Σημαντικά βήματα κατά του εκφοβισμού

«Ο σπα­σί­κλας», «Η χοντρή», «Οι καρ…λες του Facebook» – το γνωστό γκρουπ με εκα­το­ντά­δες φωτο­γρα­φίες ανυ­πο­ψί­α­στων ανή­λι­κων κορι­τσιών απ’ όλη την Ελλάδα, που κάποιος συγκέ­ντρωσε από ανοιχτά προφίλ και τις εξέθετε. Είναι μερικές μόνο από τις περι­πτώ­σεις που στο­χο­ποιού­νται ανή­λι­κοι με την ανάρ­τηση στο Δια­δί­κτυο φωτο­γρα­φιών τους ή βίντεο, – συχνά αλλοιωμένων- που μπορεί να τρα­βή­χτη­καν εν αγνοία τους και συνο­δεύ­ο­νται κατά κανόνα από υβρι­στικά ή χλευα­στικά σχόλια. Ανή­λι­κοι; Οχι μόνο! Ο καθένας μπορεί -ως χρήστης του Διαδικτύου- να βρεθεί προ εκπλή­ξεως: ένα ψεύτικο προφίλ με το ονο­μα­τε­πώ­νυμό του, τη φωτο­γρα­φία του, ειρω­νείες ή ύβρεις.

Χωρίς αμφι­βο­λία, ο εκφο­βι­σμός, δια­δι­κτυα­κός και μη, με θύματα παιδιά, έχει πάρει πλέον τερά­στιες δια­στά­σεις. Η SafeLine, η Ελλη­νική Ανοιχτή Γραμμή για το παρά­νομο περιε­χό­μενο στο Δια­δί­κτυο, δέχεται όλο και περισ­σό­τε­ρες καταγ­γε­λίες. Οπως χαρα­κτη­ρι­στικά ανα­φέ­ρε­ται από τους αρμό­διους, «το 2014 έλαβε 46 τέτοιες καταγ­γε­λίες ενώ το 2015, φτάνουν τις 103». Ωστόσο, αν και το συγκε­κρι­μένο φαι­νό­μενο παρου­σιά­ζει αυξη­τι­κές τάσεις, δεν υπάρχει ανάλογη πρό­βλεψη από την ελλη­νική νομο­θε­σία. Ποιος ο λόγος, επο­μέ­νως, που οι ειδικοί παρα­μέ­νουν «αισιό­δο­ξοι»; Οπως επι­ση­μαί­νει η Μελι­τίνη Χρι­στο­δου­λάκη, νομικός, υπεύ­θυνη επι­κοι­νω­νίας της Ανοι­χτής Γραμμής SafeLine, «από τον Απρίλιο του ’15, ψηφί­στηκε νομο­σχέ­διο που ποι­νι­κο­ποιεί τον εκφο­βι­σμό (bullying) και δημο­σιεύ­θηκε σε νόμο. Οι κινή­σεις αυτές δεί­χνουν πως σιγά σιγά ανα­γνω­ρί­ζε­ται ως έγκλημα, οπότε ευελ­πι­στούμε ότι στο μέλλον θα έρθει και η σχετική νομο­θε­τική ρύθμιση για τον δια­δι­κτυακό εκφο­βι­σμό».

Σημα­ντικά βήματα έχουν γίνει στην ελλη­νική νομο­θε­σία και για την κατα­πο­λέ­μηση της σεξουα­λι­κής κακο­ποί­η­σης και εκμε­τάλ­λευ­σης παιδιών καθώς και της παι­δι­κής πορ­νο­γρα­φίας. Σύμφωνα δε με την κ. Χρι­στο­δου­λάκη: «Ο νομο­θέ­της, αντι­λαμ­βα­νό­με­νος την πληθώρα των εγκλη­μά­των στο Δια­δί­κτυο, αυστη­ρο­ποιεί το πλαίσιο γύρω από την κακο­ποί­ηση παιδιών. Αντι­προ­σω­πευ­τικό παρά­δειγμα των περι­πτώ­σεων που ποι­νι­κο­ποιού­νται, η εν γνώσει πρό­σβαση σε υλικό παι­δι­κής πορ­νο­γρα­φίας, η οποία ενώ μέχρι πρό­τι­νος δεν απο­τε­λούσε αδίκημα, τώρα τιμω­ρεί­ται με φυλά­κιση του­λά­χι­στον ενός έτους – φυσικά υπάρ­χουν δια­βαθ­μί­σεις. Να τονι­στεί πως, από το 2002 και μετά, όταν εμφα­νί­στηκε για πρώτη φορά στον Ποινικό μας Κώδικα το άρθρο για τη δια­κί­νηση της παι­δι­κής πορ­νο­γρα­φίας μέσω Δια­δι­κτύου, έχουν γίνει αρκετές αλλαγές».

Πώς αξιο­λο­γεί­ται το υφι­στά­μενο νομικό πλαίσιο; Είναι επαρκές;

Οπως απο­φαί­νε­ται η νομικός, «βρι­σκό­μα­στε σε καλό δρόμο, υπάρ­χουν όμως ακόμη κενά. Το θέμα είναι στην πράξη πώς μπο­ρούμε να προ­χω­ρή­σουμε. Υπάρ­χουν προ­βλή­ματα που δεν βοηθούν στη γρήγορη εξα­κρί­βωση και τιμωρία των υπευ­θύ­νων. Για παρά­δειγμα, η άρση του απορ­ρή­του των επι­κοι­νω­νιών, ώστε να εντο­πί­ζε­ται ποιος κρύ­βε­ται πίσω απ’όλα αυτά. Πάντως, τα τελευ­ταία δύο χρόνια γίνο­νται σεμι­νά­ρια στους δικα­στι­κούς, προ­κει­μέ­νου να γνω­ρί­ζουν τις ιδιαι­τε­ρό­τη­τες των δια­δι­κτυα­κών εγκλη­μά­των». Τι έχει να πει η ίδια σχετικά με τον ρόλο της Ανοι­χτής Γραμμής καταγ­γε­λιών; «Σε περι­πτώ­σεις, όπως όσες σχε­τί­ζο­νται με καταγ­γε­λίες στο facebook, έχουμε τον τρόπο να στα­μα­τή­σουμε άμεσα μία παρά­νομη συμπε­ρι­φορά, καθώς βρι­σκό­μα­στε σε άμεση επι­κοι­νω­νία με τους δια­χει­ρι­στές της συγκε­κρι­μέ­νης ιστο­σε­λί­δας, χωρίς όμως αυτό να σημαί­νει ότι απο­κλεί­ε­ται η επα­νά­ληψη της συγκε­κρι­μέ­νης συμπε­ρι­φο­ράς. Ο δικός μας ρόλος είναι του δια­με­σο­λα­βητή μεταξύ του χρήστη, της εκά­στοτε ιστο­σε­λί­δας και της αστυ­νο­μίας – αν μάλιστα για το συγκε­κρι­μένο αδίκημα απαι­τεί­ται έγκληση, κατευ­θύ­νουμε ανάλογα. Οι περισ­σό­τε­ρες καταγ­γε­λίες προ­έρ­χο­νται από ενή­λι­κες, γονείς κυρίως αλλά και δασκά­λους, όμως και ο έφηβος θα μπει στη δια­δι­κα­σία να κάνει καταγ­γε­λία. Φυσικά, επειδή γίνο­νται και ανώνυμα, δεν είμαστε πάντα σε θέση να γνω­ρί­ζουμε συγκε­κρι­μένα, εκτός αν “προ­δί­δε­ται” η ηλικία από το ίδιο το περιε­χό­μενο» θα πει η κ. Χρι­στο­δου­λάκη.

Στον αντί­ποδα όλων αυτών, μήπως οι καταγ­γε­λίες είναι τόσες πολλές, επειδή έχουν γίνει… εύκολες; Πόσο απο­δί­δο­νται στον υπερ­προ­στα­τευ­τι­σμό των γονέων; «Οι γονείς απευ­θύ­νο­νται σε μας όχι μόνο για προ­βλή­ματα των παιδιών τους αλλά και για δικά τους – πολλές φορές, δεν τα κατα­φέρ­νουν καθόλου καλύ­τερα από τους ανή­λι­κους! Από την άλλη, σίγουρα σήμερα οι καταγ­γε­λίες γίνο­νται πιο εύκολα, εμείς όμως το θέλουμε αυτό. Καλύ­τερα να καταγ­γεί­λεις κάτι που είναι άχρηστο, παρά να απο­κρύ­ψεις κάτι που ενδε­χο­μέ­νως είναι σοβαρό».

Καθη­με­ρινή

.