­σία, την εκ­παί­δευ­ση, την κοι­νω­νι­κή πρό­νοια, τη με­τα­νά­στευ­ση, ακόμα και για την άμυνα και τις διε­θνείς σχέ­σεις, όλα επη­ρε­ά­ζο­νται (και ώς ένα βαθμό αλ­λη­λε­πι­δρούν) από τις δη­μο­γρα­φι­κές τά­σεις.

Κα­θη­με­ρι­νή