Α. Μαρίνος: «Η Ελλάδα χάνει τα… μυαλά της και υποθηκεύει το μέλλον της»

Κύριε Μαρίνο, να ξεκι­νή­σουμε από τα κενά στην εκπαί­δευση. Τι γίνεται με το μόνιμο προ­σω­πικό στην περιοχή μας;

Όπως έχουμε τονίσει πολλές φορές η περιοχή μας είναι ιδιαί­τερα δύσκολη, ίσως  η δυσκο­λό­τερη σ’  όλη την  Ελλάδα. Εφέτος τα κενά εκπαι­δευ­τι­κών ήταν περισ­σό­τερα από κάθε χρονιά. Η απαι­τού­μενη  ύλη δεν μπορεί να βγει και αν βγει θα είναι με πολλά κενά για τον μαθητή, παρά τις προ­σπά­θειες των εκπαι­δευ­τι­κών.

Όπως έγινε γνωστό, πραγ­μα­το­ποι­ή­θηκε μια συνά­ντηση του υπουρ­γού  με τις συν­δι­κα­λι­στι­κές ενώσεις για το θέμα κάλυψης των κενών θέσεων σε σχολεία με μόνι­μους διο­ρι­σμούς. Τελικά τι βγήκε από αυτό;

Ενώ από την αρχή της συζή­τη­σης ζητή­θηκε από τον υπουργό να ανα­κοι­νώ­σει τον αριθμό των μόνιμων διο­ρι­σμών που θα πραγ­μα­το­ποι­η­θούν φέτος και τον  τρόπο πρό­σλη­ψης μόνιμων και ανα­πλη­ρω­τών εκπαι­δευ­τι­κών, ώστε  να  καλυ­φθούν κενά που στην περιοχή μας εξαι­τίας της  νησιω­τι­κό­τη­τας, όπως είπα, και προη­γου­μέ­νως    είναι έντονα  και μεγάλα, ο υπουρ­γός αντί συγκε­κρι­μέ­νων δεσμεύ­σεων ενη­μέ­ρωσε (για μια ακόμη φορά) ότι το Υπουρ­γείο Παι­δείας έχει ολο­κλη­ρω­μένη  πρόταση – μελέτη πραγ­μα­το­ποί­η­σης  20.000 μόνιμων διο­ρι­σμών την επόμενη τριετία την οποία πρό­κει­ται να κατα­θέ­σει στους εκπρο­σώ­πους των θεσμών την ερχό­μενη εβδο­μάδα. Σε ό,τι αφορά τον τρόπο διο­ρι­σμού των μόνιμων και πρό­σλη­ψης ανα­πλη­ρω­τών εκπαι­δευ­τι­κών ενη­μέ­ρωσε τις συν­δι­κα­λι­στι­κές  ενώσεις  για τους περιο­ρι­σμούς που κατά την εκτί­μηση του Υπουρ­γείου, προ­κύ­πτουν από τις απο­φά­σεις του ΣτΕ καθώς και για την πρόθεση της πολι­τι­κής ηγεσίας να υιο­θε­τή­σει ένα προ­σω­ρινό (για την επόμενη σχολική χρονιά) και ένα σταθερό σύστημα διο­ρι­σμών – προ­σλή­ψεων.  Τελικά  ο υπουρ­γός Παι­δείας δεν κατέ­θεσε καμία συγκε­κρι­μένη πρόταση και δεν ανέλαβε οποια­δή­ποτε δέσμευση. Μπροστά, μάλιστα, στον κίνδυνο να χαρα­κτη­ρι­στεί ως εντελώς ανα­ξιό­πι­στος μετά τις επα­να­λαμ­βα­νό­με­νες υπο­σχέ­σεις για πραγ­μα­το­ποί­ηση χιλιά­δων διο­ρι­σμών, ζήτησε, επί της ουσίας, από τις Ομο­σπον­δίες να στη­ρί­ξουν πολι­τικά το Υπουρ­γείο «στην προ­σπά­θειά του» σε επίπεδο διεκ­δι­κή­σεων, προ­τά­σεων ακόμη και γνω­μο­δο­τή­σεων νομικών συμ­βού­λων.   Η τοπο­θέ­τηση  μόνιμου προ­σω­πι­κού στην περιοχή μας είναι  ένα από τα πιο βασικά  σημεία για την καλή λει­τουρ­γία των σχο­λείων. Ο ρόλος του συν­δι­κά­του είναι σημα­ντι­κός, ώστε να ανα­ζη­τη­θούν λύσεις και να προ­τα­θούν διέ­ξο­δοι  για να απο­κτή­σουν τα σχολεία μόνιμο προ­σω­πικό.

Παρα­τη­ρούμε ότι υπάρχει πολύς ανα­βρα­σμός στα ΕΠΑΛ στο τελευ­ταίο χρονικό διά­στημα. Για ποιον λόγο;

Η Τεχνική- Επαγ­γελ­μα­τική Εκπαί­δευση απο­τε­λεί τον ένα από τους δύο ισό­τι­μους πυλώνες της λυκεια­κής βαθ­μί­δας. Θα  πρέπει να  γίνει ουσια­στική ανα­βάθ­μισή της. Η  Τεχνική Επαγ­γελ­μα­τική Εκπαί­δευση  δεν μπορεί να λει­τουρ­γή­σει ως ένας παραλ­λαγ­μέ­νος και υπο­βαθ­μι­σμέ­νος τύπος Γενικού Λυκείου. Η χώρα μας χρειά­ζε­ται πραγ­μα­τική Τεχνική – Επαγ­γελ­μα­τική Εκπαί­δευση. Η ανα­βαθ­μι­σμένη  Τεχνική Επαγ­γελ­μα­τική Εκπαί­δευση απο­τε­λεί πυλώνα  ανά­πτυ­ξης της  χώρας. Πιστεύ­ουμε σε μια  ανα­βαθ­μι­σμένη Τ.Ε.Ε., η οποία θα χορηγεί ισότιμο τίτλο σπουδών με τα Γενικά Λύκεια και επι­πλέον πτυχίο που θα πρέπει να παρέχει επαγ­γελ­μα­τικά δικαιώ­ματα. Η Τ.Ε.Ε. θα πρέπει να είναι ουσιαστικά- και όχι μονό τυπικά- ισάξια και ισότιμη με το Γενικό Λύκειο. Όταν τελειώ­νει κάποιος την Τ.Ε.Ε. θα πρέπει να έχει επαγ­γελ­μα­τικά δικαιώ­ματα, να είναι εξει­δι­κευ­μέ­νος και καταρ­τι­σμέ­νος. Και να έχουμε υπόψη ότι η οικο­νο­μική ανά­πτυξη δεν είναι δυνατή χωρίς τεχνική πρόοδο και χωρίς ανθρώ­πινο δυνα­μικό, θεω­ρη­τικά και πρα­κτικά κατηρ­τι­σμένο, ικανό να αντι­με­τω­πί­ζει επι­τυ­χώς την σύγ­χρονη παρα­γω­γική δια­δι­κα­σία.  Για τους εκπαι­δευ­τι­κούς θεω­ρούμε  ότι όλες οι οργα­νι­κές θέσεις θα πρέπει να παρα­μεί­νουν  στα σχολεία που υπάρ­χουν, ενώ από την  άλλη θα πρέπει να τους δίνο­νται μέσω συνεχών επι­μορ­φώ­σεων σύγ­χρο­νες  γνώσεις ώστε   να  προ­σφέ­ρουν οι εκπαι­δευ­τι­κοί το καλύ­τερο στους μαθητές τους.

Ωστόσο, για τα  ΕΠΑΛ έγιναν κάποιες ανα­κοι­νώ­σεις από το Υπουρ­γείο Παι­δείας.

Μια υπο­ε­πι­τροπή του Εθνικού Δια­λό­γου για την Παιδεία προ­τεί­νει για την Επαγ­γελ­μα­τική Εκπαί­δευση και την Αρχική Επαγ­γελ­μα­τική Κατάρ­τιση για διά­στημα πέντε ετών,  μεταρ­ρυθ­μί­σεις μέσα σε ένα πλαίσιο που αφήνει πολλά ερω­τη­μα­τικά  όσον αφορά  τον ορα­μα­τικό στόχο της ενο­ποί­η­σης των δομών γενικής και επαγ­γελ­μα­τι­κής εκπαί­δευ­σης σε ένα ενιαίο Λύκειο  και την  στα­διακή καθιέ­ρωση της 14χρονης υπο­χρε­ω­τι­κής εκπαί­δευ­σης. Σύμφωνα  με  αυτό το πλαίσιο  θα εξα­κο­λου­θή­σουν να  λει­τουρ­γούν δύο τύποι Λυκείου, το Γενικό και το Επαγ­γελ­μα­τικό. Στα ΕΠΑΛ η  Α ́ τάξη  θα έχει  ενιαίο πρό­γραμμα μαθη­μά­των για όλους /-ες τους μαθητές /-τριες, στη Β ́ τάξη θα γίνεται  δια­χω­ρι­σμός σε βασι­κούς ευρύ­τε­ρους τομείς επαγ­γελ­μά­των – υπη­ρε­σιών, ενώ στην  στη  Γ ́ τάξη  θα γίνει  δια­χω­ρι­σμός σε επαγ­γελ­μα­τι­κές ειδι­κό­τη­τες. Επα­να­λαμ­βά­νε­ται και από την παρούσα κυβέρ­νηση  Προ­αι­ρε­τική καθιέ­ρωση του  «4ου έτος» ειδίκευσης – μαθητείας για τους από­φοι­τους του Επαγ­γελ­μα­τι­κού Λυκείου, υπό την αιγίδα του ΥΠΠΕΘ. Σε αυτό θα συν­δυά­ζο­νται θεω­ρη­τικά και εργα­στη­ριακά μαθή­ματα στο σχολειό, μαθη­τεία ή πρα­κτική άσκηση (στα πρώτα στάδια εφαρ­μογής και μέχρι την πλήρη λει­τουρ­γιά της μαθη­τείας θα εξε­τα­στούν εναλ­λα­κτι­κές δυνα­τό­τη­τες, όπως η πρα­κτική άσκηση, σε επι­λεγ­μέ­νες εργα­στη­ρια­κές υπο­δο­μές και δημό­σιους ή ιδιω­τι­κούς φορείς και επι­χει­ρή­σεις).

Τι γίνεται με τις παλαιό­τε­ρες δομές του Υπουρ­γείου Παι­δείας, όπως  ΕΠΑΣ, ΙΕΚ, Σχολικά Επαγ­γελ­μα­τικά Κέντρα;

Επι­βε­βαιώ­νε­ται η κατάρ­γηση των ΣΕΚ, ενώ παρα­μέ­νουν οι ΕΠΑΣ στον ΟΑΕΔ και παίρ­νουν παρά­ταση μέχρι το 2021. Δια­τή­ρηση για μια 5ετία των ΕΠΑΣ που ανήκουν στην ευθύνη άλλων Υπουρ­γείων εκτός ΥΠΠΕΘ στο σημε­ρινό τους status, μέχρι τη συνο­λική αξιο­λό­γηση του συστή­μα­τος της ΕΕΚ. Δηλ. δια­τή­ρηση των ΕΠΑΣ μαθη­τείας του ΟΑΕΔ κ.λπ. για απο­φοί­τους Α ́ΕΠΑΛ ή Α ́ ΓΕΛ. Επίσης παρέ­χε­ται η δυνα­τό­τητα συνέ­χι­σης των σπουδών των απο­φοί­των τους με την εγγραφή τους στη Β ́ΕΠΑΛ του ΥΠΠΕΘ με δυνα­τό­τητα απαλ­λα­γής από μαθή­ματα ειδι­κό­τη­τας που έχουν διδα­χτεί (αντί­στοιχη ρύθμιση με εκείνη των απο­φοί­των Λυκείου, που απαλ­λάσ­σο­νται από γενικά μαθή­ματα). Δυστυ­χώς  το κάθε υπουρ­γείο μπορεί  να ιδρύει  ΕΠΑΛ (έχουν μετα­τρέ­ψει τα ΕΠΑΣ σε ΕΠΑΛ), και θα γίνει επα­να­σχε­δια­σμός των ΙΕΚ και ΕΠΑΛ. Λέω  δυστυ­χώς γιατί κάτι τέτοιο είναι αντί­θετο στις δικές μας προ­τά­σεις που θέλουν σαν γενικό  υπεύ­θυνο των δομών εκπαί­δευ­σης το Υπουρ­γείο Παι­δείας.

Κύριε Μαρίνο, φέτος σημειώ­θη­καν σημα­ντι­κές επι­τυ­χίες των μαθητών των Λυκείων της περιο­χής μας. Ωστόσο τα περισ­σό­τερα παιδιά θέλουν να φύγουν στο εξω­τε­ρικό.  

Αξίζουν πολλά συγ­χα­ρη­τή­ρια στα παιδιά, στους γονείς, και στους εκπαι­δευ­τι­κούς τους. Μετά όμως τις σπουδές τι γίνεται; Η «αφρό­κρεμα» του επι­στη­μο­νι­κού δυναμικού- «εκδιώ­κο­νται» κατά χιλιά­δες από τη χώρα, αφού δεν έχουν καμία επαγ­γελ­μα­τική επιλογή λόγω των συν­θη­κών κρίσης. Πρέπει να στα­μα­τή­σει η «διαρροή εγκε­φά­λων», όπως έχει ονο­μα­στεί η μετα­νά­στευση αυτή. Ο αριθμός των νέων που έχουν φύγει και φεύγουν καθη­με­ρινά δεν είναι καθόλου αμε­λη­τέος αφού η οικο­νο­μική ανά­πτυξη επι­βρα­δύ­νε­ται. ‘Η Ελλάδα χάνει… τα μυαλά της και υπο­θη­κεύει το μέλλον της’. Αν δεν αντα­πο­κρι­θούμε στα αιτή­ματα «επα­να­πα­τρι­σμού», αν δεν αφήσει το κράτος να δημιουρ­γη­θούν επι­χει­ρή­σεις ώστε να υπάρ­ξουν νέες θέσεις εργα­σίας πρω­τί­στως, η εικόνα που θα έχουμε για τον κόσμο θα είναι όλο και πιο ασφυ­κτική, όλο και πιο «τοπική», όλο και πιο περιο­ρι­σμένη. Οι νέοι επι­στή­μο­νες, κινη­τι­κοί και ευέ­λι­κτοι, κατά κανόνα, ενι­σχύ­ουν τη δυνα­μική μιας χώρας και μπορούν να βοη­θή­σουν στην επα­νεκ­κί­νηση της. Αν αυτή η τάση συνε­χι­στεί, η Ελλάδα θα αντι­με­τω­πί­σει τρομερό πρό­βλημα έλλει­ψης ταλέ­ντων μέχρι το 2020, γεγονός το οποίο θα απο­τρέ­ψει την αύξηση του ΑΕΠ (Oxford Economics), την προ­σέλ­κυση επεν­δύ­σεων και εν τέλει την ανά­καμψη και ανά­πτυξη». Θα συνε­χί­ζουν οι πολι­τι­κές επι­λο­γές να τους εξο­ρί­ζουν;