Κ. Μίχαλος: «Οι ειδικές ρυθμίσεις που ίσχυαν έως τώρα στα νησιά, δεν ήταν προνόμιο αλλά δικαίωμα των νησιωτών»

Κύριε Μίχαλε, κλεί­σαμε πάνω από ένα χρόνο με μια οικο­νο­μία η οποία λει­τουρ­γεί υπό αδια­νό­η­τες συν­θή­κες (capital controls, έλλειψη ρευ­στό­τη­τας, δυσβά­στα­κτη φορο­λο­γία, συνεχή λουκέτα κλπ). Θα ήθελα ένα πρώτο σχόλιο από εσάς.

Η χρονιά που πέρασε ήταν πράγ­ματι εφιαλ­τική για την αγορά και δυστυ­χώς οι δυσκο­λίες συνε­χί­ζο­νται. Ο περιο­ρι­σμός της αβε­βαιό­τη­τας σε σχέση με το 2015 δεν αρκεί για να βγούμε από την κρίση. Για να μπο­ρέ­σει να ορθο­πο­δή­σει η οικο­νο­μία, για να μπο­ρέ­σει να παράγει και πάλι πλούτο ώστε να βελ­τιω­θεί το εισό­δημα και το επίπεδο ζωής των πολιτών, χρειά­ζο­νται κεφά­λαια και επεν­δύ­σεις. Χρειά­ζε­ται ένας υγιής ιδιω­τι­κός τομέας, που με τη σειρά του έχει ανάγκη από ένα οργα­νω­μένο, σταθερό και βιώσιμο επι­χει­ρη­μα­τικό περι­βάλ­λον. Δυστυ­χώς, αυτές οι συν­θή­κες δεν έχουν ακόμη δια­μορ­φω­θεί. Αντί­θετα, με την εφαρ­μογή των νέων φορο­λο­γι­κών μέτρων, το έδαφος για την επι­χει­ρη­μα­τι­κό­τητα γίνεται όλο και πιο άγονο.

Πιστεύ­ετε ότι ο Ανα­πτυ­ξια­κός Νόμος κινεί­ται προς την σωστή κατεύ­θυνση για να καλύψει και να βελ­τιώ­σει τις ανάγκες που έχει η ελλη­νική οικο­νο­μία;

Κατ’ αρχήν είναι σημα­ντικό ότι επι­τέ­λους, μετά από αναμονή 15 μηνών, ήρθε επι­τέ­λους ένας ανα­πτυ­ξια­κός νόμος. Ο οποίος ασφαλώς έχει θετικά χαρα­κτη­ρι­στικά, αλλά για να φέρει ουσια­στικό απο­τέ­λε­σμα στην αγορά και στην οικο­νο­μία, χρειά­ζε­ται σημα­ντι­κές βελ­τιώ­σεις.

Κυρίως, πρέπει να καταρ­γη­θεί το άρθρο 77, το οποίο ανα­φέ­ρε­ται στις προ­κα­τα­βο­λές των προη­γού­με­νων ανα­πτυ­ξια­κών νόμων. Σύμφωνα με το άρθρο αυτό, οι δικαιού­χοι θα πρέπει να περι­μέ­νουν μέχρι και επτά χρόνια, για να εισπρά­ξουν την ενί­σχυσή τους. Η ρύθμιση αυτή δημιουρ­γεί τερά­στια προ­βλή­ματα στην αγορά, με δεδο­μένο μάλιστα ότι πολλές επι­χει­ρή­σεις είχαν εκχω­ρή­σει τις επι­χο­ρη­γή­σεις αυτές στις τρά­πε­ζες. Οι συνέ­πειες όμως δεν πλήτ­τουν μόνο τις ενταγ­μέ­νες επι­χει­ρή­σεις, αλλά και την εικόνα της Ελλάδας, ως επεν­δυ­τι­κού προ­ο­ρι­σμού. Σε μια εποχή που η χώρα χρειά­ζε­ται ιδιω­τικά κεφά­λαια για να βγει από την ύφεση, το ελλη­νικό κράτος δίνει ένα μήνυμα ανα­ξιο­πι­στίας και έλλει­ψης συνέ­χειας.

Σε κάθε περί­πτωση, ο ανα­πτυ­ξια­κός νόμος δεν αρκεί για να κινη­το­ποι­ή­σει το ανα­πτυ­ξιακό άλμα που χρειά­ζε­ται η Ελλάδα. Για να επι­στρέ­ψει η οικο­νο­μία στα προ κρίσης επίπεδα, θα χρεια­στούν στα επόμενα χρόνια επεν­δύ­σεις άνω των 100 δισ. ευρώ. Από τον ανα­πτυ­ξιακό νόμο δια­τί­θε­νται μόλις 1 δις ευρώ για τη χρη­μα­το­δό­τηση νέων επεν­δυ­τι­κών σχεδίων, ενώ τα υπό­λοιπα 2,5 δις θα κατευ­θυν­θούν στην απο­πλη­ρωμή παλαιών υπο­χρε­ώ­σεων. Θα έπρεπε, λοιπόν, να παρέ­χο­νται μια σειρά από άλλα κίνητρα, κυρίως φορο­λο­γικά, στις επι­χει­ρή­σεις που επεν­δύ­ουν, όπως είναι η πρα­κτική σε άλλες ευρω­παϊ­κές χώρες. Εδώ αυτό δεν ισχύει, αντί­θετα, η επι­χει­ρη­μα­τική δρα­στη­ριό­τητα επι­βα­ρύ­νε­ται με όλο και υψη­λό­τε­ρους φόρους.

Μετά την ψήφιση του φορο­λο­γι­κού – ασφα­λι­στι­κού νομο­σχε­δίου, τα μέτρα γίνο­νται ακόμη πιο δυσβά­στα­κτα και κυρίως για τις Μικρο­με­σαίες και πολύ μικρές επι­χει­ρή­σεις. Τελικώς, υπάρχει φως στην άκρη του τούνελ για το ‘επι­χει­ρείν’ που βάλ­λε­ται παντα­χό­θεν και έχει να αντι­με­τω­πί­σει πλείστα όσα προ­βλή­ματα;

Η εμπει­ρία έχει απο­δεί­ξει ότι τα απο­σπα­σμα­τικά μέτρα εισπρα­κτι­κού χαρα­κτήρα, όπως αυτά που εφαρ­μό­ζο­νται τώρα, όχι μόνο δεν λύνουν το δημο­σιο­νο­μικό πρό­βλημα της χώρας, αλλά αντί­θετα το οξύνουν. Απο­δε­δειγ­μένα, κάθε αύξηση φόρου στην ήδη υπέρ­με­τρη φορο­λό­γηση που υφί­στα­νται επι­χει­ρή­σεις και φυσικά πρόσωπα καλ­λιερ­γεί το έδαφος για αύξηση των κρου­σμά­των φορο­δια­φυ­γής και φορο­α­πο­φυ­γής.  Σήμερα οι ελλη­νι­κές επι­χει­ρή­σεις συνο­λικά επι­βα­ρύ­νο­νται με φόρους που φθάνουν το 52% των εσόδων τους. Και δυστυ­χώς, τα μέτρα που προ­ω­θή­θη­καν και προ­ω­θού­νται επέ­φε­ραν και θα συνε­χί­σουν να επι­φέ­ρουν νέες μεγάλες επι­βα­ρύν­σεις, όπως για παρά­δειγμα η αύξηση κατά 50% του συντε­λε­στή φορο­λό­γη­σης των μερι­σμά­των, που δια­μορ­φώ­νε­ται πλέον στο 15%, από 10% που ισχύει σήμερα. Κατα­στρο­φική για την ελλη­νική οικο­νο­μία και την αγορά θα αποβεί και η αύξηση του υψηλού συντε­λε­στή ΦΠΑ από το 23% στο 24%. Η αύξηση αυτή του ΦΠΑ θα δώσει τη χαρι­στική βολή στην αγορά, καθώς θα επι­φέ­ρει αυξή­σεις τιμών σε προ­ϊ­ό­ντα και υπη­ρε­σίες, ακόμη και των καθη­με­ρι­νών αναγκών των νοι­κο­κυ­ριών σε μια περίοδο κατα­κό­ρυ­φης πτώσης της αγο­ρα­στι­κής κίνησης.

Ενώ, αν συνυ­πο­λο­γι­στούν και οι  δια­τά­ξεις του ασφα­λι­στι­κού με τις οποίες αυξή­θη­καν και οι εργο­δο­τι­κές εισφο­ρές,  επι­βα­ρύ­νε­ται ακόμα περισ­σό­τερο  το κόστος λει­τουρ­γίας των επι­χει­ρή­σεων. Από­δειξη άλλωστε απο­τε­λούν και τα απο­τε­λέ­σματα της έρευνας του τελευ­ταίου Οικο­νο­μι­κού Βαρό­με­τρου του ΕΒΕΑ, σύμφωνα με τα οποία 7 στους 10 δηλώ­νουν αδυ­να­μία να εκπλη­ρώ­σουν τις φορο­λο­γι­κές και ασφα­λι­στι­κές υπο­χρε­ώ­σεις τους.

Μέσα σε ένα τέτοιο οικο­νο­μικό – φορο­λο­γικό – πολι­τικό ασταθές περι­βάλ­λον, εκτι­μάτε πως μπορούν να γίνουν σοβαρές επεν­δύ­σεις σε αυτή την χώρα;

Το τελευ­ταίο διά­στημα προ­ω­θεί­ται η άποψη ότι με τη λήξη της εκκρε­μό­τη­τας όσον αφορά την αξιο­λό­γηση, θα ανοίξει διά­πλατα ο δρόμος της ανά­πτυ­ξης και των επεν­δύ­σεων. Η άποψη αυτή είναι του­λά­χι­στον υπε­ραι­σιό­δοξη. Για να εμπι­στευ­θούν τα κεφά­λαιά τους στη χώρα, οι επεν­δυ­τές χρειά­ζο­νται συγκε­κρι­μέ­νες συν­θή­κες. Μια από τις κυριό­τε­ρες είναι ένα σταθερό και ευνοϊκό φορο­λο­γικό καθε­στώς, το οποίο θα τους επι­τρέ­πει να προ­γραμ­μα­τί­ζουν και να προ­ϋ­πο­λο­γί­ζουν το κόστος της επέν­δυ­σής τους, με μεσο­πρό­θε­σμο του­λά­χι­στον ορί­ζο­ντα. Ζητούν μείωση της γρα­φειο­κρα­τίας, ένα απλού­στερο και σύγ­χρονο νομο­θε­τικό πλαίσιο, αλλά και μια δημόσια διοί­κηση η οποία – στη βάση αυτού του πλαι­σίου – θα λαμ­βά­νει και εφαρ­μό­ζει απο­φά­σεις με δια­φά­νεια, με ορθο­λο­γι­σμό και απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τητα. Ζητούν ένα σύστημα δημο­σίων υπο­δο­μών και επεν­δύ­σεων, οι οποίες υπο­στη­ρί­ζουν την ανά­πτυξη της ιδιω­τι­κής πρω­το­βου­λίας, όπως μεταξύ άλλων οι υπο­δο­μές σε ψηφιακά δίκτυα και μετα­φο­ρές. Τέλος, οι επεν­δυ­τές ζητούν κυβερ­νή­σεις οι οποίες πιστεύ­ουν πραγ­μα­τικά στις ιδιω­τι­κές επεν­δύ­σεις και στις μεταρ­ρυθ­μί­σεις που αυτές απαι­τούν και δεν τις αντι­με­τω­πί­ζουν ως «πικρό ποτήρι». Μέχρι να δια­μορ­φω­θούν αυτές οι συν­θή­κες, δύσκολα θα προ­σελ­κύ­σουμε τις μεγάλες επεν­δύ­σεις που έχει ανάγκη ο τόπος.

Φαί­νε­ται ότι οι απο­κρα­τι­κο­ποι­ή­σεις – τις οποίες ο Σύριζα ως αντι­πο­λί­τευση εμπό­διζε συστη­μα­τικά – αρχί­ζουν να προ­χω­ρούν. Εκτι­μάτε ότι θα απο­φέ­ρουν θετικά απο­τε­λέ­σματα; Και τι γίνεται με αυτό το Υπερ-Ταμείο που θα δια­χει­ρί­ζε­ται την δημόσια περιου­σία για…. 99 χρόνια;

Ασφαλώς και μπορούν οι απο­κρα­τι­κο­ποι­ή­σεις να φέρουν θετικά απο­τε­λέ­σματα. Τα Περι­φε­ρειακά Αερο­δρό­μια μπορούν να γίνουν πόλοι τοπικής ανά­πτυ­ξης. Το Ελλη­νικό να προ­σελ­κύ­σει χιλιά­δες του­ρί­στες στην Αθήνα 12 μήνες το χρόνο. Χρεια­ζό­μα­στε 10 μεγάλα πρό­τζεκτ σαν και το Ελλη­νικό για να ελπί­ζουμε ότι υπάρχει μέλλον σε αυτή την χώρα.

Σαφώς και θα πρέπει οι απο­κρα­τι­κο­ποι­ή­σεις να προ­χω­ρή­σουν σε πλαίσιο δια­φά­νειας, με ξεκά­θα­ρους και αυστη­ρούς όρους για τη δια­σφά­λιση του δημο­σίου συμ­φέ­ρο­ντος. Όμως, πρέπει να απα­γκι­στρω­θούμε και από τη λογική που ταυ­τί­ζει την εμπλοκή της ιδιω­τι­κής πρω­το­βου­λίας με ξεπού­λημα. Το μεγα­λύ­τερο ξεπού­λημα είναι η απα­ξί­ωση της δημό­σιας περιου­σίας και το να αφή­νουμε υπο­δο­μές που οι πολίτες έχουν πλη­ρώ­σει με τους φόρους τους, να ρημά­ζουν και να καταρ­ρέ­ουν. Είναι το να στε­ρούμε από τις τοπικές κοι­νω­νίες έσοδα, ευκαι­ρίες και θέσεις εργα­σίας, αντί να αξιο­ποιούμε τα πλε­ο­νε­κτή­ματα και τις δυνα­τό­τη­τές τους.

Κύριε πρόεδρε όλο και αυξά­νε­ται το ενδια­φέ­ρον μεγάλου αριθμού ελλη­νι­κών επι­χει­ρή­σεων για μετα­φορά έδρας σε άλλες χώρες με χαμη­λό­τερη φορο­λο­γία και φιλικό επι­χει­ρη­μα­τικό περι­βάλ­λον. Πώς το βλέπετε αυτό;

Οι Έλληνες επι­χει­ρη­μα­τίες βρί­σκο­νται μέσα σε έναν απί­στευτο κλοιό φορο­λο­γι­κής εξό­ντω­σης, αλλά και οικο­νο­μι­κής ασφυ­ξίας μετά και την επιβολή των κεφα­λαια­κών ελέγχων στο εγχώριο τρα­πε­ζικό σύστημα.  Για το λόγο αυτό, για την επι­βί­ωσή τους, ολοένα και περισ­σό­τε­ρες ελλη­νι­κές επι­χει­ρή­σεις επι­χει­ρούν να βρουν διε­ξό­δους στις γει­το­νι­κές χώρες. Έχουν ακου­στεί διάφορα νούμερα για το φαι­νό­μενο αυτό. Ακρι­βείς αριθ­μούς δεν μπορεί να έχει κανένας, είναι όμως γεγονός ότι με την ευκολία που υπάρχει πλέον, είναι πολλοί οι επι­χει­ρη­μα­τίες που μετα­να­στεύ­ουν. Προ δύο ετών ήταν πιο κοστο­βό­ρος η όλη δια­δι­κα­σία μετα­φο­ράς φορο­λο­γι­κής έδρας στο εξω­τε­ρικό και ακόμη υπήρχε ο παράγων ελπίδα μεταξύ των Ελλήνων επι­χει­ρη­μα­τιών. Σήμερα, επειδή έχει απλο­ποι­η­θεί η δια­δι­κα­σία εκ μέρους των βαλ­κα­νι­κών χωρών, είναι πολύ πιο εύκολο, ενώ παρα­τη­ρού­νται ολοένα και περισ­σό­τε­ρες συνερ­γα­σίες μεταξύ ελλη­νι­κών εται­ρειών και ξένων τρα­πε­ζι­κών ιδρυ­μά­των, ιδίως στη Βουλ­γα­ρία και την Κύπρο.

Ο συν­δυα­σμός αυτός, της μετα­φο­ράς δηλαδή, της φορο­λο­γι­κής έδρας ελλη­νι­κών επι­χει­ρή­σεων στο εξω­τε­ρικό και της προ­σφυ­γής τους σε ξένες τρά­πε­ζες αντί για τις εγχώ­ριες, δημιουρ­γεί ένα εκρη­κτικό αρνη­τικό μείγμα σε ό,τι αφορά την ομαλή λει­τουρ­γία της αγοράς, της οικο­νο­μίας και της ευρύ­τε­ρης κοι­νω­νίας. Διότι αν συνε­χί­σει να υπάρχει μεγάλη μετα­νά­στευση, θα μειω­θούν ακόμα περαι­τέρω τα φορο­λο­γικά έσοδα της χώρας, και αν τα χρήματα των επι­χει­ρή­σεων διο­χε­τεύ­ο­νται σε ξένα τρα­πε­ζικά συστή­ματα, στην ουσία καθη­λώ­νε­ται το ελλη­νικό τρα­πε­ζικό σύστημα.

Τα νησιά (και ειδικά η Ρόδος) ‘πλή­ρω­σαν’ το φορο­λο­γικό τίμημα με κατάρ­γηση ειδικών μειω­μέ­νων συντε­λε­στών ΦΠΑ, με αύξηση στον του­ρι­στικό φόρο και μια σειρά από άλλα μέτρα. Τι θα λέγατε στους νησιώ­τες;

Οι ειδικές ρυθ­μί­σεις που ίσχυαν ως τώρα για τα νησιά, δεν ήταν προ­νό­μιο. Ήταν απα­ραί­τητο κίνητρο για την εγκα­τά­σταση και την επι­βί­ωση των επι­χει­ρή­σεων στα νησιά. Εξυ­πη­ρε­τού­σαν τη συνταγ­μα­τικά κατο­χυ­ρω­μένη έννοια της νησιω­τι­κό­τη­τας, για να στη­ρί­ξουν τις τοπικές οικο­νο­μίες απέ­να­ντι στα προ­βλή­ματα και στις ανι­σό­τη­τες που δημιουρ­γεί – σε σχέση με την ηπει­ρω­τική Ελλάδα – η από­σταση, η δυσκο­λία πρό­σβα­σης και το μικρό μέγεθος της αγοράς.  Τώρα αυτές οι ρυθ­μί­σεις καταρ­γού­νται και προ­στί­θε­νται νέες επι­βα­ρύν­σεις, που πλήτ­τουν τη βασική πηγή ανά­πτυ­ξης των νησιών – αλλά και της ελλη­νι­κής οικο­νο­μίας – που είναι ο του­ρι­σμός. Η Πολι­τεία, αντί να φορο­λο­γεί ό,τι έχει μείνει ακόμα να παράγει σε αυτό τον τόπο, οφείλει να στη­ρί­ξει ουσια­στικά και έμπρα­κτα τους νησιώ­τες. Πρέπει να δώσει φορο­λο­γικά και άλλα κίνητρα, να δια­μορ­φώ­σει ευνοϊ­κό­τερα πλαίσια. Δεν πρό­κει­ται για χάρη, αλλά για δικαί­ωμα των νησιω­τών. Και ως Επι­με­λη­τη­ριακή Κοι­νό­τητα είμαστε απο­φα­σι­σμέ­νοι να το υπε­ρα­σπι­στούμε, διεκ­δι­κώ­ντας συγκε­κρι­μένα μέτρα.