Ερχονται τα… δανειοδικεία για τις οφειλές στις τράπεζες

Τελειώ­νει στο τέλος του χρόνου ο νόμος Κατσέλη με τα κρι­τή­ρια της αντι­κει­με­νι­κής αξίας για την προ­στα­σία της κύριας κατοι­κίας από τους πλει­στη­ρια­σμούς και από την 1η Ιανουα­ρίου του 2016 τίθε­νται σε ισχύ πιο αυστη­ρές προ­ϋ­πο­θέ­σεις. Βέβαια, ανοικτό είναι το ενδε­χό­μενο στο τέλος του 2018 να λήξει και το νέο θεσμικό πλαίσιο για τα υπερ­χρε­ω­μένα νοι­κο­κυ­ριά, οπότε δεν θα υπάρχει πια κατα­φύ­γιο για όσους θέλουν να δια­σφα­λί­σουν τη στέγη τους από την εκποί­ηση της περιου­σίας τους.

«Κλειδί» πια για τις δικα­στι­κές απο­φά­σεις που θα αφορούν τη ρύθμιση ή τη δια­γραφή οφειλών θα απο­τε­λούν οι «εύλογες δαπάνες δια­βί­ω­σης» των νοι­κο­κυ­ριών. Πρό­κει­ται ουσια­στικά για ένα εργα­λείο της Ελλη­νι­κής Στα­τι­στι­κής Αρχής σύμφωνα με το οποίο τρά­πε­ζες, οφει­λέ­τες και ειρη­νο­δι­κεία θα χρη­σι­μο­ποιούν προ­κει­μέ­νου να δια­πι­στώ­νουν την οικο­νο­μική δυνα­τό­τητα των οφει­λε­τών ως προς την απο­πλη­ρωμή των χρεών τους. Η ΕΛ.ΣΤΑΤ. με βάση του οικο­γε­νεια­κούς προ­ϋ­πο­λο­γι­σμούς έχει κατα­γρά­ψει τα έξοδα των νοι­κο­κυ­ριών, ανάλογα με τον αριθμό των μελών τους καθώς και τις ανάγκες δια­βί­ω­σης τους. Αφού υπο­λο­γί­ζο­νται τα έξοδα βιο­πο­ρι­σμού των οικο­γε­νειών, ότι περισ­σεύει από το εισό­δημα θα δια­τί­θε­ται για την κατα­βολή των δόσεων προς τις τρά­πε­ζες.

Οι «εύλογες δαπάνες δια­βί­ω­σης» μπήκαν… στις δια­τά­ξεις του νόμου Κατσέλη από τον περα­σμένο Αύγου­στο, ενώ ιδιαί­τερη βαρύ­τητα έχουν και στις τελευ­ταίες τρο­πο­ποι­ή­σεις για τις κατη­γο­ρίες των δανειο­λη­πτών που θα μπορούν και υπό άλλες αυστη­ρές προ­ϋ­πο­θέ­σεις να προ­στα­τεύ­ουν την κύρια κατοι­κίας τους.

Ο «νόμος Κατσέλη», που ουσια­στικά απο­τε­λεί το πτω­χευ­τικό δίκαιο των νοι­κο­κυ­ριών, δεν αλλάζει ως προς τις συγκε­κρι­μέ­νες δια­δι­κα­σίες για την υπαγωγή οικο­νο­μικά αδύ­να­μων οφει­λε­τών στις δια­τά­ξεις του. Παρα­μέ­νει η προ­δι­κα­στική δια­δι­κα­σία με την από­πειρα συμ­βι­βα­σμού δανειο­λή­πτη ? πιστω­τών, όπως και η επι­κύ­ρωσή της από το Ειρη­νο­δι­κείο αν επι­τευ­χθεί η συμ­φω­νία. Σε ισχύ είναι και η έκδοση προ­σω­ρι­νής δια­τα­γής μέχρι την εκδί­καση, αν δεν συμ­φω­νούν οι δύο πλευρές. Στο διά­στημα αυτό, που πια δεν μπορεί να ξεπερνά τους έξι μήνες, ο οφει­λέ­της κατα­βά­λει με βάση τις εύλογες δαπάνες δια­βί­ω­σης της ΕΛ.ΣΤΑΤ. ποσό που αντι­στοι­χεί στο 10% των μηνιαίων δόσεων που κατέ­βαλε στην τράπεζα πριν την υποβολή της αίτησης στο Ειρη­νο­δι­κείο και όχι πάντως λιγό­τερα από 40 ευρώ. Το δικα­στή­ριο μπορεί να απο­φα­σί­σει ακόμη και την απαλ­λαγή οφειλών για έναν δανειο­λή­πτη που δεν έχει την απαι­τού­μενη ρευ­στο­ποι­ή­σιμη περιου­σία, αρκεί εκείνος για τρία χρόνια να πλη­ρώ­νει συγκε­κρι­μέ­νες δόσεις με βάση πάλι τις εύλογες δαπάνες δια­βί­ω­σης αλλά και την απο­πλη­ρωμή των οφειλών του, εφόσον μέρος τους καλύ­πτο­νταν από την εκποί­ηση ακί­νη­των του με χαμηλές δόσεις έως και 35 χρόνια.

Πρέπει να τονι­στεί ότι μέχρι το τέλος του 2015 οι δανειο­λή­πτες που θέλουν να υπο­βάλ­λουν αίτηση στις δια­τά­ξεις του νόμου θα μπορούν να ζητούν εξαί­ρεση της κύριας κατοι­κίας, από την εκποί­ηση της περιου­σίας τους, με μονα­δικό κρι­τή­ριο την αντι­κει­με­νική της αξία. Το ανώτατο όριο φτάνει κλι­μα­κωτά ανάλογα με τον αριθμό των μελών του νοι­κο­κυ­ριού μέχρι και τις 450.000 ευρώ για μία τετρα­μελή οικο­γέ­νεια.

Έτσι, οι νέες ρυθ­μί­σεις που ψηφί­στη­καν προ­βλέ­πουν ότι από την 1η Ιανουα­ρίου του 2016 και μέχρι την 31η Δεκεμ­βρίου του 2018 οι οφει­λέ­τες που έχουν πάρει το «πράσινο φως» από το Ειρη­νο­δι­κείο για την υπαγωγή τους στις δια­τά­ξεις του νόμου και τους έχει ζητηθεί η εκποί­ηση της περιου­σίας τους μπορούν να υπο­βάλ­λουν «πρόταση εκκα­θά­ρι­σης και σχέδιο διευ­θέ­τη­σης οφειλών» ζητώ­ντας να εξαι­ρε­θεί από την εκποί­ηση βεβα­ρη­μένο ή μη με εμπράγ­ματη ασφά­λεια ακίνητο, εφόσον στο πρόσωπο του οφει­λέτη, πλη­ρού­νται σωρευ­τικά οι εξής προ­ϋ­πο­θέ­σεις:

1. Το συγκε­κρι­μένο ακίνητο χρη­σι­μεύει ως κύρια κατοι­κία του.

2. Το μηνιαίο δια­θέ­σιμο οικο­γε­νειακό του εισό­δημα δεν υπερ­βαί­νει τις «εύλογες δαπάνες δια­βί­ω­σης», προ­σαυ­ξη­μέ­νες κατά 70%. Δηλαδή με τα σημε­ρινά δεδο­μένα για ένα άτομο είναι μέχρι 1.159,4 ευρώ, για ένα ζευγάρι 1.972 ευρώ, για ένα ζευγάρι με ένα παιδί 2.448 ευρώ, για ένα ζευγάρι με δύο παιδιά μέχρι 2.924 ευρώ και για ένα ζευγάρι με τρία παιδιά 3.400 ευρώ

3. Η αντι­κει­με­νική αξία της κύριας κατοι­κίας κατά το χρόνο συζή­τηση της αίτησης δεν υπερ­βαί­νει τις 180.000 ευρώ για τον άγαμο οφει­λέτη, προ­σαυ­ξη­μένη κατά 40.000 ευρώ για τον έγγαμο, δηλαδή 220.000 ευρώ, και κατά 20.000 ευρώ για κάθε παιδί και μέχρι τρία παιδιά. Δηλαδή για ένα ζευγάρι με δύο παιδιά η αντι­κει­με­νική αξία είναι μέχρι 260.000 ευρώ και με τρία παιδιά μέχρι 280.000 ευρώ.

4. Όσον αφορά δανεια­κές οφειλές, ο «οφει­λέ­της είναι συνερ­γά­σι­μος δανειο­λή­πτης όπου αυτός εφαρ­μό­ζε­ται».

Το νομο­σχέ­διο για τους οφει­λέ­τες που πληρούν τις προ­α­να­φε­ρό­με­νες προ­ϋ­πο­θέ­σεις, ορίζει και τον τρόπο έκδοσης της από­φα­σης για τη ρύθμιση των οφειλών. Αυτό βασί­ζε­ται στην τρέ­χουσα εμπο­ρική αξία του ακι­νή­του. Για την ακρί­βεια η διάταξη ανα­φέ­ρει: «Το σχέδιο διευ­θέ­τη­σης οφειλών θα προ­βλέ­πει ότι ο οφει­λέ­της θα κατα­βά­λει το μέγιστο της δυνα­τό­τη­τας απο­πλη­ρω­μής του και ότι κατα­βάλ­λει ποσό τέτοιο ώστε οι πιστω­τές του δεν θα βρεθούν, χωρίς τη συναί­νεση τους, σε χει­ρό­τερη οικο­νο­μική θέση από αυτήν στην οποία θα βρί­σκο­νταν σε περί­πτωση ανα­γκα­στι­κής εκτέ­λε­σης.». «Η εκτί­μηση του ποσού που αντι­στοι­χεί στην τιμή του ακι­νή­του», λέει το νομο­σχέ­διο, αντι­στοι­χεί σε περί­πτωση ανα­γκα­στι­κής εκτέ­λε­σης, γίνεται από ειδικό εμπει­ρο­γνώ­μονα, ο οποίος επι­λέ­γε­ται από το αρμόδιο δικα­στή­ριο.

Με βάση αυτή τη διάταξη η κυβέρ­νηση υπο­στη­ρί­ζει ότι «ο δια­κα­νο­νι­σμός μεταξύ τρά­πε­ζας και δανειο­λή­πτη, θα γίνεται με βάση την τρέ­χουσα εμπο­ρική αξία του ακι­νή­του και όχι εκείνη που ίσχυε κατά την περίοδο κτήσης του. Αυτό είναι μιας μορφής ”κούρεμα” του δανείου».

Επι­πλέον, το ίδιο νομο­σχέ­διο, βάζει και άλλη μία προ­ϋ­πό­θεση που πρέπει να πληρούν οι οφει­λέ­τες για να εξαι­ρούν την κύρια κατοι­κίας τους από την εκποί­ηση: «Με πράξη της Τρά­πε­ζας της Ελλάδας, η οποία εκδί­δε­ται ορί­ζο­νται κατευ­θύν­σεις οι οποίες λαμ­βά­νο­νται υπόψη για τον προσ­διο­ρι­σμό της μέγι­στης ικα­νό­τη­τας απο­πλη­ρω­μής του οφει­λέτη».

Πώς ορί­ζο­νται οι οικο­νο­μικά ευά­λω­τοι οφει­λέ­τες

Το νέο νομο­σχέ­διο έχει ειδική πρόνοια για τους οικο­νο­μικά ευά­λω­τους οφει­λέ­τες. Πιο συγκε­κρι­μένα για την κατη­γο­ρία αυτή τους παρέχει τη δυνα­τό­τητα να ζητή­σουν από το ελλη­νικό δημόσιο τη μερική κάλυψη του ποσού της μηνιαίας κατα­βο­λής, το οποίο ορίζει το δικα­στή­ριο, στην περί­πτωση που τα εισο­δή­ματά τους δεν αρκούν.

Πιο συγκε­κρι­μένα, η διάταξη περι­γρά­φει ποιοι είναι αυτοί οφει­λέ­τες (όροι και προ­ϋ­πο­θέ­σεις): Ο οφει­λέ­της ενυ­πό­θη­κου στε­γα­στι­κού δανείου στο πρόσωπο του οποίου πλη­ρού­νται σωρευ­τικά οι εξής προ­ϋ­πο­θέ­σεις:

1. Το μηνιαίο δια­θέ­σιμο οικο­γε­νειακό του εισό­δημα υπο­λεί­πε­ται ή είναι ίσο των ευλόγων δαπανών δια­βί­ω­σης. Σύμφωνα με τα σημε­ρινά δεδο­μένα το μηνιαίο εισό­δημα αυτό είναι για έναν άγαμο μέχρι 682 ευρώ, για ένα ζευγάρι μέχρι 1.160 ευρώ, για ένα ζευγάρι με ένα παιδί έως 1.440 ευρώ, για ένα ζευγάρι με δύο παιδιά έως 1.720 ευρώ και για ένα ζευγάρι με τρία παιδιά έως 2.000 ευρώ, το μήνα.

2. Η αντι­κει­με­νική αξία της κύριας κατοι­κίας του να μην υπερ­βαί­νει τις 120.000 ευρώ για έναν άγαμο οφει­λέτη, προ­σαυ­ξη­μένη κατά 40.000 ευρώ για τον έγγαμο (δηλαδή 160.000 ευρώ) και κατά 20.000 ευρώ ανά παιδί μέχρι τρία παιδιά. Δηλαδή ένα ζευγάρι με δύο παιδιά θα πρέπει να έχει σπίτι με αντι­κει­με­νική αξία έως 200.000 ευρώ και αν έχει τρία παιδιά μέχρι 220.000 ευρώ.

3. Ο οφει­λέ­της βρί­σκε­ται σε πραγ­μα­τική αδυ­να­μία πλη­ρω­μής των μηνιαίων κατα­βο­λών, όπως αυτές ορί­ζο­νται από το σχέδιο ρύθ­μι­σης.

4. Είναι συνερ­γά­σι­μος δανειο­λή­πτης, βάσει του Κώδικα Δεο­ντο­λο­γίας Τρα­πε­ζών, όπου αυτός εφαρ­μό­ζε­ται.

Όπως προ­α­να­φέρ­θηκε οι συγκε­κρι­μέ­νοι οφει­λέ­τες μετά την έκδοση της ορι­στι­κής από­φα­σης του δικα­στη­ρίου μπορούν να υπο­βάλ­λουν αίτηση στο ελλη­νικό δημόσιο για τη «μερική κάλυψη του ποσού της μηνιαίας κατα­βο­λής του σχεδίου διευ­θέ­τη­σης οφειλών.Ο οφει­λέ­της υπο­χρε­ού­ται να κατα­βά­λει το μέγιστο της δυνα­τό­τη­τας απο­πλη­ρω­μής του και σε κάθε περί­πτωση υπο­χρε­ού­ται στην κατα­βολή ελά­χι­στης συνει­σφο­ράς. Η συνει­σφορά του Ελλη­νι­κού Δημο­σίου στο παρα­πάνω σχέδιο διευ­θέ­τη­σης οφειλών δεν μπορεί να υπερ­βαί­νει σε διάρ­κεια τα τρία έτη, και κατα­βάλ­λε­ται στους πιστω­τές, υπό την προ­ϋ­πό­θεση ότι ο οφει­λέ­της παρα­μέ­νει συνεπής στην κατα­βολή της ελά­χι­στης συνει­σφο­ράς».

Ωστόσο, το νομο­σχέ­διο για τα κρι­τή­ρια προσ­διο­ρι­σμού του ύψους της συνει­σφο­ράς αλλά και για την ελά­χι­στη συνει­σφορά του οφει­λέτη παρα­πέ­μπει στην έκδοση υπουρ­γι­κής από­φα­σης μέχρι τις 31 Δεκεμ­βρίου του 2015.

Ένα από τα θολά σημεία του νέου νόμου, είναι ανα­φο­ρικά με την περί­πτωση που το δημόσιο δεν μπορεί να καλύψει όλη τη διαφορά μεταξύ του ποσού που θα πλη­ρώ­σει ο οφει­λέ­της και εκείνου που ορί­ζε­ται στο σχέδιο διευ­θέ­τη­σης οφειλών. Σύμφωνα με νομο­τε­χνική παρέμ­βαση της τελευ­ταίας στιγμής ανα­φέ­ρε­ται ότι το ενα­πο­μεί­ναν ποσό θα κεφα­λαιο­ποιεί­ται στο υπό­λοιπο ποσό του σχεδίου διευ­θέ­τη­σης οφειλών αλλά θα θεω­ρεί­ται ότι εξυ­πη­ρε­τεί­ται. Επι­πλέον, ενώ στο νόμο προσ­διο­ρί­ζε­ται αυτή η λεπτο­μέ­ρεια μέχρι τις 31 Δεκεμ­βρίου του 2016, εντού­τοις δεν προ­βλέ­πει για τα επόμενα δύο χρόνια το τι θα γίνει.

Ημε­ρη­σία