Πώς η τεχνολογία έσωσε ζωές στη διάρκεια της πανδημίας

E-health: Από τη θεωρία, στην πράξη – Η συμβολή του 5G στην υγεία κατά τη διάρ­κεια της παν­δη­μίας και οι «δρόμοι» που ανοί­γουν για το μέλλον

Σε ένα θάλαμο νοσο­κο­μείου στη Γουχάν, στην Κίνα, στην κορύ­φωση της παν­δη­μίας COVID-19, 12 ρομπότ γλι­στρού­σαν αθόρυβα στο δάπεδο. Τα κύρια καθή­κο­ντά τους: η λήψη θερ­μο­κρα­σίας των ασθενών, η παρά­δοση γευ­μά­των και η απο­λύ­μανση του θαλάμου. Δεν επρό­κειτο για μια απλή πρόοδο στον αυτο­μα­τι­σμό, αυτά τα ρομπότ έσωζαν ζωές. Φρό­ντι­ζαν τους ασθε­νείς, ενώ οι υγειο­νο­μι­κοί βρί­σκο­νταν στην απαι­τού­μενη από­σταση για την αποφυγή της μετά­δο­σης και εργά­ζο­νταν σε έναν ασφα­λέ­στερο θάλαμο. Κρυμ­μένη στις λεπτο­μέ­ρειες αυτού του μονα­δι­κού αυτο­μα­τι­σμού νοσο­κο­μεια­κής περί­θαλ­ψης είναι η σημα­ντική τηλε­πι­κοι­νω­νιακή τεχνο­λο­γία που επέ­τρεψε την υλο­ποί­ησή του, το δίκτυο 5G. Χωρίς την υψηλή ταχύ­τητα, την αξιο­πι­στία και την ποιό­τητα του 5G, η δια­χεί­ριση ενός στόλου ρομπότ για να εκτε­λέ­σει τέτοιες περί­πλο­κες εργα­σίες θα ήταν εκτός πραγ­μα­τι­κό­τη­τας.

Πραγ­μα­τικά, το 5G συν­δυα­ζό­μενο με άλλες ανα­δυό­με­νες τεχνο­λο­γίες όπως η Τεχνητή Νοη­μο­σύνη (AI), το Internet of Things (IoT) και η εικο­νική/ επαυ­ξη­μένη πραγ­μα­τι­κό­τητα, μπορεί να δημιουρ­γή­σει την ευκαι­ρία μετα­σχη­μα­τι­σμού πολλών πτυχών της υγειο­νο­μι­κής περί­θαλ­ψης, και να λει­τουρ­γή­σει ως κατα­λύ­της για τη δημιουρ­γία ενός νέου οικο­συ­στή­μα­τος υγείας – που θα είναι πιο συν­δε­δε­μένο, πιο έξυπνο και πιο απο­τε­λε­σμα­τικό στη χρήση των πόρων του. Και αυτό μπορεί να το επι­τύ­χει χάρη στα τρία κύρια πλε­ο­νε­κτή­ματα που παρέχει: εξαι­ρε­τικά γρήγορη, απρό­σκο­πτη ευρυ­ζω­νική σύνδεση, εξαι­ρε­τικά χαμηλή καθυ­στέ­ρηση και μαζική συν­δε­σι­μό­τητα μηχανών. Η μείωση της καθυ­στέ­ρη­σης επι­τρέ­πει τη χρήση ρομπο­τι­κής σε πραγ­μα­τικό χρόνο, ενώ η αύξηση της χωρη­τι­κό­τη­τας, υπό­σχε­ται την υπο­στή­ριξη έως 1 εκα­τομ­μυ­ρίου συν­δε­δε­μέ­νων συσκευών ανά τετρα­γω­νικό χιλιό­με­τρο (σε σύγκριση με μόνο 100 χιλιά­δες σε 4G/LTE) που θα επι­τρέ­πουν την παρα­κο­λού­θηση εκα­το­ντά­δων δια­φο­ρε­τι­κών παρα­μέ­τρων υγείας.

Από τα πιο ισχυρά παρα­δείγ­ματα της μετα­σχη­μα­τι­στι­κής ισχύος της τεχνο­λο­γίας 5G είναι η ευκαι­ρία που προ­σφέ­ρει για τρεις περι­πτώ­σεις χρήσης: απο­μα­κρυ­σμένη παρα­κο­λού­θηση χρονίως πασχό­ντων, εικο­νι­κές ιατρι­κές επι­σκέ­ψεις για διά­γνωση πραγ­μα­τι­κού χρόνου και δια­συν­δε­δε­μένα ασθε­νο­φόρα.

Με τη χρήση αισθη­τή­ρων, φορετών συσκευών και συσκευών ηλε­κτρο­νι­κής υγείας, μπορούν να συλ­λέ­γο­νται και να ανα­λύ­ο­νται παρά­με­τροι χρονίως πασχό­ντων χωρίς να χρειά­ζε­ται οι ασθε­νείς να επι­σκέ­πτο­νται τον γιατρό. Ένα παρά­δειγμα είναι και το σύστημα ENDORSE, που ανα­πτύσ­σε­ται από το Εργα­στή­ριο Βιοϊ­α­τρι­κών Προ­σο­μοιώ­σεων και Απει­κο­νι­στι­κής Τεχνο­λο­γίας, και το Εργα­στή­ριο Κινητών Ραδιο­ε­πι­κοι­νω­νιών του ΕΜΠ σε συνερ­γα­σία με την Α’ Παι­δια­τρική Κλινική του Πανε­πι­στη­μίου Αθηνών και τις εται­ρείες UBITECH και Pegneon. To ENDORSE παρέχει ένα πλήρες έξυπνο οικο­σύ­στημα δια­χεί­ρι­σης παιδιών με διαβήτη ή/και παχυ­σαρ­κία, επι­τρέ­πο­ντας τη δια­σύν­δεση όλων των εμπλε­κο­μέ­νων μελών: ασθενών, οικο­γέ­νειας και επαγ­γελ­μα­τιών υγείας. Συλ­λέ­γο­ντας δεδο­μένα από πολ­λα­πλές πηγές (π.χ. συσκευές ΙοΤ, Ηλε­κτρο­νικό Ιατρικό Φάκελο, αντλίες συνε­χούς έγχυσης ινσου­λί­νης, μετρη­τές γλυ­κό­ζης, activity trackers), το ENDORSE εφαρ­μό­ζει τεχνητή νοη­μο­σύνη για την ανάλυσή τους και τη δημιουρ­γία μονα­δι­κού προφίλ χρήστη, το οποίο ενη­με­ρώ­νε­ται σε πραγ­μα­τικό χρόνο, και επι­τρέ­πει την εξαγωγή εξα­το­μι­κευ­μέ­νου περιε­χο­μέ­νου, συστά­σεων θερα­πείας και τρόπου ζωής. Η επι­κοι­νω­νία αυτής της πλη­ρο­φο­ρίας στους τελι­κούς χρήστες γίνεται μέσω εφαρ­μο­γών κινητού (γονείς και ιατρικό προ­σω­πικό) και μέσω ενός παι­χνι­διού σοβαρού σκοπού (παιδιά). Η λύση ENDORSE λει­τουρ­γεί προς το παρόν με επι­τυ­χία στο δίκτυο 4G. Αφού, λοιπόν, σήμερα, είναι δυνατή η απο­μα­κρυ­σμένη παρα­κο­λού­θηση της υγείας με τις ήδη δια­θέ­σι­μες τεχνο­λο­γίες, γιατί είναι ανα­γκαίο το δίκτυο 5G;

Αν και οι δια­θέ­σι­μες δικτυα­κές υπο­δο­μές μπορούν να παρέ­χουν στο ENDORSE τις απα­ραί­τη­τες επι­δό­σεις, αξιο­πι­στία και ασφά­λεια και ικα­νό­τητα πρό­σβα­σης στη λύση για χιλιά­δες ασθε­νείς, την οικο­γέ­νειά τους και επαγ­γελ­μα­τίες υγείας, τo δίκτυο 5G, μέσω της αξιο­πι­στίας, της από­δο­σης και της αυξη­μέ­νης χωρη­τι­κό­τη­τας, μπορεί να εξα­σφα­λί­σει την ανα­γκαία κλίμακα για την παροχή υψηλής ποιό­τη­τας υπη­ρε­σιών σε εκα­τομ­μύ­ρια ασθενών και στο πλαίσιο ενός ευρέος φάσμα­τος εφαρ­μο­γών φρο­ντί­δας της υγείας. Επι­πλέον, το 5G προ­σφέ­ρει μια ασφαλή λύση WAN σε σύγκριση με το παρα­δο­σιακό Wi-Fi στο σπίτι, επι­τρέ­πο­ντας την παρα­κο­λού­θηση ασθενών εν κινήσει. Ακόμη, πλατ­φόρ­μες δια­γνω­στι­κών εξε­τά­σεων ενσω­μα­τω­μέ­νες σε οχήματα επε­κτεί­νουν τις ψηφια­κές λύσεις στο σημείο φρο­ντί­δας και σε συν­δυα­σμό με την εμφά­νιση ηλε­κτρι­κών οχη­μά­των που συν­δέ­ο­νται με κέντρα δεδο­μέ­νων στο δια­δί­κτυο θα ξεκλει­δώ­σουν τερά­στιες ευκαι­ρίες ανά­πτυ­ξης για τη δια­χεί­ριση των χρόνιων παθή­σεων.

Ένα άλλο βασικό ζήτημα που αντι­με­τω­πί­ζει ο τομέας της υγειο­νο­μι­κής περί­θαλ­ψης είναι η πρό­σβαση στις υπο­δο­μές. Για πολλούς ασθε­νείς που χρειά­ζο­νται φρο­ντίδα, η πρό­σβαση σε κεντρικά νοσο­κο­μεία απο­τε­λεί συχνά μια χρο­νο­βόρα και δαπα­νηρή δια­δι­κα­σία. Η απουσία έγκαι­ρης φρο­ντί­δας συνε­πά­γε­ται αυξη­μένη ανάγκη για επεί­γου­σες θερα­πείες και υψη­λό­τερα ποσοστά θνη­σι­μό­τη­τας. Οι εικο­νι­κές επι­σκέ­ψεις μέσω βίντεο HD μπορούν να προ­σφέ­ρουν λύση σε αυτό το ζήτημα, εξυ­πη­ρε­τώ­ντας τη διε­νέρ­γεια αρχικών εξε­τά­σεων ελέγχου (που δεν απαι­τούν φυσικές δια­δι­κα­σίες), συνε­δριών θερα­πείας/απο­κα­τά­στα­σης και ολοένα και περισ­σό­τε­ρων δια­γνω­στι­κών δια­δι­κα­σιών που βασί­ζο­νται σε επι­σκό­πηση. Ενώ το 4G σε εργα­στη­ριακό περι­βάλ­λον μπορεί να πληροί τις απα­ραί­τη­τες απαι­τή­σεις από­δο­σης γι’ αυτή την περί­πτωση χρήσης, στον πραγ­μα­τικό κόσμο δεν παρέχει επαρκή συνέ­πεια από­δο­σης για τη ροή και την απο­στολή βίντεο HD χωρίς καθυ­στέ­ρηση ή υπο­βάθ­μιση της ποιό­τη­τας.

Σε παγκό­σμιο επίπεδο, υπάρχει έντονη πίεση στις υπη­ρε­σίες ασθε­νο­φό­ρων και έκτα­κτης ανάγκης, όπου καθο­ρί­ζο­νται ολοένα και πιο αυστη­ροί στόχοι σχετικά με τους χρόνους από­κρι­σης και τις καθυ­στε­ρή­σεις. Τα «δια­συν­δε­δε­μένα ασθε­νο­φόρα» θα μπο­ρού­σαν να βοη­θή­σουν στην επί­τευξη αυτών των πιο αυστη­ρών στόχων, λει­τουρ­γώ­ντας ως μέσο για τη συλλογή και τη μετα­φορά πλη­ρο­φο­ριών για τον ασθενή, είτε μέσω φορητών συσκευών, αισθη­τή­ρων ή/και ροής βίντεο HD, προς τα τμήματα επεί­γου­σας ιατρι­κής του νοσο­κο­μείου, ενώ ο ασθενής μετα­φέ­ρε­ται. Για παρά­δειγμα είναι δυνατή και έχει επι­δει­χθεί ήδη η εξέταση σάρωσης με υπε­ρή­χους με τηλε­χει­ρι­σμό σε δημόσιο δίκτυο 5G. Η ευρυ­ζω­νική σύνδεση υψηλής ταχύ­τη­τας του δικτύου 5G, καθιστά εφικτή τη μετά­δοση ευκρι­νών και αξιό­πι­στων εικόνων, επι­τρέ­πο­ντας στον κλινικό γιατρό να βλέπει την εξέταση υπε­ρή­χων παρα­κο­λου­θώ­ντας παράλ­ληλα τη συνο­λική σκηνή μέσα στο ασθε­νο­φόρο. Έτσι παρέ­χε­ται η δυνα­τό­τητα επι­τά­χυν­σης της διά­γνω­σης και ενι­σχύ­ε­ται η απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τητα μειώ­νο­ντας τις κλήσεις ασθε­νο­φό­ρων και τις επι­σκέ­ψεις σε τμήματα επει­γό­ντων.

Οι παρα­πάνω περι­πτώ­σεις εισά­γουν υψηλές τεχνο­λο­γι­κές απαι­τή­σεις και μπορούν να φέρουν πραγ­μα­τική αξία μόνο όταν η εξαι­ρε­τικά αξιό­πι­στη συν­δε­σι­μό­τητα / κάλυψη 5G είναι πραγ­μα­τικά παντα­χού παρούσα.

Σε παγκό­σμια κλίμακα, αυτές οι περι­πτώ­σεις χρήσης της τεχνο­λο­γίας 5G θα μπο­ρού­σαν να απο­φέ­ρουν ετήσια εξοι­κο­νό­μηση σχεδόν 100 δισε­κα­τομ­μυ­ρίων δολα­ρίων για τη βιο­μη­χα­νία της υγείας ως το 2030. Ωστόσο, στην υγειο­νο­μική περί­θαλψη η πραγ­μα­τική αξία προ­έρ­χε­ται από την ανα­κα­τα­νομή αυτών των εξοι­κο­νο­μού­με­νων πόρων για τη θερα­πεία περισ­σό­τε­ρων ασθενών και την αύξηση της εμβέ­λειας και της πρό­σβα­σης σε εμπει­ρο­γνω­μο­σύνη στον τομέα της υγείας σε όλο τον κόσμο. Αυτό θα οδη­γή­σει σε δυνα­τό­τητα φρο­ντί­δας για ένα δισε­κα­τομ­μύ­ριο επι­πλέον ασθε­νείς ανά έτος, παγκο­σμίως, και θα συνει­σφέ­ρει στη μείωση των ποσο­στών θνη­σι­μό­τη­τας και την ευη­με­ρία των ασθενών που πάσχουν από χρόνιες νόσους.

Κοι­τά­ζο­ντας πιο μακριά στο μέλλον, οι πλη­ρο­φο­ρίες και οι γνώσεις ενδέ­χε­ται να μην περιο­ρί­ζο­νται μόνο στα δεδο­μένα των ασθενών. Οι επι­χει­ρή­σεις υγείας θα αρχί­σουν να χρη­σι­μο­ποιούν, για παρά­δειγμα, περι­βαλ­λο­ντικά δεδο­μένα και κοι­νω­νι­κο­οι­κο­νο­μικά δεδο­μένα σε συν­δυα­σμό με ιατρικά δεδο­μένα / δεδο­μένα ασθενών για να δημιουρ­γή­σουν πλη­ρέ­στερη εικόνα της υγείας του πλη­θυ­σμού. Αυτό θα επι­τρέ­ψει στους παρό­χους υγειο­νο­μι­κής περί­θαλ­ψης να λαμ­βά­νουν καλύ­τε­ρες, πιο προ­λη­πτι­κές και πιο συγκε­κρι­μέ­νες απο­φά­σεις, σε πραγ­μα­τικό χρόνο.

Και όλα αυτά, βεβαίως, λαμ­βά­νο­ντας υπόψη πως, σύμφωνα με τις τελευ­ταίες μελέτες, η έκθεση του ανθρώ­που στην ακτι­νο­βο­λία του δικτύου 5G είναι ασφαλής, εφόσον τηρού­νται πιστά από τους παρό­χους τα όρια που έχουν θεσπι­στεί από τους Διε­θνείς Οργα­νι­σμούς. Αξίζει να σημειω­θεί ότι εφαρ­μο­γές όπως η μικρο­κυ­μα­τική δια­θερ­μία, η θερμο-ακουστική τομο­γρα­φία, και άλλα μέσα ιατρι­κής διά­γνω­σης λει­τουρ­γούν στην ίδια φασμα­τική ζώνη με τεχνο­λο­γίες όπως η 3G, 4G, 5G και Wi-Fi.

*Της Κων­στα­ντί­νας Νικήτα, M.D., Ph.D. (Καθη­γή­τρια Σχολής Ηλε­κτρο­λό­γων Μηχα­νι­κών και Μηχα­νι­κών Υπο­λο­γι­στών, Διευ­θύ­ντρια Εργα­στη­ρίου Κινητών Ραδιο­ε­πι­κοι­νω­νιών, Ιδρύ­τρια και Διευ­θύ­ντρια Εργα­στη­ρίου Βιοϊ­α­τρι­κών Προ­σο­μοιώ­σεων και Απει­κο­νι­στι­κής Τεχνο­λο­γίας)

Πηγή: kathimerini.gr