ΤΟΠΙΚΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ

“Πως να αντιστρέψουμε ένα Τουρκικό “τζακπότ” στη Σύνοδο Κορυφής”-του Γιάννη Βαληνάκη

news room 8 λεπτά ανάγνωση
βαληνακης γ

Η προ­σε­χής σύνοδος κορυφής της ΕΕ είναι εξαι­ρε­τικά κρίσιμη κι ο Υπουρ­γός Εξω­τε­ρι­κών Νίκος Δένδιας έβαλε θαρ­ρα­λέα το δάχτυλο επί τον τύπον των ήλων. Η Γερ­μα­νία και οι άλλοι τουρ­κό­στρο­φοι «εταίροι» πρέπει επι­τέ­λους να απο­δεί­ξουν με πράξεις ότι συμ­με­τέ­χουν σε μια ένωση αξιών και αλλη­λεγ­γύης και δεν «του­μπά­ρο­νται» από τις προ­σχη­μα­τι­κές κι ευκαι­ρια­κές τουρ­κι­κές δολι­χο­δρο­μίες. Αλλά κι εμείς να επι­κε­ντρω­θούμε με σχέδιο και στρα­τη­γική στα σημα­ντι­κό­τερα από τα δύσκολα που έρχο­νται για να αντι­στρέ­ψουμε με διπλω­μα­τική επι­δε­ξιό­τητα τα όσα επι­κίν­δυνα κυο­φο­ρού­νται σε βάρος μας.

του Γιάννη Βαλη­νάκη*

Γιατί, ας το ξεκα­θα­ρί­σουμε προ­κα­ταρ­κτικά, δεν έχει νόημα «να κάνουμε τον δύσκολο» στις προ­σχη­μα­τι­κές τουρ­κι­κές (αλλά και ευρω­παι­κές) προ­σκλή­σεις για διάλογο ενόψει της Συνόδου Κορυφής για να τις απο­δε­χθούμε χωρίς όρους, κανόνες και ευρω­παι­κές εγγυ­ή­σεις στη συνέ­χεια!

Ο δύσκο­λος δρόμος της στρα­τη­γι­κής υπο­μο­νής

Η κυβέρ­νηση υπέ­μεινε για καιρό και με μεγάλη αυτο­συ­γκρά­τηση τις «περιο­δείες» της τουρ­κι­κής αρμάδας στην Αν.Μεσό­γειο με το σκε­πτικό ότι η πασι­φα­νέ­στατη κι αυξα­νό­μενη προ­κλη­τι­κό­τητα του Ερντο­γάν επι­τέ­λους θα οδη­γούσε τους εταί­ρους μας σε απο­φά­σεις για ουσια­στι­κές κυρώ­σεις κατά της Τουρ­κίας.

Η τελευ­ταία, για να απο­φύ­γει την προ­ο­πτική αυτή θα απο­δε­χό­ταν ένα «λογικό» διμερή διάλογο και θα λύνο­νταν έτσι τα χρόνια προ­βλή­ματα μαζί της, ώστε να επι­κε­ντρω­θούμε επι­τέ­λους στην πολυ­πό­θητη ανά­πτυξη. Είτε το πιστεύ­αμε πλήρως πραγ­μα­τικά, είτε προ­σπα­θού­σαμε να κερ­δί­σουμε χρόνο για ανα­σύ­νταξη δυνά­μεων, η στάση αυτή δεν απέδωσε τα ανα­με­νό­μενα.

Εδώ και τρεις μήνες παρα­κο­λου­θούμε (ιδίως όσοι θεω­ρούμε ότι το θέμα αξίζει της προ­σο­χής του ελλη­νι­κού λαού) το Ορούτς Ρέις και την αρμάδα του να παρα­βιά­ζει τα «δυνάμει» (πάντως ακόμη μη προσ­διο­ρι­σθέ­ντα έστω ως δια­πραγ­μα­τευ­τική θέση) κυριαρ­χικά μας δικαιώ­ματα (υφα­λο­κρη­πίδα, ΑΟΖ). Δεν θα επι­μείνω εδώ —όχι γιατί στε­ρού­νται όμως σημα­σίας— στο ότι η τουρ­κική πλευρά με την διείσ­δυσή της στα 5,8 ν.μ. μας λέει ηχηρά ότι δεν ανα­γνω­ρί­ζει την ελλη­νική κυριαρ­χία στη Στρογ­γύλη. Ούτε στο ότι η εθνική κυριαρ­χία παρα­βιά­στηκε και στον αέρα αφού τα τουρ­κικά ελι­κό­πτερα που απο­νηώ­νο­νται απ’ τις φρε­γά­τες μοιραία παρα­βί­α­σαν και τα 10 ν.μ. χωρίς να γνω­ρί­ζουμε αν υπήρξε έστω παρε­νό­χληση από μέρους μας.

Ας δεχθούμε κι ότι η μετά­πτωση από μια εντυ­πω­σιακή στρα­τιω­τική κινη­το­ποί­ηση στην αρχή (όταν η αρμάδα βρι­σκό­ταν πάνω από 100ν.μ. νότια του Καστε­λό­ρι­ζου) στην ανη­συ­χη­τικά υπο­το­νική σημε­ρινή είχε στόχο να επη­ρε­ά­σει θετικά τη Γερ­μα­νία και τους φίλους της και να εξοι­κο­νο­μή­σουμε γενικά δυνά­μεις.

Η στρα­τη­γική υπομονή που απο­φά­σισε να ακο­λου­θή­σει η κυβέρ­νηση στη­ρι­ζό­ταν σε ένα απο­τρε­πτικό σχέδιο με κατά τα φαι­νό­μενα τρεις πυλώνες: τις ευρω­παι­κές κυρώ­σεις, τις διπλω­μα­τι­κές συμ­μα­χίες και την άρον-άρον προ­σθήκη νέων εξο­πλι­σμών.

Στον πρώτο και δεύτερο πυλώνα-στόχο ήρθαν γρήγορα οι ψυχρο­λου­σίες από την υπο­κρι­τική και ανα­βλη­τική αδια­φο­ρία κρί­σι­μων εταίρων μας αλλά και τρίτων κρατών απέ­να­ντι στις προ­κλή­σεις και την περι­παι­κτική τακτική του Ερντο­γάν. Το ίδιο κι από το επει­σό­διο επα­κούμ­βη­σης, αλλά και τη διά­ψευση της ελπίδας ότι με διπλω­μα­τική πίεση κάπου κάποιοι θα αντι­δρού­σαν με πρα­κτικά μέτρα ενι­σχύ­ο­ντας έτσι την ελλη­νική απο­τροπή. Κι αν αυτή παρ’ελπίδα απο­τύγ­χανε κι η τουρ­κική πλευρά σκη­νο­θε­τούσε μια δήθεν «αμυ­ντική»/απα­ντη­τική επίθεσή της ενα­ντίον μας, ότι θα στέ­κο­νταν στρα­τιω­τικά δίπλα μας. Απο­γοη­τεύ­σεις προ­έ­κυ­ψαν κι όταν καθ’οδόν δια­πι­στώ­θη­καν οι μικροί και μεγα­λύ­τε­ροι εκβια­σμοί γει­τό­νων που λόγω της διπλω­μα­τι­κής μας ανάγκης για άμεσες οριο­θε­τή­σεις ζήτησαν (και ανα­γκα­στικά πήραν) περισ­σό­τερα από όσα δικαιού­νταν υπό κανο­νι­κές συν­θή­κες—άσχετα βέβαια με την αναμ­φί­βολη ορθό­τητα των κινή­σεων αυτών. Στον τρίτο στόχο, μπλέ­ξαμε στην κλη­ρο­νο­μιά μιάς δεκα­ε­τούς εθνικής αδυ­να­μίας/ αδια­φο­ρίας ακόμη και για στοι­χειώ­δεις εξο­πλι­σμούς, αλλά και στους ανε­λέ­η­τους αντα­γω­νι­σμούς κρατών-εξαγωγέων όπλων, εται­ρειών και οπλικών συστη­μά­των.

Κυρίως όμως «κολ­λή­σαμε» ανε­ξή­γητα άδοξα στον στρα­τη­γικό στόχο: στην εξα­σφά­λιση πραγ­μα­τι­κής στρα­τιω­τι­κής συν­δρο­μής από απο­φα­σι­σμένη Μεγάλη Δύναμη (βλ. Γαλλία) για τη δύσκολη στιγμή μιάς εχθρι­κής επί­θε­σης.

Η παρα­πάνω στρα­τη­γική είχε μιά λογική, με την έννοια ότι ακο­λου­θούσε ουσια­στικά την πεπα­τη­μένη δεκα­ε­τιών. Όταν όμως οι συν­θή­κες έχουν αλλάξει, εμείς μείναμε πίσω και η Τουρκία έχει «απα­σφα­λί­σει», η παλαιά συνταγή απο­δεί­χθηκε ανε­παρ­κής. Η στρα­τη­γική δυστυ­χώς δεν απέδωσε τα ανα­με­νό­μενα και είναι γι αυτό επι­τα­κτική ανάγκη να συνε­χι­στούν άμεσα οι διορ­θω­τι­κές κινή­σεις.

Σύνοδος Κορυφής: Η τουρκική προκλητικότητα μπήκε στο κείμενο Συμπερασμάτων

Κυρώ­σεις που να “δαγκώ­νουν”

Ξέρουμε από την προι­στο­ρία διεθνών ή ευρω­παι­κών κυρώ­σεων ότι οι διε­θνείς κυρώ­σεις συνήθως δεν «δαγκώ­νουν»: είναι συμ­βο­λι­κές, δύσκολα απο­φα­σί­ζο­νται από ομάδες χωρών (κι αυτό όταν πλέον επα­νει­λημ­μέ­νες λεκτι­κές κατα­δί­κες δεν εισα­κού­ο­νται), δεν γίνο­νται σεβα­στές από όλους τους υπό­χρε­ους, δεν οδηγούν συνήθως στα επι­διω­κό­μενα απο­τε­λέ­σματα, δεν κρατάνε χρονικά πολύ και γι αυτό απο­δυ­να­μώ­νο­νται και τελικά αίρο­νται. Η Ρωσία προ­σάρ­τησε την Κριμαία, η ΕΕ επέβαλε εμπάρ­γκο αλλά δεν άλλαξε, ούτε κάτι ουσια­στικό «επί του πεδίου», ούτε η διεθνής συμπε­ρι­φορά της.

Ο στόχος πρέπει λοιπόν να είναι κυρώ­σεις που να «δαγκώ­νουν» την Τουρκία. Δεν είναι όμως καθόλου βέβαιο ότι η τεχνική προ­ε­τοι­μα­σία που έπρεπε να γίνει από πλευράς ΕΕ, κρατών-μελών και γενι­κό­τερα, πράγ­ματι οδηγεί στον στόχο αυτόν του­λά­χι­στον σε λίγες μέρες. Ούτε η προ­σπά­θεια είναι τεχνικά εύκολη (πχ. σε σχέση με την τελω­νειακή ένωση) δεδο­μέ­νων και των μεγάλων εμπο­ρι­κών συμ­φε­ρό­ντων που δια­κυ­βεύ­ο­νται. Τέλος, αρκεί ένα και μόνο κράτος-μέλος (και δυστυ­χώς υπάρ­χουν τέτοια) στη σύνοδο κορυφής για να μπλο­κά­ρει, καθυ­στε­ρή­σει, «ξεδο­ντιά­σει» οποια­δή­ποτε απόφαση και σοβαρή προ­σπά­θεια. Φυσικά, αυτό καθόλου δεν σημαί­νει ότι δεν μπο­ρούμε κι εμείς να απει­λή­σουμε (χωρίς περιτ­τές ακρό­τη­τες) τους μη-αλληλέγγυους εταί­ρους μας με αντί­στοιχα «βέτο» εκεί όπου «καί­γο­νται» για μιά σημα­ντική γι αυτούς ομόφωνη απόφαση.

Σωστά λοιπόν το ΥΠΕΞ πρό­σθεσε στην εθνική φαρέτρα, καθ’οδόν και μπροστά στην τουρ­κική αδιαλ­λα­ξία και την υπο­κρι­σία ορι­σμέ­νων εταίρων, και πρό­σθετα πολι­τικά εργα­λεία πίεσης κατά της Άγκυρας: το εμπάρ­γκο όπλων από κρί­σι­μους εταί­ρους και την αμφι­σβή­τηση/ ανα­θε­ώ­ρηση της Συμ­φω­νίας τελω­νεια­κής ένωσης.

Ορθό­τατα επίσης ρίχτη­καν πιά ανοι­χτές βολές και με τα κατάλ­ληλα επι­χει­ρή­ματα προς τη Γερ­μα­νία, που υπο­δύ­ε­ται την προ­ε­δρεύ­ουσα φιλει­ρη­νική δύναμη της ΕΕ αλλά τηρεί εγω­ι­στικά «ίσες» απο­στά­σεις και πουλάει επι­θε­τικά όπλα στη χώρα που προ­σβάλ­λει βάναυσα τα ευρω­παικά σύνορα και τις αξίες της Ένωσης. Υπάρ­χουν βάσιμες ελπίδες για έστω κάποιο πάγωμα στην πώληση των πιο επι­κίν­δυ­νων όπλων και σίγουρα η προ­σπά­θεια αξίζει. Πεδίο δόξης λαμπρό είναι και η Συμ­φω­νία Τελω­νεια­κής Ένωσης αφού απο­τε­λεί πρα­κτικά το πιο ελκυ­στικό «τυράκι» για τον Ερντο­γάν.

Το επα­λει­λού­μενο “τζακπότ” Ερντο­γάν και Μέρκελ στην “καμπούρα” μας

Όλα τα παρα­πάνω έχουν σημα­ντική αξία, είναι όμως ενδιά­με­σοι στόχοι. Η ζωτι­κό­τερη επι­δί­ωξή μας στην επι­κεί­μενη Σύνοδο Κορυφής πρέπει να είναι άλλη: η δια­σφά­λιση ενεργού υπο­στή­ρι­ξης της ΕΕ απέ­να­ντι στον χαρα­κτήρα και το πολι­τικό πλαίσιο του ελλη­νο­τουρ­κι­κού δια­λό­γου (και του Κυπρια­κού): με όρους, κανόνες και εγγυ­ή­σεις, φιλει­ρη­νικό και «ευρω­παικό», κι όχι με απειλές και εκβια­σμούς «αλα- τούρκα».Δυστυ­χώς δεν φαί­νε­ται να αντι­λαμ­βα­νό­μα­στε ότι πολλοί στην ΕΕ μάς εξωθούν υπο­κρι­τικά και ανυ­πό­μονα « για να ξεμπερ­δεύ­ουν» στην αποδοχή ουσια­στικά και των τριών τουρ­κι­κών (και γερ­μα­νι­κών) στόχων: α)σε ένα επι­κίν­δυνο χωρίς όρους και κανόνες τουρ­κι­κής έμπνευ­σης διμερή «διάλογο», β) σε μιά κατα­στρο­φική πολυ­μερή (επίσης τουρ­κι­κής έμπνευ­σης) διά­σκεψη για την Αν.Μεσό­γειο, αλλά και γ) στην εξίσου υπο­νο­μευ­μένη πεντα­μερή για το Κυπριακό. Κι όλα αυτά με … «αντάλ­λαγμα»(!) μάλιστα τη θετική ατζέντα για την Τουρκία! Πραγ­μα­τικό «τζάκποτ» για την Άγκυρα, το Βερο­λίνο και τους φίλους τους: Ο Ερντο­γάν θα πετύχει δηλαδή και τους τρεις πραγ­μα­τι­κούς διπλω­μα­τι­κούς του στόχους σε βάρος Ελλάδας και Κύπρου, και σε…αντάλ­λαγμα θα αμοι­φθεί και από πάνω για τις «παρα­χω­ρή­σεις» του με την «θετική ατζέντα» ! Έτσι εννοεί ο ίδιος το «καζάν-καζάν» και τον βοηθούν και διά­φο­ροι πρό­θυ­μοι να δρο­μο­λο­γή­σει.

Είναι κατά συνέ­πεια εθνικά καίριο αυτή τη φορά να αντι­στρέ­ψουμε την συνήθη κι εύκολη ροπή των περισ­σό­τε­ρων εταίρων μας προς τις δήθεν «ίσες» απο­στά­σεις.

Μετά από όσα συνέ­βη­σαν κι ακριβώς γιατί έζησαν τα μεγα­λοι­δε­α­τικά παρα­λη­ρή­ματα του Ερντο­γάν, πρέπει επι­τέ­λους τώρα να στη­ρί­ξουν τη δική μας —απόλυτα λογική αλλά και πλήρως ευρω­παική— θέση για διάλογο μόνο στη βάση ουσια­στι­κών πρου­πο­θέ­σεων και μόνο για την οριο­θέ­τηση υφα­λο­κρη­πί­δας και ΑΟΖ.

Ο κυριό­τε­ρες στόχος: Οι πέντε προ­ϋ­πο­θέ­σεις για διάλογο

Η χώρα του Οδυσσέα δεν επι­τρέ­πε­ται να προ­σέλ­θει σε επι­κίν­δυνο και άνευ όρων διάλογο. Οφείλει να αντι­στρέ­ψει την υπο­νό­μευση που επα­πει­λεί­ται και ως μείζονα στόχο να εξα­σφα­λί­σει ότι όταν και αν συμ­φω­νη­θεί ελληνο-τουρκικός διά­λο­γος, για να έχει για μάς (και τους εχέ­φρο­νες εταί­ρους μας στην ΕΕ) οποιο­δή­ποτε νόημα, πρέπει να πληροί πέντε καίριες πρου­πο­θέ­σεις:

  1. Η Τουρκία πρέπει να κατα­δι­κά­σει πει­στικά τις απειλές και τη χρήση βίας (όχι γενικά κι αόριστα και για μερικές μέρες!).
  2. Ο διά­λο­γος για τις θαλάσ­σιες ζώνες είναι νοητός μόνο στη βάση της Συν­θή­κης του ΟΗΕ για το δίκαιο της θάλασ­σας και των σχε­τι­κών διεθνών Συν­θη­κών και συμ­φω­νιών (Λωζάνης, Παρι­σίων κλπ).
  3. Να παρα­δώ­σει η Άγκυρα όλο τα ευρή­ματα των παρά­νο­μων ερευνών που διε­ξή­γαγε στην Ανατ.Μεσό­γειο.
  4. Η ΕΕ να εγκα­τα­λεί­ψει, τόσο την (τουρ­κική!) ιδέα περί πολυ­με­ρούς διά­σκε­ψης για την Αν.Μεσό­γειο, όσο και την επα­νέ­ναρξη δια­πραγ­μα­τεύ­σεων υπό τον ΟΗΕ («πεντα­μερή») για το Κυπριακό υπό νέους εκβια­σμούς και επα­πει­λού­μενα τετε­λε­σμένα.
  5. Η ΕΕ να στη­ρί­ξει/εγγυ­η­θεί το παρα­πάνω πλαίσιο προ­κα­ταρ­κτι­κών όρων με τις απο­φά­σεις της στην Σύνοδο Κορυφής και να το προ­τά­ξει ως πρου­πό­θεση για οποια­δή­ποτε θετική ατζέντα ΕΕ-Τουρκίας.
    Ανά­λο­γες πρου­πο­θέ­σεις (ομο­σπον­δία κι όχι συνο­μο­σπον­δία, εγκα­τά­λειψη των σχεδίων για το Βαρώσι κλπ) πρέπει να τεθούν και για μια νέα Πεντα­μερή για το Κυπριακό. (Εξυ­πα­κού­ε­ται ότι οι παρα­πάνω προ­κα­ταρ­κτι­κοί όροι αφορούν στον καθαρά διε­ρευ­νη­τικό διάλογο κι όχι στην ουσία του και στις δια­πραγ­μα­τευ­τι­κές θέσεις με τις οποίες θα προ­σέλ­θουμε για την οριο­θέ­τηση —-για τις οποίες θα επα­νέλ­θουμε χωριστά).
    Με την πρό­σφατη δήλωσή του για τις ευθύνες της Γερ­μα­νίας, τις παλαιό­τε­ρες απέ­να­ντι στις κου­το­πο­νη­ριές του Τούρκου ομο­λό­γου του, αλλά και την συμ­φω­νία αμοι­βαίας συν­δρο­μής με τα ΗΑΕ, ο υπουρ­γός Εξω­τε­ρι­κών δεν εξέ­φρασε μόνο μιά Ελλάδα που μάχεται για όλα τα δικαιώ­ματά της, αλλά έδειξε και την κατεύ­θυνση προς μια πιο διεκ­δι­κη­τική στρα­τη­γική. Στο πλαίσιο αυτό και εστιά­ζο­ντας με επι­δε­ξιό­τητα στα πράγ­ματι σημα­ντι­κό­τερα, μπο­ρούμε στην επι­κεί­μενη Σύνοδο Κορυφής της ΕΕ, όχι μόνο να απο­φύ­γουμε μιά ακόμη εθνική απο­γο­ή­τευση, αλλά και να κατα­γρά­ψουμε επι­τέ­λους και μιά πραγ­μα­τική τακτική νίκη. Δεν μπορεί με τη δική μας ψήφο να υπάρξει «θετική ευρω­τουρ­κική ατζέντα» και με την ψήφο των εταίρων μας να μεί­νουμε τελικά μόνοι σε ένα υπο­θη­κευ­μένο «διάλογο» με ένα ανε­ξέ­λεγ­κτο και πολε­μο­χαρή γείτονα. Τι νόημα θα έχει τελικά να αρνού­μα­στε ηρωικά την προ­σχη­μα­τική πρό­σκληση Ερντο­γάν για διάλογο μέχρι τη Σύνοδο για να την απο­δε­χθούμε αμέσως μετά απλώς μεταμ­φιε­σμένη ως δήθεν απο­τέ­λε­σμα ευρω­παι­κών πιέσεων στην Άγκυρα και αντί­στοι­χης υπο­χώ­ρη­σής της;

 

* Καθη­γητή Πανε­πι­στη­μίου,Προ­έ­δρου του Ευρω­παϊ­κού Κέντρου Αρι­στείας/ ΕΚΠΑ, πρ.Υφυ­πουρ­γού Εξω­τε­ρι­κών

Πηγή: libre.gr

Πώς σας φάνηκε το άρθρο;

Ένα πάτημα, χωρίς λογαριασμό. Μία ψήφος ανά συσκευή.

Σχολιασμός άρθρου

Προσθέστε ένα σχόλιο

Εμφανίζεται μετά από έγκριση · το e-mail δεν δημοσιεύεται0 / 2000

Τα σχόλια εκφράζουν τον σχολιαστή, όχι τη Δημοκρατική. Όροι σχολιασμού

Τα σχόλια εκφράζουν αποκλειστικά τον εκάστοτε σχολιαστή. Η Δημοκρατική δεν υιοθετεί αυτές τις απόψεις. Διατηρούμε το δικαίωμα να διαγράψουμε όποια σχόλια θεωρούμε προσβλητικά ή περιέχουν ύβρεις, χωρίς καμία προειδοποίηση. Χρήστες που δεν τηρούν τους όρους χρήσης αποκλείονται. Τα σχόλια δημοσιεύονται μετά από έγκριση· το e-mail δεν δημοσιεύεται.

Γίνετε ο πρώτος που θα σχολιάσει.