Π. Γερουλάνος: «Τα αίτια της τρομοκρατικής βίας είναι η οικονομική ανισότητα και ο κοινωνικός αποκλεισμός»

Θα ήθελα να ξεκι­νή­σουμε από το τρο­μο­κρα­τικό κτύπημα στην καρδιά της Ευρώπης. Πώς εκτι­μάτε ότι θα δια­μορ­φω­θεί η κατά­σταση;

Αίτια της τρο­μο­κρα­τι­κής βίας είναι η οικο­νο­μική ανι­σό­τητα και ο κοι­νω­νι­κός απο­κλει­σμός. Και αυτά τα αίτια τα συνα­ντάμε τόσο μέσα στις Ευρω­παϊ­κές κοι­νω­νίες, όσο και μεταξύ της Ευρώπης και των γύρω περιο­χών. Όσο Ευρω­παίοι πολίτες παρα­μέ­νουν απο­κλει­σμέ­νοι σε οικο­νο­μικά ή φυλε­τικά γκέτο θα εκτρέ­φο­νται άνθρω­ποι έτοιμοι να συμ­με­τά­σχουν σε τέτοιες ενέρ­γειες. Και όσο οι περιο­χές γύρω μας παρα­μέ­νουν εμπό­λε­μες και φτωχές και τα καθε­στώτα τους παρα­μέ­νουν αυταρ­χικά, θα εξάγουν βία.

Η Δύση διανύει μια περίοδο άκρατης ανα­σφά­λειας και συντη­ρη­τι­κο­ποί­η­σης, και αντί να επι­κε­ντρώ­νει τις προ­σπά­θειές της στα αίτια του προ­βλή­μα­τος, δηλαδή στον οικο­νο­μικό και κοι­νω­νικό απο­κλει­σμό, ασχο­λεί­ται με τα συμ­πτώ­ματά του, δηλαδή τον πολι­τικό και θρη­σκευ­τικό φανα­τι­σμό. Αντί να υιο­θε­τούμε πολι­τι­κές που ανα­βαθ­μί­ζουν τη ζωή των ανθρώ­πων, παίρ­νουμε μέτρα που τους απα­ξιώ­νουν και τους απο­κλεί­ουν ακόμη περισ­σό­τερο. Η απα­ξί­ωση οδηγεί σε περισ­σό­τερη βία. Ο κύκλος είναι φαύλος.

Αν θέλουμε να αντι­με­τω­πί­σουμε τα αίτια της βίας πρέπει να πάρουμε πρω­το­βου­λίες που ανα­βαθ­μί­ζουν την αξία όλων των πολιτών τόσο μέσα στις κοι­νω­νίες μας όσο και στις γει­το­νι­κές χώρες. Στο εσω­τε­ρικό αυτό σημαί­νει εμβά­θυνση των δημο­κρα­τι­κών μας δια­δι­κα­σιών και περισ­σό­τε­ρες ευκαι­ρίες να συμ­με­τέ­χουν όλοι οι πολίτες στη λήψη πολι­τι­κών απο­φά­σεων. Σημαί­νει θεσμούς που λει­τουρ­γούν κατά των ανι­σο­τή­των. Και σημαί­νει κοι­νω­νικά προ­γράμ­ματα που προ­σφέ­ρουν ίσες ευκαι­ρίες σε όλους.

Στο εξω­τε­ρικό σημαί­νει να στα­μα­τή­σουμε να στη­ρί­ζουμε αυταρ­χικά καθε­στώτα, να βοη­θή­σουμε δημο­κρα­τικά εκλεγ­μένα καθε­στώτα (όποιας πολι­τι­κής από­χρω­σης) να ανα­πτύ­ξουν τις οικο­νο­μίες τους με τον ίδιο τρόπο που σήμερα στη­ρί­ζουμε δικτά­το­ρες και να βοη­θή­σουμε ενεργά στη δημιουρ­γία και στήριξη θεσμών που λει­τουρ­γούν υπέρ όλων των πολιτών και όχι μόνο των κρα­ταιών μειο­ψη­φιών. Με άλλα λόγια να ενθαρ­ρύ­νουμε (και όχι να επι­βά­λουμε) τον εκδη­μο­κρα­τι­σμό και το άνοιγμα αυτών των κοι­νω­νιών προς όλους του πολίτες τους.

Πώς κρίνετε τους μέχρι τώρα χει­ρι­σμούς της κυβέρ­νη­σης στο προ­σφυ­γικό – μετα­να­στευ­τικό; Τι πιστεύ­ετε ότι πρέπει να γίνει;

Όσο ήταν στην αντι­πο­λί­τευση η κυβέρ­νηση δεν έκανε στοι­χειώδη προ­ε­τοι­μα­σία ούτε για τα προ­βλή­ματα που ήξερε ότι θα αντι­με­τω­πί­σει, όπως απο­δεί­χθηκε από την δια­πραγ­μά­τευση Τσίπρα-Βαρουφάκη. Πόσο μάλλον για αυτά που δεν περί­μενε, όπως το μετα­να­στευ­τικό. Και αν το κόστος της έλλει­ψης προ­ε­τοι­μα­σίας είναι περιο­ρι­σμένο, αυτό οφεί­λε­ται στην αυτο­θυ­σία και την αλλη­λεγ­γύη των Ελλήνων που αντα­πο­κρί­θη­καν στις ανάγκες των ανθρώ­πων που πέρασαν τα σύνορά μας.

Το ερώτημα όμως είναι τι πρέπει να κάνει η κυβέρ­νηση έστω και τώρα. Πρώτη προ­τε­ραιό­τητα είναι να πείσει τους Ευρω­παί­ους ότι το πρό­βλημα είναι Ευρω­παϊκό και όχι Ελλη­νικό. Ότι ακόμα και αν οι Ευρω­παίοι πείσουν την Ελλάδα να απορ­ρο­φή­σει όλους τους μετα­νά­στες αυτού του κύματος δεν θα έχει λύσει το πρό­βλημά της διότι τα κύματα δεν θα στα­μα­τή­σουν να έρχο­νται. Μια ολο­κλη­ρω­μένη μετα­να­στευ­τική πολι­τική θα πρέπει να θέτει Ευρω­παϊ­κές προ­τε­ραιό­τη­τες, δηλαδή να ξεκα­θα­ρί­ζει πόσους μετα­νά­στες μπορεί να απορ­ρο­φή­σει η Ευρώπη και το κάθε κράτος και για πόσο, τι θα κάνει με όσους δεν μπορεί να απορ­ρο­φή­σει και τι πολι­τι­κές θα ακο­λου­θή­σει για όσους θα ζήσουν για ένα χρονικό διά­στημα μέσα στα σύνορά της. Πρω­τί­στως πρέπει να αντι­λη­φθεί ότι η ορθο­λο­γική αντι­με­τώ­πιση του προ­σφυ­γι­κού ξεκι­νάει πριν μπουν αυτοί οι άνθρω­ποι στα σύνορα της Ευρώπης και άρα η στάση της απέ­να­ντι στην Τουρκία πρέπει να αλλάξει ριζικά. Το γεγονός ότι σήμερα η Ευρώπη στρου­θο­κα­μη­λί­ζει απέ­να­ντι στο πρό­βλημα μπορεί να μην είναι ευθύνη της κυβέρ­νη­σης αλλά σίγουρα είναι πρό­βλημά της και πρέπει να το αντι­με­τω­πί­σει δου­λεύ­ο­ντας όλες τις διπλω­μα­τι­κές οδούς.

Δεύτερη προ­τε­ραιό­τητα της κυβέρ­νη­σης θα πρέπει να είναι να εξα­σφα­λί­σει την κοι­νω­νική συνοχή μέσα στην Ελλάδα ώστε να μπο­ρέ­σουμε να συνε­χί­σουμε να είμαστε παρα­δείγ­ματα αλλη­λεγ­γύης προς αυτούς τους ανθρώ­πους. Οι αντοχές μας έχουν δοκι­μα­στεί τα τελευ­ταία χρόνια και δεν θα πρέπει να βασί­ζε­ται η κυβέρ­νηση μόνο στον ανθρω­πι­σμό μας. Η Ευρω­παϊκή Ένωση, τα Ηνωμένα Έθνη και οι εκα­το­ντά­δες οργα­νώ­σεις πολιτών σε όλο τον κόσμο μπορούν να βοη­θή­σουν οι ροές να απορ­ρο­φη­θούν πολι­τι­σμένα και συντε­ταγ­μένα.

Τρίτη προ­τε­ραιό­τητα της κυβέρ­νη­σης πρέπει να είναι να δου­λέ­ψει αρμο­νικά με τους ίδιους τους μετα­νά­στες. Οι άνθρω­ποι κατα­λα­βαί­νουν και τι τους συμ­βαί­νει και τι βάρος δημιουρ­γούν στις χώρες που τους υπο­δέ­χο­νται. Χρειά­ζο­νται όμως ενη­μέ­ρωση, χρειά­ζο­νται βοήθεια να κατα­νο­ή­σουν κάθε βήμα της δια­δι­κα­σίας και έχουν ανάγκες που είναι άμεσες. Όταν η κυβέρ­νηση μιας χώρας σέβεται τα προ­βλή­ματά τους, οι ηγεσίες που ανα­δει­κνύ­ο­νται μεταξύ τους απο­δει­κνύ­ο­νται συνερ­γά­σι­μες. Όταν τους αφή­νουμε στο σκοτάδι οι ηγεσίες τους τείνουν να είναι συγκρου­σια­κές και δημιουρ­γούν προ­βλή­ματα.

Είστε αρμό­διος σε θέματα Ανά­πτυ­ξης, στο Πασόκ. Από την Ρόδο όπου βρε­θή­κατε μιλή­σατε για το μοντέλο ανά­πτυ­ξης που υπάρχει στην Ελλάδα, το οποίο είναι ξεπε­ρα­σμένο και δεν βοηθάει την επεν­δύ­σεις. Τι προ­τεί­νετε;

Το μοντέλο που προ­τείνω έχει τρία χαρα­κτη­ρι­στικά: είναι ελλη­νικό, είναι συλ­λο­γικό και είναι ανα­τρε­πτικό.

Τι σημαί­νει αυτό; Είναι ελλη­νικό διότι ξεκι­νάει από την παρα­δοχή ότι η χώρα μας έχει αστεί­ρευ­τες πηγές πλούτου που σήμερα παρα­μέ­νουν ανα­ξιο­ποί­η­τες ή μερικώς αξιο­ποι­η­μέ­νες. Έχουμε κατα­γρά­ψει δεκάδες περι­πτώ­σεις που σε κάνουν να ανα­ρω­τιέ­σαι: «γιατί άλλοι λαοί μπορούν να παρά­γουν πλούτο από το τάδε και εμείς δεν μπο­ρούμε;» Από του­ρι­στι­κούς προ­ο­ρι­σμούς που δεν έχουν κατα­φέ­ρει να προ­σελ­κύ­σουν τα κοινά που τους αξίζουν, προ­ϊ­ό­ντα ιδιαί­τερα της πατρί­δας μας που σήμερα δεν εξά­γο­νται ή δεν εξά­γο­νται επώνυμα (όπως το λάδι μας) μέχρι εξαι­ρε­τι­κές υπη­ρε­σίες που παρέ­χουν Έλληνες ειδικοί που σήμερα δεν είναι γνωστές πέρα από τα σύνορά μας (όπως υπη­ρε­σίες υγείας). Ένα ελλη­νικό σχέδιο ξεκι­νάει από τα συγκρι­τικά πλε­ο­νε­κτή­ματα της χώρας μας.

Συλ­λο­γικό είναι ένα σχέδιο που δεν κατα­κερ­μα­τί­ζει την κοι­νω­νία (Εθνική και τοπική) και δεν βασί­ζε­ται στον ατο­μι­κι­σμό μας αλλά στην διάθεσή μας να δημιουρ­γή­σουμε κάτι θετικό για όλους μας. Τι σημαί­νει αυτό; Σημαί­νει ότι πριν αφή­σουμε ελεύ­θερη την ιδιω­τική πρω­το­βου­λία να αξιο­ποι­ή­σει κάθε πηγή πλούτου θα πρέπει να απο­φα­σί­σουμε συλ­λο­γικά τα όρια αυτή της αξιο­ποί­η­σης. Τι είμαστε έτοιμοι να απο­δε­χθούμε και τι όχι και γιατί. Σκε­φτείτε πόσο δια­φο­ρε­τικά θα ήταν τα πράγ­ματα στις Σκου­ριές αν η κυβέρ­νηση είχε αφιε­ρώ­σει το χρόνο για να κατα­γρά­ψει τις ανη­συ­χίες της κοι­νω­νίας, να επε­ξερ­γα­στεί λύσεις και να ενη­με­ρώ­σει την τοπική κοι­νω­νία για τις λύσεις που προ­τεί­νει.

Τέλος, ένα νέο παρα­γω­γικό μοντέλο ανά­πτυ­ξης πρέπει να είναι ανα­τρε­πτικό. Δηλαδή να λει­τουρ­γεί από κάτω προς τα πάνω. Από τον πόλεμο μέχρι σήμερα, ανα­πτυ­ξιακό σχε­δια­σμό στην Ελλάδα κάνει μόνο το κεντρικό κράτος. Εκείνο απο­φα­σί­ζει πού θα υπάρξει ανά­πτυξη, πώς θα γίνει, ποιος θα καρ­πω­θεί τον πλούτο και ποιο μέρος του πλούτου θα κατα­λή­ξει νόμιμα ή παρά­νομα στο κεντρικό κράτος και τους εκπρο­σώ­πους του. Ανα­τρε­πτικό είναι ένα σχέδιο ανά­πτυ­ξης όπου η τοπική κοι­νω­νία και οι κλα­δι­κοί ενδια­φε­ρό­με­νοι απο­φα­σί­ζουν και το «πώς» και το «ποιος» της ανά­πτυ­ξης. Η τοπική κοι­νω­νία συλ­λο­γικά δια­βου­λεύ­ε­ται για να απο­φα­σί­σει τι θέλει να αξιο­ποι­ή­σει και πώς. Είναι μια δια­δι­κα­σία χρο­νο­βόρα και επίπονη διότι συμπε­ρι­λαμ­βά­νει τόσο τους υπέρ­μα­χους της ανά­πτυ­ξης όσο και τους αντί­θε­τους, αλλά όταν κατα­λή­ξει, η κοι­νω­νία έχει συμ­με­τά­σχει και στην παρα­γωγή και στην κατα­νομή του πλούτου και έχει υιο­θε­τή­σει την προ­σπά­θεια.

Δια­τε­λέ­σατε υπουρ­γός Πολι­τι­σμού – Του­ρι­σμού. Θα ήθελα ένα σχόλιο για τις εξε­λί­ξεις στον Του­ρι­σμό.

Οι δυσκο­λίες στον Του­ρι­σμό δεν δια­φέ­ρουν πολύ από τις δυσκο­λίες που συνα­ντάμε σε άλλους κλάδους διότι όλα τα μεγάλα προ­βλή­ματα της ανά­πτυ­ξης πηγά­ζουν από το κεντρικό κράτος και τους δια­χει­ρι­στές του. Μεταρ­ρυθ­μί­σεις όπως η φορο­λο­γική μεταρ­ρύθ­μιση, οι ιδιω­τι­κο­ποι­ή­σεις και οι αλλαγές στο κράτος πέφτουν στο κενό διότι στόχος τους είναι να υπη­ρε­τή­σουν τις ανάγκες του κεντρι­κού κράτους και όχι τον πολίτη.

Δείτε για παρά­δειγμα τι γίνεται με τη φορο­λο­γική μεταρ­ρύθ­μιση. Πρώτη προ­τε­ραιό­τητα του φορο­λο­γι­κού συστή­μα­τος δεν είναι να οδη­γή­σει την ανά­πτυξη αλλά να ταΐσει την απί­στευτη βου­λι­μία του κεντρι­κού κράτους για φόρους. Έτσι, όταν το κράτος δεν πετυ­χαί­νει τους στόχους του αλλάζει τους συντε­λε­στές. Κανένας Έλληνας δεν ξέρει τι θα πλη­ρώ­σει το επόμενο εξάμηνο. Όπως κατα­λα­βαί­νε­ται ένα τέτοιο αβέβαιο περι­βάλ­λον δημιουρ­γεί τερά­στια προ­βλή­ματα τόσο για τους πολίτες όσο για τους επεν­δυ­τές.

Στη Ρόδο και στον Του­ρι­σμό τα πράγ­ματα είναι ακόμα χει­ρό­τερα. Όχι μόνο καταρ­γή­θηκε σε ένα βράδυ το ειδικό φορο­λο­γικό καθε­στώς των νησιών αλλά αυξή­θηκε ο ΦΠΑ στα κατα­λύ­ματα που η κυβέρ­νησή μας είχε μειώσει. Ο συν­δυα­σμός των δυο σε τόσο μικρό χρονικό διά­στημα θα δυσχε­ρά­νει τη δυνα­τό­τητα των ξενο­δό­χων να αντι­με­τω­πί­σουν τον αντα­γω­νι­σμό από άλλες χώρες.

Αλλά ούτε οι ιδιω­τι­κο­ποι­ή­σεις σκο­πεύ­ουν στην ανά­πτυξη. Σκοπός τους δεν είναι να δημιουρ­γή­σουν σωστές συν­θή­κες αντα­γω­νι­σμού αλλά να γεμί­σουν τα ταμεία του δημο­σίου. Απο­τέ­λε­σμα; Χτί­ζουμε αδύναμα θεσμικά πλαίσια και οι δια­δι­κα­σίες οδηγούν σε ιδιω­τι­κο­ποι­ή­σεις μονο­πω­λίων όπως έγινε με το αερο­δρό­μιο της Αθήνας που σήμερα είναι το δεύτερο ακρι­βό­τερο αερο­δρό­μιο της Ευρώπης. Ναι μεν πλου­τί­ζει ο ιδιώτης και γεμί­ζουν τα ταμία της χώρας από τα τέλη προ­σγεί­ω­σης αλλά απο­θαρ­ρύ­νουν τον του­ρι­σμό και την πραγ­μα­τική ανά­πτυξη. Η Ρόδος πρέπει να δει προ­σε­χτικά τη σύμβαση πώλησης του αερο­δρο­μίου της.

Το ίδιο και στις μεταρ­ρυθ­μί­σεις στο κράτος. Φεύγουν μεν υπάλ­λη­λοι αλλά δεν αλλά­ζουν οι δια­δι­κα­σίες. Εκεί που είχες δέκα υπαλ­λή­λους για μια δια­δι­κα­σία με δέκα στάδια τώρα έχεις οκτώ υπαλ­λή­λους για την ίδια ακριβώς δουλειά. Οι απαι­τή­σεις του δημο­σίου από τους πολίτες παρα­μέ­νουν ίδιες αλλά οι υπάλ­λη­λοι είναι λιγό­τε­ροι. Αυτό οδηγεί σε αρρυθ­μίες στις λει­τουρ­γίες του κράτους και αδυ­να­μία να εξυ­πη­ρε­τη­θεί τόσο ο πολίτης όσο και ο επεν­δυ­τής.

Τελικά ο Πολι­τι­σμός στην Ελλάδα είναι στο σημείο που του αρμόζει;

Εξαρ­τά­ται πώς ορίζεις τον Πολι­τι­σμό μιας χώρας. Αν τον μετράς σε κον­δύ­λια που ξοδεύει το κράτος για να «αγο­ρά­σει» πολι­τι­στικά αγαθά τότε θα περί­μενα τα κον­δύ­λια της Ελλάδας για τον Πολι­τι­σμό να είναι υπερ­δι­πλά­σια. Στην πραγ­μα­τι­κό­τητα δεν υπάρχει όριο στα κον­δύ­λια που χρειά­ζο­νται τα μνημεία μας για να συντη­ρη­θούν και να ανα­δει­χθούν και αυτό είναι πριν αρχί­σεις να υπο­λο­γί­ζεις την απα­ραί­τητη επέν­δυση στη σύγ­χρονη δημιουρ­γία και στους φορείς της.

Θεωρώ όμως ότι Πολι­τι­σμός μιας χώρας δεν είναι μόνο τα πολι­τι­στικά αγαθά που χρη­μα­το­δο­τεί το κράτος. Είναι τα πολι­τι­στικά αγαθά που στη­ρί­ζουμε εμείς οι πολίτες, ο τρόπος που εμείς οι πολίτες σεβό­μα­στε τον Πολι­τι­σμό μας, η διάθεσή μας να δια­τη­ρή­σουμε ζωντα­νές τις αξίες και τις παρα­δό­σεις μας, ο τρόπος που αντι­λαμ­βα­νό­μα­στε τη σχέση μας με την Πατρίδα μας, ο τρόπος που επι­λέ­γουμε να ζούμε τη ζωή μας μέσα στην κοι­νω­νία μας και τελικά ο τρόπος που συμπε­ρι­φε­ρό­μα­στε ο ένας στον άλλο. Υπό αυτή την έννοια, εμείς δια­μορ­φώ­νουμε τον Πολι­τι­σμό μας και άρα μας αρμόζει ό,τι δια­μορ­φώ­σουμε.

Πιστεύω ότι τα τελευ­ταία χρόνια του άκρατου κατα­να­λω­τι­σμού αλλοί­ω­σαν πολλά χαρα­κτη­ρι­στικά του λαού μας. Η σχέση μεταξύ των γενεών για παρά­δειγμα είναι μια ένδειξη Πολι­τι­σμού. Μέσα σε 20 χρόνια πήγαμε από μια χώρα με πολίτες των οποίων πρώτη προ­τε­ραιό­τητα ήταν η επέν­δυση στη νέα γενιά (μέσω της παι­δείας) σε μια χώρα την έχει χρεώσει. Σε αυτά τα 20 χρόνια δημιουρ­γή­σαμε είδωλα και πρότυπα κατα­να­λω­τι­σμού που δεν συνά­δουν ούτε με τον χαρα­κτήρα μας ούτε με την ιστο­ρίας μας. Και σε αυτά τα 20 χρόνια χάσαμε κάθε αίσθηση κοι­νω­νι­κής προόδου για να δώσουμε έμφαση στον προ­σω­πικό πλου­τι­σμό. Είναι σημα­ντικό να επι­στρέ­ψουμε στις αξίες που αφήσαμε πίσω μας και να αρχί­σουμε να δου­λεύ­ουμε για το συλ­λο­γικό καλό.

Τι πιστεύ­ετε ότι πρέπει να κάνει το ΠΑΣΟΚ για να μπο­ρέ­σει να επα­να­κάμ­ψει; Ήταν ένα μεγάλο κόμμα εξου­σίας και έχει συρ­ρι­κνω­θεί σε μικρά ποσοστά.

Τρία πράγ­ματα: Πρώτον, να στα­μα­τή­σει να ασχο­λεί­ται με τον εαυτό του και να ασχο­λη­θεί με την Πατρίδα και τους πολίτες. Η συζή­τηση για την κεντρο­α­ρι­στερά όπως γίνεται σήμερα ενδια­φέ­ρει ελά­χι­στους κρα­τι­κο­δί­αι­τους παρά­γο­ντες ενώ θα έπρεπε να αφορά όλη την κοι­νω­νία. Γιατί συμ­βαί­νει αυτό; Διότι αντί να καλέ­σουμε όλη την κοι­νω­νία σε ανοι­χτές δια­δι­κα­σίες για την επε­ξερ­γα­σία θέσεων για την κοι­νω­νία, καλούμε στελέχη της Κεντρο­α­ρι­στε­ράς πίσω από κλει­στές πόρτες για τη νομή εξου­σίας μεταξύ μας.

Δεύ­τε­ρον, να στα­μα­τή­σει να υπο­τι­μάει τον εαυτό του. Τι λέει σήμερα; Ότι μόνο του είναι αδύναμο κόμμα αλλά αν έρθουν το Ποτάμι, το ΚΙΔΗΣΟ και η ΔΗΜΑΡ θα γίνει δυνατό. Αυτό είναι λάθος. Τα κόμματα δυνα­μώ­νουν όταν τα ακούει και τα απο­δέ­χε­ται η κοι­νω­νία. Αντί να δια­πραγ­μα­τευό­μα­στε με τους αρχη­γούς των όμορων κομ­μά­των θα έπρεπε να μιλούμε στους ψηφο­φό­ρους τους και τους ψηφο­φό­ρους που σήμερα απέχουν.

Τρίτον να στα­μα­τή­σουμε να υπο­τι­μούμε τους Έλληνες. Κάποιοι πιστεύ­ουν ότι αν ο κ. Θεο­δω­ρά­κης πει «πάμε στην Συμπα­ρά­ταξη» οι ψηφο­φό­ροι του θα ακο­λου­θή­σουν λες και είναι άβουλοι. Και αυτό είναι λάθος. Αν ο κ. Θεο­δω­ρά­κης, ο κύριος Παπαν­δρέου και ο κ. Θεο­χα­ρό­που­λος κλεί­σουν τα κόμματά τους οι ψηφο­φό­ροι τους θα πάνε στο κόμμα με το οποίο συμ­φω­νούν. Πώς θα ξέρουν αν συμ­φω­νούν μαζί μας όταν απα­ξιώ­νουμε να τους μιλή­σουμε και μιλάμε μόνο στους αρχη­γούς τους;

Το ΠΑΣΟΚ έχει το μόνο ολο­κλη­ρω­μένο αξιακό πλαίσιο στον πολι­τικό μας χώρο, έχει ιστορία για την οποία θα έπρεπε να είμαστε περή­φα­νοι και έχει στελέχη με πείρα. Αντί να τα αξιο­ποιούμε υπέρ της Ελλάδας και του Έλληνα πολίτη που τα έχει ανάγκη τα εγκα­τα­λεί­πουμε, αντί να τα υπε­ρα­σπι­ζό­μα­στε τα απα­ξιώ­νουμε, αντί να τα προ­βά­λουμε τα κρύ­βουμε. Μα αν εμείς φερό­μα­στε έτσι στο ΠΑΣΟΚ γιατί ο πολίτης να του συμπε­ρι­φερ­θεί αλλιώς;