Πέτερ Μπόφινγκερ: «Αλλάξτε την Ελλάδα αντί την Ευρωζώνη»

Συνέ­ντευξη στον  Βασίλη Κωστούλα

Μια συμ­φω­νία θα είναι προς το όφελος και των δύο πλευρών, Ελλάδας και Ευρω­ζώ­νης, τονίζει στη «Ν» ο επι­φα­νής οικο­νο­μο­λό­γος, μέλος της «Επι­τρο­πής των Σοφών» στο πλευρό της γερ­μα­νι­κής καγκε­λα­ρίας, καθη­γη­τής στο Πανε­πι­στή­μιο Wurtzburg, Πέτερ Μπό­φιν­γκερ. Οπως λέει, το Βερο­λίνο επι­διώ­κει να απο­φύ­γει ένα Grexit, το οποίο θα αλλοί­ωνε τον χαρα­κτήρα του ευρώ. Η Ελλάδα έθεσε λάθος προ­τε­ραιό­τη­τες στη δια­πραγ­μά­τευση και το δημο­ψή­φι­σμα περιο­ρί­ζει τη δυνα­τό­τητα ελιγμών της ελλη­νι­κής κυβέρ­νη­σης, σύμφωνα με τον Γερμανό εμπει­ρο­γνώ­μονα, ο οποίος εντο­πί­ζει τις ευθύνες των πιστω­τών στο εφαρ­μο­ζό­μενο μίγμα πολι­τι­κής που «πνίγει» την ανά­πτυξη. Η συγκυ­ρία δεν είναι κατάλ­ληλη για περαι­τέρω αυξή­σεις του ΦΠΑ, σημειώ­νει, προ­τρέ­πο­ντας την Ελλάδα να διδα­χτεί από την αντί­στοιχη γερ­μα­νική εμπει­ρία και να επι­βά­λει εφάπαξ φόρο πλούτου 50% σε περίοδο απο­πλη­ρω­μής 30 ετών. Οσο για το ελλη­νικό χρέος; Απαιτεί ουσια­στική επέ­κταση των ωρι­μάν­σεων και των περιό­δων χάριτος. Η «Ν» συνά­ντησε τον καθη­γητή Μπό­φιν­γκερ στο περι­θώ­ριο του συνε­δρίου του Economist στη Βου­λιαγ­μένη «Resurrecting the Greek economy: Great exr pectations?».

• Ποιο είναι το βασικό σενάριο για την Ελλάδα αυτή τη στιγμή;

«Υπάρ­χουν δύο πολύ συγκε­κρι­μένα σενάρια. Είτε θα έχουμε ένα νέο πρό­γραμμα αυτό το Σαβ­βα­το­κύ­ριακο είτε δεν θα έχουμε ένα νέο πρό­γραμμα και τότε η χώρα θα πρέπει να εγκα­τα­λεί­ψει το ευρώ. Είτε το θέλουν οι Ελληνες πολι­τι­κοί είτε όχι. Εκ των πραγ­μά­των».

• Θεω­ρείτε ότι υπάρχει περι­θώ­ριο για μια συμ­φω­νία στο παρά 5′;

«Θεωρώ πως αν υπάρχει ισχυρή βούληση από την κυβέρ­νηση να συνερ­γα­στεί, μπορεί να εξευ­ρε­θεί μια δια­δι­κα­σία. Οπως είχε πει και η καγκε­λά­ριος Μέρκελ πρό­σφατα, όπου υπάρχει θέληση υπάρχει και τρόπος. Αλλά το βασικό πρό­βλημα είναι κατά πόσο η ελλη­νική κυβέρ­νηση, μετά το δημο­ψή­φι­σμα, είναι σε θέση να προβεί σε συμ­βι­βα­στι­κές λύσεις, καθώς το αρνη­τικό απο­τέ­λε­σμα έχει περιο­ρί­σει τη δυνα­τό­τητα ελιγμών».

• Θα λέγατε ότι η καγκε­λα­ρία φοβάται ένα Grexit;

«Νομίζω ότι η καγκε­λά­ριος είναι πολύ αφο­σιω­μένη στο να δια­τη­ρή­σει την Ευρω­ζώνη ακέραιη και να μην επι­τρέ­ψει μια διά­βρωση του ευρώ. Και τις τελευ­ταίες εβδο­μά­δες βλέπω μια απο­φα­σι­στι­κό­τητα να γίνει οτι­δή­ποτε χρειά­ζε­ται ώστε να απο­φευ­χθεί το Grexit».

• Δεν πιστεύ­ετε ότι η Ευρω­ζώνη θα επη­ρε­α­στεί αρνη­τικά από «ένα Grexit;

«Νομίζω ότι θα επη­ρε­α­στεί. Πιθα­νό­τατα όχι άμεσα, αλλά του­λά­χι­στον μεσο­πρό­θε­σμα. Διότι ένα Grexit θα αλλάξει θεμε­λιω­δώς τον χαρα­κτήρα της Ευρω­ζώ­νης. Τώρα είναι ένα σύστημα όπου “όλοι μένουν μέσα” και γίνεται ό,τι χρειά­ζε­ται για να προ­στα­τευ­τεί η ακε­ραιό­τητά του. Αλλά από τη στιγμή που μια χώρα θα φύγει, θα μετα­τρα­πεί σε ένα σύστημα ρυθ­μι­ζό­με­νης συναλ­λαγ­μα­τι­κής ισο­τι­μίας, όπως το ευρω­παϊκό νομι­σμα­τικό σύστημα, και σύντομα, όταν θα υπάρ­ξουν πολι­τι­κές και οικο­νο­μι­κές εντά­σεις σε μια άλλη χώρα, θα ανα­κύ­ψουν φαι­νό­μενα κερ­δο­σκο­πίας, ο κόσμος θα προ­σπα­θεί να βγάλει τα λεφτά του έξω από τη χώρα, κι έτσι θα γίνει πολύ πιο δύσκολο να μείνει η χώρα αυτή μέσα στο ευρώ, δεδο­μέ­νου ότι θα υπάρχει το προη­γού­μενο του Grexit».

• Ποια ήταν τα μεγα­λύ­τερα λάθη της ελλη­νι­κής κυβέρ­νη­σης στη δια­πραγ­μά­τευση των τελευ­ταίων 6 μηνών;

«Κατά τη γνώμη μου, το μεγα­λύ­τερο λάθος ήταν πως αντί να προ­σπα­θή­σει να βρει συμ­βι­βα­στι­κές λύσεις, επι­δί­ωξε μια θεμε­λιώδη  αντι­πα­ρά­θεση για τον σχε­δια­σμό της Ευρω­ζώ­νης και τη γενική φιλο­σο­φία της νομι­σμα­τι­κής ένωσης. Αντί να παρα­θέ­σει διε­ξο­δι­κές λύσεις για την ελλη­νική κρίση. Είχαν προ­φα­νώς την ιδέα ότι προ­τε­ραιό­τητα ήταν μια θεμε­λιώ­δης μεταρ­ρύθ­μιση της Ευρω­ζώ­νης και έπειτα η εξεύ­ρεση λύσεων για την Ελλάδα. Αυτή ήταν μια λάθος προ­τε­ραιό­τητα».

• Ποιες είναι οι ευθύνες των πιστω­τών;

«Οι πιστω­τές έχουν βεβαίως ευθύνες. Η προ­σαρ­μογή στην Ελλάδα θα έπρεπε να είναι μια προ­σαρ­μογή σε αντι­στοί­χιση με τη δυνα­μική της ελλη­νι­κής οικο­νο­μίας, μια δια­δι­κα­σία που δεν θα πνίγει την ανά­πτυξη. Και εδώ θεωρώ καίριο, σε ό,τι αφορά την προ­σέγ­γιση των θεσμών, ότι αυτή η συγκυ­ρία δεν είναι κατάλ­ληλη για να αυξηθεί ο Φόρος Προ­στι­θέ­με­νης Αξίας. Θα έχει αρνη­τικό αντί­κτυπο στη ζήτηση και αν η ζήτηση μειωθεί θα είναι πολύ δύσκολα εφικτή η βελ­τί­ωση της δημο­σιο­νο­μι­κής κατά­στα­σης, που είναι ακριβώς η πρόθεση αυτών των μέτρων».

• Εσείς τι θα προ­τεί­νατε ειδι­κό­τερα ως προς το μίγμα της πολι­τι­κής από εδώ και στο εξής;

«Προ­σω­πικά, θα πρό­τεινα τη μεγα­λύ­τερη εμπλοκή των εύπορων στο μίγμα των μέτρων και συγκε­κρι­μένα θα πρό­τεινα έναν εφάπαξ φόρο πλούτου για τους πολίτες που έχουν πολλά χρήματα. Ανα­φέ­ρο­μαι στη γερ­μα­νική εμπει­ρία, μετά τον Β’ Παγκό­σμιο Πόλεμο, οπότε και κάποιοι πολίτες είχαν πολλά χρήματα, ενώ άλλοι είχαν χάσει τα λεφτά τους. Τότε η Γερ­μα­νία επέβαλε έναν φόρο πλούτου της τάξης του 50%. Ακού­γε­ται πολύ υψηλός φόρος, αλλά δεδο­μέ­νου ότι πλη­ρώ­θηκε μέσα σε 30 χρόνια, σε δόσεις του 1,6%, ήταν κάτι που οι πλού­σιοι μπο­ρού­σαν να πλη­ρώ­σουν».

• Τι θα προ­κρί­νατε ως προς το ελλη­νικό δημόσιο χρέος;

«Κατά τη γνώμη μου δεν υπάρχει αμφι­βο­λία ότι το ελλη­νικό χρέος χρειά­ζε­ται μια περαι­τέρω ανα­διάρ­θρωση. Το πρό­γραμμα ήταν πολύ αισιό­δοξο σε ό,τι αφορά την ανά­πτυξη και τα πρω­το­γενή πλε­ο­νά­σματα. Τώρα βλέ­πουμε λιγό­τερη ανά­πτυξη, λιγό­τερα πλε­ο­νά­σματα. Χρειά­ζε­ται μια ανα­προ­σαρ­μογή. Το ΔΝΤ την έχει ποσο­τι­κο­ποι­ή­σει σε 50 δισ. Αυτό δεν απαιτεί απα­ραί­τητα περι­κοπή του χρέους, αλλά σίγουρα απαιτεί ουσια­στική επέ­κταση των ωρι­μάν­σεων και των περιό­δων χάριτος».

  Απλά μαθη­μα­τικά

Ο καθη­γη­τής Μπό­φιν­γκερ θεωρεί ότι πλέον δεν υπάρ­χουν ανώ­δυ­νες λύσεις για την Ελλάδα, εκφρά­ζει την απορία του «γιατί έπρεπε να περάσει μισός χρόνος προ­κει­μέ­νου η ελλη­νική κυβέρ­νηση να κατα­θέ­σει τις προ­τά­σεις της» και τονίζει ότι η περί­ο­δος των παρα­τε­τα­μέ­νων δια­πραγ­μα­τεύ­σεων έχει λει­τουρ­γή­σει ως δηλη­τή­ριο για την ελλη­νική οικο­νο­μία. Εκφρά­ζει την άποψη ότι οι λύσεις στην ελλη­νική υπόθεση «δεν είναι ζήτημα ιδε­ο­λο­γίας, αλλά απλών μαθη­μα­τι­κών» και προ­τρέ­πει το ελλη­νικό πολι­τικό σύστημα να πείσει τους κατό­χους κεφα­λαίων ότι αξίζει να επεν­δύ­σουν στην Ελλάδα: «Στη Γερ­μα­νία γνωρίζω ανθρώ­πους οι οποίοι κάθο­νται πάνω σε στοίβες από ιδιω­τικά κεφά­λαια που θα ήθελαν να επεν­δύ­σουν. Πρέπει να τους πείσετε».

Παράλ­ληλα, θεωρεί ότι η χώρα θα πρέπει να βελ­τιώ­σει την εικόνα της στο εξω­τε­ρικό και ιδίως στη Γερ­μα­νία, όπου «παρά το μέγεθος της οικο­νο­μι­κής προ­σαρ­μο­γής που προη­γή­θηκε τα τελευ­ταία χρόνια, επι­κρα­τεί η εντύ­πωση ότι η Ελλάδα δεν κάνει τίποτα». Τονίζει δε χαρα­κτη­ρι­στικά: «Ποτέ δεν είδαμε ελλη­νικό σχέδιο για την υπέρ­βαση της ελλη­νι­κής κρίσης».