Ίμια: Το χρονικό της κρίσης που “πυρπόλησε” τις ελληνοτουρκικές σχέσεις

Συ­μπλη­ρώ­νο­νται 28 χρό­νια από την κρίση των Ιμίων, όταν Ελ­λά­δα και Τουρ­κία βρέ­θη­καν πολύ κοντά σε πο­λε­μι­κή σύρ­ρα­ξη. Το χρο­νι­κό της “μαύ­ρης νύ­χτας”.

Ήταν τις πρώ­τες πρω­ι­νές ώρες της 31ης Ια­νουα­ρί­ου 1996, όταν και κο­ρυ­φώ­θη­κε η κρίση των Ιμίων, φέρ­νο­ντας Ελ­λά­δα και Τουρ­κία στα πρό­θυ­ρα ένο­πλης αντι­πα­ρά­θε­σης, την πε­ρί­ο­δο που η κυ­βέρ­νη­ση Ση­μί­τη έκανε τα πρώτα της βή­μα­τα.

Το επει­σό­διο εντάσ­σε­ται στο πλαί­σιο των ελ­λη­νο­τουρ­κι­κών δια­φο­ρών στο Αι­γαίο, που εμ­φα­νί­σθη­καν δυ­να­μι­κά στο προ­σκή­νιο μετά τη Με­τα­πο­λί­τευ­ση. Η Ελ­λά­δα ανα­γνω­ρί­ζει ως μόνη δια­φο­ρά της με τη γεί­το­να την οριο­θέ­τη­ση της υφα­λο­κρη­πί­δας, ενώ η Τουρ­κία θέτει τα θέ­μα­τα του ενα­ε­ρί­ου χώρου (ανα­γνω­ρί­ζει 6 και όχι 10 μίλια), του FIR Αθη­νών, της απο­στρα­τιω­τι­κο­ποί­η­σης των νήσων του Αι­γαί­ου και με την κρίση των Ιμίων το κα­θε­στώς κά­ποιων βρα­χο­νη­σί­δων (“Γκρί­ζες Ζώνες”).

Τα Ίμια (Καρ­ντάκ στα τουρ­κι­κά) είναι δύο μι­κρές ακα­τοί­κη­τες βρα­χο­νη­σί­δες με­τα­ξύ του νη­σιω­τι­κού συ­μπλέγ­μα­τος των Δω­δε­κα­νή­σων και των νο­τιο­δυ­τι­κών ακτών της Τουρ­κί­ας. Απέ­χουν 3,8 ναυ­τι­κά μίλια από το Μπο­ντρούμ (Αλι­καρ­νασ­σός) της Τουρ­κί­ας, 5,5 ν.μ. από την Κά­λυ­μνο και 2,5 ν.μ. από το πλη­σιέ­στε­ρο ελ­λη­νι­κό έδα­φος, τη βρα­χο­νη­σί­δα Κα­λό­λι­μνος.

Τα Ίμια πα­ρα­χω­ρή­θη­καν στην Ελ­λά­δα από την Ιτα­λία το 1947 με τη Συν­θή­κη των Πα­ρι­σί­ων, ακο­λου­θώ­ντας την εν­σω­μά­τω­ση των Δω­δε­κα­νή­σων μετά το τέλος του Β’ Πα­γκο­σμί­ου Πο­λέ­μου. Όπως γρά­φει το SanSimera.gr, το Τουρ­κι­κό κρά­τος είχε απο­δε­χτεί το κα­θε­στώς επι­κυ­ριαρ­χί­ας της Ελ­λά­δας στα νησιά αυτά. Η αμ­φι­σβή­τη­ση της ελ­λη­νι­κό­τη­τας των Ιμίων ξε­κί­νη­σε από ένα ναυ­τι­κό ατύ­χη­μα που συ­νέ­βη στις 25 Δε­κεμ­βρί­ου 1995.

Οι Τούρ­κοι προ­σπά­θη­σαν να εφαρ­μό­σουν για την πε­ρί­στα­ση τη δική τους ερ­μη­νεία στη Συν­θή­κη της Λω­ζά­νης (1923), με την οποία είχαν πα­ρα­χω­ρη­θεί τα Δω­δε­κά­νη­σα στην Ιτα­λία στο σύ­νο­λό τους και όχι ονο­μα­στι­κά, και να αμ­φι­σβη­τή­σουν την ελ­λη­νι­κή κυ­ριαρ­χία κά­ποιων βρα­χο­νη­σί­δων.

Το χρο­νι­κό της κρί­σης

25 Δε­κεμ­βρί­ου 1995: Το τουρ­κι­κό φορ­τη­γό πλοίο «Φι­γκέν Ακάτ» προ­σα­ρά­ζει σε αβαθή ύδατα κοντά στην Ανα­το­λι­κή Ίμια και εκ­πέ­μπει σήμα κιν­δύ­νου. Ο πλοί­αρ­χός του αρ­νεί­ται βο­ή­θεια από το Λι­με­νι­κό, υπο­στη­ρί­ζο­ντας ότι βρι­σκό­ταν σε τουρ­κι­κή πε­ριο­χή και ότι οι μόνες αρ­μό­διες είναι οι αρχές της χώρας του.

26 Δε­κεμ­βρί­ου 1995: Το Λι­με­ναρ­χείο Κα­λύ­μνου ενη­με­ρώ­νει το Υπουρ­γείο Εξω­τε­ρι­κών και αυτό με τη σειρά του το Τουρ­κι­κό Υπουρ­γείο Εξω­τε­ρι­κών ότι αν δεν πα­ρέμ­βει ρυ­μουλ­κό, το τουρ­κι­κό πλοίο θα κιν­δυ­νεύ­σει.

27 Δε­κεμ­βρί­ου 1995: Το Τουρ­κι­κό Υπουρ­γείο Εξω­τε­ρι­κών ενη­με­ρώ­νει την ελ­λη­νι­κή πρε­σβεία ότι, ανε­ξαρ­τή­τως του ποιος θα ανε­λάμ­βα­νε τη διά­σω­ση του πλοί­ου, υπήρ­χε θέμα γε­νι­κό­τε­ρα.

28 Δε­κεμ­βρί­ου 1995: Δύο ελ­λη­νι­κά ρυ­μουλ­κά απο­κολ­λούν το τουρ­κι­κό φορ­τη­γό και το οδη­γούν στο λι­μά­νι Κιου­λούκ της Τουρ­κί­ας. Το πρωί της ίδιας μέρας ένα τουρ­κι­κό μα­χη­τι­κό αε­ρο­σκά­φος συ­ντρί­βε­ται στα ελ­λη­νι­κά χω­ρι­κά ύδατα, στην πε­ριο­χή της Λέ­σβου, ύστε­ρα από εμπλο­κή με ελ­λη­νι­κά μα­χη­τι­κά. Με ελ­λη­νι­κή βο­ή­θεια, ο τούρ­κος πι­λό­τος δια­σώ­ζε­ται.

29 Δε­κεμ­βρί­ου 1995: Το Τουρ­κι­κό Υπουρ­γείο Εξω­τε­ρι­κών εκ­με­ταλ­λεύ­ε­ται την κα­τά­στα­ση και επι­δί­δει ρη­μα­τι­κή δια­κοί­νω­ση στο αντί­στοι­χο ελ­λη­νι­κό, στην οποία ανα­φέ­ρε­ται ότι οι βρα­χο­νη­σί­δες Ίμια είναι κα­τα­χω­ρι­σμέ­νες στο κτη­μα­το­λό­γιο Μου­γκλά του νομού Μπου­ντρούμ (Αλι­καρ­νασ­σού) και ανή­κουν στην Τουρ­κία.

9 Ια­νουα­ρί­ου 1996: Το ελ­λη­νι­κό Υπουρ­γείο Εξω­τε­ρι­κών απα­ντά με κα­θυ­στέ­ρη­ση, απορ­ρί­πτο­ντας τη δια­κοί­νω­ση.

15 Ια­νουα­ρί­ου 1996: Πα­ραι­τεί­ται ο πρω­θυ­πουρ­γός Αν­δρέ­ας Πα­παν­δρέ­ου, που νο­ση­λεύ­ε­ται στο «Ωνά­σειο».

16 Ια­νουα­ρί­ου 1996: Το Υπουρ­γείο Εξω­τε­ρι­κών αντι­λαμ­βα­νό­με­νο το παι­γνί­δι των Τούρ­κων και ζητά αυ­ξη­μέ­να μέτρα επα­γρύ­πνη­σης στην πε­ριο­χή των Ιμίων από το Υπουρ­γείο Εθνι­κής Άμυ­νας.

19 Ια­νουα­ρί­ου 1996: Η κοι­νο­βου­λευ­τι­κή ομάδα του ΠΑΣΟΚ εκλέ­γει νέο πρω­θυ­πουρ­γό τον Κων­στα­ντί­νο Ση­μί­τη.

26 Ια­νουα­ρί­ου 1996: Ο δή­μαρ­χος Κα­λύ­μνου, Δη­μή­τρης Δια­κο­μι­χά­λης, θο­ρυ­βη­μέ­νος από το γε­γο­νός της αμ­φι­σβή­τη­σης της ελ­λη­νι­κό­τη­τας των Ιμίων, υψώ­νει την ελ­λη­νι­κή ση­μαία σε ένα από τα δύο νησιά, συ­νο­δευό­με­νος από τον αστυ­νο­μι­κό διευ­θυ­ντή Κα­λύ­μνου, τον ιερέα και δύο κα­τοί­κους του νη­σιού. Θα κα­τη­γο­ρη­θεί αρ­γό­τε­ρα από τους συ­ντρό­φους του στο ΠΑΣΟΚ ότι ήταν αυτός που έριξε λάδι στη φωτιά.

27 Ια­νουα­ρί­ου 1996: Δύο δη­μο­σιο­γρά­φοι της εφη­με­ρί­δας «Χου­ριέτ» στη Σμύρ­νη με­τα­βαί­νουν με ελι­κό­πτε­ρο στη Με­γά­λη Ίμια. Υπο­στέλ­λουν την ελ­λη­νι­κή ση­μαία και υψώ­νουν την τουρ­κι­κή. Η όλη επι­χεί­ρη­ση βι­ντε­ο­σκο­πεί­ται και προ­βάλ­λε­ται από το τη­λε­ο­πτι­κό κα­νά­λι της «Χου­ριέτ».

28 Ια­νουα­ρί­ου 1996: Το πε­ρι­πο­λι­κό του Πο­λε­μι­κού Ναυ­τι­κού «Αντω­νί­ου» κα­τε­βά­ζει την τουρ­κι­κή ση­μαία και υψώ­νει την ελ­λη­νι­κή. Το βράδυ έλ­λη­νες βα­τρα­χάν­θρω­ποι απο­βι­βά­ζο­νται στη Με­γά­λη Ίμια, χωρίς να γί­νουν αντι­λη­πτοί από τα πα­ρα­πλέ­ο­ντα εκεί τουρ­κι­κά πο­λε­μι­κά. Η πο­λι­τι­κή εντο­λή προς τους έλ­λη­νες στρα­τιω­τι­κούς είναι να απο­φευ­χθεί κάθε κλι­μά­κω­ση της έντα­σης.

29 Ια­νουα­ρί­ου 1996: Ο νέος πρω­θυ­πουρ­γός Κώ­στας Ση­μί­της, στις προ­γραμ­μα­τι­κές του δη­λώ­σεις στη Βουλή, στέλ­νει μή­νυ­μα προς τη Τουρ­κία, ότι σε οποια­δή­πο­τε πρό­κλη­ση η Ελ­λά­δα θα αντι­δρά­σει άμεσα και δυ­να­μι­κά. Η πρω­θυ­πουρ­γός της Τουρ­κί­ας Ταν­σού Τσι­λέρ ζητά δια­πραγ­μα­τεύ­σεις για το κα­θε­στώς των βρα­χο­νη­σί­δων του Αι­γαί­ου. Τουρ­κι­κά πο­λε­μι­κά πα­ρα­βιά­ζουν τα ελ­λη­νι­κά χω­ρι­κά ύδατα και πλη­σιά­ζουν τα Ίμια. Γί­νο­νται δια­βή­μα­τα από την Ελ­λά­δα σε Ε.Ε. και ΗΠΑ.

30 Ια­νουα­ρί­ου 1996: Ο πρω­θυ­πουρ­γός Κώ­στας Ση­μί­της έχει τη­λε­φω­νι­κή επι­κοι­νω­νία με τον αμε­ρι­κα­νό πρό­ε­δρο Μπιλ Κλί­ντον. Του εκ­φρά­ζει την ελ­λη­νι­κή θέση ότι η χώρα μας δεν επι­θυ­μεί την έντα­ση, αλλά εφό­σον προ­κλη­θεί θα αντι­δρά­σει δυ­να­μι­κά. Η κυ­βέρ­νη­ση δη­λώ­νει έτοι­μη να απο­σύ­ρει το άγημα, όχι όμως και την ελ­λη­νι­κή ση­μαία. Στα Ίμια σπεύ­δουν τα πο­λε­μι­κά πλοία «Ναυα­ρί­νο» και «Θε­μι­στο­κλής». Ο τούρ­κος Υπουρ­γός Εξω­τε­ρι­κών δη­λώ­νει ότι υπάρ­χουν και άλλα νησιά του Αι­γαί­ου με ασα­φές νο­μι­κό κα­θε­στώς και δεν απο­δέ­χε­ται την ελ­λη­νι­κή πρό­τα­ση (απο­χώ­ρη­ση του αγή­μα­τος, όχι και της ση­μαί­ας).

31 Ια­νουα­ρί­ου 1996

00:00 Συ­γκα­λεί­ται σύ­σκε­ψη στο γρα­φείο του Πρω­θυ­πουρ­γού. Ο Υπουρ­γός Εξω­τε­ρι­κών, Θε­ό­δω­ρος Πά­γκα­λος, φθά­νει κα­θυ­στε­ρη­μέ­να, επει­δή παίρ­νει μέρος σε τη­λε­ο­πτι­κή εκ­πο­μπή.

01:40 Στο ΓΕΕΘΑ κα­τα­φθά­νουν πλη­ρο­φο­ρί­ες ότι τούρ­κοι κο­μά­ντος απο­βι­βά­ζο­νται στη Μικρή Ίμια.

04:30 Ελι­κό­πτε­ρο του Ελ­λη­νι­κού Πο­λε­μι­κού Ναυ­τι­κού απο­νηώ­νε­ται από τη φρε­γά­τα «Ναυα­ρί­νο» για να επι­βε­βαιώ­σει την πλη­ρο­φο­ρία. Επι­κρα­τούν άσχη­μες και­ρι­κές συν­θή­κες.

04:50 Το πλή­ρω­μα του ελι­κο­πτέ­ρου ανα­φέ­ρει ότι εντό­πι­σε περί τους 10 τούρ­κους κο­μά­ντος με τη ση­μαία τους. Δί­νε­ται εντο­λή να επι­στρέ­ψει στη βάση του κι ενώ πετά με­τα­ξύ των βρα­χο­νη­σί­δων Πίτα και Κα­λό­λι­μνος ανα­φέ­ρει βλάβη και χά­νε­ται από τα ρα­ντάρ. Αρ­γό­τε­ρα θα ανα­συρ­θούν νεκρά και τα τρία μέλη του πλη­ρώ­μα­τος, ο υπο­πλοί­αρ­χος Χρι­στό­δου­λος Κα­ρα­θα­νά­σης, ο υπο­πλοί­αρ­χος Πα­να­γιώ­της Βλα­χά­κος και ο αρ­χι­κε­λευ­στής Έκτο­ρας Για­λο­ψός, σκο­τώ­θη­καν.

Σχε­τι­κά με τις αι­τί­ες πτώ­σης του ελι­κο­πτέ­ρου έχουν δια­τυ­πω­θεί διά­φο­ρες από­ψεις. Η επί­ση­μη άποψη του ελ­λη­νι­κού κρά­τους ήταν ότι το σκά­φος κα­τέ­πε­σε λόγω κα­κο­και­ρί­ας και απώ­λειας προ­σα­να­το­λι­σμού του πι­λό­του. Ωστό­σο, στην Ελ­λά­δα υπάρ­χει ευ­ρέ­ως δια­δε­δο­μέ­νη η άποψη ότι το ελι­κό­πτε­ρο κα­ταρ­ρί­φθη­κε είτε από το Τουρ­κι­κό Ναυ­τι­κό είτε από τους τούρ­κους κα­τα­δρο­μείς που υπήρ­χαν πάνω στο νησί και ότι το γε­γο­νός απο­κρύ­φθη­κε, προ­κει­μέ­νου να λήξει η κρίση και να μην οδη­γη­θούν οι δύο χώρες σε γε­νι­κευ­μέ­νη σύρ­ρα­ξη ή ακόμα και σε πό­λε­μο.

06:00 Οι αμε­ρι­κα­νοί διά του Υφυ­πουρ­γού Εξω­τε­ρι­κών Ρί­τσαρντ Χόλ­μπρουκ επι­βάλ­λουν και στις δύο πλευ­ρές τη θέ­λη­ση τους. «No ships, no troops, no table-flags» δια­μη­νύ­ουν ή σε πιο κομψή δι­πλω­μα­τι­κή γλώσ­σα να ισχύ­σει το status quo ante. Μέχρι το με­ση­μέ­ρι της 31ης Ια­νουα­ρί­ου 1996 τα πλοία, οι στρα­τιώ­τες και οι ση­μαί­ες είχαν απο­συρ­θεί από τα Ίμια.

Η Κρίση των Ιμίων δεν είχε συ­νέ­πειες ως προς το κα­θε­στώς των νη­σιών. Ωστό­σο, έδωσε αφορ­μή στην Τουρ­κία να θέσει ζή­τη­μα «Γκρί­ζων Ζωνών» στο Αι­γαίο, αμ­φι­σβη­τώ­ντας την κυ­ριαρ­χία της Ελ­λά­δας σε αρ­κε­τά νησιά και να θέσει ένα ακόμη θέμα στην ατζέ­ντα των ελ­λη­νο­τουρ­κι­κών δια­φο­ρών. Πα­ρό­λα αυτά, η ελ­λη­νι­κή πλευ­ρά δεν απο­δέ­χτη­κε ποτέ την ύπαρ­ξη τέ­τοιου θέ­μα­τος, επι­κα­λού­με­νη τις διε­θνείς συν­θή­κες.

Τα γε­γο­νό­τα στα Ίμια κλό­νι­σαν την αξιο­πι­στία της ελ­λη­νι­κής κυ­βέρ­νη­σης, ει­δι­κά όταν ο πρω­θυ­πουρ­γός Κώ­στας Ση­μί­της ευ­χα­ρί­στη­σε από το βήμα της Βου­λής τους Αμε­ρι­κα­νούς για τον κα­τα­λυ­τι­κό τους ρόλο στην απο­κλι­μά­κω­ση της έντα­σης.

Πηγή news247.gr