Με 6 ερευνητικές παγίδες σε Ρόδο, Κάρπαθο και Καστελλόριζο περνά στη φάση της έρευνας πεδίου η προσπάθεια για τον λαγοκέφαλο

• Μετά την πανελ­λα­δική κινη­το­ποί­ηση του καλο­και­ριού, που απέδωσε περίπου 4,2 τόνους κατα­γε­γραμ­μέ­νων αλιευ­μά­των, η SEA SAFE GREECE MARINE ACTION ξεκινά οργα­νω­μένη και επα­να­λαμ­βα­νό­μενη κατα­γραφή στη θάλασσα με βάση επίσημη άδεια. Στόχος δεν είναι απλώς η αφαί­ρεση ψαριών αλλά η τεκ­μη­ρί­ωση του πού, πότε και πώς λει­τουρ­γούν οι παγίδες στο πραγ­μα­τικό θαλάσ­σιο περι­βάλ­λον

Σε νέο και ουσια­στι­κό­τερο στάδιο εισέρ­χε­ται η προ­σπά­θεια για την αντι­με­τώ­πιση του λαγο­κέ­φα­λου στα νερά της Δωδε­κα­νή­σου. Η SEA SAFE GREECE MARINE ACTION, η πρω­το­βου­λία που τους τελευ­ταί­ους μήνες συγκέ­ντρωσε το ενδια­φέ­ρον αλιέων, ερα­σι­τε­χνών και ανθρώ­πων της θάλασ­σας μέσα από τον πρώτο Πανελ­λή­νιο Δια­γω­νι­σμό Αλιείας Λαγο­κέ­φα­λου, έλαβε επίσημη άδεια έρευνας από το Υπουρ­γείο Περι­βάλ­λο­ντος και Ενέρ­γειας και ετοι­μά­ζε­ται να ποντί­σει 6 ερευ­νη­τι­κές παγίδες σε 3 νησιά.

Η εξέλιξη σημα­το­δο­τεί, όπως ανα­φέ­ρει η ίδια η οργά­νωση σε ενη­μέ­ρωσή της προς τη «Δημο­κρα­τική», τη μετά­βαση από την κινη­το­ποί­ηση των πολιτών σε μια επίσημη, οργα­νω­μένη και επα­να­λαμ­βα­νό­μενη δια­δι­κα­σία κατα­γρα­φής στο πεδίο, με συγκε­κρι­μένη μεθο­δο­λο­γία και επι­στη­μο­νική υπο­στή­ριξη.

Η άδεια και το αντι­κεί­μενο της έρευνας

Η άδεια εκδό­θηκε στις 4 Σεπτεμ­βρίου 2026 και φέρει αριθμό πρω­το­κόλ­λου ΥΠΕΝ/ΔΔΔ/96507/3177, ενώ έχει αναρ­τη­θεί στη Διαύ­γεια με ΑΔΑ ΡΥΞΔ4653Π8-Ι8Ω. Αφορά τη μελέτη της συγκέ­ντρω­σης, της προ­σέ­λευ­σης, της συμπε­ρι­φο­ράς και της ελεγ­χό­με­νης παγί­δευ­σης του είδους Lagocephalus sceleratus, του γνωστού πλέον σε όλη τη χώρα λαγο­κέ­φα­λου, το οποίο τα τελευ­ταία χρόνια έχει επε­κτα­θεί σημα­ντικά στις ελλη­νι­κές θάλασ­σες, με τη Δωδε­κά­νησο να βρί­σκε­ται στην πρώτη γραμμή της παρου­σίας του.

Σύμφωνα με τον σχε­δια­σμό που παρου­σιά­ζε­ται στο πακέτο Τύπου της οργά­νω­σης, η πιλο­τική εφαρ­μογή περι­λαμ­βά­νει 6 παγίδες, κατα­νε­μη­μέ­νες ανά 2 σε κάθε περιοχή. Η Ρόδος απο­τε­λεί την πρώτη προ­τε­ραιό­τητα, ενώ οι ευρύ­τε­ρες θαλάσ­σιες περιο­χές της Καρ­πά­θου και του Καστελ­λό­ρι­ζου συμπλη­ρώ­νουν το πλέγμα των σημείων. Η επιλογή 3 δια­φο­ρε­τι­κών νησιών δεν είναι τυχαία. Όπως προ­κύ­πτει από το ερευ­νη­τικό σχέδιο, ένας από τους βασι­κούς στόχους είναι η σύγκριση δια­φο­ρε­τι­κών περιο­χών και συν­θη­κών εφαρ­μο­γής, ώστε να δια­πι­στω­θεί κατά πόσο η απόδοση της παγίδας δια­φο­ρο­ποιεί­ται ανάλογα με τον τόπο, τον χρόνο και τις τρο­πο­ποι­ή­σεις του εξο­πλι­σμού.

Τι ακριβώς θα μετρη­θεί στο πεδίο

Το στοι­χείο που δια­φο­ρο­ποιεί την νέα φάση από την προη­γού­μενη είναι η ρητή δέσμευση ότι κάθε πόντιση πρέπει να παράγει δεδο­μένα και όχι απλώς έναν αριθμό αλιευ­μά­των. Η οργά­νωση θέτει 4 άξονες μέτρη­σης. Ο πρώτος αφορά στην προ­σέ­λευση, δηλαδή πότε και υπό ποιες συν­θή­κες ο λαγο­κέ­φα­λος προ­σεγ­γί­ζει την παγίδα.

Ο δεύ­τε­ρος αφορά στη συμπε­ρι­φορά του ψαριού, στον τρόπο εισόδου, παρα­μο­νής και αντί­δρα­σής του μέσα και γύρω από το εργα­λείο. Ο τρίτος άξονας είναι η κατα­γραφή των παρά­πλευ­ρων ειδών, δηλαδή όλων των μη στο­χευό­με­νων οργα­νι­σμών που ενδέ­χε­ται να παγι­δευ­τούν, ένα ζήτημα κρίσιμο για την περι­βαλ­λο­ντική αξιο­λό­γηση κάθε τέτοιας μεθόδου. Ο τέταρ­τος άξονας αφορά στην απόδοση, με σύγκριση σημείων, χρο­νι­κών περιό­δων και τρο­πο­ποι­ή­σεων της παγίδας.

Η δια­δρομή από την πόντιση έως το τελικό σύνολο δεδο­μέ­νων περι­γρά­φε­ται σε 5 στάδια. Προη­γεί­ται η επιλογή του σημείου, με χρήση ηχο­βο­λι­στι­κού και δεδο­μέ­νων από το πεδίο, δηλαδή από τις κατα­γρα­φές που συγκε­ντρώ­θη­καν το καλο­καίρι. Ακο­λου­θεί η πόντιση των 6 παγίδων, 2 ανά νησί.

Το τρίτο στάδιο είναι η παρα­κο­λού­θηση, η οποία προ­βλέ­πε­ται να γίνεται με υπο­βρύ­χιες κάμερες, τηλε­με­τρία και γεω­γρα­φική κατα­γραφή των θέσεων. Έπεται η ανά­κτηση, κατά την οποία κατα­γρά­φο­νται τα αλιεύ­ματα, τα παρε­μπί­πτο­ντα είδη και η κατά­σταση του εξο­πλι­σμού. Το πέμπτο και τελευ­ταίο στάδιο είναι η αξιο­λό­γηση, με ενδε­χό­μενη τρο­πο­ποί­ηση του σχε­δια­σμού και επι­στη­μο­νική αξιο­ποί­ηση των στοι­χείων.

Η ίδια η οργά­νωση συνο­ψί­ζει τη φιλο­σο­φία της με μια φράση που περι­λαμ­βά­νε­ται στο υλικό της: «Δεν θέλουμε απλώς να απο­δεί­ξουμε ότι πιάνει ψάρια. Θέλουμε να μάθουμε πού, πότε και πώς λει­τουρ­γεί υπεύ­θυνα».

Οι αριθμοί του καλο­και­ριού

Η νέα φάση στη­ρί­ζε­ται στα στοι­χεία που συγκε­ντρώ­θη­καν κατά την πανελ­λα­δική κινη­το­ποί­ηση. Ο δια­γω­νι­σμός ξεκί­νησε στις 20 Ιουνίου 2026, ταυ­τό­χρονα με την έναρξη της ψηφια­κής κατα­γρα­φής των αλιευ­μά­των, και ολο­κλη­ρώ­θηκε στις 30 Αυγού­στου 2026, οπότε και συγκε­ντρώ­θη­καν τα δεδο­μένα πεδίου. Μόνο την πρώτη εβδο­μάδα κατα­γρά­φη­καν 471 λαγο­κέ­φα­λοι, συνο­λι­κού βάρους 709 κιλών. Έως τα μέσα Σεπτεμ­βρίου το συνο­λικό κατα­γε­γραμ­μένο βάρος είχε φθάσει περίπου τους 4,2 τόνους.

Η οργά­νωση είναι σαφής ως προς τον ρόλο που είχε ο δια­γω­νι­σμός. Δεν παρου­σιά­στηκε ποτέ ως τελική λύση για το πρό­βλημα, αλλά ως εργα­λείο κινη­το­ποί­η­σης και συλ­λο­γής στοι­χείων.

Οι κατα­γρα­φές αυτές, με τα σημεία, τις ποσό­τη­τες και τις χρο­νι­κές περιό­δους, απο­τε­λούν πλέον μέρος της βάσης πάνω στην οποία θα επι­λε­γούν οι θέσεις των παγίδων. Με άλλα λόγια, η εμπει­ρία εκα­το­ντά­δων ανθρώ­πων της θάλασ­σας που συμ­με­τεί­χαν το καλο­καίρι μετα­τρέ­πε­ται σε πρώτη ύλη για την επι­στη­μο­νική δοκιμή.

Λίγες ημέρες μετά το κλεί­σιμο του δια­γω­νι­σμού, στις 4 Σεπτεμ­βρίου, εκδό­θηκε η άδεια του Υπουρ­γείου, ολο­κλη­ρώ­νο­ντας μια χρονική αλλη­λου­χία που η οργά­νωση περι­γρά­φει ως «τη μετά­βαση» του 2026. Το επόμενο βήμα είναι πλέον η πόντιση, η παρα­κο­λού­θηση, η κατα­γραφή και η αξιο­λό­γηση.

Ο λαγο­κέ­φα­λος δεν απο­τε­λεί το μονα­δικό αντι­κεί­μενο της SEA SAFE GREECE MARINE ACTION. Η οργά­νωση περι­γρά­φει το έργο της ως ένα επι­χει­ρη­σιακό πλαίσιο για πραγ­μα­τι­κές παρεμ­βά­σεις στη θάλασσα, με έμφαση στην τεκ­μη­ρί­ωση, στη συνερ­γα­σία με επι­στή­μο­νες και ανθρώ­πους του πεδίου και στη δημιουρ­γία δεδο­μέ­νων που μπορούν να αξιο­λο­γη­θούν. Το πλαίσιο αυτό ανα­πτύσ­σε­ται σε 3 κατευ­θύν­σεις.

Η πρώτη αφορά στα ξενικά είδη, με αντι­κεί­μενο τόσο τον λαγο­κέ­φαλο όσο και το λεο­ντό­ψαρο, μέσω κατα­γρα­φής, έρευνας πεδίου και δοκιμής στο­χευ­μέ­νων μεθόδων.

Η δεύτερη κατεύ­θυνση αφορά στα εγκα­τα­λε­λειμ­μένα αλιευ­τικά εργα­λεία, τα λεγό­μενα δίχτυα φαντά­σματα, με χαρ­το­γρά­φησή τους και σχε­δια­σμό της ασφα­λούς απο­μά­κρυν­σής τους από τον βυθό. Η τρίτη κατεύ­θυνση περι­γρά­φε­ται ως θαλάσ­σια δράση και περι­λαμ­βά­νει καθα­ρι­σμούς, εκπαί­δευση στο πεδίο, χρήση τηλε­χει­ρι­ζό­με­νου υπο­βρύ­χιου οχή­μα­τος σε βάθη έως 300 μέτρων και συστη­μα­τική παρα­κο­λού­θηση.

Σε επι­στη­μο­νικό επίπεδο, η οργά­νωση ανα­φέ­ρει συνερ­γα­σία με ειδική επι­στή­μονα στα ξενικά και χωρο­κα­τα­κτη­τικά είδη, με τον Υδρο­βιο­λο­γικό Σταθμό Ρόδου και το Ενυ­δρείο για ζητή­ματα τοπικής θαλάσ­σιας βιο­ποι­κι­λό­τη­τας, καθώς και με την Alkaia για συμπλη­ρω­μα­τική επι­στη­μο­νική και τεχνική υπο­στή­ριξη.

Η παρου­σία του Υδρο­βιο­λο­γι­κού Σταθμού Ρόδου στο σχήμα προσ­δί­δει στην προ­σπά­θεια τοπικό επι­στη­μο­νικό έρεισμα, σε μια περιοχή όπου το ζήτημα των ξενικών ειδών απα­σχο­λεί χρόνια τόσο τους επαγ­γελ­μα­τίες αλιείς όσο και την επι­στη­μο­νική κοι­νό­τητα.