20 χρόνια καθυστερήσεων για τον λαγοκέφαλο και σήμερα… χωρίς πόρους οι αλιείς !

Η κλι­μα­τι­κή κρίση και η στα­δια­κή άνο­δος της θερ­μο­κρα­σί­ας των υδά­των της Με­σο­γεί­ου αλ­λά­ζουν ρι­ζι­κά τον θα­λάσ­σιο χάρτη, φέρ­νο­ντας στα ελ­λη­νι­κά νερά ξε­νι­κά, θερ­μό­φι­λα είδη, λε­σε­ψια­νούς «με­τα­νά­στες» που μέχρι πριν από λίγες δε­κα­ε­τί­ες δεν μπο­ρού­σαν να επι­βιώ­σουν. Ο λα­γο­κέ­φα­λος, το λε­ο­ντό­ψα­ρο και το μπλε κα­βού­ρι απο­τε­λούν πλέον μό­νι­μους «ει­σβο­λείς», με δρα­μα­τι­κές συ­νέ­πειες για τη θα­λάσ­σια πα­νί­δα και την πα­ρά­κτια αλιεία. Στα Δω­δε­κά­νη­σα, ωστό­σο, το πρό­βλη­μα έχει προ­σλά­βει πλέον ανε­ξέ­λεγ­κτες δια­στά­σεις. Από την Κά­λυ­μνο έως τη Ρόδο και την Κάρ­πα­θο, οι αλιείς βρί­σκο­νται αντι­μέ­τω­ποι με μια πρω­το­φα­νή οι­κο­λο­γι­κή και οι­κο­νο­μι­κή κρίση.

Ο λα­γο­κέ­φα­λος, ένα ιδιαί­τε­ρα το­ξι­κό είδος με νευ­ρο­πα­ρα­λυ­τι­κή δράση, όχι μόνο δεν κα­τα­να­λώ­νε­ται, αλλά κα­τα­στρέ­φει τα πάντα στο πέ­ρα­σμά του, μικρά ψάρια, γα­ρί­δες, κα­λα­μά­ρια και χτα­πό­δια.

Σύμ­φω­να με επι­στη­μο­νι­κές κα­τα­γρα­φές, το είδος εμ­φα­νί­στη­κε για πρώτη φορά στις ελ­λη­νι­κές θά­λασ­σες στις αρχές της δε­κα­ε­τί­ας του 2000 – με πρώ­τες κα­τα­γρα­φές το 2005 σε Ρόδο και Κρήτη λόγω της εγ­γύ­τη­τας στη Διώ­ρυ­γα του Σουέζ. Σή­με­ρα, σχε­δόν εί­κο­σι χρό­νια μετά, οι πλη­θυ­σμοί του έχουν εκτο­ξευ­θεί, ιδιαί­τε­ρα στο Νότιο Αι­γαίο, όπου οι θερ­μό­τε­ρες θά­λασ­σες ευ­νο­ούν την ανα­πα­ρα­γω­γή του.

Η Κά­λυ­μνος, με τον με­γα­λύ­τε­ρο πα­ρά­κτιο στόλο στα Δω­δε­κά­νη­σα, κα­τα­γρά­φει τις με­γα­λύ­τε­ρες απώ­λειες, με τις οι­κο­γέ­νειες των ψα­ρά­δων να βλέ­πουν το ει­σό­δη­μά τους να συρ­ρι­κνώ­νε­ται δρα­μα­τι­κά.

Αλ­λε­πάλ­λη­λες είναι οι πα­ρεμ­βά­σεις του αρ­μό­διου αντι­πε­ρι­φε­ρειάρ­χη Πρω­το­γε­νούς Τομέα Φι­λή­μο­να Ζαν­νε­τί­δη για το θέμα που απα­σχο­λεί τις αλιείς της πε­ριο­χής μας.

Κα­θυ­στε­ρη­μέ­νη κι­νη­το­ποί­η­ση και πο­λι­τι­κές πα­ρεμ­βά­σεις

Το ζή­τη­μα έχει φτά­σει επα­νει­λημ­μέ­να στη Βουλή, με πα­ρεμ­βά­σεις από βου­λευ­τές των Δω­δε­κα­νή­σων και όχι μόνο. Επί­και­ρες ερω­τή­σεις έχουν κα­τα­θέ­σει το τε­λευ­ταίο χρο­νι­κό διά­στη­μα, με­τα­ξύ άλλων, ο Γιώρ­γος Νι­κη­τιά­δης και ο Μάνος Κόν­σο­λας, ενώ αντί­στοι­χες πα­ρεμ­βά­σεις έχουν γίνει από πο­λι­τι­κά πρό­σω­πα δια­φο­ρε­τι­κών κομ­μά­των, ανα­δει­κνύ­ο­ντας το πρό­βλη­μα σε εθνι­κό επί­πε­δο.

Πα­ράλ­λη­λα, το θέμα έχει απα­σχο­λή­σει πε­ρι­φε­ρεια­κά όρ­γα­να και την Ευ­ρω­βου­λή, ενώ πραγ­μα­το­ποι­ή­θη­καν συ­σκέ­ψεις με τη συμ­με­το­χή αλιευ­τι­κών συλ­λό­γων από Ρόδο, Κά­λυ­μνο και Κάρ­πα­θο, καθώς και το­πι­κών κομ­μα­τι­κών φο­ρέ­ων. Ωστό­σο, οι πο­λι­τι­κές πρω­το­βου­λί­ες πα­ρα­μέ­νουν απο­σπα­σμα­τι­κές.

Εν­δει­κτι­κό είναι ότι σε κρί­σι­μες συ­σκέ­ψεις δεν υπήρ­ξε δια­κομ­μα­τι­κή εκ­προ­σώ­πη­ση, ενώ η ευ­θύ­νη με­τα­κυ­λί­ε­ται με­τα­ξύ υπουρ­γεί­ων, με το Υπουρ­γείο Πε­ρι­βάλ­λο­ντος να εμ­φα­νί­ζε­ται ως επι­σπεύ­δον και το Υπουρ­γείο Αγρο­τι­κής Ανά­πτυ­ξης σε επι­κου­ρι­κό ρόλο. Την ώρα που χώρες όπως η Κύ­προς και η Τουρ­κία εφαρ­μό­ζουν συ­στή­μα­τα επι­δό­τη­σης για την αλί­ευ­ση λα­γο­κέ­φα­λου, απο­ζη­μιώ­νο­ντας τους ψα­ρά­δες ανά κιλό, στην Ελ­λά­δα οι δρά­σεις πα­ρα­μέ­νουν σε «πι­λο­τι­κό» στά­διο. Σχε­δια­σμοί για επι­δο­τού­με­νη αλί­ευ­ση, με εν­δει­κτι­κή τιμή τα 6,5 ευρώ ανά κιλό, εξε­τά­ζο­νται για την Κρήτη και δευ­τε­ρευό­ντως για τα Δω­δε­κά­νη­σα, χωρίς όμως να έχουν ακόμη ενερ­γο­ποι­η­θεί σε ευ­ρεία κλί­μα­κα.

Την ίδια στιγ­μή, εκ­κρε­μούν κρί­σι­μα ζη­τή­μα­τα, όπως η δια­χεί­ρι­ση και απο­τέ­φρω­ση των το­ξι­κών αλιευ­μά­των, η δη­μιουρ­γία υπο­δο­μών (ψυ­κτι­κοί θά­λα­μοι, αδειο­δο­τη­μέ­νες εγκα­τα­στά­σεις), η προ­μή­θεια εξει­δι­κευ­μέ­νων ερ­γα­λεί­ων αλιεί­ας. Ακόμη και οι επι­στη­μο­νι­κές προ­σπά­θειες, όπως αυτές του ΕΛ­ΚΕ­ΘΕ για αξιο­ποί­η­ση του εί­δους σε ιχθυά­λευ­ρο, βρί­σκο­νται σε πρώ­ι­μο στά­διο.

Οι­κο­νο­μι­κή ασφυ­ξία και εγκα­τά­λει­ψη του επαγ­γέλ­μα­τος

Οι συ­νέ­πειες για τους αλιείς είναι ήδη βα­ριές. Οι ζη­μιές σε δί­χτυα και εξο­πλι­σμό, οι χα­μέ­νες ψα­ριές και η ανά­γκη αλ­λα­γής πρα­κτι­κών (νυ­χτε­ρι­νή αλιεία, με­γα­λύ­τε­ρα βάθη) μειώ­νουν δρα­στι­κά την πα­ρα­γω­γι­κό­τη­τα. Οι απώ­λειες εκτι­μώ­νται έως και 7.500 ευρώ ετη­σί­ως ανά σκά­φος, ενώ δεν έχει δοθεί μέχρι σή­με­ρα καμία άμεση απο­ζη­μί­ω­ση για τις ζη­μιές που προ­κα­λεί ο λα­γο­κέ­φα­λος. Την ίδια ώρα, αυ­ξά­νο­νται οι ψα­ρά­δες που εγκα­τα­λεί­πουν το επάγ­γελ­μα, καθώς τα έξοδα συσ­σω­ρεύ­ο­νται και η κρα­τι­κή στή­ρι­ξη πα­ρα­μέ­νει ανύ­παρ­κτη. Η πα­ρου­σία του λα­γο­κέ­φα­λου στις ελ­λη­νι­κές θά­λασ­σες δεν είναι νέα.

Εδώ και σχε­δόν δύο δε­κα­ε­τί­ες, επι­στή­μο­νες και αλιείς προει­δο­ποιού­σαν για την εξά­πλω­σή του και τις επι­πτώ­σεις του. Ωστό­σο, η ου­σια­στι­κή πο­λι­τι­κή κι­νη­το­ποί­η­ση ήρθε με κα­θυ­στέ­ρη­ση. Και σή­με­ρα, τη στιγ­μή που το πρό­βλη­μα έχει φτά­σει στο απο­κο­ρύ­φω­μά του, ιδιαί­τε­ρα στα Δω­δε­κά­νη­σα, η Πο­λι­τεία ανα­ζη­τά ακόμη χρη­μα­το­δο­τι­κά ερ­γα­λεία και θε­σμι­κές λύ­σεις. Με άλλα λόγια, χρειά­στη­καν σχε­δόν 20 χρό­νια για να ανα­γνω­ρι­στεί πλή­ρως η έκτα­ση της απει­λής. Και τώρα που αυτό συ­νέ­βη, οι αλιείς βρί­σκο­νται αντι­μέ­τω­ποι με μια σκλη­ρή πραγ­μα­τι­κό­τη­τα, χωρίς επαρ­κείς πό­ρους, χωρίς άμε­σες απο­ζη­μιώ­σεις και χωρίς ένα ολο­κλη­ρω­μέ­νο σχέ­διο στή­ρι­ξης.