Η κρίση τούς διώχνει, ο πόλεμος τους φέρνει

Σκηνή πρώτη: στα σκαλιά της πλα­τείας Ομο­νοίας, κάτω από τον καυτό μεση­με­ριανό ήλιο, δύο άνδρες μοι­ρά­ζο­νται ένα σάντουιτς. Δίπλα τους, μια μισο­ά­δεια σακούλα Jumbo. Eίναι Σύροι, που έφτασαν μόλις πριν από δέκα ημέρες στην Ελλάδα, και αυτό είναι το μόνο που θα μου πουν. «Είμαστε κου­ρα­σμέ­νοι, σας παρα­καλώ», λένε στα αγγλικά. «Θα φύγουμε», προ­σθέ­τουν. Εννοούν και από την Ομόνοια και από τη χώρα. Σκηνή δεύτερη: στο σταυ­ρο­δρόμι έξω από τα γραφεία της «Καθη­με­ρι­νής», ο Ανκούρ από το Μπαν­γκλα­ντές πλη­σιά­ζει το παρά­θυρό μου. Οπως πάντα είναι χαμο­γε­λα­στός, αλλά αυτή τη φορά δεν μου κάνει νεύμα να καθα­ρί­σει το τζάμι. «Αύριο φεύγω», λέει. «Πάω πίσω. Δεν έχει δουλειά, τι να κάνω;». Για δύο χρόνια ίσως και παρα­πάνω, μας καλη­μέ­ριζε καθη­με­ρινά. «Καλή τύχη», είπε σαν ευχή.

Οι δύο εικόνες σκια­γρα­φούν με αρκετή ακρί­βεια την κατά­σταση στην Ελλάδα σήμερα. Την ώρα που οι «παλιοί» μετα­νά­στες εγκα­τα­λεί­πουν ομαδόν τη χώρα εκδιωγ­μέ­νοι από την κρίση (ο Ανκούρ έκλεινε φέτος επτά χρόνια εδώ, με τα μερο­κά­ματα να έρχο­νται όλο και πιο αραιά), καρα­βιές προ­σφύ­γων, προ­ερ­χό­με­νων στη συντρι­πτική πλειο­νό­τητα από χώρες σε εμπό­λεμη κατά­σταση, κατα­κλύ­ζουν τις ακτές και προ­ω­θού­νται στην πρω­τεύ­ουσα. Κοινός παρο­νο­μα­στής, το γεγονός ότι ούτε οι τελευ­ταίοι επι­θυ­μούν να παρα­μεί­νουν εδώ. «Αυτή είναι η μεγάλη διαφορά με τα προη­γού­μενα χρόνια», εξηγεί στην «Κ» ο Αχμέντ Μοαβία, συντο­νι­στής του Ελλη­νι­κού Φόρουμ Μετα­να­στών. «Τα κύματα των μετα­να­στών έχουν ανα­κο­πεί λόγω κρίσης -αντίθετα, έχουμε έξοδο μεταναστών- και πλέον κατα­γρά­φο­νται κύματα προ­σφύ­γων. Κανένας όμως από αυτούς δεν επι­θυ­μεί να μείνει στην Ελλάδα».

Δεν είναι τυχαίο ότι οι πρώτοι που τους «υπο­δέ­χο­νται» φτά­νο­ντας στην Αθήνα δεν είναι άλλοι από τους δια­κι­νη­τές. Εναντι ποσού, θα ανα­λά­βουν να μετα­φέ­ρουν όσους το επι­θυ­μούν, άγνωστο μέσω ποιας οδού, στα ενδό­τερα της Ευρω­παϊ­κής Ενωσης. Στο μεταξύ, οι πρό­σφυ­γες θα ανα­ζη­τή­σουν τροφή και στέγη επι­κοι­νω­νώ­ντας με τις οργα­νω­μέ­νες κοι­νό­τη­τες μετα­να­στών της Αθήνας. «Πολλοί, όπως οι πρό­σφυ­γες που βγήκαν από την Αμυ­γδα­λέζα, βρί­σκο­νταν χρόνια στην Ελλάδα έχοντας ανα­πτύ­ξεις σχέσεις και δίκτυα. Είχαν πού να μείνουν», ανα­φέ­ρει στην «Κ» ο Λευ­τέ­ρης Παπα­γιαν­νά­κης, πρό­ε­δρος του Συμ­βου­λίου Ενταξης Μετα­να­στών του Δήμου Αθη­ναίων.«Ξέρουμε επίσης ότι με πολύ μεγάλο κόπο κοι­νό­τη­τες όπως η σομα­λική και η σου­δα­νική έχουν κινη­το­ποι­η­θεί προ­κει­μέ­νου να βρουν στους συμπα­τριώ­τες τους που φτάνουν εδώ στέγη και τροφή. Στην περί­πτωση των προ­σφύ­γων της Γαύδου, για παρά­δειγμα, τα κατά­φε­ραν σε μεγάλο βαθμό. Οσοι όμως δεν βρί­σκουν έτσι άκρη μένουν στον δρόμο, σε πλα­τείες και αλσύλ­λια». Κάποιοι βρέ­θη­καν τις προη­γού­με­νες ημέρες και στο Πεδίον του Αρεως.

Οπως λέει, κατα­γρά­φε­ται σημα­ντική αύξηση στην κίνηση στα συσ­σί­τια του Δήμου Αθη­ναίων, χωρίς ακόμα αυτή να έχει απο­τυ­πω­θεί σε επίσημα στοι­χεία. Είναι χαρα­κτη­ρι­στικό επίσης ότι μικρά ξενο­δο­χεία στο κέντρο του Δήμου Αθη­ναίων, τα οποία είχαν βάλει λουκέτο, τους τελευ­ταί­ους μήνες ξανά­νοι­ξαν τις πύλες τους για να φιλο­ξε­νή­σουν τον νεο­φερ­μένο πλη­θυ­σμό. «Είναι καλή ευκαι­ρία να βγάλουν κάποια χρήματα σ’ αυτούς τους δύσκο­λους καιρούς», λέει ο κ. Μοαβία.

Σύμφωνα με τον συντο­νι­στή του Ελλη­νι­κού Φόρουμ Μετα­να­στών, ο χρόνος παρα­μο­νής των νέων επι­σκε­πτών της πρω­τεύ­ου­σας είναι δύο-τρεις μήνες, «σε κάθε περί­πτωση δεν ξεπερνά τους πέντε». «Καθώς πρό­κει­ται κατά κύριο λόγο για πρό­σφυ­γες, οι περισ­σό­τε­ροι, με το που φτάνουν στην Αθήνα, κατευ­θύ­νο­νται στην υπη­ρε­σία ασύλου».

Εξαί­ρεση απο­τε­λούν όσοι -κυρίως Σύροι- δεν επι­θυ­μούν να αιτη­θούν άσυλο φοβού­με­νοι ότι θα εγκλω­βι­στούν στην Ελλάδα ή θα επα­να­προ­ω­θη­θούν στην πατρίδα τους. «Αυτοί προ­τι­μούν να συνε­χί­σουν με τον ίδιο τρόπο που έφτασαν εδώ. Με δια­κι­νη­τές. Κάποιοι στον δρόμο θα πεθά­νουν». Οι Σύροι πρό­σφυ­γες πάντως, άνθρω­ποι κυρίως μεσαίας τάξης, που απο­τε­λούν και το μεγα­λύ­τερο ποσοστό των προ­σφύ­γων που δέχεται σήμερα η Ελλάδα, θεω­ρού­νται οι πιο «οργα­νω­μέ­νοι». «Ερχο­νται με χαρτιά, έχουν συγ­γε­νείς και φίλους εδώ, είναι σε σχετικά καλή κατά­σταση», λέει ο κ. Παπα­γιαν­νά­κης. «Οι περισ­σό­τε­ροι θέλουν να φύγουν».

Από τους Σύρους που δια­μαρ­τύ­ρο­νταν στην πλατεία Συντάγ­μα­τος, εκτι­μά­ται ότι ούτε οι μισοί δεν παρα­μέ­νουν σήμερα στη χώρα μας. «Ακόμα και όταν βρί­σκο­νταν στο Σύνταγμα, σιγά σιγά έφευγαν με δια­κι­νη­τές προς Γερ­μα­νία. Τώρα τα νούμερα είναι πολύ μεγα­λύ­τερα, οπότε είναι πιο δύσκολο να έχουμε σαφή εικόνα. Αλλά είναι αλήθεια ότι υπάρχει ρεύμα εξόδου», λέει ο ίδιος. «Ολα κανο­νί­ζο­νται στην Αθήνα, γι’ αυτό και έρχο­νται εδώ». «Το θέμα είναι ότι μετράμε πόσους έρχο­νται και όχι πόσους φεύγουν, αφού φεύγουν παρά­νομα. Δεν μπο­ρούμε να έχουμε επίσημα στοι­χεία», προ­σθέ­τει ο κ. Μοαβία. Σύμφωνα με το Λιμε­νικό Σώμα, οι παρά­τυ­ποι μετα­νά­στες που συνε­λή­φθη­σαν το διά­στημα Ιανουαρίου-Μαρτίου 2015 (10.445) ήταν τρι­πλά­σιοι από το αντί­στοιχο διά­στημα πέρυσι (2.863). Αντί­στοιχα, οι θάνατοι στη Μεσό­γειο έχουν δεκα­πλα­σια­στεί σε σχέση με πέρυσι. Από 46 πρό­σφυ­γες που είχαν χάσει τη ζωή τους στο ξεκί­νημα του 2014, οι νεκροί φέτος ξεπερ­νούν ήδη τους 486.

Καθη­με­ρινή