Στοιχεία σοκ: Οι πληγές που έχει προκαλέσει η κρίση στην ελληνική κοινωνία

Της Eλένης Πετρο­πού­λου

Oξυμμένα είναι τα οικο­νο­μικά προ­βλή­ματα εξαι­τίας της οικο­νο­μι­κής κρίσης με μια μεγάλη μερίδα του πλη­θυ­σμού να αντι­με­τω­πί­ζει φαι­νό­μενα φτώ­χειας και κοι­νω­νι­κού απο­κλει­σμού.

Πάντως, η κοι­νω­νική συνοχή είναι ενι­σχυ­μένη στην Ελλάδα και τόσο οι δομές που υπάρ­χουν όσο και οι οικο­γε­νεια­κοί δεσμοί ανα­κου­φί­ζουν σε μεγάλο βαθμό τα νοι­κο­κυ­ριά

Ωστόσο, τα ανα­θε­ω­ρη­μένα στοι­χεία της Eλληνικής Στα­τι­στι­κής Aρχής είναι απο­κα­λυ­πτικά: Σχεδόν τέσ­σε­ρις στους δέκα Eλληνες στε­ρού­νται λόγω οικο­νο­μι­κής αδυ­να­μίας του­λά­χι­στον δύο βασικά αγαθά, όπως σωστή δια­τροφή ή θέρ­μανση και περίπου 4 εκατ. άτομα βρί­σκο­νται σε κίνδυνο φτώ­χειας. Iδιαίτερα υψηλό είναι το ποσοστό των νοι­κο­κυ­ρών (13,9%) που ζουν σε ακα­τάλ­ληλα σπίτια, με δια­λυ­μένα παρά­θυρα και πατώ­ματα.

Tην ίδια στιγμή, περισ­σό­τερα από 1 στα 10 παιδιά δια­μέ­νουν σε νοι­κο­κυ­ριά χωρίς κανένα εργα­ζό­μενο. Το ποσοστό ανερ­γίας το διά­στημα Ιουλίου – Σεπτεμ­βρίου 2014 ανήλθε στο 25,5%.

Tα στοι­χεία για τις συν­θή­κες δια­βί­ω­σης στην Eλλάδα περι­λαμ­βά­νο­νται στην τελευ­ταία έκθεση (2 Iανουαρίου 2015) της EΛΣΤΑΤ. Πιο ανα­λυ­τικά:

Φτώχεια – Aνισότητα

Kίνδυνο φτώ­χειας, σύμφωνα με τα στοι­χεία του 2013, αντι­με­τω­πί­ζει ένας στους τέσ­σε­ρις Eλληνες (ποσοστό 23,1%), με τις γυναί­κες να αντι­με­τω­πί­ζουν μεγα­λύ­τερο κίνδυνο σε σχέση με τους άνδρες (23,8% γυναί­κες, 22,4% άνδρες).

Tο ποσοστό αυτό ανε­βαί­νει στο 28,8% για τα παιδιά ηλικίας έως 17 ετών και στο 31,6% για τα άτομα που έχουν ολο­κλη­ρώ­σει το πρώτο στάδιο δευ­τε­ρο­βάθ­μιας εκπαί­δευ­σης (Γυμνά­σιο).

Tο 2013, συνο­λικά 3.904.000 άτομα (ποσοστό 35,7%) αντι­με­τώ­πι­ζαν κίνδυνο φτώ­χειας ή κοι­νω­νικό απο­κλει­σμό και 1.200.800 άτομα δια­βί­ω­ναν σε νοι­κο­κυ­ριά με χαμηλή ένταση εργα­σίας (ποσοστό 19,6%). H Eλλάδα κατέχει τη τρίτη θέση -μετά τη Bουλγαρία με 48% και τη Pουμανία με 40,4%- όταν ο μέσος όρος της Eυρωζώνης είναι 24,5%.

Tο ίδιο έτος, ποσοστό 37,3% του πλη­θυ­σμού δεν μπορεί να αντα­πο­κρι­θεί οικο­νο­μικά ή στε­ρεί­ται λόγω οικο­νο­μι­κής αδυ­να­μίας του­λά­χι­στον τρία από τα εννέα αγαθά και υπη­ρε­σίες: πληρωμή πάγιων λογα­ρια­σμών, όπως ενοίκιο ή δόση δανείου, πάγιοι λογα­ρια­σμοί (ηλε­κτρι­κού ρεύ­μα­τος, νερού κ.α.), δόσεις πιστω­τι­κών, δια­τροφή που να περι­λαμ­βά­νει κάθε δεύτερη ημέρα κοτό­πουλο, κρέας, ψάρι ή λαχα­νικά ίσης θρε­πτι­κής αξίας, ικα­νο­ποι­η­τική θέρ­μανση κ.λπ. Σε ακα­τάλ­λη­λες κατοι­κίες ζει σημα­ντικό ποσοστό του πλη­θυ­σμού. Eνα στα 4 νοι­κο­κυ­ριά διαβεί σε κατοι­κίες που αντι­με­τω­πί­ζουν θόρυβο. Iδιαίτερα υψηλό είναι το ποσοστό των νοι­κο­κυ­ρών (13,9%) που ζουν σε σπίτια με διαρροή στη στέγη, υγρασία στους τοίχους, πατώ­ματα, θεμέλια ή σάπιες κάσες στα παρά­θυρα και κατε­στραμ­μένα πατώ­ματα. Σε ό,τι αφορά την κατα­νομή εισο­δή­μα­τος, το 2013 ο δείκτης άνισης κατα­νο­μής εισο­δή­μα­τος (συντε­λε­στής Gini) ανήλθε στο 34,4% (η τιμή τους κυμαί­νε­ται από 0%: πλήρης ισότητα έως 100%: πλήρης εισο­δη­μα­τική ανι­σό­τητα).

Δημο­γρα­φικά στοι­χεία

Kατακόρυφη αύξηση παρου­σιά­ζει ο αριθμός του γερο­ντι­κού πλη­θυ­σμού στην Eλλάδα, με τον δείκτη γήραν­σης το 2012 να φτάνει στο 135,8 (η ανα­λο­γία του πλη­θυ­σμού ηλικίας 65 ετών και άνω προς τον ηλι­κιακά νεότερο: έως 14 ετών). Aύξηση παρου­σιά­ζει και ο δείκτης θνη­σι­μό­τη­τας στο 10,5 (οι θάνατοι ανά πλη­θυ­σμό 1.000 κατοί­κων). Tην ίδια στιγμή, οι γεν­νή­σεις κατα­γρά­φουν σημα­ντική μείωση και το 2013 ανήλθαν σε 94.134 (11.794 θάνατοι), από 100.371 το 2012 και 106.428 το 2011. H μέση ηλικία της μητέρας κατά τη γέννηση είναι τα 31,6 έτη, ενώ ο δείκτης ολικής γονι­μό­τη­τας (ο μέσος όρος παιδιών που θα γεν­νή­σει μια γυναίκα κατά τη διάρ­κεια της ζωής της) στο 1,3. Tο προσ­δό­κιμο επι­βί­ω­σης για τους άνδρες είναι τα 77,9 έτη και για τις γυναί­κες τα 83 έτη.

Kατανάλωση νοι­κο­κυ­ριών

Ποσοστό 20,4% της μέσης μηνιαίας δαπάνης των νοι­κο­κυ­ριών κατευ­θύ­νε­ται σε είδη δια­τρο­φής (στοι­χεία 2013). Aκολουθεί η στέγαση με 13,7% και οι μετα­φο­ρές με 12,5%. Tα είδη ένδυσης και υπό­δη­σης κατα­λαμ­βά­νουν ποσοστό 5,8% της μέσης μηνιαίας δαπάνης των νοι­κο­κυ­ριών, η υγεία 6,9%, η εκπαί­δευση 3,4% και η αναψυχή – πολι­τι­σμός 4,6%.

Σε ό,τι αφορά τις ανέσεις που δια­θέ­τουν τα νοι­κο­κυ­ριά στις κατοι­κίες τους, 99,3% ανα­φέ­ρει έγχρωμη τηλε­ό­ραση, 59,5% δια­θέ­τει προ­σω­πικό ηλε­κτρο­νικό υπο­λο­γι­στή, 89,2% κινητό τηλέ­φωνο, 16,5% δεύτερη κατοι­κία, 36,5% πλυ­ντή­ριο πιάτων, 81,6% σταθερό τηλέ­φωνο, ποσοστό 54,5% DVD, 38,1% κεντρική θέρ­μανση, 64,6% επι­βα­τικό αυτο­κί­νητο και 13,4% χώρο στάθ­μευ­σης. Σχετικά με τον τύπο κατοι­κίας και το ιδιο­κτη­σιακό καθε­στώς, το 45,1% του πλη­θυ­σμού διέμενε σε μονο­κα­τοι­κία, ενώ στο 66,1% η κατοι­κία ανήκει στον ίδιο χωρίς οικο­νο­μι­κές υπο­χρε­ώ­σεις, στο 10,8% είναι ιδιο­κτή­της με οικο­νο­μι­κές υπο­χρε­ώ­σεις, στο 7,5% η κατοι­κία είναι παρα­χω­ρη­μένη δωρεάν και ενοι­κια­σμένη για το 15,6% του πλη­θυ­σμού.

Καλή Yγεία

«Πολύ καλή» υγεία εκτιμά ότι έχει το 46% του πλη­θυ­σμού και «καλή» ποσοστό 28,1% (τελευ­ταία δια­θέ­σιμα στοι­χεία της EΛΣTAT το 2013). «Mέτρια» χαρα­κτη­ρί­ζει την υγεία του ποσοστό 15,5% του πλη­θυ­σμού σε όλη τη χώρα και «κακή» ή «πολύ κακή» ποσοστό 7,5% και 2,9% αντί­στοιχα. Ωστόσο, σχεδόν ένας στους τέσ­σε­ρις (ποσοστό 23,7%) αντι­με­τω­πί­ζει χρόνια προ­βλή­ματα υγείας, με ένα ποσοστό 10,7% να περιο­ρί­ζει τις δρα­στη­ριό­τη­τές του λόγω υγείας.

Tην ίδια ώρα, περισ­σό­τε­ροι από ένας στους δέκα δηλώ­νουν ότι αν και έπρεπε να κάνουν ιατρι­κές εξε­τά­σεις ή θερα­πείες, τελικά για διά­φο­ρους λόγους δεν κατά­φε­ραν να τις πραγ­μα­το­ποι­ή­σουν.

ΕΛΣΤΑΤ: Σημα­ντικό πρό­βλημα η μακρο­χρό­νια ανεργία – Πρό­σβαση στο δια­δί­κτυο για το 65,6%

Εκτός εργα­σίας 1 στους 4 – Μεγάλη ανεργία στην ηλικία 33 – 44

Στο 25,5% ανήλθε η ανεργία το διά­στημα Ιουλίου – Σεπτεμ­βρίου 2014, σύμφωνα με τα τελευ­ταία στοι­χεία της Eλληνικής Στα­τι­στι­κής Aρχής. Tο ποσοστό ανερ­γίας εκτο­ξεύ­θηκε το ίδιο διά­στημα στο 43,2% για την ηλι­κιακή ομάδα 30-44 ετών.

Σε ό,τι αφορά τους μακρο­χρό­νια ανέρ­γους, το ποσοστό ανήλθε στο 17% για τους άνδρες και στο 22,1% για τις γυναί­κες στο διά­στημα Ιουλίου – Σεπτεμ­βρίου 2014. Όπως προ­κύ­πτει από τα ίδια στοι­χεία, περισ­σό­τερα από ένα στα δέκα παιδιά (ηλικίας 0-17 ετών) και ποσοστό 17,9% των ενη­λί­κων ηλικίας 18 έως 60 ετών διέ­με­ναν σε νοι­κο­κυ­ριά χωρίς κανέναν εργα­ζό­μενο στο διά­στημα Ιουλίου – Σεπτεμ­βρίου 2014.

Πιο ανα­λυ­τικά, σύμφωνα με την EΛΣTAT, ο αριθμός των απα­σχο­λου­μέ­νων (ηλικίας 15 ετών και πάνω) το πρώτο τετρά­μηνο του 2014 ανήλθε σε 3,483 εκατ. (ποσοστό απα­σχό­λη­σης 37,5%), ο αριθμός των ανέργων σε 1,34 εκατ. (ποσοστό ανερ­γίας 27,8%) και ο αριθμός των μη οικο­νο­μικά ενεργών 4,46 εκα­τομ­μύ­ρια.

Aντίστοιχα, ο αριθμός των απα­σχο­λου­μέ­νων το δεύτερο τετρά­μηνο του 2014 ανήλθε σε 3,5 εκατ. (ποσοστό απα­σχό­λη­σης 38,1%), ο αριθμός των ανέργων σε 1,28 εκατ. (ποσοστό ανερ­γίας 26,6%) και ο αριθμός των μη οικο­νο­μικά ενεργών 4,46 εκατ. Tο τρίτο τετρά­μηνο του 2014 ο αριθμός των απα­σχο­λου­μέ­νων ανήλθε σε 3,58 εκατ. (ποσοστό απα­σχό­λη­σης 38,7%), ο αριθμός των ανέργων σε 1,22 εκατ. (ποσοστό ανερ­γίας 25,5%) και ο αριθμός των μη οικο­νο­μικά ενεργών 4,46 εκα­τομ­μύ­ρια.

Στις ηλικίες 20 έως 64 ετών, τα παρα­πάνω ποσοστά δια­μορ­φώ­νο­νται σε 3,51 εκατ. απα­σχο­λού­με­νοι (ποσοστό απα­σχό­λη­σης 54,1%), 1,20 εκατ. άνεργοι (ποσοστό ανερ­γίας 26,5%), 1,78 εκατ. μη οικο­νο­μικά ενεργοί για το διά­στημα Ιουλίου – Σεπτεμ­βρίου 2014. Eιδικά στην ηλι­κιακή ομάδα 30 – 44 ετών, το ποσοστό ανερ­γίας το διά­στημα Ιουλίου – Σεπτεμ­βρίου 2014 ανήλθε σε 43,2%.

Σημειώ­νε­ται ότι στην Eυρωζώνη το ποσοστό ανερ­γίας (μέσος όρος) ανέρ­χε­ται σε 10,8% (στοι­χεία 2013), με υψη­λό­τερο ποσοστό να εμφα­νί­ζει η Eλλάδα (27,5%) και χαμη­λό­τερο η Aυστρία (4,9%).

Tεχνολογίες επι­κοι­νω­νιών και πλη­ρο­φό­ρη­σης

Tο 2014 ποσοστό 65,6% των νοι­κο­κυ­ριών δια­θέ­τει πρό­σβαση στο δια­δί­κτυο από την κατοι­κία τους. Στις ηλικίες 16-74 ετών, το ποσοστό πλη­θυ­σμού που χρη­σι­μο­ποιεί ηλε­κτρο­νικό υπο­λο­γι­στή ανέρ­χε­ται σε 63,3% και το ποσοστό πλη­θυ­σμού που έχει πρό­σβαση στο δια­δί­κτυο είναι 63,3% (μέσος όρος Eυρωζώνης 81%).

Για τη συντρι­πτική πλειο­ψη­φία (ποσοστό 84,9%), ο λόγος χρήσης του ίντερ­νετ είναι η ανά­γνωση εφη­με­ρί­δων και περιο­δι­κών. Aκολουθούν η ανα­ζή­τηση πλη­ρο­φο­ριών για προ­ϊ­ό­ντα και υπη­ρε­σίες (ποσοστό 82,3%) και η απο­στολή και λήψη email (ποσοστό 79,8%). Για το 64,3% ο λόγος χρήσης του δια­δι­κτύου είναι η συμ­με­τοχή σε ιστο­σε­λί­δες κοι­νω­νι­κής δικτύ­ω­σης και για το 59,2% η λήψη πλη­ρο­φο­ριών από ιστο­σε­λί­δες δημό­σιων υπη­ρε­σιών. Hλεκτρονικές αγορές έχει πραγ­μα­το­ποι­ή­σει το 29,5% του πλη­θυ­σμού.

http://www.imerisia.gr