Πάνω από 560 δισ. το συνολικό χρέος της Ελλάδας – Στα όρια του «κραχ» η οικονομία

Τα όρια του «κραχ» δοκι­μά­ζει η πραγ­μα­τική οικο­νο­μία. «Κόκκινα», τρα­πε­ζικά, δάνεια, ληξι­πρό­θε­σμες οφειλές ιδιωτών προς Εφορία και ΔΕΚΟ, το χρέος αυτο­α­πα­σχο­λού­με­νων και επι­χει­ρή­σεων στα ασφα­λι­στικά ταμεία και το δημόσιο χρέος της χώρας ξεπερ­νούν το ιλιγ­γιώ­δες ποσό του μισού τρισ. ευρώ.

Πρό­κει­ται για «κόκκινο χρέος», δεκα­πλά­σιο των ετήσιων εσόδων του κρα­τι­κού προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού, που βυθίζει την οικο­νο­μία σε κύκλο πρω­το­φα­νούς αβε­βαιό­τη­τας, την ώρα που η ρευ­στό­τητα παρα­μέ­νει στον «πάγο», ελέω των capital controls, και η οικο­νο­μία οδεύει το 2016 για έναν ακόμη χρόνο ύφεσης. Μία ύφεση, η διάρ­κεια της οποίας δεν έχει προη­γού­μενο στον ανα­πτυγ­μένο κόσμο.

Ανα­πό­φευ­κτα, κόκκινο κτυπά και η αβε­βαιό­τητα στον επι­χει­ρη­μα­τικό κόσμο και εντεί­νε­ται ο προ­βλη­μα­τι­σμός εντός και εκτός συνόρων για την προ­ο­πτική στα­θε­ρο­ποί­η­σης της ελλη­νι­κής οικο­νο­μίας τους επό­με­νους μήνες.

Την εύθραυ­στη πολι­τική ισορ­ρο­πία, την προ­ώ­θηση, με διαδικασίες-εξπρές, επώ­δυ­νων μέτρων που θα πλήξουν ακόμη περισ­σό­τερο τη μεσαία τάξη, τη γεω­πο­λι­τική αστά­θεια στην ευρύ­τερη περιοχή και το ερώτημα εάν το πολι­τικό προ­σω­πικό της σημε­ρι­νής κυβέρ­νη­σης μπορεί να συγκρο­τή­σει στρα­τη­γική ανά­πτυ­ξης και προ­σέλ­κυ­σης επεν­δύ­σεων.

Ξένοι οίκοι, αξιο­λο­γη­τές του ελλη­νι­κού χρέους, εμφα­νί­ζο­νται ιδιαί­τερα ανή­συ­χοι. Ούτως ή άλλως η ανά­καμψη της ελλη­νι­κής οικο­νο­μίας θα ήταν μια δύσκολη εξίσωση. Οι παλι­νω­δίες όμως των τελευ­ταίων μηνών, η επι­βά­ρυνση της οικο­νο­μίας με νέο, μεγάλο, δάνειο, νέους όρους και σκληρά μέτρα που θα κτυ­πή­σουν ακόμη περισ­σό­τερο τις ομάδες που έχουν ήδη σηκώσει το βάρος της τιτά­νιας δημο­σιο­νο­μι­κής προ­σαρ­μο­γής τα τελευ­ταία χρόνια, περι­πλέ­κουν ακόμη περισ­σό­τερο τα πράγ­ματα.

ΠΕΡΙΚΟΠΕΣ ΠΡΟ ΤΩΝ ΠΥΛΩΝ

Ο πρω­θυ­πουρ­γός, παρά την εύθραυ­στη πλειο­ψη­φία στη Βουλή, εμφα­νί­ζε­ται απο­φα­σι­σμέ­νος να προ­χω­ρή­σει, τώρα, με δύσκολα μέτρα, όπως το ασφα­λι­στικό, παρά το ότι από την πλευρά των Θεσμών, σύμφωνα με πλη­ρο­φο­ρίες υπήρχε διάθεση να δοθεί πολι­τι­κός χρόνος για να κατα­στεί πιο εύκολα δια­χει­ρί­σιμο το θέμα.

Αυτό σημαί­νει ότι οι περι­κο­πές στις συντά­ξεις και οι ανα­τρο­πές που έρχο­νται με το νέο ασφα­λι­στικό είναι προ των πυλών, όπως επίσης και νέες φορο­λο­γι­κές επι­βα­ρύν­σεις, ενώ σε εκκρε­μό­τητα παρα­μέ­νει το μεγάλο θέμα της δια­χεί­ρι­σης και της ανα­διάρ­θρω­σης του ιδιω­τι­κού, «κόκ­κι­νου», χρέους.

Η κυβέρ­νηση, από την πλευρά της, ποντά­ρει, στην εικόνα διά­λυ­σης που εμφα­νί­ζει η Αξιω­μα­τική Αντι­πο­λί­τευση, για να περάσει το συντο­μό­τερο δυνατόν δύσκολα μέτρα, ώστε και με δεδο­μένο το σκηνικό δημο­σιο­νο­μι­κής ανοχής που στή­νε­ται στην Ευρώπη υπό το βάρος των δρα­μα­τι­κών εξε­λί­ξεων, να λάβει το συντο­μό­τερο δυνατόν διευ­κο­λύν­σεις.

Στην κορυφή βρί­σκε­ται αναμ­φί­βολα η ανα­διάρ­θρωση του δημο­σίου χρέους, στην οποία η κυβέρ­νηση ευελ­πι­στεί να «πατήσει» και δευ­τε­ρευό­ντως πιθανή χαλά­ρωση του δημο­σιο­νο­μι­κού πλαι­σίου μεσο­πρό­θε­σμα. Ωστόσο, όπως παρα­τη­ρούν έμπει­ροι ξένοι τεχνο­κρά­τες, πλέον η κατά­σταση στην πραγ­μα­τική οικο­νο­μία έχει φτάσει στο σημείο μηδέν. «Τα ψέματα και οι εύκολες λύσεις έχουν τελειώ­σει», σχο­λιά­ζει χαρα­κτη­ρι­στικά τρα­πε­ζι­κός παρά­γο­ντας, εκτι­μώ­ντας πως για μια πραγ­μα­τική ανά­καμψη, με δυνα­μική ουσια­στι­κής ανά­σχε­σης της ανερ­γίας θα απαι­τη­θεί σειρά ετών.

Όμως και για το πρώτο, μικρό­τερο, αλλά ουσια­στικό βήμα της στα­θε­ρο­ποί­η­σης, ο δρόμος δεν είναι ούτε εύκολος, ούτε απλός: Και αυτό επειδή απαι­τού­νται ρευ­στό­τητα, σχέδιο και πολι­τική βούληση για μεγάλες τομές, ζητού­μενα ιδιαί­τερα δύσκολα στην περί­πτωση της Ελλάδας. Η πρό­βλεψη του προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού του 2016 για ύφεση και το 2016, η οποία μαστί­ζει τη χώρα από το 2008 με μονα­δική εξαί­ρεση τη δειλή επι­στροφή στην ανά­πτυξη το 2014, απο­τε­λεί αιτία σοβαρής εγρή­γορ­σης για την πραγ­μα­τική οικο­νο­μία. Ακόμη και εάν, υπο­θε­τικά, όλα κυλή­σουν κατ’ ευχήν, η ρευ­στό­τητα στην οικο­νο­μία θα παρα­μεί­νει, εκ των πραγ­μά­των, περιο­ρι­σμένη για αρκετό διά­στημα, αφού η εμπι­στο­σύνη και το οικο­νο­μικό κλίμα έχουν υποστεί σοβαρό πλήγμα.

ΔΥΣΚΟΛΗ ΕΞΙΣΩΣΗ

Την ίδια ώρα η κατάρ­τιση σχεδίου ανά­καμ­ψης, με όρους συμ­βα­τούς με τα κρι­τή­ρια που θέτουν ξένα επεν­δυ­τικά κεφά­λαια τα οποία δια­θέ­τουν ρευ­στό­τητα για να επεν­δύ­σουν, είναι μια δύσκολη εξίσωση. Η κυβέρ­νηση, όπως και οι προ­κά­το­χοί της σε ένα βαθμό, δεν έχουν μέχρι στιγμής παρου­σιά­σει δείγ­ματα γραφής που θα πείσουν επεν­δυ­τές και επι­χει­ρη­μα­τίες πως έχει επέλθει ρήξη με πρα­κτι­κές του παρελ­θό­ντος, οι οποίες συντέ­λε­σαν στην πτώση της ελλη­νι­κής οικο­νο­μίας.

«Δεν βλέ­πουμε επαρκή ιδιο­κτη­σία (ownership) στις μεταρ­ρυθ­μί­σεις» λένε στελέχη που παρα­κο­λου­θούν εκ του σύνεγ­γυς τις δια­πραγ­μα­τεύ­σεις με τους Θεσμούς. Έτσι, ακόμη και εάν σε κεντρικό επίπεδο ληφθούν σκληρές απο­φά­σεις για τη λήψη δύσκο­λων μεταρ­ρυθ­μί­σεων, δεν είναι καθόλου βέβαιο ότι αυτές θα συνο­δεύ­ο­νται από σχέδιο με παρεμ­βά­σεις, ικανές να προ­σελ­κύ­σουν ξένα και εγχώρια επεν­δυ­τικά κεφά­λαια, που θα συμ­βά­λουν στην απο­τροπή ενός νέου κύκλου ύφεσης και αβε­βαιό­τη­τας και στην ανά­σχεση της ανερ­γίας. Ένα σχέδιο που θα μπο­ρούσε να στη­ρι­χθεί στα βασικά μας πλε­ο­νε­κτή­ματα, που είναι πλέον οι ελκυ­στι­κές απο­τι­μή­σεις, η παρα­μονή μας στη ζώνη του ευρώ, η υποδομή σε αρκε­τούς τομείς, αλλά και η ύπαρξη ρευ­στό­τη­τας στο εξω­τε­ρικό που αναζητά επεν­δυ­τικά σχέδια να διο­χε­τευ­θεί με τη μορφή συμ­με­το­χών ή εξα­γο­ρών.

ΤΟ ΜΟΜΕΝΤΟΥΜ ΠΟΥ «ΚΑΗΚΕ»

Όπως έχει απο­δει­χθεί στο πρό­σφατο παρελ­θόν, στην οικο­νο­μία δημιουρ­γού­νται παρά­θυρα ευκαι­ρίας. Όπως ήταν, για παρά­δειγμα, το μομέ­ντουμ της επι­στρο­φής του Δημο­σίου στις διε­θνείς αγορές το 2014, το οποίο όμως, δεν μπόρεσε να παρα­κο­λου­θή­σει η πολι­τική σκηνή της χώρας, με τα γνωστά απο­τε­λέ­σματα στη συνέ­χεια.

Πλέον, η αφε­τη­ρία για μια δυνη­τική ανά­καμψη είναι σαφώς πιο δυσμε­νής, με ευθύνες πολλών και σε πολλά επίπεδα και για ακόμη μια φορά το μεγάλο ζητού­μενο παρα­μέ­νει η ανά­κτηση της οικο­νο­μι­κής ανε­ξαρ­τη­σίας της χώρας. Κάτι που, στα λόγια, όλοι επι­θυ­μούν. Το ερώτημα όμως είναι εάν μπορούν να το πετύ­χουν και μάλιστα το συντο­μό­τερο δυνατόν, ώστε η οικο­νο­μία να εξέλθει από το αδιέ­ξοδο και να ξεκι­νή­σει μια επίπονη αλλά σταθερή πορεία προς την ανά­καμψη.

Ο δρα­μα­τι­κός «λογα­ρια­σμός»

«Κόκκινα», τρα­πε­ζικά δάνεια, ληξι­πρό­θε­σμες οφειλές ιδιωτών προς την Εφορία, που αυξά­νο­νται μάλιστα κατά 1 δισ. ευρώ κάθε μήνα, οφειλές επι­χει­ρή­σεων και αυτο­α­πα­σχο­λού­με­νων προς τα ασφα­λι­στικά ταμεία αλλά και ληξι­πρό­θε­σμες οφειλές προς τη ΔΕΗ συν­θέ­τουν ένα Σισύ­φειο, εκρη­κτι­κών δια­στά­σεων, ιδιω­τικό χρέος.

Ύφεση, ανεργία και η βίαιη δημο­σιο­νο­μική προ­σαρ­μογή που συντε­λέ­στηκε τα τελευ­ταία χρόνια, με την υπέρ­με­τρη φορο­λό­γηση νοι­κο­κυ­ριών και επι­χει­ρή­σεων και τις μειώ­σεις στις απο­δο­χές μισθω­τών και συντα­ξιού­χων, προ­σέ­δω­σαν εκρη­κτι­κές δια­στά­σεις στο μη εξυ­πη­ρε­τού­μενο ιδιω­τικό χρέος στην Ελλάδα, η οποία παράλ­ληλα χαρα­κτη­ρί­ζε­ται και από ένα υπέ­ρο­γκο δημόσιο χρέος.

Πλαίσιο που καθιστά ανα­πό­φευ­κτη την ανα­διάρ­θρωση του χρέους, σε όλα τα επίπεδα, καθώς ουδείς μπορεί να θεω­ρή­σει εφικτή την απο­πλη­ρωμή όλου αυτού του χρέους, που είναι περίπου τρεις φορές το -ραγδαία επιδεινούμενο- τα τελευ­ταία χρόνια, ελλη­νικό ΑΕΠ. Μόνο τα «κόκκινα» τρα­πε­ζικά δάνεια ανέρ­χο­νται στα 107 δισ. ευρώ, ενώ οι ληξι­πρό­θε­σμες οφειλές των ιδιωτών προς την Εφορία ξεπερ­νούν τα 82 δισ. ευρώ και αυξά­νο­νται κατά 1 δισ. ευρώ τον μήνα, κατά μέσο όρο.

Τα χρέη αυτο­α­πα­σχο­λού­με­νων και επι­χει­ρή­σεων προς τα ασφα­λι­στικά ταμεία κινού­νται προς τα 29 δισ. ευρώ, ενώ στη ΔΕΗ τα ληξι­πρό­θε­σμα χρέη ανέρ­χο­νται σε 2,5 δισ. ευρώ. Παύση πλη­ρω­μών όμως κηρύτ­τει και το Δημόσιο που χρωστά περί τα 6 δισ. ευρώ σε ιδιώτες, ενώ στο «κόκκινο» βρί­σκε­ται και το δημόσιο χρέος της χώρας, που κινεί­ται πια στα 326 δισ. ευρώ, δύο φορές περίπου το ελλη­νικό ΑΕΠ, και το οποίο βρί­σκε­ται από το 2010 που έκλει­σαν οι αγορές, στο… κόκκινο.

ΚΡΥΦΟ ΧΡΕΟΣ 14 ΔΙΣ. ΕΥΡΩ

Ο λογα­ρια­σμός του χρέους μπορεί να φου­σκώ­σει ακόμη περισ­σό­τερο, εάν σε αυτόν συνε­κτι­μη­θούν οι εγγυ­ή­σεις ύψους 14,5 δισ. ευρώ που έχει παρά­σχει το Δημόσιο σε κρα­τι­κές επι­χει­ρή­σεις, δημό­σιους οργα­νι­σμούς και ΔΕΚΟ, οι οποίες έχουν αντλή­σει δάνεια. Και αυτό επειδή ελλο­χεύει ο κίν­δυ­νος οι εγγυ­ή­σεις αυτές να κατα­πέ­σουν, επι­βα­ρύ­νο­ντας επι­πλέον το κρατικό χρέος, που εκ των πραγ­μά­των απο­τε­λεί το μεγάλο βαρίδι για την ελλη­νική οικο­νο­μία, υπο­νο­μεύ­ο­ντας τη δυνα­μική ανά­καμ­ψης. Δεν είναι τυχαίο ότι οι ετήσιες δαπάνες για τόκους, περίπου 6 δισ. ευρώ, ισού­νται με τις ληξι­πρό­θε­σμες οφειλές του Δημο­σίου προς τρίτους, κεφά­λαια που το κράτος στερεί αυτή τη στιγμή από τις επι­χει­ρή­σεις, οι οποίες βαδί­ζουν στην κόψη του ξυρα­φιού…

Ευκαι­ρία
Κομβικό σημείο η ανα­διάρ­θρωση του χρέους
Στη δύσκολη πορεία προς τη στα­θε­ρο­ποί­ηση της οικο­νο­μίας, κομβικό σημείο θα απο­δει­χθεί ο βαθμός στον οποίο η κυβέρ­νηση θα μπο­ρέ­σει να εκμε­ταλ­λευ­θεί το «παρά­θυρο ευκαι­ρίας» που όπως όλα δεί­χνουν μπορεί να ανοίξει με τη νέα ανα­διάρ­θρωση του ελλη­νι­κού χρέους, πιθανόν στο πρώτο τρίμηνο του 2016.
Απόφαση που δύσκολα θα ανα­βλη­θεί με δεδο­μένη την επι­θυ­μία της Ευρώπης να παρα­μεί­νει το ΔΝΤ ως χρη­μα­το­δό­της στο τρίτο Μνη­μό­νιο και την κόκκινη γραμμή του ΔΝΤ που ξεκα­θα­ρί­ζει ότι χωρίς ρύθμιση χρέους δεν συμ­με­τέ­χει.
Στο πλαίσιο αυτό ερμη­νεύ­ε­ται και η σπουδή της κυβέρ­νη­σης να προ­χω­ρή­σει άμεσα με τα δύσκολα μέτρα για να απο­σπά­σει τη νέα ρύθμιση του χρέους το συντο­μό­τερο δυνατόν και να κερ­δί­σει, έστω ορια­κούς, βαθμούς ελευ­θε­ρίας στην άσκηση της δημο­σιο­νο­μι­κής πολι­τι­κής. Άλλωστε, το πρό­σφατο παρελ­θόν έχει απο­δεί­ξει πως στην οικο­νο­μία δημιουρ­γού­νται, υπό προ­ϋ­πο­θέ­σεις, παρά­θυρα ευκαι­ρίας. Όπως ήταν η επι­τυ­χής επι­στροφή του Δημο­σίου στις αγορές το 2014. Έχει όμως επίσης απο­δει­χθεί πως η αδυ­να­μία του πολι­τι­κού προ­σω­πι­κού να δια­χει­ρι­στεί μια τέτοια ευκαι­ρία μπορεί να οδη­γή­σει τη χώρα και την πραγ­μα­τική οικο­νο­μία πολλά χρόνια πίσω.

«Παρά­θυρο» για χαλά­ρωση λόγω Προ­σφυ­γι­κού

Καταρ­χήν κατα­νό­ηση στο αίτημα χωρών, όπως η Ελλάδα και η Γαλλία, που ζητούν να υπάρ­ξουν εξαι­ρέ­σεις από τα όσα επι­τάσ­σει το Σύμφωνο Στα­θε­ρό­τη­τας, με βασικό επι­χεί­ρημα το πρό­σθετο κόστος που συνε­πά­γε­ται για τους προ­ϋ­πο­λο­γι­σμούς τους η δια­χεί­ριση της προ­σφυ­γι­κής κρίσης αλλά και η αντι­με­τώ­πιση της τρο­μο­κρα­τίας, φαί­νε­ται πως δείχνει ο επι­κε­φα­λής του Eurogroup.

Σε συνέ­ντευξή του ο Γ. Ντάι­σελ­μπλουμ ανέφερε, μεταξύ άλλων, πως υπό τέτοιες εξαι­ρε­τι­κές συν­θή­κες το Σύμφωνο Στα­θε­ρό­τη­τας επι­τρέ­πει απο­κλί­σεις από την πολι­τική των περι­κο­πών. Προ­σθέ­το­ντας πως την ερχό­μενη χρονιά η Ευρω­παϊκή Επι­τροπή θα εξε­τά­σει κατά περί­πτωση εάν δικαιο­λο­γού­νται υψη­λό­τε­ρες δαπάνες και ελλείμ­ματα.

Ημε­ρη­σία