«Πίσω από τις γραβάτες υπάρχουν άνθρωποι που δίνουν αγώνα επιβίωσης»

^«Πίσω από τις γρα­βά­τες υπάρ­χουν άνθρω­ποι που εργά­ζο­νται, που δίνουν αγώνα επι­βί­ω­σης» απαντά ο πρό­ε­δρος του Δικη­γο­ρι­κού Συλ­λό­γου Αθηνών Βασίλης Αλε­ξαν­δρής, προ­α­ναγ­γέλ­λο­ντας μέσω των «ΝΕΩΝ» ότι οι δικη­γό­ροι ετοι­μά­ζο­νται να προ­σφύ­γουν στη Δικαιο­σύνη για το Ασφα­λι­στικό. «Σε ένα κράτος δικαίου η νομο­θε­τική εξουσία δεν είναι ανέ­λεγ­κτη. Οι επι­λο­γές της ελέγ­χο­νται από τη δικα­στική εξουσία ως προς την τήρηση του Συντάγ­μα­τος και του διε­θνούς δικαίου» λέει χαρα­κτη­ρι­στικά, δίνο­ντας το στίγμα των επό­με­νων κινή­σεων. Προ­σθέ­τει πως «η αντι­με­τώ­πιση του προ­βλή­μα­τος από την κυβέρ­νηση είναι λυπηρή». Απο­κα­λύ­πτει μάλιστα πως σε παλαιό­τερη συνά­ντηση ρώτησε τον υπουργό Εργα­σίας πώς θα πλη­ρώ­σουν οι ελεύ­θε­ροι επαγ­γελ­μα­τίες τις τετρα­πλα­σια­σμέ­νες εισφο­ρές τους όταν αδυ­να­τούν να πλη­ρώ­σουν τις σημε­ρι­νές, για να λάβει την εξής απά­ντηση: «Αυτό είναι το στοί­χημα».

Οι δικη­γό­ροι τους τελευ­ταί­ους τέσ­σε­ρις μήνες απέχουν από τα καθή­κο­ντά τους. Τώρα που ψηφί­στηκε το νομο­σχέ­διο για το οποίο παλεύ­ετε, ήρθε η ώρα του λογα­ρια­σμού. Ποια είναι η απο­τί­μηση της συλ­λο­γι­κής από­φα­σης από τους προ­έ­δρους όλων των Δικη­γο­ρι­κών Συλ­λό­γων;

Δεν υπάρχει ακόμη ορι­στική απο­τί­μηση. Αλλωστε, κατά τη συνά­ντησή μας με τον υπουργό Εργα­σίας δια­πι­στώ­σαμε ότι ο νόμος, παρά την ψήφισή του, τελεί «υπό δια­μόρ­φωση» ως προς τις τελικές του προ­βλέ­ψεις. Πάντως, την παρούσα στιγμή η απο­τί­μηση έχει διττό χαρα­κτήρα:

Πρώτον, το δικη­γο­ρικό σώμα πρω­το­στά­τησε σε έναν δύσκολο αγώνα. Σθεναρά και με σοβα­ρό­τητα αντι­με­τώ­πισε μια κυβερ­νη­τική επιλογή, που πλήττει την επαγ­γελ­μα­τική του υπό­σταση και αξιο­πρέ­πεια, που δοκι­μά­ζει θεσμούς και αρχές του κράτους δικαίου. Απέ­να­ντι στην επιλογή αυτή, τηρή­σαμε τη στάση που οφεί­λαμε για την προ­ά­σπιση του δικη­γο­ρι­κού λει­τουρ­γή­μα­τος και του Συντάγ­μα­τος. Οι δια­πι­στώ­σεις μας για τον δυσα­νά­λογα επαχθή χαρα­κτήρα των ρυθ­μί­σεων και τη μη βιω­σι­μό­τητα του ισχύ­ο­ντος πλέον Ασφα­λι­στι­κού συστή­μα­τος ήταν απόλυτα τεκ­μη­ριω­μέ­νες, με αριθ­μούς και επι­χει­ρή­ματα. Η θέση μας για την αντι­συ­νταγ­μα­τι­κό­τητα του νόμου επι­βε­βαιώ­θηκε από το Ελεγ­κτικό Συνέ­δριο, την ΚΕΝΕ και την Επι­στη­μο­νική Υπη­ρε­σία της Βουλής. Στο ερώτημα γιατί η κυβερ­νη­τική πλειο­ψη­φία κώφευσε στις αιτιά­σεις αυτές, την απά­ντηση οφείλει να δώσει η ίδια.

Δεύ­τε­ρον, από τα τέλη Ιανουα­ρίου 2016 μέχρι την ψήφιση του νόμου υπήρξαν ορι­σμέ­νες αλλαγές του κυβερ­νη­τι­κού σχεδίου. Μετά τη συνά­ντηση των επι­στη­μο­νι­κών φορέων με τον Πρω­θυ­πουργό ανα­κοι­νώ­θη­καν «μειώ­σεις» στις εισφο­ρές των νέων ασφα­λι­σμέ­νων (για την πρώτη πεντα­ε­τία). Επι­πλέον προ­βλέ­φθη­καν «εκπτώ­σεις» στις εισφο­ρές για εισο­δή­ματα από 7.000 ευρώ και πάνω για μετα­βα­τική περίοδο τεσ­σά­ρων ετών. Αυτές οι «βελ­τιώ­σεις» που επι­τύ­χαμε, δεν επι­λύ­ουν βεβαίως τα καίρια προ­βλή­ματα του νόμου. Τα αιτή­ματά μας αφορούν μια μόνιμη και βιώσιμη λύση. Μια λύση που απαντά και σε άλλα ευρω­παϊκά κράτη. Πάντως, ακόμη κι αυτές οι προ­σω­ρι­νές ρυθ­μί­σεις είναι – δυστυ­χώς – πιθανό να ανα­θε­ω­ρη­θούν άμεσα, πριν ακόμη στε­γνώ­σει το μελάνι του τυπο­γρα­φείου.

Τι χάνει ένας δικη­γό­ρος με τα νέα μέτρα;

Κατά παρά­βαση του Συντάγ­μα­τος, χάνει το μεγα­λύ­τερο μέρος του προ­ϊ­ό­ντος της εργα­σίας του, τη δυνα­τό­τητα αξιο­πρε­πούς δια­βί­ω­σης, την προ­ο­πτική της επαγ­γελ­μα­τι­κής του ανά­πτυ­ξης.

Οι αριθμοί είναι απο­κα­λυ­πτι­κοί. Ενας δικη­γό­ρος με εισό­δημα 15.000 ευρώ σήμερα πλη­ρώ­νει ασφα­λι­στι­κές εισφο­ρές συνο­λι­κού ύψους 3.450 ευρώ. Με τις πάγιες ρυθ­μί­σεις του νέου νόμου θα κατα­βάλ­λει εισφο­ρές 5.692 ευρώ. Λόγω της σύν­δε­σης των εισφο­ρών με το εισό­δημα, όσο αυξά­νε­ται το εισό­δημα αυξά­νε­ται εκθε­τικά η εισφο­ρο­δο­τική επι­βά­ρυνση. Ολα αυτά συν­δυά­ζο­νται με ακόμη πιο επαχθή φορο­λο­γικά μέτρα όπως η επι­δεί­νωση των φορο­λο­γι­κών συντε­λε­στών για εισο­δή­ματα πάνω από 20.000 ευρώ, η αύξηση της εισφο­ράς αλλη­λεγ­γύης που πλήττει εισο­δή­ματα πάνω από 12.000 ευρώ, η συνέ­χιση της αδι­καιο­λό­γη­της εξαί­ρε­σής μας από το αφο­ρο­λό­γητο και η αύξηση του ΦΠΑ στο 24%.

Επίσης δεν μπορώ να αγνοήσω μια δυσοί­ωνη πραγ­μα­τι­κό­τητα: νέοι δικη­γό­ροι, που τη σημε­ρινή εποχή της κρίσης βρήκαν επαγ­γελ­μα­τική στέγη σε παλαιό­τε­ρους συνα­δέλ­φους, ίσως – κατ’ ανάγκη – βρεθούν αντι­μέ­τω­ποι με την πόρτα της εξόδου και την ανεργία.

Τι απα­ντάτε σε όλους εκεί­νους που κατά δια­στή­ματα κάνουν λόγο για το κίνημα της γρα­βά­τας και αφήνουν σκιές περί φορο­δια­φυ­γής στους δικη­γό­ρους;

Οσοι αντι­δρούν με αυτό τον τρόπο δεν επι­χει­ρη­μα­το­λο­γούν. Σκια­μα­χούν. Μετα­το­πί­ζουν τη συζή­τηση για να θολώ­σουν το τοπίο.

Πίσω από τις γρα­βά­τες υπάρ­χουν άνθρω­ποι που εργά­ζο­νται, που δίνουν αγώνα επι­βί­ω­σης.

Οι αφο­ρι­σμοί και οι γενι­κό­λο­γες κρίσεις είναι εξ ορισμού άδικες. Η εύκολη και ανέξοδη στο­χο­ποί­ηση ενός κλάδου δεν δίνει απά­ντηση σε κανένα πρό­βλημα.

Ολους αυτούς τους μήνες έχετε στείλει διά­φο­ρες επι­στο­λές σε πολι­τικά πρόσωπα, υπουρ­γούς, αρχη­γούς κομ­μά­των. Βρήκατε συμ­μά­χους στον αγώνα σας;

Η αντι­πο­λί­τευση έδειξε να αφου­γκρά­ζε­ται τον αγώνα μας και να συμ­με­ρί­ζε­ται τα επι­χει­ρή­ματά μας. Ας μη γελιό­μα­στε όμως. Σε μια χώρα με παρά­δοση αυστη­ρής κομ­μα­τι­κής πει­θαρ­χίας, κρίσιμη είναι πάντα η στάση της συμπο­λί­τευ­σης. Παρά την κατ’ ιδίαν επί­νευση πολλών βου­λευ­τών του ΣΥΡΙΖΑ, που έλαβε μάλιστα τη μορφή κατά­θε­σης τρο­πο­λο­γιών προς τη σωστή κατεύ­θυνση, εντέλει το κομ­μα­τικό καθήκον υπε­ρί­σχυσε, με απο­τέ­λε­σμα να ψηφι­στεί το χει­ρό­τερο Ασφα­λι­στικό που είχαμε ποτέ.

Μετά την ψήφιση των μέτρων ποια είναι η επόμενη μέρα στον χώρο της δικη­γο­ρίας;

Η διεκ­δι­κη­τική προ­σπά­θεια δεν μπορεί να τερ­μα­τι­στεί ύστερα από έναν τετρά­μηνο αγώνα, που απέ­δειξε την απο­φα­σι­στι­κό­τητα και την ωρι­μό­τητα του δικη­γο­ρι­κού σώματος. Σταθερό σημείο ανα­φο­ράς παρα­μέ­νει η επι­δί­ωξη ενός δίκαιου, ορθο­λο­γι­κού και βιώ­σι­μου συστή­μα­τος.

Συνε­χί­ζουμε να επι­διώ­κουμε όσες τρο­πο­ποι­ή­σεις είναι ρεα­λι­στικά εφικτές και ανα­γκαίες, χωρίς να υπο­χω­ρούμε από το πλαίσιο που έχουμε θέσει εξ αρχής.

Μιλήστε μας με δυο – τρία απλά παρα­δείγ­ματα, με αριθ­μούς για τις υπο­χρε­ώ­σεις που θα πρέπει να πλη­ρώ­σει ένας δικη­γό­ρος για να μπορεί το γραφείο του να είναι βιώσιμο.

Από την αρχή τονί­σαμε ότι ένα δίκαιο ασφα­λι­στικό σύστημα προ­ϋ­πο­θέ­τει την τήρηση της αρχής της αντα­πο­δο­τι­κό­τη­τας μεταξύ εισφο­ρών και παροχών, με ταυ­τό­χρονη προ­στα­σία των νέων και των χαμη­λοει­σο­δη­μα­τιών. Πρό­κει­ται για αυτο­νό­η­τες προ­ϋ­πο­θέ­σεις, προ­κει­μέ­νου να δια­σφα­λι­στεί η βιω­σι­μό­τητα του κλάδου. Για να σας δώσω άλλο ένα ενδει­κτικό παρά­δειγμα: ένας δικη­γό­ρος με εισό­δημα 15.000 ευρώ τον χρόνο θα κληθεί να κατα­βά­λει για ασφα­λι­στι­κές και φορο­λο­γι­κές υπο­χρε­ώ­σεις 8.510 ευρώ, θα του μείνουν δηλαδή περίπου 7.500 ευρώ για να ζήσει. Με όρους πραγ­μα­τι­κής ζωής, τα συμπε­ρά­σματα είναι απο­γοη­τευ­τικά.

Τι θα μπο­ρούσε να είχε γίνει εκ μέρους της κυβέρ­νη­σης και δεν έγινε ώστε να επι­στρέ­ψουν οι δικη­γό­ροι και να μη συνε­χί­σει να βου­λιά­ζει η Δικαιο­σύνη;

Κατ’ αρχάς, η Δικαιο­σύνη δεν βου­λιά­ζει εξαι­τίας της αποχής των δικη­γό­ρων. Πρό­κει­ται όχι απλώς για μια εσφαλ­μένη παρα­δοχή αλλά για ένα ακραίο λάθος. Η Δικαιο­σύνη αργο­πο­ρεί λόγω πολλών παρα­γό­ντων, που ανά­γο­νται σε δια­χρο­νι­κές παρα­λεί­ψεις. Είναι ζήτημα προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού του κράτους, αριθμού υπαλ­λή­λων και δικα­στών, εκπαί­δευ­σης, μηχα­νορ­γά­νω­σης και κτι­ρια­κών υπο­δο­μών.

Εν προ­κει­μένω, η κυβέρ­νηση όφειλε: Πρώτον, να προ­χω­ρή­σει σε έναν ουσια­στικό διάλογο με βάση συγκε­κρι­μένη ανα­λο­γι­στική μελέτη, ώστε να γνω­ρί­ζουμε τα δεδο­μένα του προ­βλή­μα­τος και να μην πυρο­βο­λεί­ται ένας κλάδος στα τυφλά. Δεύ­τε­ρον, να τηρήσει εμπρά­κτως τις βασικές αρχές δικαιο­σύ­νης, δια­γε­νε­α­κής και κοι­νω­νι­κής αλλη­λεγ­γύης, και αντα­πο­δο­τι­κό­τη­τας.

Η κυβέρ­νηση δεν έκανε τίποτα από τα δύο. Ακο­λού­θησε έναν μονα­χικό και ατε­λέ­σφορο δρόμο, που την απο­ξέ­νωσε πλήρως από το δικη­γο­ρικό σώμα.

Ορι­σμέ­νοι κατη­γο­ρούν τους δικη­γό­ρους γιατί έχουν βαλ­τώ­σει οι μεγάλες δίκες, έχουν μειωθεί τα έσοδα του Δημο­σίου από τις ανα­βο­λές των δικών και οι ρυθμοί στην απονομή της δικαιο­σύ­νης έχουν βυθι­στεί ακόμα περισ­σό­τερο σε σχέση με το παρελ­θόν. Τι απα­ντάτε στους πολίτες που περι­μέ­νουν να βρουν το δίκιο τους;

Η κυβέρ­νηση εξώθησε τους δικη­γό­ρους στο ύστατο μέσο της αποχής, ως έσχατης λύσης για την προ­ά­σπιση της επαγ­γελ­μα­τι­κής τους αξιο­πρέ­πειας και επι­βί­ω­σης.

Σε ο, τι αφορά τις δίκες, ας μην απο­προ­σα­να­το­λί­ζουμε την κοινή γνώμη. Οπου υπήρχε κίν­δυ­νος παρα­γρα­φής ή απώ­λειας δικαιώ­μα­τος, οι σχε­τι­κές υπο­θέ­σεις δικά­στη­καν και δικά­ζο­νται κανο­νικά κατά τη διάρ­κεια της αποχής.

Η Δικαιο­σύνη δεν είναι οικο­νο­μικό μέγεθος αλλά δημόσια λει­τουρ­γία. Δεν μπορεί να ανα­λυ­θεί με τα κρι­τή­ρια της προ­σφο­ράς και της ζήτησης. Αλίμονο αν απο­φα­σί­ζουμε με βάση τα μεγα­ρό­σημα.

Σε πρό­σφατο άρθρο σας στα «ΝΕΑ» είχατε ανα­φέ­ρει, μεταξύ άλλων ότι η ψήφιση του νομο­σχε­δίου δεν συνιστά το τέλος του αγώνα του δικη­γο­ρι­κού σώματος για τη δια­μόρ­φωση ενός ορθο­λο­γι­κού και δίκαιου ασφα­λι­στι­κού συστή­μα­τος. Τον λόγο θα έχει πλέον, μεταξύ άλλων, και η Δικαιο­σύνη;

Σε ένα κράτος δικαίου η νομο­θε­τική εξουσία δεν είναι ανέ­λεγ­κτη. Οι επι­λο­γές της ελέγ­χο­νται από τη δικα­στική εξουσία, ως προς την τήρηση του Συντάγ­μα­τος και του διε­θνούς δικαίου. Τον τελευ­ταίο λόγο συνεπώς θα έχει η Δικαιο­σύνη – σε εθνικό και ευρω­παϊκό επίπεδο – στην οποία έχουμε δηλώσει ότι θα προ­σφύ­γουμε. Ηδη εργα­ζό­μα­στε προς αυτή την κατεύ­θυνση.

Υστερα από όλα αυτά, αν καθό­σα­σταν στο ίδιο τραπέζι απέ­να­ντι από τον Πρω­θυ­πουργό τι θα του λέγατε για τα θέματα που σας κρατούν τόσους μήνες μακριά από τα καθή­κο­ντά σας;

Θα επα­να­λάμ­βανα ό,τι είχα πει τον Ιανουά­ριο, όταν τον είχα συνα­ντή­σει. Το ασφα­λι­στικό σύστημα που στη­ρί­ζε­ται στη δήμευση του νόμιμου εισο­δή­μα­τος των ελεύ­θε­ρων επαγ­γελ­μα­τιών, δεν είναι ούτε δίκαιο ούτε βιώσιμο. Εχει απο­δει­χθεί πλήρως ότι όταν αυξά­νο­νται οι εισφο­ρές σε έναν χει­μα­ζό­μενο κλάδο, το απο­τέ­λε­σμα είναι η μείωση της εισπρα­ξι­μό­τη­τας και η αύξηση των ελλειμ­μά­των. Αντί­θετα, η εισφο­ρο­δο­τική ελά­φρυνση – όπως είχε προ­βλε­φθεί π.χ. με τον Ν. 4331/2015, που επέ­τρεπε την υπαγωγή σε κατώ­τερη ασφα­λι­στική κατη­γο­ρία – οδήγησε σε αύξηση της εισπρα­ξι­μό­τη­τας για τα Ταμεία. Είναι εντυ­πω­σιακό ότι αυτή η επι­τυ­χής διάταξη καταρ­γή­θηκε.

Η αντι­με­τώ­πιση του προ­βλή­μα­τος από την κυβέρ­νηση είναι λυπηρή. Οταν σε παλαιό­τερη συνά­ντηση ρώτησα τον υπουργό Εργα­σίας πώς θα πλη­ρώ­σουν οι ελεύ­θε­ροι επαγ­γελ­μα­τίες τις τετρα­πλα­σια­σμέ­νες εισφο­ρές τους όταν αδυ­να­τούν να πλη­ρώ­σουν τις σημε­ρι­νές, έλαβα την απά­ντηση: «Αυτό είναι το στοί­χημα».

Δυστυ­χώς, η προ­σέγ­γιση αυτή είναι κοντό­φθαλμη και κατα­στρο­φική. Εύχομαι η κυβέρ­νηση να αντι­λη­φθεί το λάθος της και να ανα­κρού­σει πρύμναν, έστω την ύστατη ώρα. Οι δρόμος που σήμερα ακο­λου­θεί είναι ο δρόμος της απώ­λειας.

Ta NEA