Μανώλης Κουτουλάκης: Ολοκληρωμένη προσέγγιση για την διαχείριση των φυσικών πόρων στα νησιά

Στη δια­χεί­ριση των φυσικών πόρων, ειδικά του νερού και τις προ­κλή­σεις που αντι­με­τω­πί­ζουν οι τοπικές αρχές, λόγω κλι­μα­τι­κών αλλαγών και ανομ­βρίας, ανα­φέρ­θηκε με δηλώ­σεις του στη «δ», ο γενικός γραμ­μα­τέας Αιγαίου και Νησιω­τι­κής Πολι­τι­κής Μανώλης Κου­του­λά­κης.

Ο κ. Κου­του­λά­κης εκφρά­ζει την ανάγκη της τοπικής αυτο­διοί­κη­σης για ειλι­κρινή διάλογο με τους κατοί­κους, τονί­ζο­ντας ότι δεν πρέπει να επι­βα­ρύ­νο­νται οικο­νο­μικά χωρίς αντί­στοιχα οφέλη ή έργα υπο­δο­μής, στα προ­βλή­ματα της ανομ­βρίας που απαι­τούν παρεμ­βά­σεις στις υπο­δο­μές και στο Ταμείο Απαν­θρα­κο­ποί­η­σης που παρου­σί­ασε προ ημέρων ο πρω­θυ­πουρ­γός Κ. Μητσο­τά­κης από τη Νάξο για βιώσιμο μοντέλο ανά­πτυ­ξης σε μια ολο­κλη­ρω­μένη προ­σέγ­γιση. Η υλο­ποί­ηση αυτών των σχεδίων φαί­νε­ται να εξαρ­τά­ται από τη συνερ­γα­σία μεταξύ κεντρι­κών και τοπικών αρχών, καθώς και από την εξα­σφά­λιση της εμπι­στο­σύ­νης των πολιτών. Έργα όπως φράγ­ματα και δεξα­με­νές είναι κρίσιμα για την αντι­με­τώ­πιση των επι­πτώ­σεων της ανομ­βρίας, ενώ οι και­νο­τό­μες προ­σεγ­γί­σεις που συν­δυά­ζουν ενέρ­γεια και φυσι­κούς πόρους μπορεί να προ­σφέ­ρουν μακρο­πρό­θε­σμες λύσεις.

Κλι­μα­τική αλλαγή

κι ελλεί­ψεις υπο­δο­μών

«Το θέμα του νερού πλέον, όπως αντι­λαμ­βα­νό­μα­στε όλοι, δεν είναι απλώς μια συζή­τηση περί κλι­μα­τι­κής αλλαγής, γενικά και αόριστα. Θα είναι κάτι (η έλλειψη νερού) το οποίο θα δημιουρ­γή­σει συγκε­κρι­μένα προ­βλή­ματα. Έτσι, για να τα λέμε τα πράγ­ματα με τον όνομα τους. Άρα, το κομμάτι της υδρο­δό­τη­σης ή της παροχής επαρ­κούς και ποιο­τι­κού νερού είναι κάτι το οποίο προσ­διο­ρί­ζει το επίπεδο και το βιοτικό επίπεδο ανά­πτυ­ξης των κατοί­κων. Αλλά, πολλώ δε μάλλον, για το Νότιο Αιγαίο και τα Δωδε­κά­νησα, μια άκρως του­ρι­στική περιοχή. Αντι­λαμ­βά­νε­στε τι σημαί­νει μια κρίση του νερού και τι επι­πτώ­σεις δημιουρ­γεί στην προβολή της εικόνας ενός προ­ο­ρι­σμού, θέλω να το βλέ­πουμε πάντα συν­δυα­στικά και προς Θεού, μακριά από εμάς, συζη­τή­σεις περί υπερ­του­ρι­σμού. Το ότι πρέπει να δια­χει­ρι­στούμε κατάλ­ληλα τις υπο­δο­μές μας για να αντι­με­τω­πί­σουμε την επο­χι­κό­τητα ή την αυξη­μένη ζήτηση που έχουμε συνήθως στο καλο­καίρι, δεν σημαί­νει ότι πρέπει να πυρο­βο­λούμε τα πόδια μας.

Συμ­με­ρί­ζο­μαι την άποψη και του περι­φε­ρειάρχη Νοτίου Αιγαίου Γιώργου Χατζη­μάρ­κου, αλλά και του πρω­θυ­πουρ­γού που το έλεγαν πολύ ξεκά­θαρα. Το ότι έχουμε χωρικά και χρονικά εντο­πι­σμέ­νες πιέσεις, δεν σημαί­νει ότι πρέπει να συζη­τάμε για περιο­ρι­σμό της οικο­νο­μι­κής δρα­στη­ριό­τη­τας. Όταν έχουμε δύο μήνες σεζόν σε κάποια νησιά, δεν μπο­ρούμε να μιλάμε για υπερ­του­ρι­σμό. Δεν έχουμε την πολυ­τέ­λεια να αφή­νουμε το χρόνο να περνά σε συζη­τή­σεις οι οποίες είναι ατε­λέ­σφο­ρες. Αυτό όμως το οποίο πρέπει να κάνουμε και όπως έχω πει και πρό­σφατα, πρέπει να προ­νο­ή­σουμε, δεν χρειά­ζε­ται να φτά­νουμε στο “και πέντε” για να μπο­ρέ­σουμε να πάρουμε ορθο­λο­γι­κές απο­φά­σεις. Δεν μπαίνω στη δια­δι­κα­σία αυτή τη στιγμή να συζη­τή­σουμε για τις αλλαγές οι οποίες έρχο­νται από το υπουρ­γείο Περι­βάλ­λο­ντος και που θεωρώ ότι κινού­νται στη σωστή κατεύ­θυνση σε σχέση με την παρέ­νεση ως προς την τοπική αυτο­διοί­κηση και τους παρό­χους ύδατος να κάνουν σωστά την δουλειά τους» ανα­φέ­ρει ο κ. Κου­του­λά­κης.

Κοστο­βό­ρες

οι αφα­λα­τώ­σεις

«Σε κάθε περί­πτωση, επειδή γνω­ρι­ζό­μα­στε πάρα πολύ καλά με την τοπική αυτο­διοί­κηση και τους δημότες, ξέρουν ότι πάντα με ειλι­κρί­νεια συζη­τάμε. Δεν συζη­τάμε να επω­μι­στεί ο κάτοι­κος ή ο μόνιμος κάτοι­κος, αν θέλετε, το βάρος της επο­χι­κό­τη­τας. Ούτε συζη­τάμε για υπέ­ρο­γκες αυξή­σεις ή αυξή­σεις εν γένει. Δεν πρέπει να φτά­νουμε στο σημείο να αυξά­νουμε τέλη, χωρίς να υλο­ποιούμε και τίποτα. Νομίζω ότι ο κόσμος θα είναι σε θέση να πλη­ρώ­σει και να κατα­νο­ή­σει ότι πρέπει να πλη­ρώ­σει, να κατα­βά­λει ένα επαρκές τίμημα, για να απο­λαύ­σει το αγαθό. Όταν δεν το απο­λαμ­βά­νει, προ­φα­νώς, έχει τη δυσπι­στία έναντι της διοί­κη­σης. Τα λέω αυτά, γιατί το μεγα­λύ­τερο πρό­βλημα που αντι­με­τω­πί­σαμε φέτος πέρα από την ανομ­βρία είναι μια κλι­μα­τική συνθήκη.

Η ανομ­βρία είναι κάτι που δυστυ­χώς το ζούμε, τους κύκλους αυτούς τους έχουμε ξανα­ζή­σει. Φαί­νε­ται ότι μεγα­λώ­νουν αυτοί οι κύκλοι της ανομ­βρίας. Βρο­χο­πτώ­σεις οι οποίες δεν υπάρ­χουν. Τα έργα τα οποία δεν υπάρ­χουν για να συγκρα­τή­σουν ενδε­χο­μέ­νως αυτές τις λίγες βροχές. Φράγ­ματα, λιμνο­δε­ξα­με­νές που έχουν διάφορα προ­βλή­ματα, κάποιες ατέ­λειες θα απο­κα­τα­στα­θούν, ώστε να υπάρξει ένα είδος μπα­τα­ρίας, όποτε βρέξει. Αντι­λαμ­βά­νε­στε ότι όταν τα υπόγεια ύδατα είναι ούτως ή άλλως λίγα, με μια ξηρασία και με μια θερ­μο­κρα­σία η οποία εξα­ντλεί και τα απο­θέ­ματα, νομίζω πρέπει να κινη­θούμε λίγο ολο­κλη­ρω­μένα. Από την άλλη έχεις αντι­κει­με­νι­κές συν­θή­κες. Παρά­δειγμα η Νίσυρος ό,τι και να κάνουμε, λόγω του γεω­λο­γι­κού και ηφαι­στειο­γε­νούς υπο­βά­θρου θα πρέπει να πάρει νερό μόνο από αφα­λά­τωση. Άρα εκεί γνω­ρί­ζουμε ότι είναι απο­κλει­στική λύση.

Οι αφα­λα­τώ­σεις είναι ένα ακριβό σπορ, αλλά σε κάποιες περι­πτώ­σεις είναι η μονα­δική λύση για να δημιουρ­γή­σεις νερό εκεί που δεν έχεις. Δεν είμαι υπέρ­μα­χος των αφα­λα­τώ­σεων, είμαι όμως της πολύ λογικής χρήσης της μεθόδου αυτής, όταν έχεις έκτακτα γεγο­νότα. Προ­φα­νώς πρέπει να απο­φεύ­γουμε την χρήση της αφα­λά­τω­σης ακριβώς γιατί είναι κάτι κοστο­βόρο. Είναι κοστο­βόρο για δύο λόγους όμως. Ο ένας, ο σημα­ντι­κό­τε­ρος, έχει να κάνει με το ενερ­γειακό κόστος και δευ­τε­ρευό­ντως ότι έχει υψη­λό­τερο κόστος λει­τουρ­γίας. Ακού­σατε πρό­σφατα την ανα­κοί­νωση που έκανε ο πρω­θυ­πουρ­γός από τη Νάξο για το Ταμείο Απαν­θρα­κο­ποί­η­σης των νησιών. Αυτό προ­σφέ­ρει μια μονα­δική ευκαι­ρία, ώστε να συσχε­τί­σουμε την ολο­κλη­ρω­μένη δια­χεί­ριση φυσικών πόρων όπως το νερό με την ενέρ­γεια» υπο­γράμ­μισε ο γ.γ. του υπουρ­γείου Αιγαίου & Νησιω­τι­κής Πολι­τι­κής.

350 έργα την

τελευ­ταία τριετία

«Ήδη άνω από 350 έργα την τελευ­ταία τριετία μας έδωσαν τη δυνα­τό­τητα στα μικρά νησιά να μην αντι­με­τω­πί­σουμε πρό­βλημα λει­ψυ­δρίας. Πάνω από 25 νέες αφα­λα­τώ­σεις μπήκαν, πάνω από 35 έργα σε μικρά νησιά αφο­ρού­σαν την αντι­κα­τά­σταση του δικτύου. Οι απώ­λειες στο δίκτυο είναι σημα­ντι­κό­τε­ρες από το να προ­σθέ­σεις νέες ποσό­τη­τες νερού και επίσης δώσαμε πάρα πολλά χρήματα για μελέτες, για να ωρι­μά­σουν έργα, για να μπο­ρούμε να τα χρη­μα­το­δο­τή­σουμε. Τον Απρίλιο φέτος του 2024, κάναμε μια πολύ συστη­μα­τική προ­σπά­θεια με την διεύ­θυνση μελετών της Γενικής Γραμ­μα­τείας, σε συνερ­γα­σία και με το υπουρ­γείο Περι­βάλ­λο­ντος και σε απα­ντή­σεις που λάβαμε από 74 νησιω­τι­κούς φορείς, λάβαμε την πρώτη επαρκή εικόνα του υδα­τι­κού ισο­ζυ­γίου. Τι προ­σφέ­ρει και τι κατα­να­λώ­νει σε νερό κάθε νησί. Είναι η πρώτη φορά που έγινε συστη­μα­τική κατα­γραφή όλων των υπο­δο­μών. Επεν­δύ­ουμε πολλά χρήματα στην τηλε­με­τρία, επεν­δύ­ουμε πάρα πολλά χρήματα σε αντι­κα­τα­στά­σεις των δικτύων. Αν δεν έχουμε ένα επαρκές σύστημα δεδο­μέ­νων για να γνω­ρί­σουμε τι κατα­να­λώ­νουμε, πού κατα­να­λώ­νουμε και πότε, δεν θα μπο­ρέ­σουμε να είμαστε επαρ­κείς. Ούτε εμείς αλλά κυρίως αυτοί που έχουν την αρμο­διό­τητα οι δήμοι και οι ΔΕΥΑ» κατέ­ληξε ο κ. Κου­του­λά­κης.